Wyrok z 24 marca 2026, sygn. I C 64/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska

Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Sieńczewska

po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) z siedzibą w R.

przeciwko Przedsiębiorstwu (...) sp. z o.o. z siedzibą w O.

o zapłatę

I.  zasądza od Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w O. na rzecz (...) z siedzibą w R. kwotę 18.976,65 zł (osiemnaście tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt pięć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 maja 2025 r. do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w pozostałej części;

III.  zasądza od (...) z siedzibą w R. na rzecz Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w O. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 3.148,80 zł (trzy tysiące sto czterdzieści osiem złotych osiemdziesiąt groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska

Sygn. akt I C 64/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 28 grudnia 2023 r. powód (...) wniósł o zasądzenie od pozwanej spółki Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o. w O. na jego rzecz kwoty 159.194,76 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 kwietnia 2017 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzi zapłaty tytułem opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej, składającej się z (...) o numerach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), KW nr (...), za rok 2017. Powód zaznaczył, że roszczenie dotyczy nadwyżki nad wysokością opłaty dotychczasowej, wynoszącej 32.617,32 zł, przy czym po zaktualizowaniu opłata ta począwszy od 1 stycznia 2010 r. wynosi 191.812,08. Powód nadmienił też, że w toku pozostaje postępowanie o ustalenie wysokości tej opłaty – sygn. akt V ACa 2000/22.

(pozew – k. 3-7)

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł, że dochodzone przez powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Przez cały 2019 r. pozwany nie był bowiem, bez własnej winy, posiadaczem nieruchomości wskazanej w pozwie. Gmina X. w dniu 5 października 2010 r. złożyła do Sądu Rejonowego w Pruszkowie, VI Wydziału Ksiąg Wieczystych, wniosek o odłączenie z KW nr (...) (gdzie jako właściciel nieruchomości ujawniony był Skarb Państwa – Agencja (...), a jako użytkownik wieczysty pozwana spółka) działek ew. o numerach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i założenie dla nich nowej KW oraz wpisanie tam Gminy X. jako właściciela, na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy X. z 14 marca 2000 nr (...). Wniosek ten został uwzględniony, założono dla wyłączonych (...) nr (...). W dniu 28 listopada 2012 r. Rada Miejska w X. podjęła uchwałę nr (...), zaliczając d o dróg gminnych ulice w O. urządzone m.in. na ww. działkach (poza tylko działką (...)). Zatem w 2019 r. pozowany nie był posiadaczem ww. nieruchomości, nie wykonywał wobec nich żadnych czynności władczych i nie był ujawniony w KW jako użytkownik wieczysty.

Nadto, pozwany wskazał, że działki, za które powód domaga się opłaty, stanowią tereny wykorzystywane na cele mieszkaniowe, realizację na niej urządzeń infrastruktury technicznej i cele publiczne (droga publiczna wraz z infrastrukturą techniczną), zatem podlegają opłacie za użytkowanie wieczyste w wysokości 1% wartości nieruchomości.

(odpowiedź na pozew – k. 45-47v)

Pismo powoda datowane na 28 stycznia 2026 r. zatytułowane „(…) modyfikacja powództwa”, a zawierające oświadczenie o cofnięciu powództwa bez zrzeczenia się roszczenia ponad kwotę 18.976,65 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16 maja 2025 r. do dnia zapłaty zostało zwrócone zarządzeniem z 2 marca 2026 r. na podstawie art. 132 § 1 k.p.c. z uwagi na zaniechanie doręczenia odpisu pisma pełnomocnikowi strony pozwanej.

(pismo powoda z 28.01.2026 r. – k. 76 i n., zarządzenie z 02.03.2026 r. – k. 92)

Na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. pełnomocnik pozwanego podniósł zarzut przedawnienia, wywodząc, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie mógł doprowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia, skoro strona powodowa i tak nie mogłaby zawrzeć ugody, bowiem należności z tytułu użytkowania wieczystego nie mogą być przedmiotem ugody, co wynika z pisma z 23 października 2025 r. złożonego w tej sprawie w odpowiedzi na zapytanie Sądu o możliwość ugodowego zakończenia sporu.

(protokół rozprawy z 19.03.2026 r. – k. 105-106 /skrócony/)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Pruszkowie, VI Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości obejmującej m.in. (...) o numerach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...). Właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa – (...) z siedzibą w R. (wcześniej jako właściciel figurowała Agencja (...)), a użytkownikiem wieczystym spółka (...) sp. z o.o. w O.. Taki stan istniał na dzień zamknięcia rozprawy w tej sprawie, a także w roku 2017 r.

Wprawdzie ww. działki zostały odłączone od KW nr (...) i zostały wpisane do KW nr (...) na wniosek Gminy X. w 5 października 2010 r., na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy X. z 14 marca 2000 r. nr (...), a w KW nr (...) jako ich właściciela ujawniono Gminę X. i nie było wpisu dotyczącego użytkownika wieczystego. Natomiast Sąd Rejonowy w Pruszkowie wyrokiem z 18 stycznia 2019 r., w sprawie o sygn. akt I C 967/18 z powództwa (...) z siedzibą w R. przeciwko Gminie X. oraz spółce (...) sp. z o.o. w O., uzgodnił treść KW nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie z działu I-O tej księgi ww. działek, stwierdzając, że stanowią one własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez (...), a ich użytkownikiem wieczystym jest pozwana spółka. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 26 lutego 2021 r.

(okoliczności bezsporne bądź niezaprzeczone, nadto okoliczności, o których informacja jest powszechnie dostępna – treść KW, wyrok z 18.01.2019 r. – k. 9)

Zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w X. nr (...) z 28 listopada 2012 r., do kategorii dróg gminnych zaliczone zostały ulice urządzone m.in. na działkach o numerach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) (zatem wszystkich wymienionych w pozwie, poza (...)).

(okoliczność niezaprzeczona, nadto: uchwała Rady Miejskiej w X. z 28.11.2012r. – k. 49)

Pismem z 3 grudnia 2009 r. Agencja (...) wypowiedziała pozwanej jako użytkownikowi wieczystemu 143 wymienionych w tym piśmie działek, w tym działek o numerach: (...), (...), (...), (...), (...) (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), dotychczasową wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, oferując nową wysokość opłaty począwszy od 1 stycznia 2010 r. Dotychczasowa opłata dla (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) wynosiła łącznie 32.617,32 zł, a po aktualizacji, zgodnie z ww. wypowiedzeniem, 191.812,08 zł.

(okoliczności bezsporne bądź niezaprzeczone, nadto wypowiedzenie z 03.12.2009 r. – k. 18-20)

Pozwana spółka złożyła do SKO w R. wniosek o ustalenie, że ww. wypowiedzenia jest niezasadne. Po przekazaniu sprawy do sądu, Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV C 716/16 ustalił, że opłata roczna za użytkowanie wieczyste łącznie 130 działek gruntu począwszy od 1 stycznia 2010 r. wynosi dla Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. w R. 593.287,38 zł, w tym dla działek o numerach: (...), (...), (...), (...), (...) (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) łącznie 51.593,97 zł. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 15 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt V ACa 2000/22 oddalił apelacje obu stron od ww. wyroku.

(okoliczności znane Sądowi z urzędu – treść wyroku z 28.07.2022 r., wyrok z 15.05.2025 r. – k. 66)

Pozwana spółka uiściła tytułem opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) opłatę za 2017 r. w wysokości obowiązującej przed jej wypowiedzeniem z grudnia 2009 r., to jest 32.617,32 zł, natomiast pomimo uprawomocnienia się opisanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 lipca 2022 r. nie uiściła pozostałej części opłaty w wysokości ustalonej tym wyrokiem.

(okoliczności bezsporne)

(...) jest ustawowym następcą prawnym Agencji (...).

(okoliczność bezsporna)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedłożonych w sprawie dowodów z dokumentów, uwzględniając nadto okoliczności bezsporne bądź niezaprzeczone przez stronę przeciwną, a także znane Sądowi z urzędu (treść wyroku tutejszego Sądu z 28 lipca 2022 r. w sprawie IV C 716/16) i okoliczności, o których informacja jest powszechnie dostępna (treść KW). Podkreślenia wymaga, że okoliczności faktyczne w tej sprawie w zasadzie nie były sporne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w niewielkiej części.

Powód w pozwie z 28 grudnia 2023 r. domagał się zasądzenia od pozwanej spółki kwoty 159.194,76 zł tytułem opłaty rocznej za rok 2017, wskazując, że taka jest różnica pomiędzy dotychczasową wysokością opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste działek o numerach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), a opłatą wynikającą z wypowiedzenia z grudnia 2009 r., obowiązującą od 1 stycznia 2010 r. Powód, występując z ww. pozwem, miał świadomość toczącego się postępowania z powództwa Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o. w R. o ustalenie wysokości opłaty rocznej m.in. za ww. działki począwszy od 1 stycznia 2010 r.

Obie strony wnosiły o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia owego równolegle toczącego się procesu w sprawie IV C 716/(...), następnie V ACa 2000/22, a Sąd wnioski te uwzględnił. Po prawomocnym zakończeniu ww. procesu, co miało miejsce w dniu wydania przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyroku z 15 maja 2022 r. oddalającego apelacje obu stron od wyroku Sądu I instancji, postępowanie w tej sprawie zostało podjęte – postanowieniem z 22 września 2025 r. Strona powodowa do czasu zamknięcia rozprawy nie cofnęła jednak skutecznie powództwa w żadnej części, zatem przedmiotem żądania pozostała kwota główna 159.194,76 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 kwietnia 2017r.

Pismo z dnia 28 stycznia 2026 r. zawierające oświadczenie o cofnięciu powództwa ponad kwotę 18.976,65 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 maja 2025 r. do dnia zapłaty podlegało zwrotowi wobec zaniechania doręczenia odpisu pisma pełnomocnikowi pozwanego. Wypada zauważyć, że brzmienie art. 132 § 1 k.p.c. w tym zakresie, także w nowym brzmieniu, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaniechanie wykonania obowiązku bezpośredniego doręczenia odpisu pisma przez profesjonalnego pełnomocnika, skutkuje zwrotem pisma i nie ma możliwości konwalidowania tego uchybienia i w efekcie nadaniu pismu biegu. Dlatego też dokonanie przez pełnomocnika powoda doręczenia odpisu pisma z 28 stycznia 2026 r. pełnomocnikowi pozwanego w dniu 5 marca 2026 r. (k. 99), po zapoznaniu się z treścią zarządzenia Przewodniczącego z 2 marca 2026 r. o zwrocie tego pisma (k. 92) nie odniosło żadnego skutku, w szczególności nie mogło konwalidować braku doręczenia odpisu pisma stronie przeciwnej przy złożeniu pisma. Założeniem regulacji art. 132 § 1 k.p.c. jest bowiem, że pismo jest wysyłane do pełnomocnika drugiej strony w tym samym czasie (w tym samym dniu bądź nawet dzień wcześniej) niż data złożenia pisma do Sądu.

Niezależnie od powyższego, zawarte w ww. piśmie z 28 stycznia 2026 r. oświadczenie o częściowym cofnięciu powództwa, jako złożone już po pierwszym terminie rozprawy, nie mogłoby zostać ocenione jako skuteczne w świetle brzmienia art. 203 k.p.c., skoro strona powodowa cofnęła powództwo bez zrzeczenia się roszczenia, a strona pozwana nie wyraziła na to zgody. Na marginesie wypada zauważyć, że zakres pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu reprezentującemu w tej sprawie powoda nie obejmował swoim zakresem zrzeczenia się roszczenia (k. 31).

W konsekwencji, Sąd rozstrzygał o zasadności żądania procesowego w kształcie wynikającym z treści pozwu.

Poza sporem było, że:

- pozwana w roku 2017 była użytkownikiem wieczystym wymienionych w pozwie działek gruntu i że z tego tytułu zobowiązana była uiścił opłatę roczną na rzecz (...), której wysokość przed aktualizacją z grudnia 2009 r. wynosiła 32.617,32 zł, a po aktualizacji – świetle prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 lipca 2022 r., sygn. akt IV C 716/16, 51.593,97 zł;

- pozwana w terminie wynikającym z art. 71 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145; dalej: u.g.n.) uiściła tytułem opłaty rocznej za 2017 r. 32.617,32 zł, natomiast do dnia zamknięcia rozprawy, pomimo uprawomocnienia się w międzyczasie ww. wyroku z 28 lipca 2022 r., nie uiściła pozostałej kwoty, to jest 18.976,65 zł (51.593,97 zł – 32.617,32 zł = 18.976,65 zł).

Ponad kwotę 18.976,65 zł roszczenie powoda z pewnością było zatem nieuzasadnione, skoro opłata za 2017 r. wynosiła ostatecznie 51.593,97 zł, z czego pozwana uiściła już 32.617,32 zł.

W odniesieniu do kwoty 18.976,65 zł powództwo podlegało zaś uwzględnieniu. Sąd nie podzielił stanowiska pozwanej co do tego, że dochodzenie zapłaty przez powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Regulacja art. 5 k.c. rzeczywiście pozwala sądowi w wyjątkowej sytuacji odmówić ochrony właścicielowi nieruchomości gruntowej i oddalić powództwo o zapłatę opłaty za użytkowanie wieczyste. Natomiast w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie zachodziły okoliczności przemawiające za odwołaniem się do klauzuli generalnej.

Po pierwsze, pozwana, uzasadniając zarzut oparty na art. 5 k.c. wskazała, że o sprzeczności żądania opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste z zasadami współżycia społecznego stanowi to, że w 2019 r. pozwana nie była faktycznie posiadaczem działek wymienionych w pozwie i nie sprawowała nad nimi władztwa. Powód dochodził jednak zapłaty opłaty rocznej za rok 2017, zatem okoliczności mające miejsce w 2019 r. były irrelewantne.

Po drugie, poza sporem było, że pozwana dobrowolnie uiściła opłatę roczną za przedmiotowe działki za rok 2017 i to na długo przed zainicjowaniem niniejszego procesu, tyle że w wysokości obowiązującej przed wypowiedzeniem z grudnia 2009 r. Na tamtym etapie pozwana nie miała zatem wątpliwości co do tego, że - pomimo pewnych zawirowań prawnych dotyczących prawa własności ww. działek i prawa ich użytkowania wieczystego, a związanych z odłączeniem tych działek z pierwotnej KW na wniosek Gminy X. - jest ona jako użytkownik wieczysty zobowiązana do uiszczenia opłaty rocznej za 2017 r. Pozwana nie wyjaśniła, jakie nowe okoliczności zaistniały już po uiszczeniu opłaty w wysokości sprzed aktualizacji, które miałyby przemawiać za uznaniem żądania zapłaty pozostałej części tej opłaty, w wysokości ustalonej w sprawie IV C 716/16 ( V ACa 2000/22), za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zresztą zarzutu tego pozwana nie sprecyzowała chociażby poprzez wymienienie zasad współżycia społecznego, które powód swoim żądaniem miałby naruszyć.

W świetle powyższego, co sę tyczy kwoty głównej powództwo podlegało uwzględnieniu co do kwoty 18.976,65 zł, a w pozostałej części zostało oddalone jako niezasadne.

Niezasadne w przeważającej części okazało się także roszczenie odsetkowe. Wywiedziony przez (...) pozew o zapłatę pozostałej części opłaty rocznej za 2017 r. był bowiem przedwczesny. Nie było podstaw, aby uznać, że pozwana popadła w opóźnienie już 1 kwietnia 2017 r. jak wskazywał powód w pozwie.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że ustalona przez sąd oplata roczna z tytułu użytkowania wieczystego staje się wymagalna w części przewyższającej opłatę dotychczasową po uprawomocnieniu się wyroku. Użytkownik wieczysty popada zatem w opóźnienie z zapłatą ustalonej przez sąd podwyżki opłaty rocznej dotyczącej lat ubiegłych w dniu następnym po uprawomocnieniu się wyroku (vide np. uchwała Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2005 r., III CZP 37/05, Legalis, wyrok Sądu Najwyższego z 26 października 2005 r., V CK 276/05, Legalis).

W okolicznościach tej sprawy dopiero na skutek uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r., co miało miejsce 15 maja 2025 r., opłata roczna za użytkowanie wymienionych w pozwie działek należna była w wysokości wyższej niż dotychczasowa, to jest ustalonej w tym wyroku – 51.593,97 zł. Pozwana popadła zatem w opóźnienie w odniesieniu do kwoty 18.976,65 zł, której nie uiściła pomimo prawomocnego zakończenia sprawy IV C 716/16, dopiero począwszy od 16 maja 2025 r. i od tej daty należały się powodowi na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. odsetki ustawowe za opóźnienie.

Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w pkt. I i II sentencji wyroku.

W pkt. III sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. Na koszty te po stronie powoda złożyła się opłata od pozwu w wysokości 7.960 zł oraz opłata za czynności pełnomocnika w wysokości 5.400 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tj. Dz.U. z 2026 r. poz. 118), w sumie 13.360 zł. Powód wygrał w 12%, zatem należał mu się zwrot kwoty 1603,20 zł (12% x 13.360 zł = 1.603,20 zł). Po stronie pozwanej spółki koszty procesu obejmowały wyłącznie opłatę za czynności pełnomocnika, również w wysokości 5.400 zł. Pozwana wygrała w 88%, zatem powinna otrzymać od strony przeciwnej zwrot kwoty 4.752 zł (88% x 5.400 zł = 4.752 zł). Ostatecznie więc na rzecz pozwanej zasądzono tytułem zwrotu kosztów procesu 3.148,80 zł, jako różnicę pomiędzy kwotami 4.752 zł i 1.603,20 zł. Odsetki od tej kwoty zasądzono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Sędzia Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska