Uzasadnienie z 27 marca 2026, sygn. VI Ca 56/26

UZASADNIENIE

Małoletni powód M. G. , reprezentowany przez matkę E. B. wniósł o podwyższenie należnych mu alimentów z kwot po 700 zł miesięcznie do kwot po 1500 zł miesięcznie z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w płatności poszczególnych rat, płatne do 10 tego dnia każdego miesiąca, do rąk matki powoda, poczynając od dnia wniesienia pozwu. Domagał się także zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

(k. 3-7)

Pozwany P. G. odpowiadając na pozew domagał się oddalenia go w całości. Domagał się również zasądzenia na swoją rzecz od powoda kosztów procesu według norm przepisanych.

(k. 108-112)

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2025 r. w sprawie III RC 734/24 Sąd Rejonowy w Olsztynie zasądził od pozwanego P. G. na rzecz małoletniego powoda M. G.tytułem podwyższonych alimentów kwoty po 1000 zł miesięcznie, płatne do rąk ustawowej przedstawicielki małoletniego powoda E. B. do 10-go dnia każdego miesiąca z góry, z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, poczynając od dnia 1 grudnia 2025 r. w miejsce alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 16 grudnia 2019 r. w sprawie III RC 319/19 w kwocie po 700 zł miesięcznie. W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił, odstąpił od obciążenia pozwanego kosztami sądowymi, zniósł wzajemnie koszty procesy między stronami, przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu powoda oraz nadał wyrokowi w punkcie I. rygor natychmiastowej wykonalności.

(k. 165)

Sąd I instancji sporządził uzasadnienie wyroku, w którym wskazał jakie poczynił ustalenia faktyczne, na jakich oparł się dowodach, oraz wskazał podstawy prawne i przesłanki, jakimi kierował się, podejmując swoją decyzję.

(k. 176-180v)

Od wyroku z dnia 1 grudnia 2025 r. apelację wniósł powód, zaskarżając go w części oddalającej powództwo (punkt II.) oraz w części, w której odstąpiono od obciążenia pozwanego kosztami sądowymi (punkt III.).

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1)  naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj:

- art. 233 §1 k.p.c. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego tj. dokumentacji medycznej pozwanego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, przesłuchania pozwanego i w konsekwencji błędne uznanie, że roszczenie małoletniego powoda zasługiwało na uwzględnienie tylko co do kwoty 1000 zł miesięcznie, podczas gdy pozwany posiada większe możliwości zarobkowe i majątkowe,

- art. 233 §1 k.p.c. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, tj. dokumentacji medycznej dotyczącej małoletniego powoda, rachunków, potwierdzeń przelewów faktur oraz paragonów dot. małoletniego powoda, przesłuchania przedstawiciela ustawowego małoletniego powoda –i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że podwyższenie alimentów do kwoty 1000 zł miesięcznie na rzecz małoletniego powoda umożliwi zaspokojenie wszystkich usprawiedliwionych potrzeb małoletniego powoda, podczas gdy zasądzona kwota alimentów jest na to niewystarczająca;

- art. 233 §1 k.p.c. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego w szczególności dokumentacji medycznej pozwanego, przesłuchania pozwanego, dokumentacji medycznej dot. małoletniego powoda, rachunków, potwierdzeń przelewów, faktur oraz paragonów dot. małoletniego powoda, przesłuchania przedstawiciela ustawowego małoletniego powoda i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że podwyższenie alimentów od dnia wniesienia pozwu, przekraczałoby możliwości płatnicze pozwanego, podczas gdy pozwany posiada duże możliwości zarobkowe i majątkowe, co również skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na braku ustalenia faktu, że niezaspokojone potrzeby małoletniego powoda istniały już od chwili wytoczenia powództwa, a w konsekwencji zasądzenie podwyższonych alimentów od dnia wyrokowania, nie zaś od dnia wniesienia pozwu.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 135 §1 kro poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego, usprawiedliwionych potrzeb małoletniego powoda i w konsekwencji czego podwyższenie alimentów do kwoty 1000 zł miesięcznie, podczas gdy kwota ta nie zaspokaja usprawiedliwionych i wykazanych potrzeb małoletniego powoda, natomiast pozwany posiada większe możliwości zarobkowe i majątkowe, aby w większym stopniu zaspokajać stale rosnące potrzeby materialne małoletniego powoda;

- art. 135 §1 kro poprzez błędną wykładnię, skutkującą uznaniem przez Sąd I instancji, że zasądzenie podwyższonych alimentów od dnia wniesienia pozwu przekraczałoby możliwości finansowe pozwanego, podczas gdy prawidłowa ocena możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego powinna prowadzić do zasądzenia podwyższonych alimentów , od dnia wytoczenia powództwa

W oparciu o podniesione zarzuty powód domagał się:

1)  zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda tytułem podwyższonych alimentów kwoty po 1500 zł miesięcznie, płatnych do rąk ustawowej przedstawicielki małoletniego powoda E. B. do 10-go dnia każdego miesiąca z góry, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, poczynając od dnia wniesienia pozwu w miejsce dotychczasowych alimentów

2)  zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przed Sądem I instancji;

3)  zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za instancję odwoławczą.

(k. 185-189)

Odpowiadając na apelację złożoną przez powoda pozwany domagał się:

- oddalenia jej w całości;

- zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

- zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a nie opłaconej w całości, według norm przepisanych.

(k. 201-205)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zarzuty podniesione w apelacji powódki nie są trafne. Sąd Okręgowy, co do zasady, w całej rozciągłości podziela i przyjmuje za własną dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę zebranego materiału dowodowego i poczynione na tej podstawie prawidłowe ustalenia faktyczne. W szczególności Sąd prawidłowo ocenił aktualny zakres usprawiedliwionych potrzeb małoletniego powoda oraz możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego. W efekcie stwierdzić trzeba, że Sąd Rejonowy wydał trafne rozstrzygnięcie.

Podniesione w apelacji zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa procesowego, a skutkujące sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceną zebranego materiału dowodowego nie są trafne i nie mogą skutkować zmianą zaskarżonego orzeczenia. Sąd I instancji prawidłowo wskazał dowody na jakich się opierał, a ich ocena jest zgodna z regułą wyrażoną w art. 233 k.p.c. Sąd odwoławczy nie doszukał się postępowaniu Sądu I instancji uchybień. Sąd I instancji prawidłowo wskazał również przepisy prawa materialnego na jakich oparł swoje rozstrzygnięcie, a ich wykładania i zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym były prawidłowe.

W ocenie Sądu odwoławczego podwyższenie po 6 latach należnych powodowi alimentów o kwotę 300,- zł miesięcznie ( ponad 40 % ) jest adekwatne zarówno do wzrostu usprawiedliwionych potrzeb małoletniego powoda, jak i obiektywnego wzrostu kosztów utrzymania. Należy zauważyć, że obowiązek alimentacyjny obciąża oboje rodziców, jest on taki sam, choć nie jest równy – zależy od możliwości zarobkowych i majątkowych każdego z nich. Matka powoda na poczet swojego obowiązku może również zaliczyć osobiste starania o jego wychowanie i utrzymanie – choć z wzrostem syna będzie mogła to robić w coraz mniejszym zakresie. Przestawione przez matkę powoda w pozwie koszty jego utrzymania ( 3.200,- zł miesięcznie ) są znacznie zawyżone biorąc pod uwagę dochody jakimi ona dysponuje ( w tym alimenty i świadczenie 800 + ) oraz takie stałe wydatki jak spłata kredytu hipotecznego. Zdaniem Sądu Okręgowego podwyższone alimenty w połączeniu z nawet znacznie niższym zaangażowaniem finansowym matki powoda oraz przy uwzględnieniu świadczenia 800 + ( winno być ono przeznaczane na usprawiedliwione choć nie pierwszoplanowe potrzeby powoda takie jak dodatkowe zajęcia, wypoczynek letni) są wystarczające do spełnienia swojej roli.

W kolejnym rzędzie podnieść należy, że Sąd I instancji prawidłowo, opierając się na przeprowadzonych w sprawie dowodach, ocenił zakres możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego. W szczególności trafnie odwołano się do stanu zdrowia pozwanego, który posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Wprawdzie pozwanemu można stawiać zarzut, że to on sam jest w dużym stopniu odpowiedzialny za obecny stan swojego zdrowia, ale Sąd I Rejonowy wziął pod uwagę i wyważył tę okoliczność w sposób uzasadniony i rozsądny.

W następnej kolejności wskazać trzeba, że Sąd I Instancji prawidłowo podwyższył obowiązek alimentacyjny pozwanego wobec syna od dnia wydania swojego orzeczenia. Zgodnie z treścią art. 316 k.p.c. Sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy – to na tę datę Sąd ocenił zakres usprawiedliwionych potrzeb powoda i możliwości zarobkowe. Dodatkowo złożony w trakcie postępowania wniosek o udzielenie zabezpieczenia został prawomocnie oddalony. Uzasadnienie decyzji Sądu I instancji w omawianym zakresie jest wprawdzie lakonicznie, ale nie podważa to jego trafności.

W konsekwencji biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone okoliczności Sąd Okręgowy nie doszukał się zaskarżonym orzeczeniu uchybień lub błędów, które uzasadniałyby jego zamianę, a tym smym na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda jako bezzasadną.

Oddalając apelację co do zasady, Sąd oddalił ją również w zakresie w jakim dotyczyła ona kosztów procesu za postępowanie przed Sądem I instancji. W tym miejscu wskazać także należy, że strona powodowa jako granice apelacji wskazała pkt. II i III wyroku Sądu Rejonowego, przy czym żaden z nich nie dotyczy orzeczenia o kosztach procesu. Stąd też pomimo tego, że ostatecznie skarżący domagał się w apelacji zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu za I instancję, to wydaje się, że uwzględnienie tego żądania byłoby sprzeczne z regułą wyrażoną w art. 378 k.p.c.

O kosztach procesu za instancję odwoławczą Sąd odwoławczy orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Obciążenie kosztami małoletniego powoda ( to on jest stroną ) na rzecz ojca byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

O wynagrodzeniu pełnomocnika pozwanego z urzędu, orzeczono na podstawie § 6 i § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

sędzia Andrzej Hinz