Uzasadnienie z 30 marca 2026, sygn. I Cz 374/25

UZASADNIENIE

(do postanowienia z dnia 18 marca 2026 r. k. 424)

Powód Gmina Miasto F. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Ełku o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla lokali mieszkalnych położonych w budynku przy (...) w F.. Pozwanymi w sprawie było dwudziestu dziewięciu właścicieli lokali mieszkalnych, tj. U. U., D. U., D. J., P. T., Ł. T., P. O., Ł. N., Ł. O. (1), Ł. O. (2), N. I., F. U., Ł. S., M. S., E. N. (1), Z. J., E. E. (2), I. S. (2), T. N., E. N. (2), Ł. U., V. T., F. T., D. V., F. V., P. W., E. W., E. E. (1), H. E., U. J..

Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2025 r. zarządzono doręczenie odpisu pozwu pozwanym i zobowiązano ich do złożenia odpowiedzi na pozew. Korespondencja została skutecznie doręczona dwudziestu pięciu pozwanym.

Zarządzeniem z dnia 20 maja 2025 r. na podstawie art. 139 ¹ § 1 k.p.c. zobowiązano pełnomocnika powoda do doręczenia korespondencji pozwanym, którzy pomimo dwukrotnej awizacji nie podjęli korespondencji, tj. Ł. N., M. S., E. S., I. S. (1) w terminie dwóch miesięcy pod rygorem zawieszenia postępowania. Powyższe zobowiązanie zostało doręczone pełnomocnikowi powoda w dniu 28 maja 2025 r.

W zakreślonym terminie pełnomocnik powoda nie uczynił zadość zobowiązaniu nałożonemu przez Sąd i nie przedstawił dowodu doręczenia pozwanym korespondencji lub dowodu na piśmie, że pozwani zamieszkują pod adresem wskazanym w pozwie.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Ełku na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. zawiesił postępowanie w sprawie.

Pełnomocnik powoda pismem z dnia 31 października 2025 r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania i przedstawił dowody doręczenia korespondencji: Ł. N., M. S. i I. S. (1).

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 r. Sąd Rejonowy w Ełku oddalił wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania (pkt. 1) oraz na podstawie art. 182 § 1 pkt 1) k.p.c. umorzył postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, iż strona powodowa nie przedłożyła doręczenia korespondencji E. E. (1). Z protokołu czynności sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ełku (...) z dnia 12 czerwca 2025 r. wynikało, że pod adresem (...) w F. zostano matkę uczestniczki E. E. (1), która poinformowała, że córka przebywa i pracuje za granicą w Niemczech i raz na jakiś czas przyjeżdża do Polski. Rozmówczyni próbowała skontaktować się telefonicznie z córką, ale bezskutecznie – E. E. (1) nie odebrała telefonu. W ocenie Sądu I instancji na podstawie treści protokołu z dnia 12 czerwca 2025 r. (k. 337) nie sposób przyjąć, że pozwana E. E. (1) zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie. Nadto, w ocenie tegoż Sądu, nie doszło również do skutecznego doręczenia korespondencji dorosłemu domownikowi, skoro pozwana nie zamieszkuje pod tym adresem, tym samym brak było podstaw doręczenia korespondencji matce pozwanej. Tym samym strona powodowa nie usunęła przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego Sąd Rejonowy oddalił wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania i wobec upływu trzech miesięcy od daty zawieszenia postępowania na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. umorzył postępowanie.

Sąd Rejonowy podzielił stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy, zgodnie z którym złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, który jest bezzasadny, nie tamuje umorzenia postępowania. W dalszym ciągu istnieje przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania. Uznanie, że tylko samo złożenie wniosku o podjęcie postępowania jest wystarczające umożliwiałoby powodowi utrzymywanie sprawy w stanie zawieszenia (por. uzasadnienie uchwała Sądu Najwyższego z 18 listopada 2015 r. III CZP 74/15, J. nr 1352018; postanowienie Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2017 r., I CSK 473/16, J. nr (...)).

Dalej, Sąd I instancji podkreślił, że przyczyną zawieszenia postępowania z powodu braku prawidłowego adresu pozwanego jest niemożność nadania sprawie biegu lub kontynuowania postępowania, uniemożliwia bowiem doręczenie odpisu pozwu oraz innych pism lub zawiadomień, odbywania posiedzeń jawnych, wydawania orzeczeń etc. Ponadto, Sąd Rejonowy wskazał, że dopóki powód nie wskaże prawidłowego adresu pozwanego - a jest to jeden z jego podstawowych obowiązków procesowych - dopóty postępowanie nie może się toczyć.

Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd Rejonowy wskazał, ze powód w terminie trzech miesięcy od dnia zawieszenia postępowania nie wskazał aktualnego adresu miejsca zamieszkania pozwanej E. E. (1), nie złożył również skutecznego wniosku o ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej, brak było zatem podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł powód zaskarżając je w całości, zarzucając przy tym naruszenie przepisów postępowanie, które miało wpływ na treść postanowienia, a to art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 177 § 6 k.p.c. art. 13 § 2 k.p.c., poprzez umorzenie postępowania z powołaniem się na dalsze istnienie przeszkody do prowadzenia postępowania z uwagi na niedoręczenie pozwanej E. E. (1) korespondencji w sytuacji gdy z załączonych do wniosku dokumentów jasno wynika, iż postanowieniem z dnia 2 lipca 2025 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ełku Adam E. D. uznał za skutecznie doręczoną korespondencję w trybie 3a ust. 3 ustawy o komornikach sądowych w dniu 26 czerwca 2025 r.

Wskazując na powyższe powód wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, zasądzenie od pozwanych na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Nadto, strona powodowa wniosła o rozpoznanie zażalenia jako oczywiście uzasadnionego w trybie art. 395 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez Sąd Rejonowy w Ełku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie, jako bezzasadne, podlegało oddaleniu.

Analizując zarzuty zażalenia oraz materiał dowodowy znajdujący się w aktach niniejszej sprawy słuszność należy przyznać Sądowi I instancji, że z uwagi na upływ 3-miesięcznego terminu od wydania w dniu 6 sierpnia 2025 r. postanowienia o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie wypełnione zostały przesłanki wskazane w art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. nakładające na Sąd obowiązek umorzenia postępowania w sprawie. Zauważenia przy tym wymaga, że w obliczu upływu czasu i niemożności nadania sprawie dalszego biegu, z uwagi na brak skutecznego wniosku o podjęcie postępowania, Sąd Rejonowy obligatoryjnie zobowiązany był dyspozycją art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. do umorzenia postępowania. Nadmienić przy tym należy, że nie doszło do skutecznego doręczenia korespondencji pozwanej E. E. (1) czy też dorosłemu domownikowi, gdyż pozwana nie zamieszkuje przy ul. (...) w F..

Skoro pozew jest pierwszym pismem w sprawie, powinien zgodnie z art. 126 § 2 k.p.c. w zw. z art. 187 k.p.c. zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron. Definicję legalną miejsca zamieszkania osoby fizycznej określa przepis art. 25 k.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Użycie w tym przepisie przez ustawodawcę zwrotu „przebywa” w trybie teraźniejszym a nie przeszłym lub przyszłym oznacza, iż chodzi o obecne a nie przeszłe, czy przyszłe miejsce zamieszkania danej osoby. Natomiast adresem jest miejsce zamieszkania lub pobytu osoby, siedziba instytucji, czyli dokładne dane co do ulicy w danej miejscowości i numeru domu lub mieszkania. W konsekwencji obowiązek wskazania w pozwie miejsca zamieszkania pozwanego i jego adresu dotyczy również jego obecnego, aktualnego miejsca zamieszkania i adresu a nie byłego lub przyszłego miejsca zamieszkania i adresu, czy tym bardziej jakiegokolwiek dowolnego, fikcyjnego adresu. Adres ten ma być adresem aktualnym w chwili wniesienia pozwu.

Zgodnie z treścią protokołu z czynności sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ełku – Ł. D. z dnia 12 czerwca 2025 r., pod adresem ul. (...) w F. zostano matkę pozwanej E. E. (1), która poinformowała, że córka przebywa i pracuje za granicą w Niemczech i raz na jakiś czas przyjeżdża do Polski. Rozmówczyni próbowała skontaktować się telefonicznie z córką, ale bezskutecznie – E. E. (1) nie odebrała telefonu. Powyższe gruntuje, że miejscem zamieszkania E. E. (1) nie jest miejscowość F., a ww. pozwana nie mieszka pod adresem ul. (...). Tym samym nie doszło do skutecznego doręczenia korespondencji do rąk własnych E. E. (1), ani dorosłemu domownikowi adresata. Błędnie przy tym skarżący wywodzi, iż postanowienie z dnia 2 lipca 2025 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ełku (...) E. D., w którym uznał pismo za skutecznie doręczone E. E. (1) w dniu 26 czerwca 2025 r. w trybie art. 3a ust. 3 ustawy o komornikach sądowych, stanowił dowód doręczenia adresatowi przesyłki sądowej. Ustalenie o zamieszkaniu pozwanej dokonane przez komornika opierało się na ujawnionym protokole z czynności zapisie. Nie budzi wątpliwości, że tego rodzaju ustalenie zasadnie podlegało weryfikacji przez Sąd Rejonowy i prowadziło do oceny, że nie było ku temu podstaw faktycznych.

Podkreślić trzeba, że przesłanką podjęcia postępowania zawieszonego z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. stanowi wykonanie przez stronę powodową zarządzeń wymienionych w tym przepisie, a nie samo złożenie w terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Sąd Okręgowy przyjął za Sądem Rejonowym stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy, zgodnie z którym złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, który jest bezzasadny, nie tamuje umorzenia postępowania.

Powód nie uczynił zadość ciążącemu na nim zobowiązaniu przedłożenia dowodu doręczenia korespondencji lub dowodu na piśmie, że pozwana E. E. (1) zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie. W konsekwencji dla zapobieżenia umorzeniu zawieszonego postępowania nie jest wystarczające samo złożenie wniosku o jego podjęcie, jeżeli nie zniwelowano przeszkody uniemożliwiającej nadanie sprawie dalszego biegu. Tym samym dla wstrzymania biegu 3-miesięcznego terminu skutkującego umorzeniem postępowania (przewidzianego w art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c.) konieczne było skuteczne wniesienie wniosku o podjęcie postępowania, co było możliwe jedynie w sytuacji wskazania aktualnego adresu miejsca zamieszkania pozwanej E. E. (1) i doręczeniu jej korespondencji. Nadto, powód nie złożył również skutecznego wniosku o ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej.

Od czasu wydania postanowienia zawieszającego postępowanie, do czasu wydania zaskarżonego postanowienia, upłynęło ponad trzy miesiące, co czyniło zadość warunkowi określonemu w art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. Termin ten należy liczyć od daty jego wydania, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 października 1974 r. (sygn. akt III (...) 45/74, J. nr (...)), a zatem skoro zatem w dacie wydania zaskarżonego postanowienia (tj. 9 listopada 2025 r.) upłynął 3-miesięczny okres od zawieszenia postępowania w sprawie (6 sierpnia 2025r.) prawidłowym było umorzenie tego postępowania.

Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.

Sędzia Alicja Wiśniewska