Wyrok z 2 kwietnia 2026, sygn. I C 1735/21
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Sygnatura akt I C 1735/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Zaoczny w stosunku do pozwanej (...) Spółki z o.o. z siedzibą w B.
Warszawa, dnia 10 grudnia 2025 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:Sędzia Andrzej Kuryłek
Protokolant:Jakub Wojdyna
po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwa (...) S.A z siedzibą w B.
przeciwko I. P. (1) i (...) spółce z o.o. z siedzibą w B.
- o zapłatę
I 1. zasądza od pozwanej I. P. (2) na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w B. kwotę 3 734 297,90 (słownie trzy miliony siedemset trzydzieści cztery tysiące dwieście dziewięćdziesiąt siedem złotych i 90/100) wraz z dalszymi odsetkami:
- odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotności oprocentowania kredytu lombardowego NBP liczonymi od kwoty 3 028 477,63 zł (słownie: trzy miliony dwadzieścia osiem czterysta siedemdziesiąt siedem złoty i 63/100) od dnia 03.04.2019 r. do dnia zapłaty, a które na dzień wytoczenia powództwa wynoszą 10,00% w stosunku rocznym, z zastrzeżeniem, iż tak wskazana wysokość naliczanych odsetek z tytułu opóźnienia, w każdym czasie nie może przekraczać odsetek maksymalnych z tytułu opóźnienia, tj. w stosunku rocznym dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych,
- odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych liczonymi od kwoty 705 750,83 zł (słownie: siedemset pięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt złoty i 83/100) od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty;
z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej I. P. (1) do nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie VI Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr (...) do kwoty 4 508 809,29 zł (słownie: cztery miliony pięćset osiem tysięcy osiemset dziewięć złotych i 29/100),
2. zasądza od pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz powoda (...) S.A z siedzibą w B. kwotę 3 535 833,89 zł (słownie: trzy miliony pięćset trzydzieści pięć tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote i 89/100) z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. do nieruchomości położonej w B. (...) dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie XV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi (...) do kwoty 3 535 833,89 zł (słownie: trzy miliony pięćset trzydzieści pięć tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote i 89/100);
- z tym zastrzeżeniem, że zapłata przez któregokolwiek z pozwanych zwolni pozostałych w zakresie spełnionego świadczenia;
II wyrokowi w punkcie I 2. nadaje rygor natychmiastowej wykonalności,
III ustala, iż pozwani jako przegrywający sprawę są zobowiązani do zwrotu powodowi kosztów procesu w całości, jednakże z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej I. P. (1) do nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie VI Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi (...) nr (...) do kwoty 4 508 809,29 zł (słownie: cztery miliony pięćset osiem tysięcy osiemset dziewięć złotych i 29/100) oraz z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. do nieruchomości położonej w B. (...) dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie XV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi (...) do kwoty 3 535 833,89 zł (słownie: trzy miliony pięćset trzydzieści pięć tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote i 89/100), przy czym szczegółowe wyliczenie kosztów procesu pozostawić Referendarzowi Sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku.
Sygn. akt I C 1735/21
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 17 kwietnia 2019 r. (...) S.A. z siedzibą w B., wniósł o:
1. zasądzenie od pozwanego Ł. C. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w B. kwoty 3 734 297,90 zł wraz z dalszymi odsetkami:
- odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotności oprocentowania kredytu lombardowego NBP liczonymi od kwoty 3 028 477,63 zł od dnia 03.04.2019 r. do dnia zapłaty, a które na dzień wytoczenia powództwa wynoszą 10,00% w stosunku rocznym, z zastrzeżeniem, iż tak wskazana wysokość naliczanych odsetek z tytułu opóźnienia, w żadnym czasie nie może przekraczać odsetek maksymalnych z tytułu opóźnienia, tj. w stosunku rocznym dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych,
- odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych liczonymi od kwoty 705 750,83 zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty;
2. zasądzenie od pozwanej I. P. (1) na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w B. kwoty 3 734 297,90 zł wraz z dalszymi odsetkami:
- odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotności oprocentowania kredytu lombardowego NBP liczonymi od kwoty 3 028 477,63 zł od dnia 03.04.2019 r. do dnia zapłaty, a które na dzień wytoczenia powództwa wynoszą 10,00% w stosunku rocznym, z zastrzeżeniem, iż tak wskazana wysokość naliczanych odsetek z tytułu opóźnienia, w żadnym czasie nie może przekraczać odsetek maksymalnych z tytułu opóźnienia, tj. w stosunku rocznym dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych,
- odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych liczonymi od kwoty 705 750,83 zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty;
z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej I. P. (1) do nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie VI Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr (...);
3. zasądzenie od pozwanego (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w B. kwoty 3 535 833,89 zł z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego (...) Spółka ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. do nieruchomości położonej B., (...) dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa Warszawie XV Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi (...);
4. z tym zastrzeżeniem że zapłata przez któregokolwiek z pozwanych zwolni pozostałych w zakresie spełnionego świadczenia;
5. zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kwoty 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwany Ł. C. zawarł z poprzednikiem prawnym powoda w dniu 21 sierpnia 2009 r. umowę pożyczki hipotecznej, na podstawie której udzielono mu finansowania w kwocie 2 079 902,29 zł. Umowa była następnie aneksowana. Zabezpieczeniem wierzytelności były m.in. hipoteki ustanowione na nieruchomościach, w tym należących do pozwanej spółki oraz nieruchomości, która następnie została przeniesiona na pozwaną I. P. (1). Powód wskazał, że wobec zaległości w spłacie zobowiązania wezwał Ł. C. do zapłaty, a następnie wypowiedział umowę pożyczki pismem z dnia 16 listopada 2016 r., co skutkowało postawieniem całej należności w stan wymagalności. Podniósł, że pozwana spółka oraz pozwana I. P. (1) ponoszą odpowiedzialność jako dłużnicy rzeczowi na podstawie ustanowionych hipotek, przy czym odpowiedzialność ta jest ograniczona do wysokości ustanowionego na nieruchomościach zabezpieczenia hipotecznego. Powód wskazał, że zadłużenie na dzień 3 kwietnia 2019 r. wynosi 3 734 297,90 zł, a dochodzone odsetki umowne wynikają z postanowień umowy i regulaminu, przewidujących ich naliczanie w wysokości czterokrotności oprocentowania kredytu lombardowego NBP, z zastrzeżeniem odsetek maksymalnych. Natomiast odsetki ustawowe za opóźnienie dochodzone są od części należności odpowiadającej skapitalizowanym odsetkom.
(pozew, k. 3–6)
Pozwany Ł. C. w odpowiedzi na pozew z dnia 23 listopada 2019 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany podniósł przy tym zarzut przedwczesności powództwa, nieudowodnienia dochodzonego roszczenia, naruszenia przez powoda zasad współżycia społecznego oraz przedawnienia roszczenia.
(odpowiedź na pozew, k. 137)
Pozwana I. P. (1) w odpowiedzi na pozew z dnia 29 listopada 2019 r. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie według spisu kosztów. W przypadku uwzględnienia powództwa wniosła o nieobciążanie jej kosztami procesu.
W uzasadnieniu pozwana wskazała, że posiadała wiedzę o zawarciu przez pozwanego Ł. C. umowy kredytu hipotecznego. Jednakże przekazano jej, że powód dopuścił się naruszeń umowy oraz, że roszczenie nie jest zasadne. Pozwana podniosła, że przyjęła darowiznę nieruchomości obciążonej hipoteką w zaufaniu do ojca, który zapewniał ją o prawidłowości swoich działań oraz możliwości wykazania bezzasadności roszczeń powoda. Pozwana zakwestionowała skuteczność wypowiedzenia umowy, wskazując, że korespondencja w tym zakresie nie została doręczona pozwanemu Ł. C., a osoba, która ją odebrała, nie była do tego umocowana. Nadto podniosła, że jako dłużnik rzeczowy jest świadoma konsekwencji ewentualnego uwzględnienia powództwa, jednak ze względu na swoją trudną sytuację majątkową i osobistą wniosła o nieobciążanie jej kosztami procesu.
(odpowiedź na pozew, k. 138–139)
W toku postępowania, wobec ogłoszenia upadłości pozwanego Ł. C. postępowanie zostało zawieszone, a następnie umorzone postanowieniem z dnia 20 marca 2023 r.
(pismo pozwanego, k. 173; postanowienie, k. 176 i k. 225; pismo syndyka, k. 209)
W piśmie z dnia 17 września 2024 r. powód wskazał na następstwo prawne po pierwotnym powodzie – (...) S.A., wyjaśniając, że w związku z przymusową restrukturyzacją przeprowadzoną przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny działalność tego banku została przeniesiona na (...) S.A., który następnie zmienił nazwę na (...) S.A. z siedzibą w B..
(pismo powoda, k. 276-276v.; decyzja (...), k. 277-282; odpis KRS, k. 283-312)
Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2021 r. pełnomocnik pozwanej I. P. (1) oświadczył, że pozwana poddaje się rozstrzygnięciu Sądu, wnosząc jednocześnie o nieobciążanie jej kosztami procesu z uwagi na trudną sytuację majątkową. Wskazał również, że nie kwestionuje wysokości dochodzonego roszczenia.
(protokół rozprawy, k. 187–187v.)
Do zamknięcia rozprawy strony podtrzymywały dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 21 sierpnia 2009 r. Ł. C. zawarł z (...) S.A. w B. umowę pożyczki hipotecznej. Na podstawie tej umowy bank udzielił Ł. C. pożyczki w łącznej kwocie 2 079 902,29 zł, przy czym środki zostały przeznaczone częściowo na spłatę wcześniejszych zobowiązań kredytowych, a częściowo wypłacone na rachunek wskazany przez pożyczkobiorcę, jak również na pokrycie kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, w tym składki ubezpieczeniowej (część szczególna umowy - § III „Kwoty i cele pożyczki”).
Pożyczka została udzielona w walucie polskiej (PLN), na okres 240 miesięcy, z terminem ostatecznej spłaty przypadającym na dzień 7 października 2029 r., spłacana w równych rat miesięcznych (część szczególna umowy - § IV „Parametry pożyczki”).
Oprocentowanie pożyczki miało charakter zmienny i na dzień zawarcia umowy wynosiło 12,65% w stosunku rocznym, natomiast rzeczywista roczna stopa oprocentowania została określona na poziomie 12,68% (część szczególna umowy - § IV „Parametry pożyczki”).
Zabezpieczeniem spłaty pożyczki były w szczególności:
- oświadczenie pożyczkobiorcy o poddaniu się egzekucji do kwoty 4 159 804,58 zł,
- weksel własny in blanco,
- hipoteka zwykła na kwotę 2 079 902,29 zł oraz hipoteka kaucyjna do kwoty 1 455 931,60 zł, na cały okres pożyczki na nieruchomości, którą jest lokal użytkowy położony w B. przy ul. (...), nr KW (...) , własność przysługująca (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,
- hipoteka zwykła na kwotę 2 079 902,29 zł oraz hipoteka kaucyjna do kwoty 1 455 931,60 zł, na cały okres pożyczki na nieruchomości, którą jest zabudowana działka gruntu położona w I., gmina G., nr działki (...), nr KW (...) , własność przysługująca Ł. C.,
- cesje praw z polis ubezpieczeniowych,
- udzielenie bankowi pełnomocnictw do sprzedaży nieruchomości w przypadkach określonych w umowie (część szczególna umowy – § V „Zabezpieczenia”).
Zgodnie z postanowieniami umowy spłata pożyczki następowała w ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych miesięcznie zgodnie z harmonogramem spłat, przy czym za dzień zapłaty uznawano dzień wpływu środków na rachunek banku (§ 4 umowy).
Umowa przewidywała uprawnienie banku do jej wypowiedzenia w przypadku gdy Pożyczkobiorca zalega w całości lub w części z zapłatą dwóch rat pożyczki i pomimo pisemnego wezwania skierowanego do Pożyczkobiorcy listem poleconym Pożyczkobiorca nie spłaci zaległości w terminie 7 dni od otrzymania wezwania (§ 9 umowy).
(umowa pożyczki z dnia 21 sierpnia 2009 r., k. 9-16)
Umowa pożyczki była następnie modyfikowana aneksami.
(aneksy, k. 26-35)
Z kolei obowiązujący Regulamin kredytowania hipotecznego przewidywał, że w razie niewykonywania zobowiązań przez kredytobiorcę, w szczególności w przypadku zaległości w spłacie dwóch rat kredytu i pomimo pisemnego wezwania do zapłaty listem poleconym nie spłaci zaległości w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania, bank był uprawniony do wypowiedzenia umowy z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia (§ 19 regulaminu).
W przypadku nie spłacania przez Pożyczkobiorcę w terminie rat spłaty/wierzytelności po upływie okresu wypowiedzenia – niespłacona kwota staje się zadłużeniem przeterminowanych. Wysokość stopy procentowej dla kredytów (pożyczek) przeterminowanych wynosi czterokrotność oprocentowania kredytu lombardowego (§ 20 pkt B.1. regulaminu).
Regulamin określał też zasady doręczeń korespondencji pomiędzy stronami. Korespondencja kierowana przez bank na ostatni wskazany przez kredytobiorcę adres była uznawana za skutecznie doręczoną, nawet w przypadku jej nieodebrania. Kredytobiorca zobowiązany był przy tym do niezwłocznego informowania banku o zmianie adresu korespondencyjnego (§ 21 regulaminu).
(Regulamin kredytowania hipotecznego (...) S.A., k. 17-22)
Z wydruku księgi wieczystej nr (...), prowadzonej dla nieruchomości gruntowej stanowiącej (...) położonej w miejscowości I., gmina G., wynika że na podstawie umowy darowizny z dnia 24 marca 2017 r. własność nieruchomości została przeniesiona Z Ł. C. na pozwaną I. P. (1).
W dziale IV księgi wieczystej ujawniono na rzecz banku następujące hipoteki ustanowione tytułem zabezpieczenia wierzytelności wynikających z umowy pożyczki nr (...) z dnia 21 sierpnia 2009 r. ze zmianami:
– hipotekę umowną zwykłą w kwocie 2.652.240,76 zł,
– hipotekę umowną kaucyjną w kwocie 1.856.568,53 zł, zabezpieczającą w szczególności odsetki, koszty oraz inne należności uboczne.
(wydruk księgi wieczystej, k. 47-53)
Z wydruku (...) prowadzonej dla lokalu niemieszkalnego położonego w B. przy ul. (...). (...), wynika, że właścicielem nieruchomości jest pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., która nabyła własność na podstawie umowy sprzedaży z dnia 3 sierpnia 2015 r.
W dziale IV księgi wieczystej ujawniono na rzecz banku hipoteki ustanowione tytułem zabezpieczenia wierzytelności wynikających z umowy pożyczki nr (...), w tym:
– hipotekę umowną zwykłą w kwocie 2.079.902,29 zł zabezpieczającą należność kapitałową,
– hipotekę umowną kaucyjną w kwocie 1.455.931,60 zł zabezpieczającą odsetki, koszty i inne należności uboczne.
(wydruk księgi wieczystej, k. 54-61)
Pismem z dnia 9 czerwca 2016 r., nadanym w dniu 15 czerwca 2016 r., bank wezwał Ł. C. do uregulowania w terminie 14 dni roboczych zaległości w spłacie pożyczki, wskazując, że na dzień sporządzenia wezwania obejmowała ona kwotę 136 394,25 zł z tytułu należności kapitałowej, 0,00 zł z tytułu odsetek umownych, 465,92 zł z tytułu odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie należności kapitałowej oraz 60,00 zł i 3,16 zł z tytułu kosztów i opłat związanych z czynnościami banku.
W treści pisma bank poinformował również o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania wniosku o restrukturyzację zadłużenia oraz uprzedził, że w przypadku braku spłaty całości należności i niezłożenia takiego wniosku umowa pożyczki zostanie wypowiedziana.
Wezwanie zostało skierowane na adres: ul. (...), (...)-(...).
(wezwanie do zapłaty z dnia 9 czerwca 2016 r., k. 36; potwierdzenie nadania z dnia 15 czerwca 2016 r., k. 37)
Oświadczeniem z dnia 16 listopada 2016 r. bank wypowiedział Ł. C. umowę pożyczki wskazując na powstałe zaległości w spłacie zobowiązania oraz zachowanie 30-dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia doręczenia pisma.
W treści oświadczenia bank wskazał, że w przypadku nieuregulowania zadłużenia w okresie wypowiedzenia całość należności stanie się wymagalna i podlegać będzie natychmiastowemu zwrotowi. Na dzień sporządzenia pisma zadłużenie obejmowało: 212 094,25 zł z tytułu należności kapitałowej, 0,00 zł z tytułu odsetek umownych, 1 200,94 zł z tytułu odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie należności kapitałowej oraz 66,30 zł z tytułu kosztów i opłat związanych z czynnościami banku.
Ponadto bank wskazał, że odsetki podwyższone są nadal naliczane za okres opóźnienia według oprocentowania określonego w umowie i przypomniał o obowiązku terminowego regulowania zobowiązania oraz poinformował, że za datę spłaty uznaje się dzień wpływu środków na rachunek banku. Jednocześnie uprzedził, że w przypadku braku spłaty całości należności skieruje sprawę na drogę postępowania sądowo-egzekucyjnego oraz przekaże dane kredytobiorcy do Bankowego Rejestru Klientów Niesolidnych.
Oświadczenie doręczono w dniu 29 listopada 2016 r. na adres: ul. (...), (...)-(...), a odbiór przesyłki został potwierdzony przez N. E..
(oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z dnia 16 listopada 2016 r., k. 38; potwierdzenie odbioru, k. 39-39v.)
Oświadczeniem z dnia 16 listopada 2016 r. bank wypowiedział umowę pożyczki również w stosunku do pozwanej (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. jako dłużnika rzeczowego, wskazując na powstałe zaległości w spłacie zobowiązania oraz zachowanie 30-dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia doręczenia pisma.
W treści oświadczenia bank wskazał, że w przypadku nieuregulowania zadłużenia w okresie wypowiedzenia całość należności stanie się wymagalna i podlegać będzie natychmiastowemu zwrotowi. Na dzień sporządzenia pisma zadłużenie obejmowało: 212 094,25 zł z tytułu należności kapitałowej, 0,00 zł z tytułu odsetek umownych, 1 200,94 zł z tytułu odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie należności kapitałowej oraz 66,30 zł z tytułu kosztów i opłat związanych z czynnościami banku.
Bank wskazał ponadto, że odsetki podwyższone są nadal naliczane za okres opóźnienia według oprocentowania określonego w umowie, przypomniał o obowiązku terminowego regulowania zobowiązania oraz poinformował, że za datę spłaty uznaje się dzień wpływu środków na rachunek banku. Jednocześnie uprzedził, że w przypadku braku spłaty całości należności skieruje sprawę na drogę postępowania sądowo-egzekucyjnego oraz przekaże dane dłużnika do Bankowego Rejestru Klientów Niesolidnych.
Oświadczenie zostało doręczone pozwanej spółce w dniu 8 grudnia 2016 r., a odbiór przesyłki został potwierdzony przez C. B. działającą jako pełnomocnik spółki.
(oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z dnia 16 listopada 2016 r., k. 40; potwierdzenie odbioru, k. 41-41v.)
Pismami z dnia 27 stycznia 2017 r. bank skierował do Ł. C. oraz do pozwanej spółki, jako dłużnika rzeczowego, ostateczne wezwania do zapłaty, wzywając do uregulowania całości zadłużenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia pism, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowo-egzekucyjnego.
W treści wezwań bank wskazał, że na dzień ich sporządzenia zadłużenie obejmowało: 302 847,63 zł z tytułu należności kapitałowej, 0,00 zł z tytułu odsetek umownych, 30 400,40 zł z tytułu odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie należności kapitałowej oraz 66,30 zł i 3,14 zł z tytułu kosztów i opłat związanych z czynnościami banku.
Ponadto, bank wskazał, że odsetki podwyższone obejmują należne odsetki do dnia sporządzenia pism oraz są nadal naliczane za okres opóźnienia według oprocentowania określonego w umowie, a także że za datę spłaty uznaje się dzień wpływu środków na rachunek banku. Jednocześnie poinformował, że w przypadku braku spłaty całości należności w wyznaczonym terminie podejmie dalsze czynności windykacyjne, w tym skieruje sprawę na drogę postępowania sądowo-egzekucyjnego.
Wezwania nadano w dniu 2 lutego 2017 r. na adresy jak poprzednio.
(ostateczne wezwania do zapłaty z dnia 27 stycznia 2017 r., k. 42-43; księga nadawcza, k. 44)
Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. bank skierował do pozwanej I. P. (1) ostateczne wezwanie do zapłaty, wzywając ją do uregulowania całości zadłużenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowo-egzekucyjnego.
W treści wezwania bank wskazał, że na dzień jego sporządzenia zadłużenie obejmowało: 302 847,63 zł z tytułu należności kapitałowej, 0,00 zł z tytułu odsetek umownych, 46 678,87 zł z tytułu odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie należności kapitałowej oraz 69,44 zł z tytułu kosztów i opłat związanych z czynnościami banku.
Ponadto bank wskazał, że odsetki podwyższone obejmują należne odsetki do dnia sporządzenia pisma oraz są nadal naliczane za okres opóźnienia według oprocentowania określonego w umowie, a także że za datę spłaty uznaje się dzień wpływu środków na rachunek banku. Jednocześnie poinformował, że w przypadku braku spłaty całości należności w wyznaczonym terminie podejmie dalsze czynności windykacyjne, w tym skieruje sprawę na drogę postępowania sądowo-egzekucyjnego.
Wezwanie zostało nadanie w dniu 21 czerwca 2018 r. na adres: ul. (...). 21, (...)-(...) B..
(ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 20 czerwca 2018 r., k. 45; księga nadawcza, k. 46)
Z wyciągu z ksiąg bankowych powoda z dnia 3 kwietnia 2019 r., sporządzonego na podstawie art. 95 ustawy Prawo bankowe, wynika, że zadłużenie wynikające z umowy pożyczki zawartej przez Ł. C. z poprzednikiem prawnym powoda wynosiło łącznie 3 734 297,90 zł.
Na powyższą kwotę składały się:
1) należność główna (niespłacony kapitał) w wysokości 3 028 477,63 zł,
2) odsetki za opóźnienie naliczone od dnia 2 października 2015 r. do dnia 2 kwietnia 2019 r. w wysokości 705 750,83 zł,
3) opłaty i inne prowizje w wysokości 69,44 zł.
(wyciąg z ksiąg banku z dnia 3 kwietnia 2019 r., k. 7)
Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony, a których treść była wzajemnie spójna. Wyciąg z ksiąg bankowych z dnia 3 kwietnia 2019 r. Sąd potraktował jako dokument prywatny, który nie korzysta z mocy dokumentu urzędowego, niemniej jego treść znajdowała potwierdzenie w pozostałych dokumentach zgromadzonych w sprawie.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w wyżej wymienionym zakresie, w ocenie Sądu w momencie zamknięcia rozprawy okoliczności sporne zostały wyjaśnione w sposób kompleksowy i wszechstronny, a tym samym wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie bowiem z dyspozycją art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu mogą być jedynie fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że po prawomocnym umorzeniu postępowania wobec Ł. C. przedmiotem rozpoznania pozostało wyłącznie żądanie skierowane przeciwko pozwanej I. P. (1) oraz pozwanej (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, a zatem przeciwko podmiotom, które nie były dłużnikami osobistymi z umowy pożyczki, lecz którym przysługiwał status dłużników rzeczowych z uwagi na obciążenie należących do nich nieruchomości hipotekami zabezpieczającymi wierzytelność powoda.
Należy również wskazać, że wobec pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. zachodziły przesłanki do wydania wyroku zaocznego. Pozwana ta nie podjęła skutecznej obrony procesowej, wobec czego zastosowanie znajdował art. 339 § 1 i 2 k.p.c. Sąd był zatem uprawniony przyjąć za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach przytoczonych w pozwie i pismach doręczonych przed rozprawą, o ile nie budziły one uzasadnionych wątpliwości. W niniejszej sprawie takich wątpliwości nie było, gdyż twierdzenia te znajdowały pełne oparcie w dokumentach.
Przechodząc do oceny zasadności powództwa należy zauważyć, iż przed wypowiedzeniem umowy powód skierował do dłużnika osobistego pismo z dnia 9 czerwca 2016 r., nadane w dniu 15 czerwca 2016 r., w którym wezwał go do uregulowania zaległości oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Tym samym doszło do dochowania wymogów wynikających z art. 75c ust. 1 i 2 Prawa bankowego, zgodnie z którym bank, przed wypowiedzeniem umowy, jest obowiązany wezwać kredytobiorcę do dokonania spłaty, wyznaczyć termin nie krótszy niż 14 dni roboczych oraz poinformować o możliwości złożenia, w tym terminie, wniosku o restrukturyzację zadłużenia.
Dalej należy wskazać, że oświadczeniem z dnia 16 listopada 2016 r. bank wypowiedział Ł. C. umowę pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, przy czym przesyłka została doręczona w dniu 29 listopada 2016 r. na adres wskazany w umowie, a odbiór został potwierdzony przez osobę obecną pod tym adresem. W świetle art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest skuteczne z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Nie jest zatem konieczne wykazanie rzeczywistego zapoznania się adresata z treścią pisma, lecz wystarczające jest wykazanie stworzenia mu realnej możliwości zapoznania się z tą treścią. W sprawie nie wykazano, aby adres, na który skierowano wypowiedzenie, przestał być adresem właściwym dla dłużnika, ani aby bank został skutecznie powiadomiony o jego zmianie. W tym kontekście istotne znaczenie mają również postanowienia regulaminu, zgodnie z którymi kredytobiorca był obowiązany zawiadamiać bank o zmianie adresu korespondencyjnego, a zaniechanie tego obowiązku obciążało wyłącznie jego.
W ocenie Sądu należało więc przyjąć, że wypowiedzenie zostało dokonane skutecznie, a po upływie okresu wypowiedzenia całość niespłaconego zobowiązania została postawiona w stan wymagalności. Z tej właśnie przyczyny nie mógł odnieść skutku zarzut, jakoby roszczenie było niewymagalne. Z kolei pozew został wniesiony w dniu 17 kwietnia 2019 r., a zatem przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia.
Odnosząc się do zarzutów strony pozwanej zdaniem Sądu zarzuty te miały charakter wyłącznie ogólnikowy. Pozwana spółka (...) nie złożyła odpowiedzi na pozew, zaś powództwo wobec Ł. C. zostało umorzone. Jedynie pozwana I. P. (1) przedstawiła swoje stanowisko, lecz w zasadzie pozwana nie wskazała konkretnych zarzutów.
Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego oraz nadużycia prawa podmiotowego. Art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach szczególnych, gdy wykonywanie prawa przez uprawnionego pozostaje w rażącej sprzeczności z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem albo z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie powód dochodził wymagalnej wierzytelności wynikającej z umowy, uprzednio wezwał dłużnika do zapłaty, umożliwił mu skorzystanie z restrukturyzacji, a następnie skutecznie wypowiedział umowę. Nie sposób zatem uznać, aby dochodzenie tej wierzytelności stanowiło nadużycie prawa. Sama trudna sytuacja życiowa lub majątkowa pozwanych nie niweczy istnienia wierzytelności ani zabezpieczenia hipotecznego.
Stosownie do treści art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nieruchomość można obciążyć hipoteką, na mocy której wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością oraz z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Jeżeli zaś wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, wypowiedzenie to jest skuteczne względem właściciela nieruchomości niebędącego dłużnikiem osobistym, gdy zostało dokonane również względem niego – jak tak stanowi art. 78 ust. 1 powołanej ustawy. W sprawie ten wymóg został spełniony, albowiem pismem z dnia 16 listopada 2016 r. bank wypowiedział umowę także pozwanej spółce (...) jako dłużnikowi rzeczowemu, zaś oświadczenie to zostało jej doręczone w dniu 8 grudnia 2016 r.
Z wydruku księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu należącego do pozwanej spółki wynika, że na nieruchomości tej ujawniono hipotekę umowną zwykłą w kwocie 2 079 902,29 zł, zabezpieczającą kapitał wynikający z umowy pożyczki, oraz hipotekę umowną kaucyjną w kwocie 1 455 931,60 zł, zabezpieczającą odsetki, koszty i inne należności uboczne. Suma tych hipotek wynosi 3 535 833,89 zł i właśnie ta wartość wyznacza maksymalny zakres odpowiedzialności rzeczowej pozwanej spółki względem powoda.
Z kolei pozwana I. P. (1) nabyła nieruchomość gruntową stanowiącą (...) na podstawie umowy darowizny z dnia 24 marca 2017 r. W chwili nabycia nieruchomość ta była już obciążona hipotekami ustanowionymi na rzecz banku dla zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z tej samej umowy. Sama okoliczność, że pozwana przyjęła darowiznę w zaufaniu do ojca, nie ma znaczenia dla powstania ani zakresu jej odpowiedzialności rzeczowej. Odpowiedzialność ta nie ma bowiem źródła w osobistym przystąpieniu do długu, lecz w obciążeniu prawa własności nieruchomości hipoteką.
Z księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości wynika, że w dziale IV ujawniono hipotekę umowną zwykłą w kwocie 2 652 240,76 zł oraz hipotekę umowną kaucyjną w kwocie 1 856 568,53 zł. Łączna suma zabezpieczenia hipotecznego wynosi zatem 4 508 809,29 zł. Kwota ta przekracza wysokość całej dochodzonej w sprawie wierzytelności, wynoszącej 3 734 297,90 zł. Oznacza to, że powód mógł skutecznie dochodzić wobec pozwanej I. P. (1) całej należności objętej pozwem, skoro mieściła się ona w granicach sumy hipotek ujawnionych na nieruchomości należącej do tej pozwanej.
W zakresie odsetek dalszych Sąd uznał za zasadne rozdzielenie podstaw ich naliczania, stosownie do struktury dochodzonej wierzytelności. Od kwoty 3 028 477,63 zł, stanowiącej niespłacony kapitał, Sąd zasądził odsetki umowne za opóźnienie w wysokości czterokrotności oprocentowania kredytu lombardowego NBP od dnia 3 kwietnia 2019 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że wysokość ta nie może przekraczać odsetek maksymalnych za opóźnienie. Rozstrzygnięcie to znajduje podstawę w art. 481 § 2 i § 2 1 k.c., który dopuszcza zastrzeżenie przez strony określonej stopy odsetek za opóźnienie, przy jednoczesnym ustawowym ograniczeniu ich wysokości do poziomu odsetek maksymalnych za opóźnienie. Z kolei od kwoty 705 750,83 zł, stanowiącej skapitalizowane odsetki naliczone do dnia 2 kwietnia 2019 r., Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowią art. 481 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 482 § 1 k.c., skoro powód dochodził odsetek za opóźnienie od już wymagalnej i dochodzonej sądownie kwoty odpowiadającej wcześniej naliczonym odsetkom.
W konsekwencji od pozwanej I. P. (1) należało zasądzić na rzecz powoda kwotę 3 734 297,90 zł wraz z dalszymi odsetkami, to jest odsetkami umownymi za opóźnienie od kwoty 3 028 477,63 zł od dnia 3 kwietnia 2019 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem odsetek maksymalnych za opóźnienie, oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 705 750,83 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, z ograniczeniem odpowiedzialności tej pozwanej do nieruchomości objętej wskazaną w sentencji księgą wieczystą oraz do kwoty 4 508 809,29 zł, odpowiadającej sumie hipotek obciążających tę nieruchomość (punkt I.1 wyroku).
Z kolei od pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Sąd zasądził kwotę 3 535 833,89 zł, odpowiadającą maksymalnemu zakresowi odpowiedzialności rzeczowej tej pozwanej wyznaczonemu przez sumę hipotek ujawnionych w księdze wieczystej prowadzonej dla należącego do niej lokalu, z ograniczeniem odpowiedzialności do tej nieruchomości oraz do wskazanej kwoty 3 535 833,89 zł (punkt I.2 wyroku).
Jednocześnie Sąd zastrzegł, że zapłata przez któregokolwiek z pozwanych zwalnia pozostałych w zakresie spełnionego świadczenia, albowiem zasądzone kwoty odnoszą się do tej samej wierzytelności hipotecznie zabezpieczonej i nie mogą prowadzić do wielokrotnego zaspokojenia powoda ponad jej rzeczywistą wysokość (punktu I wyroku).
Skoro zatem rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I.2 wyroku miało charakter wyroku zaocznego uwzględniającego powództwo, Sąd nadał mu rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. (punkt II wyroku).
O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi, na jego żądanie, koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W niniejszej sprawie powód wygrał sprawę przeciwko obu pozwanym objętym wyrokiem, a zatem co do zasady należał mu się zwrot kosztów procesu w całości. Nie zachodziły przesłanki z art. 101 k.p.c., albowiem powód przed wszczęciem postępowania wielokrotnie wzywał pozwanych do zapłaty i dochował wszelkich wymogów związanych z postawieniem wierzytelności w stan wymagalności. Nie zachodziły również podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c., gdyż sama trudna sytuacja materialna pozwanej I. P. (1) nie stanowi jeszcze „wypadku szczególnie uzasadnionego” w rozumieniu tego przepisu.
Jednocześnie, mając na uwadze wyłącznie rzeczowy charakter odpowiedzialności pozwanych, Sąd uznał za zasadne odpowiednie ograniczenie także ich odpowiedzialności za koszty procesu. Wobec pozwanej I. P. (1) odpowiedzialność ta została ograniczona do nieruchomości objętej wskazaną w sentencji księgą wieczystą oraz do kwoty 4 508 809,29 zł, a wobec pozwanej spółki do nieruchomości objętej wskazaną w sentencji księgą wieczystą oraz do kwoty 3 535 833,89 zł, a szczegółowe wyliczenie kosztów pozostawiono referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. (punkt III wyroku).
Sędzia Andrzej Kuryłek