Wyrok z 10 kwietnia 2026, sygn. I C 860/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 kwietnia 2026 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska
Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Bobińska
po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa T. P. (1)
przeciwko (...) S.A. z siedzibą w Ł.
o zapłatę
1. zasądza od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Ł. na rzecz powódki T. P. (1) kwotę 170.000,00 (sto siedemdziesiąt tysięcy i 00/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 lutego 2022 roku do dnia zapłaty;
2. zasądza od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Ł. na rzecz powódki T. P. (1) kwotę 6.417,00 (sześć tysięcy czterysta siedemnaście i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty;
Sędzia del. Agnieszka Onichimowska
UZASADNIENIE
W dniu 02 grudnia 2022 roku do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął pozew T. P. (1) przeciwko (...) S.A. z siedzibą w Ł., w którym powódka domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 170.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 lutego 2022 do dnia zapłaty. Powód wniósł ponadto o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż powódka T. P. (1) jest klientką pozwanego Banku od 2016 roku. W związku z zakończeniem się lokaty powódka udała się do pozwanego Banku, celem znalezienia następnej, bezpiecznej inwestycji, co było szczególnie istotne z uwagi na podeszły wiek powódki (69 lat). W czasie spotkania pracownica pozwanego omawiała z powódką wyłącznie inwestycje w Obligacje (...) S.A., wskazując iż jest to niepowtarzalna oferta. Żadna z przedstawionych powódce informacji nie wskazywała jakiegokolwiek ryzyka, co do inwestycji w ten instrument. W wyniku rekomendacji pozwanego Banku, w dniu 13 czerwca 2017 roku powódka nabyła Obligacje (...) S.A. serii (...) o wartości 100.000,00 złotych. Następnie w październiku 2017 roku pracownica pozwanego Banku ponownie zaoferowała powódce zakup obligacji, podkreślając, że należy się spieszyć, ponieważ jest to niesamowita okazja. W dniu 10 października 2017 roku powódka zgodziła się na zakup obligacji (...) S.A. o wartości 70.000,00 złotych. Wskazano, że pracownica pozwanego Banku wielokrotnie zapewniała powódkę, że zaproponowana inwestycja odpowiada jej oczekiwaniom. W 2018 roku powódka dostrzegła, że nie wpływają obiecane odsetki z inwestycji. W placówce pozwanego oznajmiono powódce, że jej „pieniądze przepadły” i żeby „szła z tym do A.”. W ocenie strony powodowej pozwany stosował nieuczciwe praktyki rynkowe i wprowadził za pomocą podstępu powódkę w błąd co do charakteru czynności prawnej przez nią podejmowanej, a mianowicie zleconego przez nią polecenia przelewu środków na obligacje. Zdaniem strony powodowej czynność prawna w postaci polecenia przelewu jest czynnością nieważną z uwagi na niezgodność tej czynności z zasadami współżycia społecznego, a także przepisami prawa. Wskazano, że powódce zaproponowano nabycie produktów finansowych, które nie odpowiadały jej potrzebom ustalonym przez pozwany bank. Pomimo tego, ze powódka jednoznacznie wyrażała swoje oczekiwania względem inwestycji, pozwany Bank udzielił jej rekomendacji nabycia instrumentu finansowego o wysokiej klasie ryzyka, zapewniając o jego stabilności i bezpieczeństwie. Pozwany nie dostosował oferowanego produktu do poziomu wiedzy o inwestowaniu, doświadczenia inwestycyjnego, sytuacji finansowej oraz celów inwestycyjnych powódki, Podniesiono, iż powódka nie została właściwie poinformowana o poziomie ryzyka inwestycji. Zdaniem strony powodowej pozwany naruszył przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, albowiem pracownik pozwanego – nie będąc doradcą inwestycyjnym – wykonywał czynności doradztwa inwestycyjnego w postaci oferowania i sprzedaży obligacji korporacyjnych spółki (...). Wyjaśniono przy tym, iż swoje roszczenie powódka wywodzi m.in. z treści przepisu art. 12 ust. 1 pkt 4ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym z uwagi na stosowanie praktyk sprzecznych z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształcających zachowanie rynkowe konsumenta w trakcie zawierania umowy, a nadto wprowadzające powódkę w błąd. Podkreślono przy tym status powódki jako konsumenta. (pozew – k. 5-48)
W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, iż powódka jest od wielu lat klientem pozwanego i za pośrednictwem Banku nabywała produkty o zbliżonym poziomie ryzyka. Podkreślono jednocześnie, iż pozwany oferując powódce Obligacje nie świadczył na jej rzecz usługi doradztwa inwestycyjnego ani jakiejkolwiek innej usługi maklerskiej. W ocenie pozwanego powództwo powinno zostać oddalone z uwagi na: 1) należyte wykonanie obowiązków informacyjnych przez pracowników Banku w stosunku do powódki związanych z oferowaniem Obligacji; 2) otrzymania przez powódkę wyłącznie informacji na temat produktu, które nie miały waloru rekomendacji i nie mogły stanowić żadnych wskazówek dotyczących tego czy powódka ma zainwestować czy tez nie; 3) świadomości powódki co do ryzyka związanego z nabyciem Obligacji; 4) odzyskanie części środków pieniężnych w związku z postępowaniem układowym. Jednocześnie pozwany zaprzeczył m.in., aby: 1) powódka poszukiwała jedynie bezpiecznych inwestycji, podczas gdy inwestowała w różnego rodzaju instrumenty finansowe; 2) pracownicy banku świadczyli na rzecz powódki usługę doradztwa inwestycyjnego, bądź udzielali porad lub rekomendacji inwestycyjnych; 3) obligacje były przedstawiane w sposób, który eksponował tylko ich zalety; 4) pracownicy pozwanego informowali kiedykolwiek powódkę, iż inwestycja w obligacje jest w pełni bezpieczna; 5) pracownicy wywierali n powódce presję czasu podczas podejmowania decyzji o dokonaniu zapisu na obligacje (...) S.A.; 6) pozwany stosowała kiedykolwiek nieuczciwe praktyki rynkowe wobec powódki w związku z oferowanie, obligacji (...) S.A., a w szczególności wprowadził powódkę w błąd co do charakteru inwestycji (odpowiedź na pozew, k. 138-144)
W toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 10 czerwca 2016 roku pomiędzy T. P. (1), a Biurem (...) S.A. z siedzibą w Ł. została zawarta umowa o prowadzenie rachunku papierów wartościowych przez Biuro (...) S.A. nr rachunku (...).
Dowód umowa z dnia 10.06.2016 k. 168
W Badaniu Profilu Inwestycyjnego Klienta wskazano, iż T. P. (1) nie jest i nie była zawodowo związana z rynkiem finansowym, nie śledzi informacji o rynkach finansowych, nie inwestowała samodzielnie. Jako cel inwestycji wskazano „lokuję nadwyżki finansowe bez określonego celu” zaś w odniesieniu do celu inwestycji wskazano, iż klient „oczekuje zysków z inwestycji, przewyższających oprocentowanie lokat bankowych, przy świadomości ryzyka utraty części zainwestowanego kapitału”.
Dowód: Badanie Profilu Inwestycyjnego Klienta, k. 171-172
Z uwagi na zakończenie okresu lokaty terminowej, T. P. (2) w towarzystwie swojego partnera B. A., udała się do placówki (...) S.A., w celu uzyskania informacji odnośnie możliwości zainwestowania posiadanych środków.
T. P. (1) wyjaśniła pracownikowi Banku, iż jest osobą starszą (emerytka), bezdzietną i zależy jej na bezpiecznym ulokowaniu pieniędzy, albowiem nie chce ich trzymać w domu.
Pracownik (...) S.A. Ś. P. zaproponowała zakup obligacji (...) S.A. wskazując, iż to jest najlepsza lokata pieniędzy, albowiem obligacje dają dodatkowe pieniądze (procenty) co 3 miesiące. T. P. (1) została poinformowana, iż jest to wiarygodny zakup, nie ma żadnego ryzyka i może być w 100% pewna inwestycji. Wskazano ponadto, iż trzeba się pospieszyć, bo nie ma już dużo obligacji. Pracownik Banku poinformowała jednocześnie, że obligacje będzie można wykupić w grudniu 2020 roku.
Dowód zeznania powódki T. P. (1), k. 250v-252, zeznania świadka B. A., k. 195
W dniu 13 czerwca 2017 roku pomiędzy T. P. (1), a Biurem (...) S.A. z siedzibą w Ł. została zawarta umowa o świadczenie usługi wykonywania zleceń przez Biuro (...) S.A. nr rachunku (...).
W dniu 13 czerwca 2017 roku T. P. (1) złożyła zapis na 1000 obligacji serii (...) A.A., przy cenie emisyjnej 100,00 złotych za jedną obligację. Łączna wpłata na obligacje wyniosła 100.000,00 zł.
Dowód: formularz zapisu na obligacje serii (...) spółki (...) S.A., k. 90-91, wyciąg z rachunku bankowego, k. 81, świadectwo depozytowe,k. 117
W październiku 2017 r. T. P. (2) udała się do placówki (...) S.A., w celu uzyskania informacji odnośnie uzyskanych odsetek od nabytych obligacji. Pracownik Banku (...) (...) (...) potwierdziła uzyskany zysk. Jednocześnie zasugerowała T. P. (1) zainwestowanie dalszych środków w obligacje wskazując, iż dodatkową serię można wykupić w szybkim czasie, bo ilość jest ograniczona.
W dniu 10 października 2017 roku T. P. (1) złożyła zapis na 700 obligacji serii (...) (...) A.A., przy cenie emisyjnej 100,00 złotych za jedną obligację. Łączna wpłata na obligacje wyniosła 70.000,00 zł.
Dowód: formularz zapisu na obligacje serii (...) spółki (...) S.A., k. 92-93, potwierdzenie wykonani wpłaty, k. 94, zeznania powódki T. P. (1), k. 250v-252, świadectwo depozytowe, k. 118
Każdorazowo składając zapis na obligacje T. P. (1) podpisała oświadczenie, że zapoznała się i akceptuje treść Prospektu oraz Ostatecznych Warunków Obligacji. Oświadczyła ponadto, iż jest świadoma ryzyka inwestycyjnego wiążącego się z inwestycją w instrumenty rynku kapitałowego, takie jak Obligacje. Potwierdziła, że rozumie i akceptuje fakt, że Obligacje stanowią zobowiązania wyłącznie Spółki, nie stanowią lokaty bankowej i nie są objęte żadnym systemem gwarantowania depozytów.
Przed dokonaniem zapisu na obligacje T. P. (1) nie przedstawiano do wypełnienia Profilu Inwestycyjnego O..
Dowód: formularz zapisu na obligacje serii (...) spółki (...) S.A., k. 90-91, formularz zapisu na obligacje serii (...) spółki (...) S.A., k. 92-93
Od kwietnia 2018 roku T. P. (1) przestała otrzymywać odsetki od nabytych obligacji. Początkowo była uspokajana przez pracownika Banku, że wszystko jest na dobrej drodze. Przy kolejnej wizycie w palcówce Banku, Ś. P. poinformowała T. P. (1), aby więcej nie przyjeżdżała, gdyż nie będzie udzielała jej dalszych informacji.
T. P. (1) nie składała wniosku o wykup obligacji, będąc przekonaną, iż pracownik Banku poinformuje ją kiedy należy to zrobić.
Dowód: zeznania powódki T. P. (1), k. 250v-252,
W dniu 29 maja 2018 roku Komisja Nadzoru Finansowego podjęła uchwałę w przedmiocie przekazania do publicznej wiadomości informacji o środkach prawnych podjętych przez Urząd (...) w celu przeciwdziałania naruszeniu przepisów ustawy o ofercie publicznej i Rozporządzenia MAR w sprawie spółki (...) S.A. W komunikacie poinformowano o złożonych zawiadomieniach o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na (...) SA z siedzibą we Ł., kary administracyjnej w związku nieprawidłowościami w wywiązywaniu się w 2018 roku z zobowiązań wynikających z emisji obligacji przez Spółkę. Według (...) liczba inwestorów, którzy nabyli obligacje (...) S.A. i które nie zostały wykupione wyniosła 9980. Zobowiązania z tytułu niewykupienia obligacji na dzień 25 kwietnia 2018 roku wyniosły 88,26 mln, zaś łączna wartość niewypłaconych w terminie odsetek od obligacji wyniosła 3,32 mln.
Dowód: pismo (...) z dnia 04 czerwca 2018 r.
Pismem datowanym na dzień 02 lutego 2022 roku stanowiącym Reklamację wraz z wezwaniem do zapłaty, pełnomocnik T. P. (1) wezwał (...) S.A. do zapłaty kwoty 170.000,00 złotych w terminie 7 dni. W uzasadnieniu pisma wskazano, iż pracownik Banku wprowadził T. P. (1) w błąd co do rzeczywistego charakteru produktu finansowego, co doprowadziło ją do poważnych strat finansowych. Powołano się min. na naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
W odpowiedzi na powyższe pismem datowanym na dzień 08 marca 2022 r. (...) S.A. wskazał, iż nie może uznać reklamacji nabycia przez T. P. (1) obligacji (...) S.A. W uzasadnieniu wskazano m.in., iż składając zapis na obligacje Klientka zaakceptowała istotne informacje dotyczące czynników ryzyka, charakteru obligacji, a co za tym idzie podjęła w pełni świadomą decyzje.
Dowód: pismo z dnia 02.02.2022 r., k,123, pismo (...) S.A. z dnia 08.03.2022 r., k. 124-125
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, których prawdziwości nie kwestionowała żadna ze stron. Tożsamy przymiot został przyznany dowodom z dokumentów prywatnych, gdyż ich autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana przez żadną ze stron.
Zasadniczo Sąd nie miał podstaw by odmówić waloru wiarygodności zeznaniom świadka O. N., przy czym nie wniosły one nic istotnego do stanu faktycznego, albowiem świadek zeznała, że nie zna powódki i nie oferowała klientom obligacji.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka Ś. P., albowiem pozostają one w oczywistej sprzeczności z wiarygodnymi zeznaniami powódki. Niewątpliwie świadek pozostaje w konflikcie personalnym z powódką, albowiem jak zeznała powódka „źle o niej mówi, obrażała ją i groziła” (…)
Sąd nie miał wątpliwości co do wiarygodności zeznań świadka B. A., mając przy tym na uwadze charakter bliskiej relacji łączący go z powódką. Świadek ten opisał Sądowi przebieg spotkania z powódką, w tym zakres udzielonych powódce informacji. Świadek zeznał, iż „pani w Banku ponaglała nas, że obligacje się kończą” Zeznał ponadto, iż w Banku powiedziano, że „obligacje są na dobry procent i są pewne”.
Sąd za wiarygodne uznał zeznania powódki T. P. (1), która opisała okoliczności w jakich doszło do nabycia obligacji, w tym sposób działania pracownika (...) S.A. Powódka wyjaśniła, że podejmując decyzję o zakupie opierała się na informacjach uzyskanych od pracownika Banku, w szczególności w zakresie pewności inwestycji.
Pozostałe zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, niewymienione dotychczas, okazały się irrelewantne z punktu widzenia rekonstrukcji stanu faktycznego, ponieważ nie odnosiły się do okoliczności, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 227 k.p.c.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
Powódka T. P. (1) w niniejszym postępowaniu dochodziła od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Ł. kwoty 170.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w związku z poniesioną stratą na skutek zakupu obligacji (...) S.A., a których oferta nabycia została powódce zarekomendowana przez pracownika pozwanego. Powódka dokonując wpłaty za nabycie obligacji, została zapewniona o bezpieczeństwie lokowanych środków.
Pozwany wnosząc o oddalenie powództwa wskazywał na należyte wykonanie swoich obowiązków informacyjnych oraz świadomość powódki, co do ryzyka dotyczącego nabycia obligacji.
Pomiędzy stronami nie było sporu, co do tego, że (...) S.A. pełnił funkcję oferującego przedmiotowe obligacje. Ustalenia wymagało natomiast czy Bank świadczył wobec powódki usługę doradztwa inwestycyjnego, czy inną usługę maklerską, bo dopiero wówczas można określić zakres jego obowiązków informacyjnych oraz ustalić, czy doszło do ich naruszenia.
Zgodnie z art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi przedmiotem zobowiązania firmy inwestycyjnej w ramach umowy o doradztwo inwestycyjne jest rekomendacja dotycząca określonego postępowania wobec instrumentów finansowych. Rekomendacją jest udzielenie wskazówki przez rekomendującego co do pożądanego sposobu działania jej adresata (potencjalnego inwestora) w odniesieniu do danego instrumentu finansowego. Rekomendacją jest opinia (wypowiedź o charakterze ocennym) rekomendującego co do pożądanego sposobu działania jej adresata w odniesieniu do instrumentów finansowych, który – w opinii rekomendującego – jest korzystny dla adresata rekomendacji. Modelowo rekomendację odróżnia się więc od informacji, a więc wypowiedzi jedynie opisującej określone fakty. Udzielenie wyłącznie informacji na temat instrumentów finansowych nie stanowi doradztwa inwestycyjnego. ( tak: T. Sójka: Komentarz do ustawy o obrocie instrumentami finansowymi” Prawo rynku kapitałowego, Komentarz, lex 2015).
W pierwszej kolejności zastanowić się zatem należy czy pomiędzy powódką, a pozwanym doszło do zawarcia (w sposób konkludentny) umowy o doradztwo inwestycyjne w rozumieniu art. 76 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2005 r., nr 183, poz. 1538, ze zm.) oraz ewentualnej odpowiedzialności kontraktowej z tytułu nienależytego wykonania tej umowy.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy pomiędzy stronami została w sposób dorozumiany zawarta umowa o doradztwo inwestycyjne, w rozumieniu art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, czy umowa o podobnym charakterze. Zgodnie z powołanym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w okresie nabywania przez powódkę obligacji za pośrednictwem pracownika pozwanego banku, w umowie o doradztwo inwestycyjne firma inwestycyjna zobowiązuje się do przygotowywania w oparciu o potrzeby i sytuację klienta i przekazywania mu pisemnej lub ustnej rekomendacji dotyczącej: 1) kupna, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu określonych instrumentów finansowych albo powstrzymania się od zawarcia transakcji dotyczącej tych instrumentów; 2) wykonania lub powstrzymania się od wykonania uprawnień wynikających z określonego instrumentu finansowego do zakupu, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu instrumentu finansowego.
W judykaturze wskazuje się, że możliwość przyjęcia konkludentnego zawarcia umowy o doradztwo inwestycyjne zachodzi wówczas, gdy klient zwraca się do firmy inwestycyjnej o rekomendację odnoszącą się do ewentualnej inwestycji w konkretne instrumenty finansowe, dokonywanej za pośrednictwem tej firmy inwestycyjnej, a firma takiej rekomendacji udziela. Przedmiotem zobowiązania firmy inwestycyjnej jest rekomendacja dotycząca określonego postępowania wobec instrumentów finansowych. Rekomendacją jest opinia (wypowiedź o charakterze ocennym) rekomendującego co do pożądanego sposobu działania jej adresata w odniesieniu do instrumentów finansowych, który – w opinii rekomendującego – jest korzystny dla adresata rekomendacji. Rekomendacja może także polegać na zaleceniu powstrzymania się od nabycia określonych instrumentów finansowych ( vide orz. SN z 23.06.2022 r. II CSKP 85/22).
W ocenie Sądu w sprawie niniejszej działania podejmowane przez pracowników (...) S.A. poprzedzające nabycie przez powódkę obligacji miały charakter rekomendacji w rozumieniu zacytowanej wyżej regulacji. W ocenie Sądu Okręgowego wypowiedzi formułowane przez pracownika banku przy nabywaniu przedmiotowych obligacji stanowiły wypowiedzi ocenne z zaleceniem określonego sposobu postępowania, będących centralnym elementem doradztwa inwestycyjnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy – co wynika wprost z wiarygodnych zeznań powódki – wypowiedzi pracownika banku zawierały porady co do zalecanego kierunku działania. Podkreślenia wymaga, iż działania pracownika banku nie ograniczyły się jedynie do zaprezentowania powódce dostępnych w banku produktów inwestycyjnych, ale nakierowane były na zakup przez powódkę obligacji (...) S.A. (akcentując w szczególności bezpieczeństwo inwestycji – „powiedziała mi, że nie ma żadnego ryzyka i że mogę być spokojna w 100%. Mówiła, że gdyby się coś stało z Bankiem to i tak wypłacą pieniądze”). Jak ponadto wskazała w swoich zeznaniach powódka „Pani (...) mówiła, że obligacja to najlepsza lokata pieniędzy, ponieważ co 3 miesiące są dodatkowe pieniądze i warto skorzystać z oferty”. „Na spotkaniu był przedstawiany wyłącznie konkretny produkt, który ostatecznie kupiłam”. „Pani(...) powiedziała, że to jest na 100% pewny produkt”. Powódka zeznała ponadto, że pracownica Banku mówiła, „że jak mam jeszcze jakieś pieniądze to mam przyjechać i wykupić dodatkową serię, ale w szybkim czasie, bo ilość była ograniczona” (k. 251-252)
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż działania pracownika pozwanego Banku polegające na zaoferowaniu powódce zainwestowania swoich oszczędności w konkretne obligacje, przy jednoczesnym zapewnianiu o bezpieczeństwie, o gwarancji zysku, stanowiło udzielenie przez pracownika Banku rekomendacji dot. tego konkretnego produktu finansowego. Nie ulega wątpliwości, że zwrócenie się wprost z taką propozycją do powódki, stanowiło przejaw opinii rekomendującego co do zalecanego sposobu działania. Informacji przedstawionych powodowi przez pracownika pozwanego Banku nie sposób uznać za jedynie przedstawienie „suchych faktów”,tj. informacji o produkcie. Zalecenie zostało przedstawione jako odpowiednie dla konkretnej osoby i miało spowodować zmianę dotychczasowego sposobu inwestowania. Należy bowiem przypomnieć, iż powódka chciała zabezpieczyć pieniądze pochodzące z lokat, zaś jedyną propozycją przedstawioną przez pracownika Banku były obligacje (...) S.A., których „100% pewność” była podkreślana.
Pomimo tego, że umowa o doradztwo inwestycyjne, jest umową zawartą w inicjatywy klienta i ma z reguły charakter odpłatny, to sam fakt, iż strony nie uzgodniły wynagrodzenia, nie wyklucza możliwości ustalenia, że do zawarcia takiej umowy doszło. W ocenie Sądu z taką umową konkludentną mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Pozwany, działając przez swojego pracownika, zwrócił się wprost z propozycją nabycia obligacji (...) S.A. Pracownik rekomendował inwestycję w obligacje kładąc nacisk na 100% pewność i „dodatkowe pieniądze co 3 miesiące”. (k. 251)
W doktrynie podkreśla się, że dom maklerski jest instytucją zaufania publicznego, a jego należytą staranność w czynnościach prawnych należy określać przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności (art. 355 § 2 k.c.). Działalność domu maklerskiego obwarowana jest wieloma zakazami, w tym zakazem podejmowania działań mających za cel wprowadzenie w błąd klienta (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2009 r. V CSK 407/08).
Zakres obowiązków domu maklerskiego regulują przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384). (...) S.A. w Ł. był w okresie nabywania przez powódkę przedmiotowych obligacji i jest nadal firmą inwestycyjną w rozumieniu art. 3 ust. 33 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, zajmującą się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej m.in. świadczeniem usług pośrednictwa na rzecz emitentów papierów wartościowych w zakresie oferowania papierów wartościowych, w tym obligacji.
Do aktów prawnych regulujących obowiązki firmy inwestycyjnej, a za taką uznać należy pozwany bank, należą przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych (Dz. U. z 2012 r. poz. 1078), wydanego na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych zawierają normy implementujące dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz Dyrektywę Komisji z dnia 10 sierpnia 2006 r. wprowadzająca środki wykonawcze do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy.
Granice obowiązków informacyjnych firmy inwestycyjnej wyznaczały (w dacie oferowania powodowi inwestycji w sporne certyfikaty): art. 83a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi w brzmieniu obowiązującym w dacie oferowania powódce przez pozwanego spornych obligacji oraz § 8 ust. 1 i § 9 ust. 1 i 2 oraz § 13 i § 15 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych.
Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 83a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi firma inwestycyjna jest obowiązana stosować w prowadzonej działalności rozwiązania techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczeństwo i ciągłość świadczonych usług maklerskich oraz ochronę interesów klientów i informacji poufnych lub stanowiących tajemnicę zawodową. Informacje upowszechniane przez firmę inwestycyjną w celu reklamy lub promocji usług świadczonych przez tę firmę inwestycyjną powinny być rzetelne i zrozumiałe (ust. 2). Firma inwestycyjna jest obowiązana świadcząc usługę maklerską brać pod uwagę najlepiej pojęty interes klienta. (ust. 3).
Firma inwestycyjna, prowadząc działalność maklerską, jest zobowiązana do działania w sposób rzetelny i profesjonalny, zgodnie z zasadami uczciwego obrotu oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami jej klientów (§ 8 ust. Rozporządzenia). Wszelkie informacje kierowane przez firmę inwestycyjną do klientów lub potencjalnych klientów, w tym informacje upowszechniane przez firmę inwestycyjną w celu reklamy lub promocji świadczonych przez nią usług, powinny być rzetelne, niebudzące wątpliwości i niewprowadzające w błąd. Informacje upowszechniane przez firmę inwestycyjną w celu reklamy lub promocji usług świadczonych przez tę firmę inwestycyjną oznaczane są w sposób niebudzący wątpliwości jako informacje upowszechniane w celu reklamy lub promocji usług (§9 ust. 1 Rozporządzenia). Firma inwestycyjna przedstawia klientom lub potencjalnym klientom ogólny opis istoty instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego z inwestowaniem w te instrumenty finansowe, w sposób umożliwiający klientowi podejmowanie świadomych decyzji inwestycyjnych, dostosowując zakres tej informacji do rodzaju instrumentu finansowego oraz kategorii, do której należy klient. (§13 ust. 1 Rozporządzenia).
Biorąc pod uwagę ww. przepisy uznać należało, że pozwany Bank nie sprostał ciążącym na nim obowiązkom. Co więcej w ocenie Sądu powódka padła ofiarą nieuczciwej praktyki rynkowej ze strony Banku. Pracownik Banku proponując powódce zainwestowanie w obligacje (...) S.A., zapewniał o 100% bezpieczeństwie i wyższym zysku, tzn. dodatkowych środkach co 3 miesiące. Powódka zeznała bowiem „uwierzyłam Pani (...). Ona mówiła, że to na 100% pewne”. „Gdybym miała wiedzę, że można stracić w tej inwestycji część lub całość wpłaconych środków, to decyzja byłaby inna”. „Ja powiedziałam, że chciałam ulokować pieniądze, aby mieć na starość. Nie chciałam trzymać pieniędzy w domu” (k. 252).
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że działanie pozwanego miało na celu ochronę interesu klienta, że informacje upowszechniane przez firmę inwestycyjną były rzetelne i zrozumiałe – wręcz przeciwnie – wywoływały u klienta błędne przeświadczenie o bezpieczeństwie inwestycji.
Zgodnie z art. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym zakazane jest stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych. Stosownie do art. 4 ust .1 i 2 ww. ustawy, praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk.
Wprowadzenie w błąd stanowiło zatem jeden ze środków (jedną z metod) prowadzących do ukształtowania w świadomości konsumenta zniekształconego wyobrażenia o produkcie, które w konsekwencji miało skłonić go do decyzji korzystnej z punktu widzenia przedsiębiorcy, lecz powodującej szkodę w majątku konsumenta, lub choćby tylko możliwość poniesienia takiej szkody. Włączenie się pozwanego w proces sprzedaży obligacji (...) S.A. prowadziło do tego, że powódka przyjęła przedstawioną ofertę „100% pewności inwestycji”. Kierowała się przy tym zaufaniem do pozwanego jako Banku, czyli w powszechnej opinii instytucji zaufania publicznego, mającej dla swojej działalności określone gwarancje państwowe zapisane w ustawie Prawo bankowe.
Zachowanie pozwanego w tym zakresie zniekształciło rzeczywisty obraz ryzyka, jakie niosła ze sobą proponowana przez Bank operacja finansowa. W warunkach faktycznych rozpoznawanej sprawy można z bardzo wysokim prawdopodobieństwem, graniczącym z pewnością przyjąć, że gdyby powódka nie została zachęcona i zapewniona o 100% bezpieczeństwie, to nie zakupiłaby obligacji (...). S.A.
W konsekwencji należało ustalić, czy zostały kumulatywnie spełnione przesłanki odpowiedzialności deliktowej - szkoda, jako uszczerbek w dobrach prawnie chronionych osoby poszkodowanej, wysokość szkody, działanie bądź zaniechanie sprzeczne z prawem, z którego szkoda wynikła, zawinienie oraz związek przyczynowy pomiędzy działaniem względnie zaniechaniem podmiotu odpowiedzialnego oraz skutkiem w postaci szkody.
W ocenie Sądu bezprawność w tym przypadku należy rozumieć jako sprzeczność działania z obowiązującym porządkiem prawnym. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, zabrania przedsiębiorcom stosowania nieuczciwych praktyk w zakresie oferowanych konsumentom produktów, przy czym przez produkty należy rozumieć nie tylko towary, ale też usługi, prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Propozycją nabycia produktu jest przy tym informacją handlową określająca jego cechy, która bezpośrednio wpływa lub może wpływać na podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy. Co więcej zaniechaniem wprowadzającym w błąd może być zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny lub jednoznaczny istotnych informacji dotyczących produktu we właściwym czasie. Analiza stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, w kontekście przywołanych wyżej regulacji jednoznacznie wskazuje, iż doszło po stronie pozwanego do zastosowania nieuczciwych praktyk.
Bank jako przedsiębiorca bowiem nie wykazał, wbrew treści art. 13 tejże ustawy, by dana praktyka rynkowa nie stanowiła nieuczciwej praktyki wprowadzającej w błąd. W sytuacji dokonania owej nieuczciwej praktyki rynkowej, konsument, którego interes został zagrożony lub naruszony miał prawo żądać naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych (art. 12 ust.1 pkt 4 tejże ustawy). Przepis ten daje konsumentowi bardzo szerokie uprawnienia. Dodatkowo nie wymaga on wprowadzenia w błąd konkretnego konsumenta, ale samej możliwości takiego skutku, przy zastosowania zobiektywizowanego wzorca. Intencją ustawodawcy było przyznanie najszerszego katalogu roszczeń konsumentowi, którego interes ekonomiczny został zagrożony lub naruszony przez nieuczciwą praktykę rynkową.
Podkreślić także należy, że art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, posługuje się klauzulą generalną "dobrych obyczajów". Pojęcie to ma charakter niedookreślony i oceny. Wymaga dokonania ich wykładni w każdej sprawie indywidualnie, z uwzględnieniem celu umowy, charakteru stosunku zobowiązaniowego, jak również zwyczajów i norm przyjętych w konkretnej dziedzinie aktywności gospodarczej.
Podstawowym elementem przyjętych w obrocie gospodarczym dobrych obyczajów jest zasada lojalności, uczciwości i szacunku wobec kontrahenta. Sprzeczne z dobrymi obyczajami będą więc takie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta, wprowadzenia go w błąd co do realnych obciążeń i ryzyk związanych z umową oraz co do tego, jakie świadczenia na swoją rzecz zastrzegł przedsiębiorca. Z przepisem tym koresponduje art. 5. ust. 1 tejże ustawy wskazujący na to, że praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu pozwanemu z pewnością można przypisać nieuczciwą praktykę rynkową, a wobec tego powódka na mocy art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. 2017,2070 ze zm.), miała prawo domagać się naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych. Zgodnie z treścią ww. artykułu w razie dokonania nieuczciwej praktyki rynkowej konsument, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych, w szczególności żądania unieważnienia umowy z obowiązkiem wzajemnego zwrotu świadczeń.
W zakresie wysokości szkody Sąd podzielił stanowisko strony powodowej, jakoby szkodę stanowiła kwota, jaką powódka poniosła tytułem zakupu spornych obligacji, tj. wysokość wpłaty na obligacje w łącznej kwocie 170.000,00 złotych. Należy przy tym wskazać, iż pozwany powoływał się na fakt odzyskania przez powódkę części zainwestowanych środków pieniężnych w związku z postępowaniem układowym, jednakże okoliczność ta nie została w żaden sposób wykazana, pozostając gołosłownym zarzutem.
Reasumując powyższe należy stwierdzić, iż szkoda poniesiona przez powódkę wyniosła kwotę 170.000,00 złotych i taką też kwotę Sąd zasądził w pkt 1 wyroku.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., w świetle, którego, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, to wówczas wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Sąd zasądził odsetki zgodnie z żądaniem pozwu, tj. od dnia 21 lutego 2022 r. do dnia zapłaty, albowiem Reklamacją datowaną na dzień 02 lutego 2022 roku (doręczonym pozwanemu w dniu 07 lutego 2022 r., k. 124) pełnomocnik powódki wezwał pozwanego do zapłaty 170.000,00 złotych w terminie 7 dni. Tym samym żądanie zasądzenia odsetek od dnia 21 lutego 2022 roku było uzasadnione.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty procesu poniesione w niniejszej sprawie przez powódkę złożyły się: opłata sądowa od pozwu 1.000,00 złotych, koszty zastępstwa procesowego 5.400,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), co zamknęło się ostatecznie łączną kwotą 6.417,00 zł.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sędzia del. Agnieszka Onichimowska