Wyrok z 15 kwietnia 2026, sygn. III U 364/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 kwietnia 2026r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Piotr Witkowski
Protokolant:	Marta Majewska-Wronowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026r. w Suwałkach

sprawy I. Ł.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S.

o emeryturę pomostową

w związku z odwołaniem I. Ł.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S.

z dnia (...)r. znak (...)

1.  oddala odwołanie;

2.  zasądza od I. Ł. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia (...). odmówił I. Ł. prawa do emerytury pomostowej.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych (tj. Dz. U. z 2024r., poz. 1696 ze zm.) prawo do emerytury przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1.  urodził się po dniu (...).;

2.  ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3.  osiągnął wiek wynoszący dla mężczyzn co najmniej 60 lat;

4.  ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący dla mężczyzn co najmniej 25 lat;

5.  po dniu 31.12.2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub pracę o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy.

Zakład odmówił przyznania emerytury pomostowej I. Ł., ponieważ po dniu 31.12.2008r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 powołanej ustawy.

Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy uwzględnił 18 lat 2 miesiące i 27 dni zatrudnienia od (...) do (...)., z wyłączeniem okresów nieskładkowych oraz urlopu bezpłatnego.

Po 31.12.2008r. I. Ł. nie został zgłoszony w ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Zgodnie natomiast z art. 38 ustawy o emeryturach pomostowych, w przypadku wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze po 31.12.2008r., płatnik składek jest zobowiązany dokonać zgłoszenia pracownika na drukach (...) do 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok. W przypadku wystąpienia z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej, zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach w danym roku kalendarzowym, płatnik składek przekazuje do Zakładu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia wniosku.

Zakład wskazał również, że zgodnie z art. 4 w związku z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do tej emerytury przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1.  urodził się po dniu 31.12.1948r.;

2.  na dzień 1.01.2009r. udowodnił okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy wynoszący co najmniej 15 lat, tj. pracy wymienionej w załączniku 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych;

3.  osiągnął wiek wynoszący dla mężczyzn co najmniej 60 lat;

4.  ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący dla mężczyzn co najmniej 25 lat.

Zakład odmówił I. Ł. też przyznania emerytury pomostowej na tej podstawie, ponieważ na dzień 1.01.2009r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, wynoszącej co najmniej 15 lat.

Do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych zgodnie z art. 4 w związku z art. 49 ustawy pomostowej nie został zaliczony okres zatrudnienia od (...) do (...), ponieważ pracodawca nie potwierdził, że I. Ł. w okresie wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy o emeryturach pomostowych z dnia 19.12.2008r.

W odwołaniu od tej decyzji I. Ł. zarzucił jej błędną ocenę zgromadzonego w jego sprawie materiału dowodowego i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu emerytury pomostowej poprzez zaliczenie mu stażu pracy po 31.12.2008r. jako pracy w szczególnych warunkach, wobec zgromadzenia odpowiedniego stażu pracy w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze.

Wskazał, iż od 1987r. niezmiennie pracuje na stanowisku pracownika (...) i po dniu 31.12.2008r. nadal pracował w warunkach szczególnych i jego stanowisko pracy nie uległo zmianie, nie zmieniły się warunki zatrudnienia, charakter pracy oraz rodzaj wykonywanych obowiązków. Niezrozumiałym jest dla niego, dlaczego z jednym dniem przestał pracować „w szczególnych warunkach” w sytuacji, w której w zakresie warunków zatrudnienia i charakteru czynności zawodowych nie zaszła choćby najmniejsza zmiana. O fakcie tym, mogą zaświadczyć świadkowie, którzy pracowali z nim co najmniej 20 lat.

Według jego wiedzy, jego pracodawca również uiszczał za niego składki na fundusz emerytur pomostowych po 2009r. Niemniej jednak, z jego informacji wynika, iż pracodawca trzykrotnie składał korektę deklaracji zusowskich w zakresie funduszu emerytur pomostowych. Jako pracownik, stale pracujący na tym samym stanowisku pracy, w tych samych warunkach i w tym samym charakterze nie może ponosić konsekwencji zmian decyzji, błędnie złożonych deklaracji, bądź zmiany zdania własnego pracodawcy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał podstawy zaskarżonej decyzji.

Podkreślił, że zgodnie z art. 51 ustawy płatnik składek zobowiązany jest do wystawienia zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy za okresy przypadające przed 1.01.2009r. (o ile prace te wymienione zostały w załączniku 1 lub 2 ustawy).

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Odwołania za uzasadnionego uznać nie można było.

Odwołujący się nie spełnia bowiem warunków do otrzymania prawa do emerytury pomostowej.

Zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5 – 12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1.  urodził się po dniu 31.12.1948r.;

2.  ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3.  osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4.  ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5.  po dniu 31.12.2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy.

Natomiast na podstawie art. 49 tej ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1.  po dniu 31.12.2008r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2.  spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i art. 5-12;

3.  w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z unormowania tego wynika, że przy nabywaniu prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, uwzględnieniu podlegają przypadające przed dniem 1.01.2009r. okresy pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy emerytalnej, jednakże wyłącznie w sytuacji spełnienia przez ubezpieczonego wszystkich pozostałych przesłanek określonych w art. 4, gdyż muszą one być spełnione łącznie. Przy spełnieniu warunków formalnych, warunkiem koniecznym jest praca po 31.12.2008r. w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze określonych ustawą o emeryturach pomostowych, wskazana w wykazie prac, stosownie do art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy. Te wskazane w wykazie prace, stosownie do art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych prace w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, są jeszcze bardziej „szczególne”, niż obowiązujące przez 1.01.2009r.

Jeżeli natomiast osoby ubiegające się o emeryturę pomostową nie spełniają warunku kontynuowania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy i emeryturach pomostowych po 31.12.2008r., to – zgodnie z art. 49 tej ustawy – muszą spełniać warunek 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy przed 1.01.2009r.

Analizując sytuację prawną odwołującego się w aspekcie powołanych przepisów o emeryturach pomostowych, to nie można w sprawie mówić, aby spełnił on warunki pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze określone w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Rozważając aspekty sprawy wskazać należy, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1.06.2010r. II UK 21/10, z którym w pełni należy się zgodzić, gdyż prawo do emerytury pomostowej zależy od charakteru pracy rzeczywiście wykonywanej, a nie takiej, jaka widnieje w dokumentacji pracowniczej. W związku z tym, nawet opłacanie za pracownika składki na emeryturę pomostową nie może powodować uznania, że takiemu pracownikowi należy się emerytura pomostowa. Zresztą zatrudniająca odwołującego się od 19.06.2006r. do nadal firma (...) ((...)) nie potwierdziła opłacania za odwołującego się składek na emeryturę pomostową, składając na te okoliczności pismo z dnia 12.03.2026r.

Charakter pracy natomiast odwołującego się, wynikający i z jego wyjaśnień i akt osobowych jak i zeznań świadka J. D. wykluczają uznanie pracy odwołującego się jako pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Tak przez 1.01.2009r., jak i po 31.12.2008r. odwołujący się pracował jako (...)na stanowisku (...), (...), (...), która to praca stanowiła tylko pracę w szczególnych warunkach według rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43), a nie art. 3ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Wprawdzie pracodawca (...) wystawił odwołującemu się zaświadczenie w dniu 11.04.2024r. i świadectwo w dniu (...) , że od 1.01.2009r. pracuje on w szczególnym charakterze wykonując prace przy bezpośrednim sterowaniu (...) mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, wskazane w załączniku nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ale nie jest to prawdą. Praca odwołującego się po 31.12.2008r., jak on sam wskazał, nie zmieniła się. Nadal jest on (...) wykonującym pracę jak wyżej wskazane, co wynika i z zeznań świadka J. D. i dokumentacji pracowniczej. Nie jest to zaś żadna praca przy sterowaniu procesami technologicznymi, tym bardziej przy bezpośrednim sterowaniu tymi procesami, nie mówiąc już, że mogła stanowić zagrożenie poważnej awarii i to ze skutkiem dla bezpieczeństwa publicznego. Jest to zwykła praca robotnicza wykonywana w przeważającej mierze ręcznie, ewentualnie z użyciem magazynowych środków transportowych ((...), jego przetransportowanie i odpowiednie ułożenie według otrzymanych już wytycznych – zeznania świadka J. D., którym odwołujący się nie zaprzeczył.

Mając więc na uwadze powyższe, nie można było odwołującemu się przyznać emerytury pomostowej. Samo bowiem świadectwo pracy o tym nie decyduje. Organ rentowy, tak jak i sąd, może zakwestionować świadectwo pracy potwierdzające wykonywanie zatrudnienia w warunkach szczególnych, które jak każdy dokument nieurzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 kpc podlega kontroli zarówno co do prawidłowości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24.09.2008r. III AUa – Lex 478688 i Sądu apelacyjnego w Katowicach z dnia 4.11.2008r. III AUa 3113/08 – Lex 552003). Prawo do emerytury nie zależy od woli organu rentowego ani sądu, czy też nawet przyznania okoliczności faktycznych przez organ rentowy, lecz od rzeczywistego spełnienia przez ubezpieczonego warunków określonych w ustawie. Sąd zawsze musi badać z urzędu – czy ubezpieczony faktycznie spełnia wszystkie warunki ustawowe do nabycia prawa do emerytury. Tak choćby Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 10.12.2014r. IIII AUa 364/14.

Zważywszy na powyższe Sąd na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 kpc oddalił odwołanie.

O kosztach orzekł na mocy art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 99 kpc. Odwołujący się przegrał sprawę, więc obowiązany jest organowi rentowemu zwrócić poniesione przez niego koszty zastępstwa procesowego rady prawnego. Ich wysokość określa rozporządzenie z dnia 22.12.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1935).

sędzia Piotr Witkowski