Uzasadnienie z 24 kwietnia 2026, sygn. I Cz 45/26

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 roku Sąd Rejonowy w Suwałkach udzielił zabezpieczenia do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania w ten sposób, że zezwolił uczestniczce postępowania – wnioskodawczyni O. V. (1) na utrzymywanie jednego kontaktu osobistego z małoletnim U. V. (1) ur. dnia (...) w miesiącu sierpniu, październiku i w grudniu w godzinach od 14.00 do godziny 18.30 na terenie miasta I. w obecności niezawodowej rodziny zastępczej w osobie U. F. oraz na utrzymywanie kontaktów za pomocą środków zdalnego porozumiewania się na odległość (z wizją i dźwiękiem) w każdą sobotę miesiąca w godzinach od 08.00 do godziny 08.30.

Wnioskodawczyni O. V. (1) pismem z dnia 23 września 2025 roku wniosła o zmianę postanowienia z dnia 26 czerwca 2025 roku poprzez ustalenie, że O. V. (2) będzie miała prawo do kontaktów z małoletnim U. za pośrednictwem urządzeń przekazujących dźwięk i obraz w każą sobotę miesiąca od godz. 16,00.

Swoje stanowisko uzasadniła tym, że uczestniczka postępowania U. F. utrudnia jej swobodny kontakt z wnukiem, nie przygotowuje dziecka na kontakt. Ponadto o tej godzinie w mieszkaniu często przebywa matka dziecka, która skupia uwagę małoletniego na sobie i nie pozwala jej odbyć kontaktu z wnukiem. Także rodzina zastępcza stale odwraca uwagę dziecka i je rozprasza.

Pismem z dnia 30 września 2025 roku uczestniczka postępowania U. F. również wniosła o zmianę udzielenia zabezpieczenia w zakresie kontaktów O. V. (1) z małoletnim U. V. (1) poprzez ograniczenie ich jedynie do formy kontaktów osobistych tj. jednego kontaktu osobistego O. V. (1) z małoletnim U. V. (1) w miesiącu sierpniu, październiku i grudniu w godzinach od 14:00 do 18:30 na terenie miasta I. w jej obecności. Jednocześnie wniosła o oddalenie wniosku złożonego przez uczestniczkę postępowania – wnioskodawczynię O. V. (1) w przedmiocie zmiany postanowienia o udzielenie zabezpieczenia w zakresie kontaktów zdalnych.

W uzasadnieniu podniosła, że małoletni U. V. (1) jest zbyt mały by zrozumieć sens i znaczenie kontaktów prowadzonych za pomocą komunikatorów zdalnego porozumiewania się. Nie rozumie ich celu ani znaczenia. W konsekwencji nie angażuje się w rozmowę, zajmuje się własnymi sprawami i nie zwraca uwagi na rozmówcę. Ponieważ małoletni nie ma zbudowanej relacji z babcią poprzez kontakt bezpośredni to próba pogłębiania tej relacji w formie zdalnej budzi często u niego frustrację i rozdrażnienie .

O. pismem z dnia 15 października 2025 roku wnioskodawczyni O. V. (1) wniosła modyfikację wniosku o zmianę udzielenia zabezpieczenia przedmiocie kontaktów osobistych z małoletnim U. V. (1) w ten sposób, że będzie miała ona prawo do kontaktów osobistych z w/w małoletnim cztery razy w roku we wcześniej umówionym terminie i godzinie bez obecności uczestniczek postępowania U. F. i E. V. poza miejscem zamieszkania małoletniego przy czym każdorazowo odbierze go z miejsca zamieszkania i odprowadzi do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie pozostawiając go w pozostałym zakresie bez zmian. Dodatkowo wniosła o udzielenie zabezpieczenia na czas trwania postępowania poprzez umieszczenie w/w małoletniego w rodzinnej pieczy zastępczej w jej osobie i w osobie jej męża N. O..

W uzasadnieniu wskazała, że uczestniczka postępowania U. F. utrudnia jej kontakt z małoletnim, gdyż w proponowanych przez nią godzinach kontaktów z małoletnim (po godz. 14:00) idzie do pracy. Małoletni natomiast dobrze czuje się w towarzystwie wnioskodawczyni, zna ją i rozmawia, czuje się przy niej bezpiecznie. Z kolei rodzina zastępcza w osobie U. F. nie ma czasu, aby należycie sprawować opiekę nad w/w małoletnim, niejednokrotnie wyręczając się przy opiece matką dziecka i swoją córką.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Suwałkach:

1.  oddalił wniosek złożony przez pełnomocnika uczestniczki postępowania O. V. (1) w przedmiocie zmiany udzielenia zabezpieczenia w zakresie zmiany kontaktów z małoletnim U. V. (1);

2.  zmienił pkt. II prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Suwałkach z dnia 26 czerwca 2025 roku w ten sposób, że uchylił kontakty ustalone uczestniczce postępowania O. V. (1) z małoletnim U. V. (1) za pomocą środków zdalnego porozumiewania na odległość pozostawiając je w pozostałym zakresie bez zmian;

3.  oddalił wniosek złożony przez pełnomocnika uczestników postępowania O. V. (1) i N. O. w przedmiocie zmiany udzielenia zabezpieczenia w zakresie umieszczenia małoletniego U. V. (1) w ich pieczy zastępczej.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiedli wnioskodawcy O. V. (1) i N. O. zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającego na nieuzasadnionym przyjęciu, że:

⚫

kontakty małoletniego U. V. (1) z wnioskodawczynią O. V. (1) za pomocą środka zdalnego porozumiewania się na odległość nie są konieczne;

⚫

umieszczenie małoletniego w pieczy zastępczej w osobie O. V. (1) i N. O. jest niezgodne z dobrem dziecka;

⚫

pominięcie przez Sąd Rejonowy okoliczności przekraczania roli rodziny zastępczej w osobie U. F. poprzez zezwolenie E. V. na kontakty z małoletnim, które przekraczały kontakty ustalone przez Sąd.

Spowodowało to wydanie przez Sąd Rejonowy rozstrzygnięcia sprzecznego z dobrem dziecka.

Wskazując na powyższe zarzuty wnioskodawcy wnieśli o zmianę orzeczenia poprzez przywrócenie kontaktów ustalonych O. V. (1), z małoletnim U. V. (1) za pomocą środków zdalnego porozumiewania się na odległość. Ponadto wnieśli o zmianę orzeczenia poprzez udzielenie zabezpieczenia w przedmiocie zmiany zabezpieczenia w zakresie umieszczenia małoletniego U. V. (1) w pieczy zastępczej w osobie O. V. (1) i N. O. oraz zasądzenie od E. V. na rzecz wnioskodawców kosztów postępowania zażaleniowego.

Uczestniczka postępowania E. V. w odpowiedzi na zażalenie wniosła o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od uczestniczki postępowania O. V. (1) oraz uczestnika postępowania N. O. solidarnie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie O. V. (1) oraz N. O. nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę w granicach zaskarżenia, nie dopatrzył się uchybień, które skutkowałyby koniecznością zmiany zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zmiany zabezpieczenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego zauważenia wymaga w tym miejscu, iż art. 233 § 1 k.p.c. przyznaje sądowi swobodę w ocenie zebranego materiału dowodowego, a zarzut naruszenia tego uprawnienia tylko wtedy można uznać za usprawiedliwiony, jeżeli sąd zaprezentuje rozumowanie sprzeczne z regułami logiki bądź doświadczeniem życiowym. Dla skuteczności zarzutu naruszenia ww. przepisu nie wystarcza samo twierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. Jeżeli zaś z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego dawały się wysnuć wnioski odmienne (wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., (...), (...)nr (...)). Zwalczanie oceny dowodów nie może polegać tylko na przedstawieniu własnej, korzystnej dla skarżącego wersji ustaleń opartej na jego subiektywnej ocenie, lecz konieczne jest przy posłużeniu się argumentami wyłącznie jurydycznymi wykazanie, że określone w art. 233 § 1 k.p.c. kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały naruszone, co miało wpływ na wynik sprawy.

W kontekście powyższego wskazać należy, że podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest jedynie polemiką w stosunku do zapadłego rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu. Fakt, że pogląd Sądu Rejonowego nie pokrywa się z poglądem skarżących w przedmiotowej sprawie, nie świadczy sam przez się (a taki przede wszystkim wydźwięk ma treść zażalenia), że orzeczenie będące wyrazem stanowiska Sądu Rejonowego jest błędne i stanowi o uchybieniach wymienionych w zarzutach zażalenia.

Tymczasem skarżący ograniczają się do przedstawienia własnej, odmiennej interpretacji zgromadzonych dowodów, co nie jest wystarczające do podważenia dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że Sąd Rejonowy dokonał wszechstronnej i zgodnej z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego na obecnym etapie postępowania, w tym również w zakresie relacji małoletniego z uczestnikami postępowania oraz aktualnej sytuacji opiekuńczej dziecka.

Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia, iż kontakty z małoletnim za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość nie są konieczne, wskazać należy, iż w postępowaniu zabezpieczającym decydujące znaczenie ma aktualne dobro dziecka. Jak wynika natomiast z opinii psychologa i pedagoga powołanych w sprawie, kontakty w formie zdalnej – z uwagi na bardzo młody wiek małoletniego U. V. (2) – nie znajdują uzasadnienia z punktu widzenia jego potrzeb rozwojowych i emocjonalnych. Dodatkowo, należało uwzględnić częściowo rozbieżne stanowiska uczestników postępowania, brak prawidłowej relacji pomiędzy matką a babcią dziecka, a także fakt, że kontakty realizowane w formie zdalnej nie tylko nie służą dobru dziecka, lecz generują dodatkowe konflikty między zainteresowanymi, co pośrednio wpływa negatywnie na sytuację małoletniego. Wobec powyższego, w ocenie Sądu Okręgowego zasadne było ich uchylenie. Natomiast twierdzenia skarżących o utrudnianiu kontaktów mają charakter polemiczny i nie znajdują jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym.

W tych okolicznościach Sąd I instancji zasadnie uchylił rozstrzygnięcie w zakresie kontaktów realizowanych zdalnie na odległość.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący pominięcia przez Sąd Rejonowy okoliczności rzekomego przekraczania kompetencji przez rodzinę zastępczą. Okoliczności te nie zostały wykazane w stopniu pozwalającym na przyjęcie, iż mają one wpływ na ocenę aktualnej sytuacji małoletniego w kontekście jego dobra. Postępowanie zabezpieczające nie służy szczegółowemu rozstrzyganiu sporów pomiędzy uczestnikami, lecz ma na celu doraźne uregulowanie sytuacji dziecka.

W zakresie zarzutu dotyczącego oddalenia wniosku o umieszczenie małoletniego w pieczy zastępczej u O. V. (1) i N. O. wskazać należy, iż Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił brak przesłanek do ingerencji w aktualne miejsce pobytu dziecka. Zmiana środowiska wychowawczego małoletniego na etapie zabezpieczenia powinna mieć charakter wyjątkowy i być uzasadniona jednoznacznym zagrożeniem dobra dziecka. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie została wykazana.

Podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące ich predyspozycji wychowawczych oraz sytuacji bytowej nie są wystarczające do przyjęcia, iż zmiana miejsca pobytu dziecka na obecnym etapie postępowania leży w jego najlepiej pojętym interesie. Kluczowe znaczenie ma bowiem stabilność środowiska wychowawczego oraz ciągłość opieki. Tym bardziej, że małoletni U. V. (1) dobrze zaadoptował się w rodzinie zastępczej w osobie U. F.. Czuje się tam bezpiecznie, swobodnie, ma zapewnione wszystkie potrzeby, a w sprawowanej przez nią pieczy nie zaobserwowano by dochodziło do zaniedbań małoletniego ani naruszenia jego dobra.

Ponadto powyższe potwierdzili biegli stwierdzając, że z punktu widzenia dobra małoletniego U. V. (1) najlepszym rozwiązaniem w kwestii jego środowiska opiekuńczego jest pozostawienie go w obecnej pieczy zastępczej, gdzie ma zapewnione niezbędne warunki wymagane do właściwego rozwoju fizycznego, psychicznego, społecznego oraz emocjonalnego.

Należy mieć też na uwadze, że z opinii biegłych wynika, że wprawdzie O. V. (1) i N. O. dysponują niezbędnymi predyspozycjami osobowościowymi do realizowania odpowiedzialnej opieki nad małoletnim to jednak zdiagnozowano u nich deficyty w zakresie uczuciowej opieki i wrażliwości na potrzeby małoletniego. Najbardziej jednak istotnym czynnikiem wykluczającym ich z możliwości stanowienia rodziny zastępczej dla U. V. (1) są silne konfliktowe relacje z jego matką. Wobec powyższego Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu I instancji, że dobro małoletniego wymaga zachowania istniejącego stanu rzeczy do czasu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie zabezpieczające nie może prowadzić do faktycznego rozstrzygnięcia istoty sprawy poprzez daleko idącą zmianę sytuacji dziecka.

W konsekwencji należało uznać, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś zarzuty zażalenia stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami i oceną prawną Sądu Rejonowego.

Mając wszystko powyższe na uwadze, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c., orzeczono jak w pkt. I postanowienia.

O kosztach postępowania za postępowanie zażaleniowe (pkt II) orzeczono zaś z mocy art. 520 § 2 k.p.c. Z uwagi na ewidentną sprzeczność interesów i stanowisk zainteresowanych w sprawie niniejszej oraz niezasadność wywiedzionego zażalenia, uczestniczka postępowania winna zwrócić wnioskodawcy poniesione w postępowaniu zażaleniowym koszty, które obejmują wynagrodzenie fachowego pełnomocnika w wysokości 120 zł, zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r., poz. 118).

Sędzia Cezary Olszewski