Wyrok z 8 maja 2026, sygn. II Ka 97/26
Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)
Sygn. akt II Ka 97/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 maja 2026r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
|
Przewodniczący: |
SSO Sylwia Olimpia Uszyńska |
|
|
Protokolant: |
st. sekr. sąd. Beata Wilkowska |
|
przy udziale prokuratora Urszuli Gałązki – Szewczak
po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2026 r.
sprawy A. P.
oskarżonego z art. 178a § 1 kk, art. 177 § 1 kk w zw. z art. 178 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońców oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 3 grudnia 2025 r. sygn. akt II K 544/25
I. wyrok w zaskarżonej części zmienia w ten sposób, że na podstawie art. 44b § 5 kk w zw. z art. 4 § 1 kk nie orzeka przepadku równowartości pojazdu marki J. (...). (...) w kwocie 548 100 złotych wobec jego znacznego uszkodzenia;
II. zwalnia oskarżonego od wydatków za postępowanie odwoławcze stwierdzając, że wydatki te ponosi Skarb Państwa.
UZASADNIENIE |
|||
|
Formularz UK 2 |
Sygnatura akt |
II Ka 97/26 |
|
|
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: |
2 |
||
|
1. CZĘŚĆ WSTĘPNA |
|||
|
1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji |
|
Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 3 grudnia 2025 r. w sprawie II K 544/25 |
|
1.2. Podmiot wnoszący apelację |
|
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego |
|
☐ oskarżyciel posiłkowy |
|
☐ oskarżyciel prywatny |
|
☒ obrońca |
|
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego |
|
☐ inny |
|
1.3. Granice zaskarżenia |
|
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia |
||||
|
☒ na korzyść ☐ na niekorzyść |
☐ w całości |
|||
|
☒ w części |
☐co do winy |
|||
|
☐co do kary |
||||
|
☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia |
||||
|
1.3.2. Podniesione zarzuty |
||||
|
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji |
||||
|
☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu |
||||
|
☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany |
||||
|
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia |
||||
|
☒art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, |
||||
|
☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka |
||||
|
☐brak zarzutów |
||||
|
1.4. Wnioski |
|
☐uchylenie |
☒zmiana |
|
2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy |
|
2.1. Ustalenie faktów |
|
2.1.1. Fakty uznane za udowodnione |
|||||
|
Lp. |
Oskarżony |
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi |
Dowód |
Numer karty |
|
|
1. |
A. P. |
Oskarżony w okresie od 22 kwietnia 2024 r. do 3 lipca 2025 r. dokonywał wpłat W trakcie zdarzenia poddawanego |
kalkulacje naprawy, zestawienie operacji, kopia faktury, opinia rzeczoznawcy |
386-392v, 405-412 393-393v, 449 400-404 |
|
|
2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione |
|||||
|
Lp. |
Oskarżony |
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi |
Dowód |
Numer karty |
|
|
2.2. Ocena dowodów |
|
2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów |
||
|
Lp. faktu z pkt 2.1.1 |
Dowód |
Zwięźle o powodach uznania dowodu |
|
1. |
kalkulacje naprawy, zestawienie operacji, kopia faktury, opinia rzeczoznawcy |
Dowody wiarygodne. Nie budzą wątpliwości co do stwierdzonych nimi okoliczności. Potwierdzają znaczny ubytek wartości samochodu osobowego marki J. o nr rej. (...) prowadzonego podczas inkryminowanego zdarzenia przez oskarżonego po jego zaistnieniu. |
|
2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów |
||
|
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 |
Dowód |
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu |
|
. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków |
||
|
Lp. |
Zarzut |
|
|
1. |
Z apelacji obrońcy adw. V. E. 1. obraza przepisów postępowania, tj. art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., 2. obraza przepisów prawa materialnego, tj. 44b § 5 k.k. poprzez błędną wykładnię pojęcia zniszczenie lub znaczne uszkodzenie pojazdu mechanicznego, w oderwaniu od pojęcia „znacznej szkody" w rozumieniu art. 115 § 5 i § 7 k.k., istotnego pogorszeń i stanu pojazdu w stosunku do stanu sprzed popełnienia przestępstwa, ale i wysokości kosztów naprawy zmierzającej do przywrócenia pierwotnej funkcjonalności; 3. obraza przepisów prawa materialnego, tj. 44b § 2 i 5 k.k. w zw. z art. 178a § 5 zd. drugie k.k. w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 3, : 45 ust. 1 oraz art. 10 w zw. z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP polegająca na dokonaniu wykładni a w konsekwencji: 4. rażąca niewspółmierność orzeczonego środka przepadku równowartości pojazdu w kwocie 548.100 zł z pominięciem Z apelacji obrońcy adw. H. I. - dowolne przyjęcie wartości samochodu marki J. nr rej. (...), którym kierował oskarżony w dniu zdarzenia na kwotę 548.100 złotych, - niepoczynienie jakichkolwiek ustaleń co do tego czy uszkodzenia pojazdu powstałe wskutek wypadku miały charakter znaczny 2. rażąca niewspółmierność orzeczonej kary w postaci przepadku równowartości pojazdu w kwocie 548.100 złotych. |
☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny |
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny |
||
|
Z uwagi na wspólny kierunek oraz zakres zaskarżenia, a także zbieżność podniesionych przez obrońców oskarżonego zarzutów, zmierzających do zakwestionowania jedynie zasadności orzeczenia przez Sąd meriti przepadku równowartości pojazdu marki J. o nr rej. (...), którym poruszał się w czasie przypisanego mu czynu oskarżony, mając na względzie zachowanie czytelności niniejszych wywodów, Sąd Okręgowy uznał za zasadne odniesienie się do nich w sposób łączny. Po dokonaniu kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku i skonfrontowaniu zgromadzonych w sprawie i ujawnionych na rozprawie dowodów, w szczególności dokumentacji fotograficznej, a także dokumentacji leasingowej z zarzutami przedstawionymi przez obrońców oskarżonego, przywołanymi na ich poparcie argumentami, Sąd II instancji doszedł do wniosku, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne prowadzące do przyjęcia, że pojazd marki J. o nr rej. (...) nie został uszkodzony w stopniu znacznym są błędne, co skutkowało niezasadnym orzeczeniem przepadku jego równowartości na podstawie art. 178 § 3 kk w zw. z art. 44b § 2 kk. Poprzedzając zasadniczą część niniejszych rozważań należy wskazać, że nowelizacja ustawy karnej (zarówno art. 178 kk, art. 178a kk, jak i art. 44b kk) ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, wchodząca Do dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów nie zachodziła w ogóle możliwość orzeczenia nawiązki – poza wypadkiem, gdy sprawca prowadził niestanowiący jego własności pojazd mechaniczny wykonując czynności zawodowe lub służbowe polegające na prowadzeniu pojazdu na rzecz pracodawcy (art. 44b § 4 kk w starym brzmieniu), co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca. Równocześnie wedle poprzednio obowiązującego stanu prawnego, a konkretnie art. 44b § 5 kk brak było podstaw do orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku równowartości pojazdu mechanicznego nie stanowiącego własności sprawcy, jeśli orzeczenie przepadku było niemożliwe lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie. W sytuacji zatem uznania, że pojazd został m. in. uszkodzony w stopniu znacznym orzeczenie przepadku, o jakim mowa nie było możliwe i jednocześnie brak było podstaw do orzeczenia w to miejsce nawiązki. To zaś prowadzi do konkluzji, że w takim przypadku przepisy ustawy obowiązującej przed nowelizacją były dla sprawcy względniejsze. Analiza akt przedmiotowej sprawy doprowadziła Sąd Okręgowy do takiego właśnie przekonania, to jest, że na gruncie rozpatrywanego stanu faktycznego regulacją względniejszą są przepisy poprzednio obowiązujące, przy czym punktem wyjścia do powyższej oceny było ustalenie przez Sąd Okręgowy, że pojazd, którym w dacie zdarzenia kierował oskarżony uległ znacznemu uszkodzeniu w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Ustawodawca istotnie nie doprecyzował, nie zdefiniował, jakie uszkodzenie pojazdu na gruncie art. 44b § 5 kk należy uznać za znaczne – jest to z pewnością kryterium nieostre. Sąd Rejonowy uzasadniając wyrok przyjął, że chodzi o fabrycznie nowy samochód, który nawet po zdarzeniu przedstawiał „dużą wartość” oraz że naturalną konsekwencją jest, że „naprawa drogiego samochodu niesie za sobą wysokie koszty”, a skoro oskarżonego stać na użytkowanie tak luksusowego samochodu to również stać go na ponoszenie adekwatnych do jego klasy napraw. Innymi słowy, o ile Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że oskarżony w trakcie zdarzenia drogowego z dnia 18 listopada 2024 r. poruszał się właśnie takim nowoczesnym, a zarazem kosztownym samochodem, tak przy ocenie stopnia jego uszkodzenia choć dostrzegł znaczną wysokość kosztów przywrócenia tegoż pojazdu do stanu sprzed zaistnienia szkody, tak w ostateczności ich nie uwzględnił, wiążąc ów stopień uszkodzenia z nadal wysoką wartością tego pojazdu po zaistnieniu szkody wyrażającą się kwotą 235600 zł oraz przekonaniem, że konsekwencją posiadania tak drogiego samochodu jest konieczność dokonywania jego napraw. W tym kontekście nie należy jednak też pomijać wartości, za jaką pojazd został przez leasingodawcę faktycznie sprzedany, to jest za 191 544,72 zł, a zatem za jeszcze niższą kwotę, która to kwota zdaniem Sądu Okręgowego jest najbardziej miarodajna dla oceny wartości auta po zdarzeniu, jako, że de facto została ona zweryfikowana przez rynek. Dodatkowo zważyć należy na ilość, a także charakter uszkodzeń, do jakich w pojeździe tym doszło wskutek zdarzenia. Jak wynika z akt sprawy (w tym już tylko znajdujących się w nich fotografii) w zdecydowanej części – choć nie tylko - został uszkodzony przód pojazdu, w którym zlokalizowane są najdroższe i najbardziej zaawansowane technologicznie podzespoły auta. W ocenie Sądu Okręgowego wartość pojazdu po zaistnieniu szkody – jakkolwiek obiektywnie rzecz ujmując, z punktu widzenia przeciętnego obywatela - nadal może być uznawana za znaczną, o tyle dla oceny zaistnienia podstaw do zastosowania art. 44b § 5 kk w poprzednim stanie prawnym winna być analizowana przez pryzmat wartości początkowej i końcowej, w tym w szczególności przez pryzmat kosztów ewentualnej naprawy celem przywrócenia do stanu sprzed wypadku. Zdaniem Sądu to właśnie koszt naprawy stanowi kluczowy wyznacznik ustaleń, czy uszkodzenie, do jakiego doszło w pojeździe jest znaczne. Należy wskazać, że koszt naprawy omawianego pojazdu został oszacowany przez firmę ubezpieczeniową na kwotę ponad 360 tyś. zł. W sytuacji więc, kiedy wartość rynkowa brutto tego samochodu w stanie przed szkodą określona w polisie wynosiła 548.100 zł, natomiast po tym, jak do niej doszło 235600 zł, a zatem spadła o 312.500 zł, to jest ponad 57 % (a przy przyjęciu wartości na kwotę równą kwocie sprzedaży wraku 191.544,72 zł jeszcze więcej), a koszty naprawy oscylują na poziomie określonym wyżej nie sposób stwierdzić, że nie doszło do jego znacznego uszkodzenia w myśl art. 44b § 5 kk. Należy zgodzić się z obrońcą i przywołanymi przez niego poglądami doktryny wskazującymi, że „Znaczne uszkodzenie pojazdu oznacza istotne pogorszenie stanu pojazdu w stosunku do stanu sprzed popełnienia przestępstwa uzasadniającego orzeczenie przepadku. Prowadzi do zmiany właściwości pojazdu, naruszenia jego substancji, powodującej zmianę całości lub poszczególnych elementów pojazdu, ujemnie wpływającej na jego wartość lub użyteczność (A. Grześkowiak, K. Wiak (red. Kodeks karny. Komentarz, wyd. 9, 2026). Taka sytuacja, zdaniem Sadu Okręgowego, zachodzi w niniejszej sprawie. Ubocznie nadmienić należy, że argumentacja Sądu Rejonowego i zaproponowany przez ten Sąd tok myślenia w zasadzie pozbawiałby osoby majętne możliwości skorzystania z rozwiązania, jakie niesie ze sobą przywołany przepis, ale też naruszałoby zasady konstytucyjne. Z tych też względów należało dokonać zmiany zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 44b § 5 kk w zw. z art. 4 § 1 kk nie orzekać przepadku równowartości pojazdu marki J. o nr rej. (...) w kwocie 548100 zł uznając, że został on znacznie uszkodzony. Marginalnie wskazać należy, że z punktu widzenia treści powołanego wyżej przepisu bez znaczenia pozostaje kwestia rozliczeń z leasingodawcą z tytułu umowy leasingu. Z uwagi na wyżej omówioną zmianę zaskarżonego wyroku bezprzedmiotowym stało się ustosunkowanie do zarzutów obrony w zakresie, w którym wskazywały na rażącą niewspółmierność orzeczonego przepadku równowartości ww. pojazdu w kwocie 548100 zł czy zaistnienie szczególnego wypadku. |
||
|
Wniosek |
||
|
Z apelacji obrońcy adw. V. E. o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt II ppkt 4 poprzez odmienne orzeczenie w przedmiocie przepadku i odstąpienie od orzeczenia przepadku równowartości pojazdu z uwagi na znaczne uszkodzenie pojazdu, ewentualnie o uchylenie pkt II ppkt 4 zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Z apelacji obrońcy adw. H. I. o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt II ppkt 4 poprzez odstąpienie od orzeczenia przepadku równowartości pojazdu z uwagi na znaczne uszkodzenie pojazdu. |
☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny |
|
|
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. |
||
|
Wniosek główny zawarty w apelacji obrońcy adw. V. E., jak i wniosek sformułowany przez obrońcę adw. H. I. był zasadny z przyczyn wskazanych w rubryce 3.1. |
||
|
4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU |
|
|
1. |
|
|
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności |
|
|
5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO |
|
|
5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji |
|
|
1. |
Przedmiot utrzymania w mocy |
|
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy |
|
|
5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji |
|
|
1. |
Przedmiot i zakres zmiany |
|
Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 3 grudnia 2025 r. w sprawie II K 544/25 w zaskarżonej części w ten sposób, że na podstawie art. 44b § 5 kk w zw. z |
|
|
Zwięźle o powodach zmiany |
|
|
Sąd Okręgowy w drodze kontroli instancyjnej dopatrzył się konieczności wskazanej powyżej zmiany zaskarżonego wyroku, o czym wypowiedział się w rubryce 3.1. Z uwagi na nowelizację ustawy karnej za podstawę wydanej decyzji przyjęto art. 44b § 5 kk w zw. z art. 4 § 1 kk. |
|
|
5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji |
|||
|
5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia |
|||
|
1.1. |
|||
|
Zwięźle o powodach uchylenia |
|||
|
2.1. |
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości |
||
|
Zwięźle o powodach uchylenia |
|||
|
3.1. |
Konieczność umorzenia postępowania |
||
|
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia |
|||
|
4.1. |
|||
|
Zwięźle o powodach uchylenia |
|||
|
5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania |
|||
|
5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku |
|||
|
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku |
Przytoczyć okoliczności |
||
|
6. Koszty Procesu |
|||
|
P unkt rozstrzygnięcia z wyroku |
Przytoczyć okoliczności |
|
II. |
Wobec uwzględnienia apelacji obrońców oskarżonego i zmiany zaskarżonego wyroku poprzez nieorzeczenie przepadku równowartości pojazdu marki J. o nr rej. (...) w kwocie 548100 zł wobec jego znacznego uszkodzenia, |
|
7. PODPIS |
|
1.3. Granice zaskarżenia |
||||||
|
Kolejny numer załącznika |
1 |
|||||
|
Podmiot wnoszący apelację |
obrońca adw. V. E. |
|||||
|
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja |
przepadek równowartości pojazdu |
|||||
|
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia |
||||||
|
☒ na korzyść ☐ na niekorzyść |
☐ w całości |
|||||
|
☒ w części |
☐co do winy |
|||||
|
☐co do kary |
||||||
|
☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia |
||||||
|
1.3.2. Podniesione zarzuty |
||||||
|
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji |
||||||
|
☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu |
||||||
|
☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany |
||||||
|
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia |
||||||
|
☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, |
||||||
|
☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka |
||||||
|
☐brak zarzutów |
||||||
|
1.4. Wnioski |
||||||
|
☐uchylenie |
☒zmiana |
|||||
|
1.3. Granice zaskarżenia |
||||||
|
Kolejny numer załącznika |
2 |
|||||
|
Podmiot wnoszący apelację |
obrońca adw. H. I. |
|||||
|
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja |
przepadek równowartości pojazdu |
|||||
|
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia |
||||||
|
☒ na korzyść ☐ na niekorzyść |
☐ w całości |
|||||
|
☒ w części |
☐co do winy |
|||||
|
☐co do kary |
||||||
|
☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia |
||||||
|
1.3.2. Podniesione zarzuty |
||||||
|
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji |
||||||
|
☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu |
||||||
|
☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany |
||||||
|
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia |
||||||
|
☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, |
||||||
|
☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka |
||||||
|
☐brak zarzutów |
||||||
|
1.4. Wnioski |
||||||
|
☐uchylenie |
☒zmiana |
|||||