Postanowienie SN SD z 7 sierpnia 2013, sygn. SNO 17/13
Data orzeczenia
7 sierpnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący
SSN Zbigniew Puszkarski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 7 sierpnia 2013 r.
Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:
Przewodniczący: SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)
SSN Antoni Górski
SSN Beata Gudowska
Protokolant Anna Kuras
w sprawie sędziego w st. spocz. ppłk. rez. M. L.
po rozpoznaniu na posiedzeniu
w dniu 7 sierpnia 2013 r.,
zażalenia obwinionego sędziego
na zarządzenie Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]
z dnia 19 kwietnia 2013 r., odmawiające przyjęcia zażalenia na postanowienie tego
Sądu z dnia 25 marca 2013 r. w przedmiocie wyłączenia sędziów
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Apelacyjnym - Sądem Dyscyplinarnym […] toczy się
postępowanie, w którym jako obwiniony występuje ppłk rez. M. L., sędzia
Wojskowego Sądu Garnizonowego w […] w stanie spoczynku. Wymieniony Sąd
Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. nie
uwzględnił złożonego przez obwinionego sędziego wniosku o wyłączenie
wskazanych imiennie sędziów Sądu Apelacyjnego od rozpoznania jego sprawy.
Zażalenie na to postanowienie wniósł obwiniony sędzia, jednak Wiceprezes Sądu
Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2013 r.,
2
sygn. akt ASD …/12, na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia
27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych odmówił przyjęcia
zażalenia, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
Zażalenie na to zarządzenie złożył obwiniony sędzia, wskazując że czyni to na
podstawie art. 16 § 1 k.p.k., art. 425 § 1 i 3 k.p.k. oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 426 § 1 k.p.k. W uzasadnieniu podniósł, że
najwyższym prawem w Rzeczypospolitej Polskiej jest Konstytucja, której przepisy
stosuje się bezpośrednio. Wobec tego, zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP ,
który stanowi że postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne, trzeba
przyjąć, iż dopuszczalne jest zaskarżenie postanowienia w przedmiocie wyłączenia
sędziego, zwłaszcza że zażalenie przysługuje na postanowienie o
nieuwzględnieniu wniosku o zawieszenie postępowania dyscyplinarnego. Skarżący
wskazał również, wątku tego nie rozwijając, że w kwestii dwuinstancyjności przy
procedowaniu nad wnioskiem o wyłączenie sędziego wypowiedział się Trybunał
Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. SK 38/09.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje.
Zaskarżone zarządzenie należało utrzymać w mocy, bowiem jest zgodne z
prawem. W jego uzasadnieniu słusznie wskazano, że zgodnie z treścią art. 459 § 1
i § 2 k.p.k., stosowanego odpowiednio w prowadzonym wobec sędziów
postępowaniu dyscyplinarnym, zażalenie przysługuje na postanowienie sądu
zamykające drogę do wydania wyroku, chyba że ustawa stanowi inaczej, a także
na postanowienie co do środka zabezpieczającego oraz na inne postanowienia w
wypadkach przewidzianych w ustawie. Ustawa – Kodeks postępowania karnego –
nie przewiduje zażalenia na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o
wyłączenie sędziego, zatem zażalenie wniesione przez obwinionego sędziego jest
niedopuszczalne z mocy ustawy. W takim wypadku organ podejmujący decyzję
musiał postąpić zgodnie z art. 429 § 1 k.p.k., na podstawie art. 128 u.s.p. mającym
zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym, który nakazuje prezesowi sądu
pierwszej instancji odmówić przyjęcia tego rodzaju środka odwoławczego.
Skarżący, w przeszłości orzekający w sprawach karnych sędzia, zatem znający
prawo, powinien dostrzec, że wymienione przez niego przepisy w żadnym razie nie
podważają tego stanowiska. Powołanie art. 16 § 1 k.p.k. oraz 426 § 1 k.p.k. jest
3
wręcz niezrozumiałe. Pierwszy z tych przepisów dotyczy sytuacji, gdy organ
prowadzący postępowanie uchybi powinności pouczenia uczestników
postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach,
natomiast drugi przepis stanowi, że „od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od
orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje środek odwoławczy,
chyba że ustawa stanowi inaczej”. Inny powołany przez skarżącego przepis – art.
425 § 1 k.p.k. co prawda deklaruje zaskarżalność orzeczeń wydawanych w
pierwszej instancji, wszakże skarżący powinien wziąć pod uwagę, że przepis ten
musi być odczytywany w kontekście innych przepisów regulujących postępowanie
odwoławcze w sprawach karnych (i dyscyplinarnych), w tym z uwzględnieniem
właśnie art. 459 § 1 i § 2 k.p.k., który w odniesieniu do postanowień zawęża normę
ogólną zawartą w art. 425 § 1 k.p.k. Również art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, który
stanowi, że postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne, nie może być
interpretowany z pominięciem art. 78 Konstytucji RP dopuszczającego ograniczenie
przez ustawodawcę prawa strony do zaskarżenia orzeczenia wydanego w
pierwszej instancji. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że zawarte w art. 176 ust. 1
Konstytucji RP pojęcie „instancji” należy odnosić do przedmiotu całego
postępowania, a nie do przedmiotu konkretnego rozstrzygnięcia, także
incydentalnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2012 r., III
SO 21/11, LEX nr 1215452). Wypada wreszcie wspomnieć, że ewentualne ujemne
następstwa niemożności zaskarżenia decyzji sądu strona może zniwelować na
późniejszym etapie postępowania, jako że przepis art. 447 § 3 k.p.k. dopuszcza
podniesienie w apelacji zarzutu, który nie mógł stanowić przedmiotu zażalenia.
W nawiązaniu do podniesionych w uzasadnieniu zażalenia argumentów należy
stwierdzić, że nie ma znaczenia okoliczność, iż na postanowienie w przedmiocie
zawieszenia postępowania stronie przysługuje zażalenie. Taką możliwość
przewidział bowiem ustawodawca, inaczej niż w przypadku postanowienia w
przedmiocie wyłączenia sędziego i osób wymienionych w art. 47 § 1 k.p.k.
Odwołanie się skarżącego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca
2010 r., sygn. SK 38/09 (OTK-A 2010/5/46), świadczy natomiast o tym, że nie dość
uważnie zapoznał się z tym orzeczeniem. Nie może mieć ono zastosowania do
sytuacji zaistniałej w rozpatrywanej sprawie, bowiem zostało wydane na gruncie art.
4
3941
§ 2 k.p.c. i dotyczyło kwestii zaskarżenia postanowienia Sądu drugiej instancji
oddalającego wniosek o wyłączenie sędziego złożony w postępowaniu przed tym
sądem. Skarżący powinien nadto dostrzec, że rozważania poczynione przez
Trybunał Konstytucyjny (w uzasadnieniu powołanego wyroku) na tle zaskarżalności
rozstrzygnięć odnoszących się do zagadnień incydentalnych nie tylko nie dają
wsparcia prezentowanym przez niego poglądom, ale wręcz im przeczą.
Z tych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak na wstępie.