Postanowienie SN z 22 sierpnia 2013, sygn. II KK 191/13
Data orzeczenia
22 sierpnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Andrzej Stępka
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (22)
POSTANOWIENIE
Dnia 22 sierpnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 22 sierpnia 2013 r.,
sprawy J. Ś.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. i innych
z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 15 stycznia 2013 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia
5 czerwca 2012 r.,
postanowił
I. oddalić kasację obrońcy skazanego jako oczywiście
bezzasadną;
II. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r., uznał oskarżonego J. Ś.:
- w ust. IV wyroku za winnego czynu kwalifikowanego jako występek z art. 286 § 1
k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z
art. 12 k.k., przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., przy czym w opisie tego czynu po
słowach „rozporządzenia mieniem” dodano określenie „znacznej wartości”, i za to
na podstawie art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 3 k.k. wymierzono mu karę 3 lat
pozbawienia wolności;
2
- w ust. V wyroku za winnego czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k., przy zastosowaniu
art. 4 § 1 k.k. - i za to na podstawie art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z
art.11 § 3 k.k. wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności ;
- na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzył Sąd oskarżonemu karę łączną
3 lat pozbawienia wolności, na poczet której na mocy art. 63 § 1 k.k. zaliczył okres
rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 8 stycznia 2003 roku do dnia 15 lipca
2004 roku;
- na podstawie art. 33 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości
400 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 złotych.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który na podstawie
art. 438 pkt 2 k.p.k. zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść
orzeczenia, a mianowicie:
a/ art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę
zgromadzonego materiału dowodowego i tym samym naruszenie zasady
obiektywizmu, co objawiło się uwzględnieniem jedynie okoliczności
przemawiających na niekorzyść oskarżonego, a więc relacji G. D. i A. D., pomimo
ujawnienia szeregu wątpliwości i okoliczności je podważających.
Nadto w ocenie skarżącego Sąd bezpodstawnie pominął wyjaśnienia i zeznania L.
C. oraz J. B., wykluczających możliwość popełniania zarzucanych czynów przez
oskarżonego;
b/ art. 92 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. wobec tego, iż Sąd nie wziął
pod uwagę całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, mającego
znaczenie dla rozstrzygnięcia, w szczególności opinii z kryminalistycznych badań
identyfikacyjnych podpisów z dnia 21 stycznia 2012 roku - wykazującej bezsporne
przypadki składania sfałszowanych podpisów pod dokumentacją kredytową przez A.
D., a także pominięcie wyjaśnień współoskarżonych i świadków, z których wynika,
iż to G. D. i A. D. doprowadzili do wyłudzenia kredytów;
c/ art. 5 § 2 k.p.k. poprzez wytłumaczenie nie dających się usunąć wątpliwości na
niekorzyść oskarżonego, a to wobec zaaprobowania przez Sąd uchybień
postępowania przygotowawczego, którego ustalenia dokonano na podstawie
3
jednego przesłuchania G. D., a pominięto przeprowadzenie dowodu z
przesłuchania A. D. ;
d/ w konkluzji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie
oskarżonego J. Ś. od popełnienia zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie
wyroku i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania Sądowi I instancji.
Po rozpoznaniu tej skargi, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 15 stycznia 2013
r., utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego,
opierając jej podstawy o przepisy z art. 519 k.p.k., art. 520 § 1 k.p.k. i art. 523 § 1 i
2 k.p.k. Obrońca zarzucił wyrokowi:
1) Naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 457 § 3 k.p.k. z zw. z art. 433 § 1 i § 2
k.p.k., poprzez nie dokonanie jakiejkolwiek analizy i oceny zarzutów podniesionych
w apelacji obrońcy od wyroku Sądu I instancji, a tym samym usankcjonowanie
oczywistych naruszeń przepisów postępowania karnego, dokonanych przez Sąd
Rejonowy, a polegających na:
a) rażącym naruszeniu art. 92 k.p.k. oraz 410 k.p.k., które to naruszenie miało
wpływ na treść wyroku, poprzez pominięcie okoliczności ujawnionych w trakcie
postępowania dowodowego, a w szczególności:
- treści opinii z kryminalistycznych badań identyfikacyjnych podpisów z dnia 21
stycznia 2012 roku, podważającej całkowicie wiarygodność osób pomawiających
skazanego;
- treści zeznań L. C. i J. B., z jednoczesnym ograniczeniem oceny materiału
dowodowego do zeznań świadków pomawiających skazanego D., a więc G. D. i A.
D., a w konsekwencji przyjęcie prawdziwości wersji przebiegu zdarzeń
zaprezentowanej przez tych świadków mimo, że pozostawali w konflikcie ze
skazanym, przy czym Sąd nie uzasadnił przyczyny takiego postąpienia;
b) rażącym naruszeniu art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., które to naruszenie miało
wpływ na treść wyroku, poprzez dokonanie dowolnej, wybiórczej i jednostronnej
oceny zebranego materiału dowodowego, dokonanej z przekroczeniem przez Sąd
Rejonowy granic swobodnej oceny dowodów, przeprowadzonej tylko i wyłącznie na
niekorzyść oskarżonego, bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego
korzyść oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny ze
4
wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, co zostało następnie
usankcjonowane wyrokiem Sądu Okręgowego. W tym kontekście podniósł obrońca,
iż Sąd zaniechał dokonania właściwej oceny wyjaśnień skazanego, wyjaśnień
współskazanej G. S., zeznań J. B. oraz zeznań L. C., mimo, że z dowodów tych
wynikał fakt, iż J. Ś. nie dopuścił się zarzucanych mu przestępstw, co w
konsekwencji mogło doprowadzić do naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. poprzez
zinterpretowanie nie dających się wyjaśnić okoliczności na niekorzyść skazanego.
2) Naruszenie prawa materialnego przez Sąd Okręgowy, a mianowicie art. 12 k.k.,
które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez jego
niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż czyny o charakterze ciągłym,
zarzucane skazanemu w pkt I i II, nie zostały popełnione w warunkach jednego
czynu ciągłego, przy zaistnieniu przesłanek do takiego twierdzenia, co w
konsekwencji, na skutek tożsamości czasowej i jednorodności obydwu czynów
ciągłych prowadzi do naruszenia zasady ne bis in idem oraz naruszenia art. 17 § 1
pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 i 2 k.p.k., na skutek nie
umorzenia postępowania w stosunku do jednego z czynów osądzonych w ramach
tego samego wyroku za okres, w którym czyny te pokrywają się.
3/ W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie wyroków sądów obydwu instancji i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o jej
oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem w
trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k.
W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna zmierzała wprost do kolejnego
zakwestionowania prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji – i w
całości zaakceptowanej w wyniku kontroli apelacyjnej przez Sąd odwoławczy –
oceny materiału dowodowego oraz ustaleń faktycznych. Nie zawiera ona żadnych
tego rodzaju zarzutów procesowych, które mogłyby wskazywać, iż Sąd odwoławczy
przy rozpoznaniu poszczególnych zarzutów apelacji naruszył treść art. 433 § 2
k.p.k., bądź art. 457 § 3 k.p.k., a zarzuty kasacyjne stanowią powielenie zarzutów
apelacyjnych.
5
Wbrew twierdzeniom obrońcy, Sąd odwoławczy odniósł się dokładnie i
przekonująco do stawianych zarzutów. Autor kasacji zmierza do podważenia
poczynionych ustaleń, przez oparcie się na dowodach, które w jego ocenie były dla
skazanego korzystne, jednocześnie przenosząc ciężar odpowiedzialności na
świadków G. i A. D., których zeznania były obciążające.
Z zaprezentowaną w uzasadnieniu kasacji argumentacją nie można się
zgodzić. Sąd odwoławczy, w ślad za Sądem I instancji, w sposób nie budzący
wątpliwości wykazał bowiem, że twierdzenia obrony całkowicie wymykają się spod
reguł ogólnych oceny dowodów, wyznaczonych przez art. 7 k.p.k. W szczególności
przekonują rozważania Sądu, w których wskazuje on, że fakt, iż pod fałszywymi
dokumentami kredytowymi podpisywała się A. D. - co wynika z przeprowadzonej
opinii kryminalistycznej - w żadnym razie nie wyłącza odpowiedzialności
oskarżonego J. Ś.
Na taką odpowiedzialność wskazują bowiem pozostałe dowody
przeprowadzone w sprawie, jak również zazębiający się łańcuch poszlak.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż Sąd I instancji przeprowadził
wnikliwą i rzeczową analizę wyjaśnień J. Ś. oraz G. S., a nadto zeznań świadków –
[…]. Sąd odwoławczy podkreślił, iż zeznania G. D. tłumaczyły relacje łączące G. S.
z J. Ś. będącym „jednym z głównych mózgów całego przedsięwzięcia” (str. 6
uzasadnienia). Co do J. B. i L. C. podkreślił Sąd, że jakkolwiek nie dostarczyli oni
dowodów na niekorzyść skazanego, to „ich milczenie w tej mierze w żaden sposób
nie kreuje wątpliwości co do tego, czy G. D. mówił prawdę w postępowaniu
wskazując na wiodący udział J. Ś. i jego współpracę z G. S., która była logiczna, bo
jakże potrzebna do osiągnięcia efektu oczekiwanego przez sprawców” (str. 7
uzasadnienia). Dodatkowo też za prawdomównością świadka G. D. przemawiają
potwierdzające je relacje żony – A. D.
Wbrew stanowisku wyrażonemu w kasacji, Sądy obydwu instancji nie
pominęły w swych rozważaniach dowodu w postaci opinii z kryminalistycznych
badań identyfikacyjnych podpisów. Tyle tylko, iż Sądy te przyjęły, że opinia była bez
większego znaczenia dla ustaleń w zakresie sprawstwa i winy skazanego (np. str.
18, 23 i 25 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, str. 8 uzasadnienia wyroku Sądu
odwoławczego).
6
A zatem nie może ulegać wątpliwości, że zgodnie z art. 410 k.p.k., podstawę
ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie stanowiły wszystkie okoliczności
ujawnione w toku rozprawy głównej.
Jako oczywiście bezzasadny jawi się kolejny zarzut kasacji, a mianowicie
dotyczący naruszenia prawa materialnego. Dla porządku należy wskazać, że
uchybienie to nie było podnoszone w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym
apelacją obrońcy oskarżonego. Należy stwierdzić, że od strony formalnej ustalenie,
iż w sprawie wystąpiłby jeden czyn ciągły, wymaga stwierdzenia jedności zamiaru
odnośnie do wszystkich rozważanych zachowań. Takie ustalenia faktyczne nie
zostały jednak w sprawie dokonane, co wyklucza skuteczność powyższego zarzutu
na etapie kontroli kasacyjnej.
Dodatkowo trzeba zauważyć, że analiza przyjętej przez Sąd Rejonowy
kwalifikacji prawnej przestępstw przypisanych skazanemu prowadzi do wniosku, iż
o przyjęciu dwóch czynów ciągłych zdecydował ten fakt, że część zachowań była
popełniona w formie usiłowania, pozostała część w formie dokonania. Należy
zatem odpowiedzieć na pytanie, czy możliwe jest, aby w ramy jednego czynu
ciągłego mogły wchodzić zachowania popełnione w różnych formach stadialnych.
W doktrynie nie ma w tym zakresie jednolitości poglądów, a zatem Sąd I instancji
miał pełne prawo opowiedzieć się za jednym z nich, a mianowicie, według którego
realizacją odmiennych czynów zabronionych jest dokonanie przestępstwa i
usiłowanie przestępstwa. W takim układzie nie ma możliwości, aby zachowania
popełnione przez tego samego sprawcę, chociaż w różnych formach stadialnych,
mogły zostać zaliczone w ramy tego samego czynu ciągłego (por. Kodeks karny.
Część Ogólna, Tom I, Warszawa 2010, pod red. M. Królikowskiego i R.
Zawłockiego, teza 6, s. 499, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 października
2003 r., I KZP 11/03, OSNKW 2003, z. 11-12, poz. 89, przeciwne stanowisko -
Kodeks karny. Część ogólna. Pod red. A. Zolla. Zakamycze 2004, teza 28, str.
207). A zatem nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I
instancji art. 12 k.k.
Mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej okoliczności, Sąd
Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego w trybie art. 535 § 3 k.p.k. jako
oczywiście bezzasadną. O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego
7
orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., obciążając nimi
skazanego.