Wyrok SN z 4 września 2013, sygn. III KK 293/13
Data orzeczenia
4 września 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Dorota Rysińska
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 września 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dorota Rysińska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Michał Laskowski
SSN Jarosław Matras
Protokolant Teresa Jarosławska
w sprawie A.L.
skazanego z art. 284 § 2 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w dniu 4 września 2013 r.,
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich
od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 sierpnia 2012 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 lutego 2012r.,
Uchyla wyrok Sądu Okręgowego oraz utrzymany nim w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w zaskarżonej części, dotyczącej
orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46
§1 k.k.
UZASADNIENIE
Prokurator oskarżył A. L. o to, że „w marcu 2010 r. w K., będąc zobowiązany
do nadzoru nad powierzonym, na podstawie umowy Leasingu nr […] z dnia 13
2
grudnia 2007r. zawartej pomiędzy V. Leasing Polska SA, a firmą A. A. L. […],
mieniem w postaci samochodu osobowego marki Volvo V50 o wartości 71.753,50
zł, przywłaszczył powierzone mienie w ten sposób, że nie dokonał terminowych
wpłat rat leasingu, a w dniu 23 marca 2010 r. pomimo tego, że został wezwany
przez V. Leasing Polska SA do wydania samochodu skutecznie doręczonym
wezwaniem, nie wydał przedmiotowego pojazdu, czym działał na szkodę V.
Leasing Polska SA”, tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 k.k.
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy w K. uznał A. L. za
winnego tego, że w dniu 31 marca 2010 r. przywłaszczył sobie powierzony mu, na
podstawie umowy leasingu z dnia 15 grudnia 2007 r., samochód osobowy marki
Volvo V50 o wartości 50.000 zł, na szkodę V. Leasing Polska SA w ten sposób, iż
po rozwiązaniu tej umowy i wezwaniu go do natychmiastowego i bezwarunkowego
zwrotu wymienionego samochodu - pojazdu tego nie zwrócił wymienionemu
pokrzywdzonemu i za ten czyn, na podstawie art. 284 § 2 k.k., skazał go na karę
roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 3
lat. Nadto, na podstawie art. 46 § 1 k.k., Sąd Rejonowy nałożył na oskarżonego
obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem przez zapłatę na rzecz
pokrzywdzonego V. Leasing Polska S.A. kwoty 50.000 zł. Poza tym, na podstawie
art. 230 § 2 k.p.k., Sąd zwrócił V. Leasing Polska S.A. - jako zbędne dla dalszego
postępowania - dowody rzeczowe w postaci: dokumentów - zgodnie z wykazem jak
na karcie 98, zapisanych pod numerem [...] w księdze przechowywanych
przedmiotów oraz samochodu marki VOLVO, zapisanego pod numerem d. rz. [...] w
księdze przechowywanych przedmiotów.
Wyrok ten zaskarżyli oskarżony A. L. i jego obrońca – w całości, oraz
prokurator – na niekorzyść oskarżonego, w części dotyczącej rozstrzygnięcia o
karze.
Po rozpoznaniu tych środków odwoławczych Sąd Okręgowy w G., wyrokiem
z dnia 8 sierpnia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego,
uznając wszystkie apelacje za oczywiście bezzasadne.
Wyrok Sądu odwoławczego zaskarżył kasacją, wniesioną na korzyść A. L.,
Rzecznik Praw Obywatelskich. W skardze tej zarzucił wyrokowi „rażące i mogące
mieć istotny wpływ na jego treść naruszenie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440
3
k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania przez Sąd Okręgowy w G.
wszechstronnej kontroli odwoławczej z przekroczeniem granic zaskarżenia i
podniesionych w apelacji oskarżonego i jego obrońcy zarzutów, w następstwie
czego doszło do rażąco niesprawiedliwego utrzymania w mocy wyroku Sądu I
instancji, którym na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczono o obowiązku naprawienia
szkody, mimo, że jednocześnie została ona naprawiona przez orzeczenie zwrotu
przywłaszczonego samochodu”. Na tej podstawie wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w zaskarżonej części oraz utrzymanego nim w mocy, w tym zakresie,
orzeczenia Sądu Rejonowego w K.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlega uwzględnieniu w trybie
określonym przepisem art. 535 § 5 k.p.k.
Trafnie wywodzi Rzecznik Praw Obywatelskich, że kontrola odwoławcza
zaskarżonego wyroku Sądu I instancji nie przebiegała w sprawie jak należy. Wyrok
ten został zaskarżony w całości apelacjami oskarżonego i jego obrońcy, a więc i w
całości (bez konieczności wykraczania poza granice zaskarżenia) powinien być
przedmiotem kontroli Sądu II instancji. Bez wątpienia więc, by pozostać w zgodzie z
dyspozycją przepisu art. 433 § 1 k.p.k., Sąd odwoławczy powinien był również
zbadać zasadność zawartego w kontrolowanym wyroku, opartego na podstawie 46
§ 1 k.k. orzeczenia o środku karnym, rozstrzygającego o obowiązku naprawienia
przez A. L. wyrządzonej przestępstwem szkody, przez zapłatę na rzecz
pokrzywdzonego podmiotu równowartości samochodu będącego przedmiotem
przestępstwa. Treść zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Okręgowego, a także
treść pisemnych motywów tego orzeczenia świadczą natomiast o tym, że
wymienione rozstrzygnięcie pozostało poza instancyjną kontrolą. Jej
przeprowadzenie musiałoby bowiem doprowadzić do stwierdzenia, że orzeczenie
opisanego obowiązku nie znajdowało podstaw, skoro tym samym wyrokiem Sąd
Rejonowy rozstrzygnął o zwrocie pokrzywdzonemu wymienionego samochodu,
który jako uznany za dowód rzeczowy w sprawie, nadal (choć sprzecznie z
uprzednim rozstrzygnięciem prokuratora) pozostawał we władaniu oskarżonego.
Wskazane powyżej naruszenie przez Sąd Okręgowy prawa procesowego
miało zatem charakter rażący, w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. i wywarło ono istotny
4
wpływ na treść wskazanej w kasacji części zaskarżonego wyroku, a co za tym idzie,
na treść opisanego orzeczenia Sądu Rejonowego. W wyniku tego naruszenia
doszło bowiem do utrzymania w mocy orzeczenia, którego skutkiem stało się
nieuzasadnione przysporzenie pokrzywdzonemu korzyści w kwocie 50.000 zł,
stanowiącej równowartość pojazdu, o którego zwrocie – zapewniającym
wyrównanie wyrządzonej przestępstwem szkody – jednocześnie już rozstrzygnięto.
W ten zaś sposób doszło do nieuzasadnionego obciążenia A. L. dolegliwością,
której – wobec wydania orzeczenia o charakterze restytucyjnym – nie powinien był
ponieść.
W tym stanie sprawy, wniosek skierowanej na korzyść oskarżonego kasacji o
uchylenie zaskarżonej części wyroku Sądu odwoławczego oraz utrzymanego nim w
mocy orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k.,
należało uznać za w pełni uzasadniony, wobec czego Sąd Najwyższy orzekł, jak w
wyroku.