Postanowienie SN z 5 grudnia 2013, sygn. V KK 156/13
Data orzeczenia
5 grudnia 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Jarosław Matras
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 5 grudnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 grudnia 2013 r.,
sprawy K. W.
skazanego z art. 157 § 1 k.k. i in.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Z.
z dnia 27 listopada 2012 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego
w Ś.
z dnia 15 maja 2012 r.,
p o s t a n o w i ł:
I. Oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
II. Zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. S. B., Kancelaria
Adwokacka w Ś. 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złotych
osiemdziesiąt groszy), w tym 23 % należnego podatku VAT za
sporządzenie i wniesienie, jako wyznaczony z urzędu obrońca
skazanego, kasacji na jego rzecz;
2
III. Zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Ś. Zamiejscowy VI Wydział Karny w S. wyrokiem z dnia 15
maja 2012 r., skazał K. W. za pozostających w zbiegu realnym przestępstwa na
karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Apelacje od tego wyroku
wnieśli oskarżony oraz jego obrońca. W apelacji osobistej oskarżonego
sformułowany został m. in. zarzut obrazy art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 3 i 4 k.p.k.
polegający na rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego M. N. (sędziego, który
wydał zaskarżony wyrok) przez sędziego P. L., co do którego został uprzednio
złożony wniosek o wyłączenie, a który to wniosek nie został rozpoznany.
Po rozpoznaniu obu tych środków odwoławczych Sąd Okręgowy wyrokiem z
dnia 27 listopada 2012 r., utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, uznając obie
apelacje za oczywiście bezzasadne.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego. Zaskarżając wyrok w
całości zarzucił mu rażące naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 42 § 3
k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia,
polegające na przyjęciu, ze sędzia co do którego złożono wniosek o wyłączenie,
który nie został rozpoznany, jest uprawniony do rozpoznania wniosku o wyłączenie
innego sędziego - rozpoznającego sprawę merytorycznie. Podnosząc taki zarzut
skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu.
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o jej
oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co skutkuje jej oddaleniem w trybie
określonym w art. 535 § 3 k.p.k. Do zarzutu tożsamego, zawartego w apelacji, sąd
II instancji wyraźnie się odniósł stwierdzając, że sędzia P. L., który rozpoznał
wniosek o wyłączenie sędziego M. N., nie zajmował się – jak to ujął sąd II instancji
– „merytorycznym rozpoznaniem sprawy” (str.11 uzasadnienia wyroku), a zatem
fakt ten nie miał żadnego wpływu na treść zapadłego wyroku. Z tym stanowiskiem
skarżący w kasacji się nie zgodził, wskazując na to, iż s. L. powinien się
3
powstrzymać od udziału w sprawie, a zatem nie mógł rozpoznać także wniosku o
wyłączenie sędziego, a to zaś oznacza, iż nie usunięto wątpliwości co
bezstronności sędziego zasiadającego w składzie orzekającym, co z kolei nie może
wykluczyć możliwości wpływu tego uchybienia na treść orzeczenia. Odnosząc się
do podniesionego zarzutu kasacji trzeba wskazać, że wniosek o wyłączenie
sędziego P. L. został złożony przez oskarżonego, pomimo, iż sędzia ten nie
rozpoznawał jego sprawy w zakresie odpowiedzialności karnej za czyny zarzucone
mu w akcie oskarżenia, a zatem, jak to się ujmuje w piśmiennictwie i orzecznictwie,
nie rozstrzygał sprawy w jej zasadniczym (lub głównym) nurcie. Istotne jest przy
tym, że wniosek ten oparty był na okoliczności wskazanej w art. 41 § 1 k.p.k. (tzw.
iudex suspectus). Z wykładni przepisu art. 41 k.p.k., a zwłaszcza z rezultatów
osiągniętych przy zastosowaniu także wykładni systemowej wewnętrznej - przy
jednoznacznej wymowie przepisu § 2, który wskazuje na rozpoczęcie przewodu
sądowego, jako ostatnia fazę, w której można złożyć taki wniosek – należy
wyprowadzić stwierdzenie, iż wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie
istnienia okoliczności mogących wskazywać na brak bezstronności sędziego,
można złożyć w odniesieniu do tego sędziego, który rozstrzyga sprawę w jej
głównym, zasadniczym nurcie, a więc w tej części, która stanowi przedmiot danego
postępowania, a nie w kwestiach ubocznych, wynikających z reguły z konieczności
wydawania określonych orzeczeń co do kwestii, które muszą niejednokrotnie
pojawić się w toku trwającego zasadniczego przedmiotu postępowania (np.
tymczasowe aresztowanie, dowody rzeczowe, koszty itp.). Ujęte w przepisie art. 41
§ 1 k.p.k. sformułowanie „w danej sprawie” należy zatem ograniczać tylko do
takiego zakresu postępowania. Takie stanowisko wyrażane jest zresztą w
orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. postanowienie z dnia 23 listopada 2004
r., V KK 195/04, OSNKW 2005, z.1, poz.5; z dnia 17 lutego 2010 r. WD 3/10, R-
OSNKW 2010/1/355; postanowieniem z dnia 1 października 2009 r., II KK 52/09,
Lex 532381; postanowienie z dnia 12 czerwca 2012 r., III KO 34/12, OSNKW 2012,
z. 11, poz.116). Skoro zatem skazany złożył swój wniosek oparty na tej właśnie
podstawie co do sędziego, który nie rozstrzygał tej sprawy merytorycznie, a tylko
podjął decyzję co do kwestii tymczasowego aresztowania, to stwierdzić należy, że
wniosek ten nie podlegał rozpoczynaniu, jako bezprzedmiotowy (zob. np.
4
postanowienie z dnia 23 listopada 2004 r., V KK 195/04, OSNKW 2005, z.1, poz.
5). W tej sytuacji do tego sędziego nie miała zastosowania norma art. 42 § 3 k.p.k.,
nawet jeśli złożył on oświadczenie co do złożonego wniosku. Sędzia ten mógł
zatem rozstrzygać wniosek o wyłączenie innego sędziego, który merytorycznie
prowadził sprawę. Tym samym nie doszło do naruszenia wskazanego w kasacji
przepisu art. 42 § 3 k.p.k.
Z tych powodów należało orzec jak w postanowieniu.