sygn. V KK 336/13 16 stycznia 2014 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 16 stycznia 2014, sygn. V KK 336/13

Data orzeczenia 16 stycznia 2014
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział V
Przewodniczący SSN Henryk Gradzik
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #wyrok SN
Sygn. akt V KK 336/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 stycznia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Gradzik (przewodniczący)
SSN Krzysztof Cesarz
SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)
Protokolant Joanna Sałachewicz
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej,
w sprawie R. K.
skazanego z art. 244 kk w zw. z art. 178a § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 16 stycznia 2014 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w .z dnia 5 sierpnia 2013 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T.
z dnia 18 marca 2013 r.,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary i w tym
zakresie sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
2
Wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r., Sąd Rejonowy w T. uznał oskarżonego R.
K. za winnego tego, że w dniu 20 stycznia 2013 r. na drodze publicznej w S.,
kierował rowerem nie stosując się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego z
dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie II K …/11 zakazu prowadzenia rowerów na okres 3
lat, znajdując się przy tym w stanie nietrzeźwości przy zawartości 0,63 mg/dm3
alkoholu w wydychanym powietrzu, to jest przestępstwa z art. 244 i art. 178a § 2
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k.
wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Nadto na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. wymierzył
oskarżonemu środek karny w postaci zakazu prowadzenia rowerów na okres trzech
lat.
Apelację od tego wyroku wniósł oskarżony. Dotyczyła ona tylko orzeczonej
tym wyrokiem kary, która w ocenie skarżącego była zbyt surowa, stąd domagał się
on „zamiany kary pozbawienia wolności na prace społecznie użyteczne, lub
zawieszenie jej na okres próby”.
Apelację tę rozpoznał Sąd Okręgowy w dniu 5 sierpnia 2013 r. Wydanym w
tym dniu wyrokiem zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce
wymierzonej oskarżonemu kary 8 miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie art.
244 k.k. w zw. z art. 178a § 2 k.k. i art. 11 § 3 k.k. i przy zastosowaniu art. 58 § 3
k.k., wymierzył oskarżonemu karę 8 miesięcy ograniczenia wolności, na podstawie
art. 35 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do wykonywania kontrolowanej,
nieodpłatnej pracy na cele społeczne. W pozostałej części zaskarżony wyrok
utrzymał w mocy.
Kasację od tego wyroku, w części dotyczącej orzeczenia o karze, na
niekorzyść skazanego, wniósł Prokurator Generalny.
Wpłynęła ona do Sądu Najwyższego w dniu 16 października 2013 r.
W kasacji tej Prokurator zarzucił wyrokowi rażące i mające istotny wpływ na
treść wyroku naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 413 § 2 pkt 2
k.p.k., polegające na wymierzeniu skazanemu kary ograniczenia wolności z
jednoczesnym zobowiązaniem do wykonywania kontrolowanej, nieodpłatnej pracy
na cele społeczne, bez określenia wymiaru godzin tych prac w stosunku
miesięcznym, w następstwie czego doszło do rażącej obrazy przepisu prawa
3
karnego materialnego, to jest art. 35 § 1 k.k., powodującej niemożność
wykonywania wyroku i wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz
przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna i to w stopniu oczywistym.
Zaskarżony nią wyrok wydano z rażącą i oczywistą obrazą przepisów
wskazanych w zarzucie kasacji.
Nie ulega wszak wątpliwości, że przepis art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. wymaga aby
każdy skazujący wyrok zawierał „rozstrzygnięcie co do kary i środków karnych”.
Wymóg ten odnosi się także do wyroku sądu odwoławczego o ile jest on
reformatoryjny, i zmienia orzeczenie sądu I instancji w części dotyczącej kary.
Realizacja tego wymogu – tak przez sąd meriti, jak i sąd odwoławczy –
powinna się dokonywać poprzez sformułowanie, w takich wyrokach, rozstrzygnięcia
o karze w sposób umożliwiający jej wykonanie. Równocześnie równie bezsporne
jest też to, że stosownie do treści art. 34 § 2 pkt 2 k.k., skazany w czasie
odbywania kary ograniczenia wolności obowiązany jest do wykonywania
nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, przy czym przepis art. 35 § 1
k.k. określa wysokość w jakim wymiarze w stosunku miesięcznym powinna być ona
wykonywana. Wymiar ten jest w tym przepisie wskazany w wysokości „od 20 do 40
godzin”. Taki sposób jego ustawowego ujęcia, skutkuje koniecznością
każdorazowego wskazywania przez sąd w wyroku skazującym oskarżonego na
karę ograniczenia wolności, w postaci wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej
pracy na cele społeczne (art. 34 § 2 pkt 2 k.p.k.), dokładnego wymiaru tej pracy w
stosunku miesięcznym. Dopiero wówczas będzie możliwe wykonanie takiego
orzeczenia, i dopiero wtedy rozstrzygnięcie to uczyni zadość wymogom
wynikającym wprost z treści przywołanych powyżej przepisów.
W zaskarżonym wyroku tych warunków nie dopełniono, przez co
niewątpliwie wydano go z rażącą obrazą przepisu art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k., i z
równie rażącym naruszeniem wspomnianego art. 35 § 1 k.p.k. Wpływ tych uchybień
na treść tego wyroku był przy tym istotny, skoro bez ich zaistnienia nie wydano by
4
wyroku tej treści, i nie stworzono by tym samym sytuacji procesowej, w której wyrok
jest – w tym kształcie – niemożliwy do wykonania.
Zauważyć należy, że Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach tak właśnie
oceniał rangę, charakter i skutki procesowe podobnych uchybień w zakresie
wadliwych rozstrzygnięć w wyroku skazującym o karze ograniczenia wolności,
wynikłych z zaniechania wskazania w nich: sposobu w jaki powinna być ona
wykonywana (wyrok z 4 sierpnia 2011 r., II KK 18/11, Lex nr 960520), celu
społecznego na który ma być przekazywana kwota potrąceń (wyrok z 18 maja 2011
r., IV KK 115/11, Lex nr 817546), obowiązku wykonywania nieodpłatnej
kontrolowanej pracy na cele społeczne (wyrok z 5 marca 2008 r., V KK 453/07,
OSNWSK 2008/1/542), bądź też – tak jak w rozpatrywanym przypadku –
pominięcia określenia wymiaru tej pracy w stosunku miesięcznym (wyroki z: 4
stycznia 2005 r., WA 28/04, OSNWSK 2005/1/43; 27 kwietnia 2000 r. IV KKN
285/99, Prok. i Pr. – wkł. 2001/2/4).
Każdorazowo Sąd Najwyższy podkreślał, że taki wadliwy sposób
wymierzania kary ograniczenia wolności, czyni orzeczoną karę niewykonalną,
bowiem nie może być konwalidowany w postępowaniu wykonawczym, i przez to
zawsze stanowi rażące naruszenie wymienionych powyżej przepisów, mające
istotny wpływ na treść wyroku (por. nadto wyrok z 12 października 2006 r., WK
22/2006, R-OSNKW 2006, poz. 1962).
Uznanie oczywistej – w tych warunkach – zasadności rozpoznawanej kasacji
spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego nią wyroku w części dotyczącej
zawartego w nim orzeczenia o karze i przekazanie sprawy – w tym zakresie – do
ponownego rozpoznania.
W toku przeprowadzania – tylko w takich granicach – ponownej kontroli
instancyjnej Sąd Okręgowy będzie miał na względzie powyższe wnioski i
spostrzeżenia.
Uwzględni przy tym i rozważy, również następstwa uchylenia z dniem 9
listopada 2013 r., na podstawie art. 12 pkt 3 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o
zmianie ustawy – postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z
2013 r., poz. 1247), przepisu art. 178a § 2 k.k., uznanego zaskarżonym wyrokiem
wraz z art. 244 k.k. za podstawę skazania R. K., oraz dodania, z tym dniem, przez
5
art. 2 pkt 3 lit. a wspomnianej ustawy z 27 września 2013 r., do art. 87 § 1 k.w. –
przepisu art. 87 § 1a k.w., przewidującego karę aresztu albo grzywny nie niższej niż
50 zł, za prowadzenie w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem podobnie
działającego środka, na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie
ruchu innego pojazdu, niż określony w § 1 tego przepisu, pojazd mechaniczny.
Z tych to względów, orzeczono jak wyżej.