sygn. SDI 10/14 10 kwietnia 2014 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 10 kwietnia 2014, sygn. SDI 10/14

Data orzeczenia 10 kwietnia 2014
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący SSN Tomasz Grzegorczyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt SDI 10/14
POSTANOWIENIE
Dnia 10 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Krzysztof Cesarz
SSN Józef Szewczyk
Protokolant : Anna Kuras
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej
w sprawie aplikanta adwokackiego C. C.
ukaranego za przewinienia dyscyplinarne z § 9 i § 63 Zbioru Zasad Etyki
Adwokackiej i Godności Zawodu
rozpoznając w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 10 kwietnia 2014 r.,
kasację wniesioną przez obrońcę ukaranego ustanowionego z urzędu
od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury
z dnia 18 maja 2013 r.,
utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej
w […] z dnia 4 stycznia 2012 r.
- na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 i art. 429 §
1 k.p.k. pozostawia kasację bez rozpoznania jako
niedopuszczalną z mocy ustawy,
- zwalnia ukaranego od ponoszenia kosztów sądowych
postępowania kasacyjnego,
- oddala wniosek adw. J. R. – Kancelaria Adwokacka - o
zasądzenie na jego rzecz, od Skarbu Państwa kosztów pomocy
prawnej udzielonej z urzędu ukaranemu, przez sporządzenie i
wniesienie tej kasacji.
2
UZASADNIENIE
W sprawie niniejszej obwiniony apl. adw. C. C. został, przez Sąd
Dyscyplinarny Izby Adwokackiej, uznany winnym dwóch deliktów dyscyplinarnych i
ukarany za nie łączną karą upomnienia. Od orzeczenia tego odwołanie wywiódł
jedynie Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Rady Adwokackiej, podnosząc zarzut
niewspółmierności orzeczonej kary. Po rozpoznaniu tego środka, Wyższy Sąd
Dyscyplinarny utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
Z kasacją od prawomocnego orzeczenia Sądu odwoławczego wystąpił
obrońca obwinionego, ustanowiony mu z urzędu, który podniósł zarzuty: a) obrazy
art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. oraz w zw. z art. 90 ust. 1
p.o.a., przez prowadzenie postępowania i wydanie orzeczenia, pomimo braku
skargi uprawnionego oskarżyciela, który nie był w tej sprawie samodzielny, jako że
uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w […] z dnia 26 kwietnia 2011 r.,
zobowiązano tego Rzecznika, w toku prowadzonego przez niego dochodzenia, do
wniesienia wniosku o ukaranie obwinionego i żądania wydalenia go z adwokatury
oraz b) naruszenia § 13 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej i § 63 Zbioru
Zasad Etyki Adwokackiej i art. 80 p.o.a., przez uznanie, że te dwa pierwsze
przepisy mogą stanowić samodzielną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej i
pominięcie ostatniego ze wskazanych wyżej przepisów w kwalifikacji prawnej
przypisanego obwinionemu czynu. Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o
uchylenie obu wydanych w sprawie orzeczeń i umorzenie postępowania lub
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie mu
nieopłaconych kosztów obrony z urzędu.
Rozpoznając tę kasację, skierowaną przez Przewodniczącego Wydziału
Sądu Najwyższego do rozpoznania na rozprawie, w tym pod kątem
zasadności jej przyjęcia (k. 23 akt SN), Sąd Najwyższy stwierdził, co
następuje.
W sprawie niniejszej, z uwagi na to, że obwiniony nie skarżył orzeczenia
Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji, a Sąd odwoławczy, po rozpoznaniu
odwołania na jego niekorzyść, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, warunkiem
dopuszczalności kasacji był wymóg podniesienia zarzutu z grona uchybień
3
wskazanych w art. 439 k.p.k. (art. 520 § 3 k.p.k.). Jest jednak oczywiste, że
podniesienie tego zarzutu daje podstawę do uznania kasacji za prawnie
dopuszczalną i podlegającą rozpoznaniu jedynie wówczas, gdy wskazywane
uchybienie ma rzeczywiście cechę naruszenia przewidzianego w art. 439 k.p.k. Nie
można bowiem pod pozorem takiego uchybienia wnosić skargi, dopatrując się
naruszenia prawa w oparciu o okoliczności, które nie dają podstaw do przyjęcia
jego zaistnienia, w tym po to, aby móc zarzucić także inne naruszenia, o jakich
mowa w art. 523 § 1 k.p.k., ale nie ujęte już w katalogu wskazanym w art. 439 k.p.k.
(zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 stycznia 2005 r., III KK
234/04, LEX nr 146248, z dnia 13 czerwca 2006 r., III KK 201/06, LEX nr 339407,
czy z dnia 17 lutego 2011 r., III KK 441/10, LEX nr 736763).
Autor tej skargi w pierwszym jej zarzucie podnosi, że brak było w tym
postępowaniu skargi uprawnionego oskarżyciela, jako że w toku prowadzonego
przez Rzecznika Dyscyplinarnego dochodzenia – nota bene w ponad miesiąc od
podjęcia tego postępowania i na ponad miesiąc przed wystąpieniem z obwinieniem
do Sądu Dyscyplinarnego - Rada Adwokacka podjęła uchwałę o konieczności
wniesienia przeciwko obwinionemu wniosku o ukaranie i domagania się wobec
niego najsurowszej z kar dyscyplinarnych, co w ocenie skarżącego eliminowało
jakoby swobodę decydowania przez Rzecznika w przedmiocie oskarżenia. Sam
autor skargi podnosi jednak w jej uzasadnieniu, że w świetle aktualnych przepisów
Prawa o adwokaturze, brak jest podstaw do przypisania okręgowym radom
adwokackim uprawnień kontrolnych nad postępowaniem dyscyplinarnym na etapie
dochodzenia.
Tak sformułowane uchybienie, zakwalifikowane przez autora skarżącego z
art. 439 § 1 pkt 9 w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., a więc przepisów stosowanych tu
odpowiednio zgodnie z art. 95n p.o.a., nie ma jednak nic wspólnego z istotą
przeszkody procesowej, o jakiej mowa w przywołanym wyżej przepisie art. 17 § 1
k.p.k. Stanowi on bowiem wyraźnie jedynie o tym, czy dany podmiot jest, w świetle
prawa procesowego, uprawniony do bycia oskarżycielem w danej sprawie, a przy
tym - co zrozumiałe – z uwagi na charakter postępowania, o jakie w tej sprawie
chodzi, nie bynajmniej oskarżycielem publicznym, lecz korporacyjnym, którego
zadaniem jest także dbanie o zasady etyki i godności zawodu danej korporacji. Nie
4
może przy tym budzić wątpliwości, że jest on podmiotem samodzielnie
decydującym o sposobie postąpienia w danej sprawie, a w szczególności o
wniesieniu lub nie samego oskarżenia, które nota bene w sprawie niniejszej
okazało się zasadne i spowodowało ukaranie obwinionego.
Powyższe wskazuje, że bez potrzeby głębszej analizy materiałów tej sprawy,
iż autor kasacji dopatruje się przywoływanego naruszenia prawa w okolicznościach,
które nie mają żadnego znaczenia dla istoty posiadania procesowego statusu
uprawnionego oskarżyciela przez Rzecznika Dyscyplinarnego. Podniesiony zarzut
jawi się w związku z tym w sposób wyraźny jako próba obejścia wymagań
ustawowych związanych z wnoszeniem kasacji w sytuacji, gdy obwiniony nie
występował z odwołaniem od orzeczenia Sądu pierwszej instancji, a orzeczenie
Sądu odwoławczego, wywołane skargą innego podmiotu, nie pogorszyło jego
sytuacji procesowej. In concreto zaś uczyniono to, na co wyraźnie wskazuje sama
kasacja, dla podniesienia obrazy innego jeszcze rodzaju, która jednak we
wskazanym wyżej układzie procesowym jest niedopuszczalna. Kasacja wnoszona
w takim wypadku musi bowiem ograniczać się jedynie do zarzutów wskazujących
na naruszenia przewidziane w art. 439 k.p.k. w zw. z art. 95n p.o.a. Podniesiony
zarzut nie może przy tym odwoływać się do okoliczności, które w świetle prawa nie
powodują naruszenia wskazanego w przywołanym wyżej przepisie procedury
karnej. A tak właśnie – jak wcześniej wykazano - stało się w tym wypadku. W takiej
jednak sytuacji kasacja, która będąc dla swej dopuszczalności ograniczona
prawnie jedynie do określonych naruszeń – jak w wypadku wskazanym w art.
520 § 3 k.p.k. - przywołuje, jako takie naruszenie, okoliczności nie mające nic
wspólnego z istotą owego uchybienia, jest kasacją niedopuszczalną.
Wprawdzie rozstrzygnięcia, w kwestii niedopuszczalności kasacji, zapadają
co do zasady na posiedzeniu Sądu Najwyższego (art. 531 § 1 zd. II in principio
k.p.k.), jednakże stosownie do art. 95 k.p.k., orzeczenia wydawane na tym forum
mogą również zapadać na rozprawie, a przy tym Sąd Najwyższy może w tej materii
orzec na tym ostatnim forum, jeżeli Prezes Sądu Najwyższego tak zarządzi (art.
531 § 1 zd. II in fine k.p.k.). A tak właśnie stało się w niniejszej sprawie, o czym
wspomniano na początku wywodów tego uzasadnienia. Mając powyższe na
uwadze, Sąd Najwyższy pozostawił tę kasację bez rozpoznania.
5
W związku z tym, stosownie do poglądu utrwalonego już w orzecznictwie
Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 lutego
2005 r., IV KK 418/04, LEX nr 223047, z dnia 24 kwietnia 2007 r., IV KK 98/07, LEX
nr 301157, czy z dnia 28 listopada 2012 r., III KK 313/12, LEX nr 1228562),
odmówiono też uwzględnienia wniosku, ustanowionego z urzędu dla sporządzenia i
wniesienia tej kasacji, obrońcy zasądzenia mu wynagrodzenia za pomoc prawną
udzieloną w tym zakresie obwinionemu. Jeżeli bowiem wniesiona przez takiego
obrońcę skarga jest w świetle prawa niedopuszczalna, to nie można obciążać
Skarbu Państwa – a to ten stosownie do art. 29 ust. 1 p.o.a. ponosi koszty pomocy
prawnej udzielanej z urzędu – obowiązkiem uregulowania takiego wynagrodzenia.
Nie może bowiem przysługiwać ono wówczas, gdy podmiot fachowy nie potrafił
sprostać wymaganiom prawa, stawianym przez ustawę dla aktu, do sporządzenia
którego został ustanowiony.
Mając natomiast na uwadze, że obwinionemu powołano z urzędu obrońcę,
Sąd Najwyższy, stosownie do art. 624 § 1 w zw. z art. 518 k.p.k. oraz art. 95n
p.o.a., zwolnił ukaranego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak na wstępie.