Postanowienie SN z 29 kwietnia 2014, sygn. IV KK 59/14
Data orzeczenia
29 kwietnia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Wiesław Kozielewicz
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
POSTANOWIENIE
Dnia 29 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wiesław Kozielewicz
na posiedzeniu
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 29 kwietnia 2014 r.,
sprawy K. S.
oskarżonego z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Ł. D.
od wyroku Sądu Okręgowego w T.
z dnia 21 listopada 2013 r.,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w M.
z dnia 2 września 2013 r.,
oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, a kosztami
sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża oskarżyciela
posiłkowego Ł. D.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia 2 września 2013 r., uznał K. S. winnym
tego, że w dniu 29 grudnia 2012 r. w M. na działce nr […], działając jako sprawca
kierowniczy polecił J. L. uszkodzenie dwóch kręgów przepustowych, każdy w
wymiarze 150 cm x 150 cm x 90 cm i słupa betonowego o wymiarze 12 cm x 12 cm
x 145 cm w ten sposób, że polecił ich usunięcie z terenu przejazdu przez działkę, w
wyniku czego na kołnierzach obu kręgów powstały odpryski betonu, jeden z kręgów
popękał, a słupek betonowy uległ całkowitemu zniszczeniu, czym spowodował
straty w wysokości 370 zł. na szkodę właścicieli tej działki – Ł. D. i L. M.-D. tj.
2
popełnienia czynu z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. i za to, na podstawie
art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. skazał oskarżonego na karę 3 miesięcy
pozbawienia wolności. Sąd, na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k., art. 70 § 1 pkt. l k.k.
warunkowo zawiesił oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia
wolności na okres próby 2 lat.
Apelację od powyższego wyroku złożył oskarżony K. S. i wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w M. do
ponownego rozpoznania.
Należy przy tym zaznaczyć, iż zaskarżony przez K. S. wyrok został wydany
w trybie art. 387 § 1 i § 2 k.p.k.
Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 21 listopada
2013 r., zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił K. S. od dokonania zarzucanego mu
czynu.
Od tego wyroku kasację złożył pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Ł. D.,
zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na treść
orzeczenia, tj. przepisu art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 456 k.p.k. w zw. z art. 399 § 1
k.p.k. i 400 § 1 k.p.k. poprzez zaniechanie przez Sąd zmiany kwalifikacji czynu
zarzucanego oskarżonemu na wykrocznie z art 124 § 2 k.w., i w konsekwencji
niezasadne dokonanie zmiany wyroku Sądu Rejonowego z dnia 2 września 2013 r.,
w sprawie o sygn. akt II K …/13, i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu
czynu, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania właściwemu sądowi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Takie też stanowisko zajął Prokurator
Prokuratury Okręgowej w pisemnej odpowiedzi na kasację.
Bezspornym faktem jest, iż w dniu 9 listopada 2013 r., czyli przed
rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego, doszło do zmiany stanu prawnego, tj. zmiany
art. 124 § 1 k.w. i dodania art. 48 § 9 k.w., polegającej na podniesieniu progu
kwotowego wartości szkody wyrządzonej tym wykroczeniem (a także innych tzw.
typów przepołowionych) do1/4 miesięcznego wynagrodzenia, tj. 400 zł. Skutkiem
nowelizacji czyn przypisany w wyroku Sądu Rejonowego przestał wypełniać
znamiona występku z art. 288 § 1 k.k. i należało rozważyć go w kategoriach
3
wykroczenia z art. 124 § 1 k.w. (wartość wyrządzonej przypisanym czynem
ustalono na 370 zł).
Problem z którym musiał się zmierzyć Sąd Okręgowy polegał na tym, że Sąd
Rejonowy przypisał K. S. sprawstwo kierownicze zniszczenia mienia, gdy
tymczasem k.w. takiej formy zjawiskowej nie przewiduje, więc niemożliwa stała się
prosta zmiana kwalifikacji przyjętej w wyroku z art. 288 § 1 k.k. na art. 124 § 1 k.w.
Sąd Okręgowy zauważył, że zachowanie oskarżonego można traktować jako
podżeganie do wykroczenia za art 124 § 1 k.w. (karalne stosownie do art. 124 § 2
k.w.), lecz uznał, że tego rodzaju zmiana wyroku przez sąd odwoławczy wiązałaby
się to z dokonaniem odmiennych, niż w sądzie I instancji ustaleń faktycznych na
niekorzyść oskarżonego, podczas gdy wyrok zaskarżono tylko na korzyść. Wyrok
Sądu Rejonowego został jednak wydany w trybie art. 387 k.p.k., a zatem zakaz
reformatio in peius z art. 434 § 1 k.p.k., był ograniczony przez § 3 tego przepisu:
„Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego także w przypadku
skazania z zastosowaniem (…) art. 387 Kodeksu postępowania karnego (…), jeżeli
środek odwoławczy wniesiono na korzyść oskarżonego, zaskarżając
rozstrzygnięcie co do winy lub co do kary lub środka karnego, objęte uprzednim
porozumieniem.”
Niewątpliwie dokonanie zmiany wyroku przez Sąd Okręgowy w kierunku
przypisania K. S. czynu wyczerpującego znamiona wykroczenia z art. 124 § 2 k.w.
wiązałoby się ze zmianą ustaleń faktycznych i byłoby to zmiana na niekorzyść (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2005 r., I KZP 20/05, OSNKW
2005, z. 9, poz. 76, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 r., IV KK
65/12).
Drugi problem to dopuszczalność takiej zmiany przez sąd odwoławczy w
świetle art. 434 § 3 k.p.k., gdyż wyrok Sądu Rejonowego wydany w trybie art. 387
k.p.k., został zaskarżony przez K. S. w zakresie winy. Skazanego pouczono o treści
art. 434 § 3 k.p.k.(k. 177v). W orzecznictwie przyjmuje się, że zakaz reformatio in
peius wiąże, jeżeli przyczyna zmiany leży po stronie sądu. Sąd Najwyższy w
uzasadnieniu wyroku z dnia 12 maja 2011 r., II KK 97/11, wskazał, cyt. „Przepis art.
443 k.p.k. pozwalający orzekać na niekorzyść oskarżonego przy ponownym
rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia w wyniku środka zaskarżania wniesionego
4
na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego wydanego w trybie art. 387 k.p.k.,
gdy środek ten kwestionował karę objętą uprzednim porozumieniem (art. 434 § 3
k.p.k.), nie dotyczy sytuacji, gdy kara ta została orzeczona niezgodnie z wymogami
materialnego prawa karnego, a sąd, uwzględniając wniosek oskarżonego o
skazanie go w określony sposób, nie wskazał mu na konieczność zmiany tego
oświadczenia w danym zakresie, gdyż wówczas naruszenie prawa jest wynikiem
wadliwego działania sądu, a oskarżony nie może ponosić negatywnych
konsekwencji wydania przez sąd orzeczenia niezgodnego z prawem zatem w pełni
obowiązuje tu także w postępowaniu ponownym zakaz reformationis in peius.”
W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy nie popełnił żadnego błędu, a
konieczność korekty jego wyroku została spowodowana zmianą stanu prawnego.
Ta okoliczność (zmiana stanu prawnego) nie uzasadnia również zastosowania art.
434 § 3 k.p.k. Przepis ten należy bowiem interpretować zawężająco.
Przedstawione względy zdecydowały, iż Sąd Najwyższy z mocy art. 535 § 3
k.p.k., orzekł jak w postanowieniu.