Wyrok z 15 listopada 2012, sygn. III AUa 461/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 listopada 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący	SSA Alicja Kolonko (spr.)
Sędziowie	SSA Marek Procek SSA Witold Nowakowski
Protokolant	Agnieszka Turczyńska

Przy udziale –

po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012r. w Katowicach

sprawy z odwołania S. S. (S. S.)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

o prawo do emerytury

na skutek apelacji ubezpieczonego S. S.

od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej

z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. akt VI U 1401/11

oddala apelację.

/-/ SSA M.Procek/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 461/12

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 listopada 2011r. znak (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.odmówił S. S.przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 17.12.1998r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednol. Dz.U.
z 2009r. nr 153 poz. 1227 ze zm.) (ustawy o FUS) oraz rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm.), bowiem udowodniony okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach do dnia
1 stycznia 1999r. wynosi 12 lat 8 miesięcy i 1 dzień zamiast co najmniej 15 lat.

W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony podniósł, że w okresie od 18.11.1987r.
do 2001 roku prowadził działalność gospodarczą, wykonując usługi samochodem ciężarowym (...)o ładowności 5 ton. Pracę wykonywał na rzecz Fabryki (...)w B..

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i dodając, że ubezpieczony nie przedstawił na sporny okres świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, wystawionego wg wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r.

Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. VI U 1401/11 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej oddalił odwołanie, zasądzając od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił, że ubezpieczony, urodzony w dniu (...), wniosek
o przyznanie prawa do emerytury złożył w dniu 5 października 2011r., nie będąc członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień 1 stycznia 1999r. wykazał łącznie 29 lat 3 miesiące i 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Bezsporny okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999r. wynosi 12 lat 8 miesięcy i 1 dzień.

W okresie od 18 listopada 1987r. do 31 października 2001r. S. S. prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, podlegając z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym.

Przywołując uregulowania art. 184 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ustawy o FUS w zw. z § 3 i 4 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Sąd podkreślił, że praca kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej
3,5 tony jest pracą w warunkach szczególnych, wymienioną w wykazie A dział VIII pkt 2 załącznika do w/w rozporządzenia, jednak ustawodawca za pracę w warunkach szczególnych uznaje jedynie pracę pracowników, a zatem osób pozostających w stosunku pracy i podlegających z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym.

Redakcja przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o FUS również w sposób jednoznaczny wskazuje, że pojęcie pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze należy odnosić wyłącznie do pracowników, nie zaś do osób prowadzących działalność gospodarczą.

Okres prowadzenia działalności gospodarczej nie może zatem zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do spornego świadczenia, a skoro ubezpieczony nie powołał się na żadne inne okresy pracy w warunkach szczególnych, tym samym ustalenia i decyzję organu rentowego uznać należy za prawidłową.

Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony, ponownie powtarzając dotychczasowe twierdzenia i powołując się na dowody prowadzenia w spornym okresie działalności gospodarczej w postaci transportu drogowego powyżej 3,5 tony. Podkreślił,
że został zachęcony do podjęcia własnej działalności gospodarczej przez (...), obecnie zaś organ rentowy nie chce tego okresu uwzględnić.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.

Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił bezsporny w istocie stan faktyczny i dokonał jego subsumcji, a wyciągnięte wnioski są w pełni zgodne z obowiązującym stanem prawnym.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela zarówno poczynione ustalenia faktyczne jak
i wyciągnięte z nich wnioski.

Podkreślić wypada, że Sąd Apelacyjny w żaden sposób nie neguje ani faktu wykonywania przez ubezpieczonego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej usług transportowych samochodem ciężarowym o masie dopuszczalnej powyżej 3,5 tony, ani też warunków wykonywania tej działalności, dlatego nie tylko za niecelowe, ale wręcz zbędne uznał dopuszczanie dowodów w tym zakresie wnioskowanych przez pełnomocnika ubezpieczonego na rozprawie apelacyjnej (por. k. 34 a.s.).

Wskazywany okres prowadzenia działalności gospodarczej nie może jednak zostać wzięty w niniejszej sprawie pod uwagę, bowiem, jak to już słusznie podkreślił
Sąd Okręgowy, za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych, o których mowa w art. 32 ust. 1 i 4 ustawy o FUS w zw. z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 7.02.1983r. uważa się wyłącznie osoby pozostające w stosunku pracy.

Za Sądem Najwyższym powtórzyć w tym miejscu wypada, iż należy zauważyć,
że zachowało swą moc, a więc pozostaje w porządku prawnym, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wydane
z upoważnienia i w ramach delegacji ustawowej, zawartej w art. 55 nieobowiązującej już ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. W słowniku zawartym
w art. 5 pkt 1 i 2 ustawy o z.e.p., zdefiniowano pracownika jako osobę pozostającą
w stosunku pracy w myśl Kodeksu pracy, a zatrudnienie jako wykonywanie pracy
w ramach stosunku pracy. W tym kontekście należy odczytywać postanowienia powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Fakt, że ustawy o z.e.p.
i o rewaloryzacji emerytur i rent, zostały uchylone, nie może oznaczać, iż w obecnym stanie prawnym pojęcia te (pracownik oraz zatrudnienie) - niezdefiniowane w ustawie
o emeryturach i rentach z FUS - mogą być interpretowane w oderwaniu od przepisów Kodeksu pracy, do którego zresztą wprost nawiązywał art. 5 powołanej wyżej ustawy
o z.e.p. W ocenie Sądu Najwyższego, pojęcia: pracownik, stosunek pracy czy zatrudnienie, nie mogą być interpretowane na użytek prawa ubezpieczeń społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki pracowników i pracodawców - Kodeks pracy. Pogląd ten umacnia treść art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887
ze zm.). Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 stanowi, że obowiązkowemu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami (...) zaś za pracownika uważa się osobę pozostającą
w stosunku pracy (art. 8 ust. 1). Sformułowania te oznaczają odpowiednio pracownika
i stosunek pracy według wskazań Kodeksu pracy.

Należy też dodać, że z samego tytułu omawianego rozporządzenia - (...) "pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze" - wynika, iż jego regulacja dotyczy takich właśnie pracowników, a więc pozostających
w zatrudnieniu w ramach stosunku pracy. (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego
z dnia 12 lutego 2004r. sygn. II UK 246/03, OSNP 2004/20/358 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003r. sygn. III UZP 10/03, OSNP 2004/5/87).

Sąd Apelacyjny podziela także w pełni wielokrotnie wyrażony przez Sąd Najwyższy pogląd, że zawarte w art. 32 ustawy o FUS ograniczenie prawa
do wcześniejszej emerytury jedynie do wypadków świadczenia pracy w charakterze pracownika nie jest niezgodne z konstytucyjną zasadą równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP) (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2004r. sygn. II UK 142/04, LEX nr 187170; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005r. sygn. I UK 142/04, OSNP 2005/17/272; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2005r. sygn. I UK 300/04, OSNP 2006/5-6/94 i inne).

Wracając na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że S. S. do dnia 31 grudnia 1998r. wykazał okres pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej
3,5 tony od 1 listopada 1973r. do 9 października 1976r. w (...) SA (por. k. 9 a.r.) oraz na takim samym stanowisku w (...) w okresach od 12 lutego 1977r. do 21 sierpnia 1985r. i od 2 września 1986r.
do 15 listopada 1987r. (por. k. 14 a.s.). Są to okresy uwzględnione przez organ rentowy. Innych okresów pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej w ramach stosunku pracy, nie wykazał.

Przyczyny, dla których ubezpieczony podjął prowadzenie działalności gospodarczej w miejsce pozostawania w stosunku pracy, dla ustalenia uprawnień emerytalnych pozostają bez znaczenia, podobnie jak fakt, że usługi wykonywał na rzecz jednego, konkretnego przedsiębiorstwa.

Dodać jeszcze wypada, aczkolwiek wynika to wprost z przepisu art. 184 ust. 1 ustawy o FUS, że okresy zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3,5 tony, przypadające po dniu 1 stycznia 1999r. (a zatem np. w (...) J. U.w Ś.– por. k. 24 a.r.), również nie mogły zostać wzięte pod uwagę, gdyż dyspozycja przepisu art. 184 ust. 1 ustawy o FUS wymaga, aby przesłanki do nabycia prawa do emerytury związane z rozmiarem okresów składkowych i nieskładkowych oraz okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach zostały spełnione przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia
31 grudnia 1998r.

Najzupełniej słusznie zatem Sąd Okręgowy, a uprzednio organ rentowy, ustalił,
że ubezpieczony nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do żądanego świadczenia, określonych przepisami art. 32 ust. 1 i 4 oraz art. 184 ust. 1 ustawy o FUS w zw. z § 4
ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 385 kpc, Sąd Apelacyjny orzekł
jak w wyroku.

/-/ SSA M.Procek/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski

Sędzia Przewodniczący Sędzia

ek