Postanowienie SN z 25 listopada 2014, sygn. V KK 312/14
Data orzeczenia
25 listopada 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Józef Dołhy
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
POSTANOWIENIE
Dnia 25 listopada 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Dołhy (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Michał Laskowski
SSN Jarosław Matras
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 listopada 2014 r.
sprawy A. K.
skazanego z art. 178a § 2 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść
od postanowienia Sądu Okręgowego w L.
z dnia 8 stycznia 2014 r.,
pozostawiającego bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Z.
z dnia 9 listopada 2013 r.,
w przedmiocie określenia kary podlegającej wykonaniu;
p o s t a n o w i ł:
1. uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie
Sądu Rejonowego w Z. z dnia 9 listopada 2013 r., sygn. akt […] i
na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. umorzyć w stosunku do A. K.
postępowanie wykonawcze dotyczące wyroku Sądu Rejonowego
w Z. z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt […];
2. wydatkami poniesionymi przez Sąd, związanymi z
rozpoznaniem kasacji, obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
2
Sąd Rejonowy w Z., wyrokiem z dnia 24 października 2013 r., uznał
oskarżonego A. K. za winnego popełnienia występku z art 178a § 2 k.k., i za to na
podstawie art. 178a § 2 k.k. wymierzył mu karę 4 miesięcy ograniczenia wolności,
zobowiązując go do wykonywania nieodpłatnej , kontrolowanej pracy na cele
społeczne w wymiarze 24 godzin w stosunku miesięcznym; nadto na podstawie art.
42 § 2 k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzekł środek kary w postaci zakazu prowadzenia
rowerów na okres 1 roku.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w pierwszej
instancji.
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2013 r., sygn. […] Sąd Rejonowy w Z., działając
na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy -
Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz.
1247) określił, że karą podlegającą wykonaniu wobec A. K. za czyn z art. 178a § 2
k.k., objęty wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. w sprawie sygn.[…], jest kara
grzywny w wysokości 1.200 zł w miejsce kary 4 miesięcy ograniczenia wolności.
W uzasadnieniu zajętego stanowiska Sąd Rejonowy w Z. powołał się na
poglądy doktryny, zgodnie z którymi w wypadku, gdy kara ograniczenia wolności
wymierzona za czyn objęty prawomocnym wyrokiem nie ma swojego odpowiednika
w typie czynu zabronionego według nowej ustawy, to należy taką karę zamienić na
karę grzywny.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez A. K. zażaleniem
wniesionym w dniu 21 listopada 2013 r.
W przytoczonych motywach skazany zakwestionował zasadność zamiany
orzeczonej kary ograniczenia wolności na karę grzywny, wskazując na brak
możliwości wykonania tej ostatniej kary z powodu swojej trudnej sytuacji
materialnej.
Na mocy zarządzenia z dnia 25 listopada 2013 r., na podstawie art. 463 § 1
k.p.k., zażalenie A. K. zostało przekazane do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
L.
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. […], Sąd Okręgowy w L.,
działając na podstawie art. 1 § 2 k.k.w. w zw. z art. 430 § 1 k.p.k., pozostawił
3
przyjęty środek odwoławczy bez rozpoznania uznając, iż jest on niedopuszczalny z
mocy ustawy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy podał, że treść art. 50 ust. 1
ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania
karnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247) nie przewiduje
możliwości zaskarżenia orzeczeń wydanych w tym trybie, a podstaw do ich
zaskarżania nie można dopatrywać się w przepisach art. 6 § 1 k.k.w., art. 21 k.k.w.,
ani art. 459 k.p.k., albowiem możliwość wnoszenia zażaleń w oparciu o wymienione
przepisy jest ściśle limitowana.
W konsekwencji sąd odwoławczy uznał, że przyjęte zażalenie jest
niedopuszczalne z mocy ustawy i nie podlega w związku z tym rozpoznaniu.
Od powyższego postanowienia kasacji wniósł – na podstawie art.521 § 1
k.p.k. – Prokurator Generalny. Zaskarżając orzeczenie w całości na korzyść A. K.,
zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów
prawa procesowego - art. 420 § 4 k.p.k. i art. 430 § 1 k.p.k., polegające na
wyrażeniu błędnego poglądu prawnego, że na postanowienia wydane w trybie art.
50 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania
karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247) zażalenie jest
niedopuszczalne z mocy ustawy, co skutkowało niezasadnym pozostawieniem bez
rozpoznania przyjętego przez sąd I instancji zażalenia wniesionego przez
skazanego A. K. i doprowadziło do uprawomocnienia się postanowienia Sądu
Rejonowego w Z. z dnia 9 listopada 2013 r., sygn.[…], wydanego z rażącą obrazą
przepisu art. 50 ust. 2 ww. ustawy z dnia 27 września 2013 r. W konkluzji skarżący
wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu
Rejonowego w Z. z dnia 9 listopada 2013 r .,sygn. […], i umorzenie w stosunku do
A. K. postępowania wykonawczego dotyczącego wyroku Sądu Rejonowego w Z.,
sygn.. […], z dnia 24 października 2013 r. na postawie art. 15 § 1 k.k.w.
Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:
Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym.
Autor kasacji zasadnie podnosi, że fakt nieuregulowania w ustawie z dnia 27
września 2013 r. kwestii zaskarżalności postanowień wydanych w trybie art. 50 tej
ustawy nie wyłącza konstytucyjnego standardu dwuinstancyjności postępowań
4
sądowych, w których sąd orzeka o prawach i obowiązkach określonego podmiotu,
czyli rozpatruje „sprawę" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy podejmując w dniu 30 kwietnia 2014 r.
uchwałę sygn. I KZP 4/14, w której przyjął, że na postanowienie w przedmiocie
zastosowania art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy
- Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r.,
poz. 1247) przysługuje zażalenie per analogiam do art. 420 § 4 k.p.k. (OSNKW
2014, z.6, poz. 45).
W świetle argumentacji Sądu Najwyższego pogląd prawny Sądu
Okręgowego w L. wyrażony w postanowieniu sygn.[…], jakoby zażalenie A. K. na
postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 9 listopada 2013 r., sygn. […] było
niedopuszczalne z mocy ustawy - jest błędny.
Konsekwencją przedmiotowego błędu było rażące naruszenie przez Sąd
Okręgowy w L. przepisów art. 420 § 4 k.p.k. i art. 430 § 1 k.p.k., poprzez
niezasadne pozostawienie bez rozpoznania wniesionego przez skazanego środka
odwoławczego.
Postanowienie Sądu Okręgowego w L. sygn. […] zakończyło postępowanie
w przedmiocie kontrawencjonalizacji orzeczonej wobec A. K. kary ograniczenia
wolności i doprowadziło do uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego
w Z. z dnia 9 listopada 2013 r., sygn. […] , wydanego z rażącą obrazą art. 50 ust. 2
ww. ustawy z dnia 27 września 2013 r.
W postanowieniu tym Sąd Rejonowy w Z. niezasadnie zamienił orzeczoną
wobec skazanego karę ograniczenia wolności na karę grzywny.
Wadliwość postanowienia z dnia 9 listopada 2013 r. wynika z faktu, że
przepis art. 50 ust. 2 cytowanej ustawy nie zawiera reguł zamiany kary
ograniczenia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem skazującym za
przestępstwo, które według tej ustawy stanowi wykroczenie, gdy odpowiedni
przepis Kodeksu wykroczeń nie przewiduje za określony czyn tego rodzaju kary.
W takim wypadku - jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30
kwietnia 2014 r., sygn. I KZP 6/14 - orzeczona kara ograniczenia wolności nie może
być zamieniona na inną karę przewidzianą za to wykroczenie, zaś postępowanie
wykonawcze winno być umorzone na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. w związku z
5
zaistnieniem „innej przyczyny wyłączającej postępowanie" (OSNKW 2014 r. z. 6,
poz. 47).
W świetle powyższego, podzielając stanowisko autora kasacji, stwierdzić
należy że postępowanie wykonawcze wobec A. K. - skazanego prawomocnym
wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 24 października 2013 r., sygn.[…], na karę
4 miesięcy ograniczenia wolności - powinno zostać umorzone na podstawie art. 15
§ 1 k.k.w.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.