Wyrok SN z 12 marca 2015, sygn. IV KK 386/14
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uniewinniono oskarżonego
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
zamawiający / strona powodowa
wykonawca dzieła
oskarżony
prokurator
zamawiający
Data orzeczenia
12 marca 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Jacek Sobczak
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (11)
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Sobczak (przewodniczący)
SSN Jan Bogdan Rychlicki (sprawozdawca)
SSN Dariusz Świecki
Protokolant Danuta Bratkrajc
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza
w sprawie P. O.
skazanego z art. 19 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk w zw. z art. 271 § 1 kk przy zast.
art. 91 § 1 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 12 marca 2015 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ż.
z dnia 14 marca 2012 r.
1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia P. O. od popełnienia
wszystkich zarzucanych mu czynów z art. 19 § 1 kk w zw. z art. 11
§ 3 kk w zw. z art. 271 § 1 kk i art. 273 kk;
2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy w Ż. oskarżył m. in. P.O. o to, że:
2
„I. w dniu 02 października 2006 roku w Ż. nakłonił K. S. do poświadczenia
nieprawdy w umowie o dzieło zawartą w dniu 02 października 2006 r. z
Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Usługowo-Handlowym „F.” na wykonanie prac
porządkowych mistrzówek w halach produkcyjnych przez złożenie podpisu na tej
umowie jako przyjmująca zamówienie, gdzie faktycznie dzieła takiego nie wykonała
a następnie takiej umowy użył jako autentycznej przedkładając ją w P.P.-U-H „F.”
to jest o przestępstwo określone w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. i art. 273
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;
II. w dniu 2 listopada 2006 roku w Ż. nakłonił K. S. do poświadczenia nieprawdy na
umowie o dzieło zawartą w dniu 02 listopada 2006 r. z Przedsiębiorstwem
Produkcyjno - Usługowo- Handlowym „F.” na wykonanie prac porządkowych na
halach produkcyjnych przez złożenie podpisu na tej umowie jako przyjmująca
zamówienie, gdzie faktycznie dzieła takiego nie wykonała a następnie takiej umowy
użył jako autentycznej przedkładając ją w P. P- U-H „F.”
to jest o przestępstwo określone w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. i art. 273
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
III. w dniu 01 lutego 2007 roku w Ż. nakłonił K. S. do poświadczenia nieprawdy na
umowie o dzieło zawartą w dniu 1 lutego 2007 r. z Przedsiębiorstwem Produkcyjno-
Usługowo-Handlowym „F.” na wykonanie prac porządkowych na halach
produkcyjnych przez złożenie podpisu na tej umowie jako przyjmująca zamówienie,
gdzie faktycznie dzieła takiego nie wykonała a następnie takiej umowy użył jako
autentycznej przedkładając ją w P. P-U-H „F.”
to jest o przestępstwo określone w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art.271 § 1 k.k. i art. 273
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.”
Jednocześnie na podstawie art. 335 § 1 i 2 k.p.k. wniósł o uznanie
oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów bez
przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionej z nim kary łącznej 6 miesięcy
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby
lat 2, wymierzenie grzywny 30 stawek dziennych po 10 zł każda oraz zasądzenie
kosztów i opłat sądowych (k. 296).
3
Sąd Rejonowy na posiedzeniu w dniu 14 marca 2012 r., na podstawie art.
343 § 1 k.p.k. uwzględnił wniosek prokuratora i wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r.
P. O. uznał za winnego:
1. (…) popełnienia zarzucanych mu w pkt I, II i III części wstępnej wyroku czynów,
uznając, że zostały popełnione w podobny sposób i w krótkich odstępach czasu, z
których każdy stanowi występek z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. i art. 273
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3
k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k. skazał go na karę
pozbawienia wolności w wymiarze 6 (sześciu) miesięcy,
2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił
oskarżonemu wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby
wynoszący 2 (dwa) lata,
3. na podstawie art. 71 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu P. O. karę grzywny w
wymiarze 30 (trzydziestu) stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na
kwotę 10, 00 (dziesięć) zł,
4. na podstawie art. 627 k.p.k. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z
dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. z 1983 r. nr 49,
poz. 223 z późn. zm.) zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty
sądowe, a to opłatę w kwocie 150.00 (sto pięćdziesiąt) zł oraz wydatki w kwocie 63,
33 (sześćdziesiąt trzy złote i trzydzieści trzy grosze) zł.
Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w
dniu 22 marca 2012 r.
Wyrok ten na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. został zaskarżony kasacją
Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego P. O. Skarżący zarzucił
„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa procesowego i
materialnego, tj. art. 343 § 1 i 6 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. oraz art. 18 § 2 k.k.
w zw. z art. 271 § 1 k.k. i art. 273 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. polegające na
uwzględnieniu dołączonego do aktu oskarżenia wadliwego wniosku prokuratora o
skazanie P. O. bez przeprowadzenie rozprawy poprzez niezasadne przyjęcie, że
oskarżony popełnił określony w tych przepisach występek, podczas gdy
zachowanie jego nie wyczerpywało znamion czynu zabronionego”. Prokurator
Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie P. O.
4
od popełnienia zarzucanego mu czynu. W uzasadnieniu kasacji m. in. podniesiono,
że zaskarżony wyrok jest wadliwy, albowiem zapadł z rażącą obrazą przepisów art.
335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 1 i 6 k.p.k. oraz art. 271 § 1 k.k. i art. 273 k.k., w
następstwie uwzględnienia błędnego wniosku prokuratora w zakresie prawno-
karnej oceny czynów skazanego P. O. Nakłanianie K. S. do poświadczenia
nieprawdy w umowach o dzieło zawartych w dniach 2 października i 2 listopada
2006 r. oraz 1 lutego 2007 r. na wykonanie prac porządkowych w halach
produkcyjnych Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowym „F.” przez
złożenie przez nią podpisów na umowach, gdy faktycznie nie wykonała ona prac
porządkowych, a następnie przedłożenie tych umów w P.P-U-H przez skazanego
P. O. nie wyczerpywało znamion przestępstwa określonego w art. 271 § 1 k.k. i art.
273 k.k.
Skarżący odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego (por.: wyrok z
dnia 5 października 2005 r. II KK 126/05 Lex nr 164270, z dnia 13 listopada 2008 r.
IV KK 373/08 Lex nr 468649, wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. IV KK 379/10
Lex nr 844505) podniósł, że określone w art. 271 § 1 k.k. znamię „uprawnienie do
wystawienia dokumentu„ nie obejmuje de facto zawarcia umowy o dzieło, ponieważ
w tej sytuacji faktyczno-prawnej nie dochodzi do wystawienia dokumentu, ale li
tylko do jej podpisania. Te same reguły odnoszą się również do oceny zachowań
na gruncie prawa karnego materialnego podjętych w formie podżegania (art. 18 § 2
k.k.). W ocenie autora kasacji skazanie P.O. jest oczywiście niesłuszne.
Sąd Najwyższy rozważył.
Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym. W całości należało przyznać
rację skarżącemu, że zaskarżony wyrok zapadł z rażącą obrazą przepisów
postępowania (art. 335 § 1 i 2, art. 343 § 1 i 6), przepisów prawa materialnego (art.
271 § 1 i art. 273), która miała istotny wpływ na jego treść (art. 523 § 1 k.p.k.).
Oczywiste jest, że ugoda o której mowa w art. 335 § 1 k.p.k. powinna czynić zadość
regułom postępowania oraz przepisom prawa materialnego, zaś sąd meriti nie jest
związany wnioskiem prokuratora ani treścią jej uzgodnień. W sytuacji, gdy np.
ustalone warunki ugody nie mogą być zaakceptowane przez sąd stosownie, do
treści § 7 art. 343 k.p.k. powinien on rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych.
Poza sporem jest, że P. O. zawarł z K. S. umowy o dzieło rezultatem, których miało
5
być wykonanie prac porządkowych na terenie hal produkcyjnych ww. zakładu
produkcyjnego w Ż. To, że te prace nie zostały wykonane nie ma w tej sprawie
istotnego znaczenia. Zawarcie umowy o dzieło pomiędzy zamawiającym, a
przyjmującym zamówienie podlega ogólnym regułom dotyczących umów cywilno-
prawnych (por. art. 627-639 k.c.) i w żadnym stopniu nie może in concreto w
odniesieniu do P. O. wywoływać nawet za jego zgodą konsekwencji wynikających z
błędnego wniosku prokuratora uzgodnionego z nim samym.
Sąd Najwyższy wielokrotnie akcentował w swoich orzeczeniach, że
podpisanie umowy, której treść odbiega od rzeczywistej treści stosunku prawnego,
łączącego strony nie stanowi przestępstwa określonego w art. 271 § 1 k.k. Dlatego
też strona tejże umowy nie może być sprawcą przestępstwa z art. 271 § 1 k.k., w
zakresie sporządzonych przez nią dokumentów odnoszących się do zawarcie,
zmiany tejże umowy (por. m.in. wyroki: z dnia 9 października 1996 r., V KKN 63/96,
Wokanda 1997, nr 5, s. 15; z dnia 9 maja 2002 r., V KKN 323/99, OSNKW 2002, nr
9-10, poz. 71; z dnia 5 marca 2003 r., III KKN 165/01, Lex 77003; z dnia 5
października 2005 r., II KK 126/05, Lex nr 164270; z dnia 13 listopada 2008 r.,
IVKK 373/08, Lex nr 468649).
W związku z tym w uwzględnieniu kasacji Prokuratora Generalnego na
podstawie art. 537 § 1 i 2 k.p.k. należało uchylić zaskarżony wyrok i zważywszy, że
skazanie P. O. jest oczywiście niesłuszne uniewinnić go od popełnienia wszystkich
zarzucanych mu czynów z art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 271 §
1 k.k. i art. 273 k.k.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 518
k.p.k..