Baza orzeczeń sądowych

...ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w stosunku do Skarbu Państwa w rozumieniu art. 338 k.c, co uniemożliwiało im, podobnie jak w przypadku art. 128 k.c., nabycie na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych. Dopiero wprowadzenie zmian do kodeksu cywilnego stworzyło z dniem 1 lutego 1989 r. dla państwowych osób prawnych, a takimi były przedsiębiorstwa państwowe, możliwość nabywania dla siebie własności nieruchomości i innych praw rzeczowych. Powyższe oz...

...podmiotem, na rzecz którego biegł termin zasiedzenie był Skarb Państwa. Obowiązujące do dnia 1 lutego 1989 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. nowelizującej kodeks cywilny przepisy art. 128 kc przewidywały bowiem, że własność państwowa przysługuje niepodzielnie państwu, natomiast państwowe osoby prawne, w granicach swojej zdolności prawnej, wykonują w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej. Przedsiębiorstwa pań...

...j eksploatowali poprzednicy uczestnika (...) mający status przedsiębiorstwa państwowego. Przedsiębiorstwa państwowe były wprawdzie w tym czasie zawsze osobami prawnymi, jednak obowiązujący do 31 stycznia 1989 r. art.128 kc w pierwotnym brzmieniu wyrażał zasadę jednolitego funduszu własności państwowej, w myśl której, zgodnie z poglądem dominującym w praktyce, państwowe osoby prawne nie miały żadnych praw podmiotowych do zarządzanego przez nie mienia, które mogłyby przeciwstawiać państwu (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dni...

...ten znalazł wyraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 kwietnia 1966 r., I CR 80 66 w którym Sąd Najwyższy uznał, że chociaż posiadanie wykonywane przez jednostkę państwową stanowi - w myśl zasady wypowiedzianej w art. 128 § 1 k.c. - posiadanie państwowe, to jednak w wypadku, gdy jego przedmiot znajduje się w zarządzie państwowej osoby prawnej, na zewnątrz ta osoba prawna, a nie Skarb Państwa występuje - zgodnie z art. 128 § 2 k.c. - jako posiadacz. Przedsiębiorstwo państwowe mogło zatem występować z roszczeniem przewidzianym w art. 2...

...ej w rozumieniu art. 49 k.c. Niemniej, także ta data nie stanowiła początku biegu terminu zasiedzenia. Należało wskazać w tym miejscu na obowiązujący w dacie wybudowania przedmiotowej linii napowietrznej przepis art. 128 k.c. wyrażającego zasadę niepodzielności państwowej. Przepis ten został znowelizowany z dniem 1 lutego 1989 r. w zakresie, w jakim wskazywał, iż własność państwowa przysługuje Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym. Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie tezą w okresie obowiązywania art. 128 k.c., wy...

...ży, że jakkolwiek pozwaną można uznać za następcę prawnego przedsiębiorstw energetycznych, działających na tym terenie, w tym przedsiębiorstw państwowych, należy mieć na względzie, że w oparciu o treść art. 128 § 2 k.c. (sprzed nowelizacji – ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny (Dz.U. nr 89, nr 3, poz.11) wykonywały one w imieniu własnym, ale na rachunek Skarbu Państwa zarząd nad mieniem ogólnonarodowym. W konsekwencji, poprzedników prawnych pozwanego będących przedsiębiorstwami państwowymi...

...orzystały ze służebności przesyłu w ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w rozumieniu art. 338 k.c., co uniemożliwiało im, podobnie jak art. 128 k.c., nabycie na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych ( por. między innymi postanowienia SN z dnia: 25.01.2006r.,(...); 10.04.2008r., (...); 17.12.2008r., (...), (...); 10.12.2010r., (...); 13.10.2011r., (...) oraz wyroki z dnia 8.06.2005r., (...), z 31.05.2006r. (...) ). W myśl art. 176 § 1 k.c. doliczenie okre...

...służebności przesyłu było przedsiębiorstwo państwowe - poprzednik prawny przedsiębiorstwa przesyłowego. Sąd Najwyższy wskazał, że „[w] orzecznictwie przeważa (…) stanowisko, że ze względu na treść art. 128 k.c., przed dniem 1 lutego 1989 r. przedsiębiorstwo państwowe nie mogło być posiadaczem samoistnym nieruchomości lub służebności gruntowych, gdyż był nim Skarb Państwa, w którego imieniu i na rzecz władało nieruchomością lub służebnością przedsiębiorstwo państwowe, które w istocie było tylko dzierżycielem...

...uchomości państwowych (postanowienie Sądu Najwyższego w z dnia 11 lutego 2011 roku, sygn. akt I CSK 247 10, LEX nr 936476). Przy czym, do majątkowego usamodzielnienia przedsiębiorstw państwowych, pomimo uchylenia art. 128 k.c. wprowadzającego zasadę jednolitej własności państwowej z dniem 1 października 1990 roku, doszło dopiero z dniem 7 stycznia 1991 roku (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 roku, sygn. akt III CZP 78 01, OSNC 1991 10-12 118, zob. także uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dn...

...rozpoczęła zasiadywanie służebności gruntowej odpowiadającej swą treścią służebności przesyłu dopiero z dniem 5 grudnia 1990 r. Od wejścia w życie kodeksu cywilnego do dnia 1 lutego 1989 r., obowiązywał art. 128 k.c. wprowadzający zasadę jednolitego funduszu własności państwowej, zgodnie z którą Państwo było jedynym właścicielem całego mienia państwowego, niezależnie od tego, w czyim zarządzie mienie to się znajdowało. Tak rozumianą zasadę jednolitej własności państwowej odnoszono też do posiadania, co oznaczało,...

...onywane w sposób ciągły, lecz stosownie do potrzeb, co w konsekwencji skutkowało nierozważeniem przez Sąd spełniania przesłanki ciągłości posiadania urządzeń przesyłowych przez uczestnika postępowania, 8. art. 128 k.c. w brzmieniu pierwotnym poprzez uznanie, iż do zasiedzenia służebności doszło na rzecz (...) - przedsiębiorstwa państwowego, który to podmiot nie posiadał osobowości prawnej, a zatem nie mógł nabyć w drodze zasiedzenia służebności gruntowej na swoją rzecz i we własnym imieniu, 9. art. 172 w zw. art. 352 k.c....

...y nabyć własności nieruchomości, a tym samym służebności, gdyż nie władały nieruchomościami w imieniu własnym, lecz sprawowały zarząd mieniem państwowym w ramach zasady jednolitej własności państwowej (art. 128 kc w brzmieniu sprzed 1 lutego 1989 r.), w ocenie Sądu Rejonowego nie stanowił jednak przeszkody do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. Skarb Państwa działał w zakresie dystrybucji energii elektrycznej w ramach dominium - działalności gospodarczej państwa a nie imperium - to jest sprawowania władztwa publ...

...estionowane . Jeśli chodzi o ciągłość posiadania i możliwość doliczenia przez uczestnika okresów posiadania przez poprzedników, w tym przez Skarb Państwa, którego uprawnienia w okresie obowiązywania dawnego art. 128 kc wykonywały przedsiębiorstwa państwowe, Sąd Rejonowy w Szczytnie wyraża pogląd, że co do zasady nie ma przeszkód w doliczeniu wcześniejszych okresów posiadania na podstawie art. 176§1 kc. Wynika to z istoty posiadania i wiążącego się posiadaniem systemu domniemań uregulowanych w przepisach art. 339-341 kc. W szc...

...niosek Zakładu (...). W konsekwencji Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości w związku z inwestycją, polegająca na budowie na niej stacji trafo 110 15 kV oraz podstacji (...). Zgodnie z art. 128 k.c. w okresie do dnia 1 lutego 1989 r. obowiązywała zasada jednolitej socjalistycznej własności ogólnonarodowej (państwowej), przysługującej niepodzielnie Państwu. Państwowe jednostki organizacyjne i państwowe osoby prawne mogły odtąd samodzielnie władać wyznaczoną częścią mienia państwowego w oparciu o róż...

...Jednakże w judykaturze mniej więcej w takim samym rozmiarze reprezentowany jest pogląd, że nie ma podstaw do przyjęcia, że posiadanie służebności przesyłowej przez przedsiębiorstwo państwowe przed uchyleniem art. 128 k.c. nie było posiadaniem i nie mogło prowadzić do zasiedzenia (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 31 maja 2006 r., IV CSK 149 05. z dnia 8 czerwca 2005 r., V CK 680 04, z dnia 10 maja 2013 r., I CSK 495 112, oraz wyrok siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2009 r., I CSK 333 07, OSNC-ZD 2009, nr 4, p...

...io dziesięć i piętnaście lat). Sąd Rejonowy również zauważył, że z przekształceniami zakładu energetycznego związana jest nadto kwestia jednolitości władzy państwowej. Do dnia 31 stycznia 1989 r. przepis art. 128 k.c. przewidywał, że własność państwowa przysługuje niepodzielnie państwu, a państwowe osoby prawne, w granicach swej zdolności prawnej, wykonują w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej. Oznacza to, że korzystanie przez prze...

...owe to ten sam podmiot prawa. Poprzednikiem prawnym przedsiębiorcy energetycznego w posiadaniu jest Skarb Państwa. Zgodnie bowiem z zasadą jednolitego funduszu własności państwowej obowiązującą do 1.02.1989 r. (art. 128 k.c.), przedsiębiorstwa państwowe, zarządzały mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Dotyczyło to także posiadania, w konsekwencji to Skarb Państwa należało uznać za posiadacza w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu, a przedsiębiorstwo państwowe za dzierżyciela. Przedsiębiorca...

...zczalne doliczenie okresu posiadania 1 lutego 1989 r., a to ze względu na obowiązującą do tego momentu zasadę jednolitej własności państwowej (art.7 Konstytucji PRL, a na gruncie prawa cywilnego przede wszystkim art.128 k.c. w starym brzmieniu). Do wymienionego dnia przedsiębiorstwa państwowe sprawowały jedynie zarząd nad przydzielonym mu mieniem państwowym. Taki zarząd nie był ograniczonym prawem rzeczowym, lecz w istocie dzierżeniem (art.338 k.c.). Dopiero zniesienie wspomnianej wyżej zasady otworzyło przedsiębiorstwom państwowym mo...

...14, LEX 1648193) - przedsiębiorstwa państwowe, jako poprzednicy uczestniczki postępowania, „wykonywały posiadanie mogące doprowadzić do zasiedzenia służebności gruntowej, z tym zastrzeżeniem, że pod rządem art. 128 k.c. nabycie takiego prawa następowało do jednolitego funduszu własności państwowej (por. np. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 18 czerwca 1991 r., III CZP 38 91, OSNC 1991 10-12 118)”. W trakcie eksploatacji linii dochodziło do przeniesienia posiadania spornej infrastruktury (art. 176 k.c.). Nie ul...

...lne skrócenie wynosi odpowiednio dziesięć i piętnaście lat). Z przekształceniami zakładu energetycznego związana jest nadto kwestia jednolitości władzy państwowej. Otóż do dnia 31 stycznia 1989 r., przepisy art. 128 k.c. przewidywały, że własność państwowa przysługuje niepodzielnie państwu a państwowe osoby prawne, w granicach swej zdolności prawnej, wykonują w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej. Oznacza to, że korzystanie przez prze...

...środki potrzebne do realizacji planowanych zadań były im jedynie przydzielane. Przedstawioną wyżej ocenę charakteru władania mieniem państwowym przez przedsiębiorstwa państwowe w okresie obowiązywania przepisu art. 128 kc. w zacytowanym brzmieniu podtrzymano również w okresie po jego uchyleniu. Za miarodajne w tym zakresie uznać należy stanowisko wyrażone w mającej moc zasady prawnej uchwale Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991r. w sprawie III CZP 38 91. W uzasadnieniu przywołanej wyżej uchwały wskazano, iż za...

...zednikiem prawnym pozwanego było przedsiębiorstwo państwowe, a więc posiadanie służebności przez ten podmiot przed dniem 1.02.1989r. było posiadaniem Skarbu Państwa – a to w świetle obowiązującego wówczas art. 128 k.c. Przedmiotowa nieruchomość była jednak własnością państwową do dnia uprawomocnienia się ugody zawartej z (...). Należało zatem uznać, iż do dnia ustania zasady jednolitości władzy państwowej zachodziła tożsamość właściciela nieruchomości i posiadacza tych nieruchomości w ramach służebności gruntowej...

...(...)). Od tych okresów doszło do rozpoczęcia korzystania z nieruchomości powoda w sensie służebności, która odpowiada aktualnej służebności przesyłu. Istotnym jest przy tym, iż w tym okresie obowiązywał art. 128 k.c., który przewidywał zasadę jednolitego funduszu własności państwowej i to Skarb Państwa, a nie przedsiębiorstwo państwowe było posiadaczem urządzeń przesyłowych i cudzej nieruchomości, na której je posadowiono i tylko Skarb Państwa mógł nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową przesyłu. Innymi sło...

...aździernika 2011 r., V CSK 502 10, z dnia 9 lutego 012 r., III CZP 93 11, z dnia 23 stycznia 2013 r., I CSK 256 12, i z dnia 6 lutego 2013 r., V CSK 129 12). Skoro państwowe osoby prawne (…) wykonywały na podstawie art. 128 § 2 k.c. w imieniu własnym względem zarządzanego mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące z własności państwowej według reguł prawa cywilnego, to granice tego wykonywania mieściły się w dyspozycji normy art. 140 k.c. Ustawodawca wyodrębnił w tym unormowaniu tylko atrybuty podstawowe, tj. uprawnienie do korzyst...

...amach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w stosunku do Skarbu Państwa w rozumieniu art. 338 k.c., co uniemożliwiało im, podobnie jak w przypadku art. 128 k.c., nabycie na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych. Dopiero wprowadzenie zmian do kodeksu cywilnego stworzyło z dniem 1 lutego 1989 roku dla państwowych osób prawnych, a takimi były przedsiębiorstwa państwowe, możliwość nabywania dla siebie własności nieruchomości i innych praw rzeczowych (zob. posta...

...i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w rozumieniu art. 338 k.c., co uniemożliwiało im nabycie na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych. Obowiązujący do dnia 31.01.1989 r. art. 128 k.c. wyrażający zasadę jednolitego funduszu własności państwowej, uniemożliwiał państwowym osobom prawnym, sprawującym zarząd mieniem państwowym, nabycie jakichkolwiek praw do tego mienia, a zatem należy przyjąć, iż w okresie obowiązywania tego przepisu to Skarb Państwa, a nie przedsiębiorstwo państwowe, był...

...nywały tylko uprawnienia należące do sfery mienia państwowego. Korzystanie to było więc oparte na odpowiednim tytule prawnym (post. SN z dnia 11.12.2008r., II CSK 314 08). Z dniem 1.02.1989r., w wyniku nowelizacji art. 128 kc, na mocy ustawy z dnia 31.01.1989r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 3, poz. 11), doszło do uchylenia konstrukcji jednolitej własności państwowej, dzięki czemu państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną do nabywania prawa własności i innych praw rzeczowych. Z kolei z dniem 5.12.1990r., z chwilą uw...

...orzystały ze służebności przesyłu w ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w rozumieniu art. 338 k.c., co uniemożliwiało im, podobnie jak art. 128 k.c., nabycie na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych (por. między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 25.01.2006r. (...); 10.04.2008r. (...); 17.12.2008r. (...); 10.12.2010r., (...); 13.10.2011r., (...) oraz wyroki z dnia 8.06.2005r. (...); z 31.05.2006r. (...)). W myśl art. 176 § 1 k.c. doliczenie...

...ie zauważył, że Sąd Rejonowy przyjął rozpoczęcie posiadania prowadzącego do zasiedzenia od 1992 r. – a więc w dacie, gdy nie obowiązywała już zasada jednolitej własności państwowej, a to wobec uchylenia art. 128 k.c. ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. nr (...), poz. 11). Państwowe osoby prawne uzyskały wówczas zdolność prawną w zakresie nabywania składników majątkowych na własność. Przedsiębiorstwa przesyłowe zostały uwłaszczone ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy...