Centrum tematu

Dziedziczenie ustawowe

Dziedziczenie ustawowe określa, kto dziedziczy po zmarłym, gdy nie ma skutecznego testamentu albo gdy testament nie obejmuje całego spadku. Kolejność spadkobierców i wysokość udziałów wynikają z Kodeksu cywilnego, a nabycie spadku potwierdza się zwykle w sądzie albo u notariusza.

Przepisy Pisma Krok po kroku

Co warto wiedzieć

Dziedziczenie ustawowe działa wtedy, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu, testament jest nieważny, nie obejmuje całego majątku albo wskazana osoba nie może lub nie chce dziedziczyć. Nie trzeba składać osobnego oświadczenia, aby zostać powołanym z ustawy, ale w praktyce trzeba ustalić krąg spadkobierców i potwierdzić prawa do spadku dokumentem.

W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Co do zasady dziedziczą w częściach równych, ale udział małżonka nie może być mniejszy niż jedna czwarta spadku. Jeżeli dziecko nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przechodzi na jego dzieci, a dalej na dalszych zstępnych.

Jeżeli zmarły nie miał zstępnych, do dziedziczenia dochodzą małżonek i rodzice. W dalszej kolejności znaczenie mają rodzeństwo, zstępni rodzeństwa, dziadkowie oraz ich zstępni. Gdy brak tych osób, spadek może przypaść dzieciom małżonka spadkodawcy spełniającym warunki ustawowe, a w ostateczności gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy albo Skarbowi Państwa.

Samo pokrewieństwo nie zawsze wystarcza. Trzeba sprawdzić, czy dana osoba żyła w chwili śmierci spadkodawcy, czy nie odrzuciła spadku, czy nie została uznana za niegodną oraz czy nie zachodzą szczególne zasady dotyczące małżonka, separacji, przysposobienia albo wcześniejszego postępowania rozwodowego.

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają, kto i w jakiej części nabył spadek. Nie oznacza to jeszcze podziału konkretnych składników majątku, takich jak mieszkanie, samochód czy pieniądze na rachunku. Do tego służy osobny dział spadku.

Krok po kroku

Najprostszy porządek działania w typowej sprawie związanej z tym tematem.

Sprawdź, czy jest testament

Ustal, czy zmarły pozostawił testament i czy obejmuje on cały spadek, bo dziedziczenie ustawowe działa w całości albo tylko w nieobjętej nim części.

Ustal datę śmierci i ostatnie miejsce pobytu

Te dane są potrzebne do określenia chwili otwarcia spadku oraz sądu właściwego do sprawy spadkowej.

Ustal krąg spadkobierców

Zbierz informacje o małżonku, dzieciach, wnukach, rodzicach, rodzeństwie i dalszych osobach, które mogą wejść do dziedziczenia.

Sprawdź przeszkody w dziedziczeniu

Zweryfikuj, czy ktoś nie odrzucił spadku, nie zmarł wcześniej, nie został wyłączony od dziedziczenia albo nie zachodzi szczególna sytuacja dotycząca przysposobienia.

Zbierz akty stanu cywilnego

Przygotuj akt zgonu spadkodawcy oraz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub małżeństwo spadkobierców.

Wybierz sąd albo notariusza

Jeżeli wszyscy wymagani spadkobiercy mogą stawić się u notariusza, możliwe jest poświadczenie dziedziczenia; w pozostałych przypadkach składa się wniosek do sądu.

Pamiętaj o odrzuceniu spadku

Jeżeli spadkobierca nie chce dziedziczyć, powinien pilnować sześciomiesięcznego terminu na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Najczęściej potrzebne pisma

Najbardziej praktyczne dokumenty powiązane z tym problemem. Gotowe wzory prowadzą bezpośrednio do formularza, a pozostałe pozycje porządkują listę dokumentów do rozbudowy.

Wniosek o odrzucenie spadku Oświadczenie o odrzuceniu spadku skutkuje utratą przez spadkobiercę praw i obowiązków, które wchodzą w skład spadku. Spadkobierca składający takie ośw... Wniosek o nabycie spadku Stwierdzenie nabycia spadku to postępowanie, którego celem jest stwierdzenie, kto nabył prawa do spadku po określonym spadkodawcy. Sprowadza się ono d... Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z ustawy do przygotowania w bazie wzorów Oświadczenie o przyjęciu spadku do przygotowania w bazie wzorów Oświadczenie o odrzuceniu spadku do przygotowania w bazie wzorów Pozew o wyłączenie małżonka od dziedziczenia do przygotowania w bazie wzorów Wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku do przygotowania w bazie wzorów

Najważniejsze przepisy

Wybrane artykuły, od których najczęściej zaczyna się analizę tego tematu.

art. 931 kc Dziedziczenie ustawowe Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonko... art. 932 kc Dziedziczenie w braku zstępnych spadkodawcy Art. 932. § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. § 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkie... art. 933 kc Udział spadkowy małżonka Art. 933. § 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. § 2. W braku zstępnych spadko... art. 934 kc Dziedziczenie przez dziadków Art. 934. § 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych. §... art. 935 kc Dziedziczenie przez Skarb Państwa Art. 935. W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania sp... art. 940 kc Wyłączenie małżonka od dziedziczenia Art. 940. § 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. § 2. Wyłączenie...

Najczęstsze pytania

Kiedy stosuje się dziedziczenie ustawowe?

Gdy nie ma skutecznego testamentu, testament nie obejmuje całego spadku albo osoba powołana w testamencie nie może lub nie chce dziedziczyć.

Kto dziedziczy w pierwszej kolejności?

W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci spadkodawcy i jego małżonek, co do zasady w częściach równych, z minimalnym udziałem małżonka wynoszącym jedną czwartą spadku.

Jaki jest termin na odrzucenie spadku?

Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o podstawie swojego powołania.

Gdzie potwierdza się dziedziczenie ustawowe?

Można złożyć wniosek do sądu spadku albo, gdy spełnione są warunki i stawią się wymagane osoby, sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Ile wynosi opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku?

Podstawowa opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł, a dodatkowo pobiera się 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego.

Co powinien zawierać wniosek do sądu?

Wniosek powinien wskazywać sąd, wnioskodawcę, uczestników, dane spadkodawcy, datę śmierci, ostatnie miejsce pobytu, podstawę dziedziczenia, proponowane udziały i załączniki.

Co dzieje się po uwzględnieniu wniosku?

Sąd wydaje postanowienie wskazujące spadkobierców i ich udziały, ale nie dzieli jeszcze konkretnych składników majątku między spadkobierców.

Co oznacza oddalenie wniosku?

Oddalenie oznacza, że sąd nie potwierdził żądania w przedstawionej treści, na przykład z powodu innego kręgu spadkobierców, testamentu, braków dowodowych albo błędnych udziałów.