Uchwalenie: Ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych
Wejscie w życie: 27 maja 2015
Ostatnia Zmiana: 1 września 2019
Ustawa o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych
Art. 2. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) zwierzęta – żywe zwierzęta kręgowe, w tym formy larwalne zdolne do
samodzielnego odżywiania i formy embrionalne ssaków w ostatniej jednej
trzeciej życia płodowego albo znajdujące się we wcześniejszym stadium
rozwoju, gdy w wyniku wykonanych procedur, po osiągnięciu ostatniej jednej
trzeciej życia płodowego, mogą one odczuwać ból, cierpienie, dystres lub
wystąpi u nich trwałe uszkodzenie organizmu, oraz żywe głowonogi;
2) zwierzęta laboratoryjne:
a) zwierzęta należące do następujących gatunków: mysz domowa (Mus
musculus), szczur wędrowny (Rattus norvegicus), świnka morska (Cavia
porcellus), chomik syryjski (Mesocricetus auratus), chomik chiński
(Critetulus griseus), myszoskoczek mongolski (Meriones unguiculatus),
królik europejski (Oryctolagus cuniculus), pies domowy (Canis familiaris),
kot domowy (Felis catus), żaba trawna (Rana temporaria), żaba lamparcia
(Rana pipiens), platana szponiasta (Xenopus laevis), platana tropikalna
(Xenopus tropicalis), danio pręgowany (Danio rerio),
b) zwierzęta z rzędu naczelnych stanowiące potomstwo zwierząt z rzędu
naczelnych hodowanych w niewoli,
c) zwierzęta z rzędu naczelnych niestanowiące potomstwa zwierząt z rzędu
naczelnych hodowanych w niewoli określone w przepisach wydanych na
podstawie ust. 3
 które są hodowane wyłącznie do celów określonych w art. 3 lub których tkanki
lub narządy są przeznaczone do wykorzystania w takich celach;
3) zwierzęta dzikie – zwierzęta wolno żyjące (dzikie) w rozumieniu art. 4
pkt 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2019 r.
poz. 122 i 1123);
4) zwierzęta gospodarskie – zwierzęta gospodarskie w rozumieniu art. 2
pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie
zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 2132);
5) siedlisko przyrodnicze – siedlisko przyrodnicze w rozumieniu art. 5
pkt 17 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r.
poz. 1614, 2244 i 2340);
6) procedura – każdą formę wykorzystania zwierząt do celów określonych w art. 3,
która może spowodować u zwierzęcia ból, cierpienie, dystres lub trwałe
uszkodzenie organizmu, w stopniu równym ukłuciu igłą lub intensywniejszym,
a także czynności mające na celu lub mogące spowodować urodzenie się lub
wylęg zwierzęcia albo powstanie i utrzymanie genetycznie zmodyfikowanej linii
zwierząt w warunkach bólu, cierpienia, dystresu lub trwałego uszkodzenia
organizmu, w stopniu równym ukłuciu igłą lub intensywniejszym; nie jest
procedurą uśmiercenie zwierzęcia wyłącznie po to, aby wykorzystać jego
narządy lub tkanki do celów określonych w art. 3;
7) doświadczenie – program badawczy obejmujący procedurę lub procedury,
mający określony cel naukowy lub edukacyjny;
8) ośrodek – budynek, tymczasowy obiekt budowlany lub miejsce, w którym są
utrzymywane zwierzęta przeznaczone do wykorzystywania lub wykorzystywane
w procedurze lub których tkanki lub narządy mają zostać wykorzystane do celów
określonych w art. 3;
9) hodowca – osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną
nieposiadającą osobowości prawnej, która hoduje zwierzęta w celu
wykorzystania ich w procedurach lub aby wykorzystać tkanki lub narządy tych
zwierząt do celów określonych w art. 3;
10) dostawca – osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną
nieposiadającą osobowości prawnej, niebędącą hodowcą, która dostarcza
zwierzęta w celu wykorzystania ich w procedurach lub aby wykorzystać tkanki
lub narządy tych zwierząt do celów określonych w art. 3;
11) użytkownik – osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną
nieposiadającą osobowości prawnej, która wykorzystuje zwierzęta w procedurach.
2. Ilekroć w ustawie jest mowa o państwach członkowskich Unii Europejskiej,
należy przez to rozumieć również państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia
o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
3. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki określi, w drodze
rozporządzenia, wykaz zwierząt z rzędu naczelnych niestanowiących potomstwa
zwierząt z rzędu naczelnych hodowanych w niewoli, które są hodowane wyłącznie do
celów określonych w art. 3 lub których tkanki lub narządy są przeznaczone do
wykorzystania w takich celach, mając na względzie zapewnienie ochrony tych
zwierząt.
Art. 5. 1. Wykonywanie procedur jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy:
1) nie można zastosować metody badawczej zapewniającej osiągnięcie celów
określonych w art. 3 bez wykorzystania zwierząt (zasada zastąpienia);
2) liczba wykorzystywanych w nich zwierząt została ograniczona do poziomu
niezbędnego do osiągnięcia celów określonych w art. 3 (zasada ograniczenia);
3) wykorzystywane zwierzęta są utrzymywane w warunkach odpowiednich dla ich
gatunku, a metody badawcze zastosowane w procedurach zostały wybrane tak,
aby ograniczały do minimum albo eliminowały ból, cierpienie, dystres lub
możliwość trwałego uszkodzenia organizmu tych zwierząt (zasada
udoskonalenia).
2. Niedopuszczalne jest wykonanie procedury jeżeli wiąże się ona z dotkliwym
bólem, cierpieniem lub dystresem, który może mieć długotrwały charakter i nie można
go załagodzić.
3. Niedopuszczalne jest wykonanie procedury w celu otrzymania danych, które
zostały uzyskane w innych niż Rzeczpospolita Polska państwach członkowskich Unii
Europejskiej w wyniku wykonania procedur uznawanych przez prawodawstwo Unii
Europejskiej, w szczególności w zakresie pasz, produktów biobójczych, produktów
leczniczych, substancji chemicznych, środków ochrony roślin, wyrobów medycznych
lub żywności, chyba że potwierdzenie tych danych jest niezbędne, aby wykorzystać je
do badań mających na celu ochronę zdrowia publicznego, bezpieczeństwa lub
środowiska naturalnego.
4. W przypadku gdy istnieje możliwość wyboru między procedurami, dokonuje
się go, biorąc pod uwagę, aby wybrana procedura:
1) zakładała wykorzystanie:
a) najmniejszej liczby zwierząt,
b) zwierząt z najniższą zdolnością odczuwania bólu, cierpienia, dystresu lub
skutków trwałego uszkodzenia organizmu;
2) powodowała jak najmniej bólu, cierpienia lub dystresu lub w najmniejszym
stopniu stwarzała ryzyko trwałego uszkodzenia organizmu zwierząt;
3) dawała największe prawdopodobieństwo osiągnięcia planowanego wyniku procedury.
Art. 7. Po uzyskaniu zgody lokalnej komisji etycznej do spraw doświadczeń na
zwierzętach, dopuszcza się wykorzystanie w procedurach zwierząt:
1) z gatunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 – w przypadku gdy celów
procedury, określonych w art. 3, nie można osiągnąć z wykorzystaniem zwierząt
laboratoryjnych;
2) z rzędu naczelnych wymienionych w załączniku A do rozporządzenia Rady
(WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej
fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz. Urz. WE L 61 z 03.03.1997,
str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 3, str.
136, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 338/97”, które nie są
objęte zakresem stosowania art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia – wyłącznie
w przypadku procedur mających na celu przeprowadzenie badań, o których
mowa w art. 3:
a) pkt 1 lit. b tiret pierwsze lub pkt 3, służących przeciwdziałaniu,
diagnozowaniu lub leczeniu niepełnosprawności fizycznej lub psychicznej,
lub chorób zagrażających życiu ludzi,
b) pkt 1 lit. c
– gdy celu procedury nie można osiągnąć z wykorzystaniem niewymienionego w tym
załączniku gatunku zwierząt i gatunku nienależącego do zwierząt z rzędu naczelnych;
3) z rzędu naczelnych innych niż wymienione w pkt 2 – wyłącznie w przypadku
procedur mających na celu przeprowadzenie badań, o których mowa w art. 3:
a) pkt 1 lit. a lub c,
b) pkt 1 lit. b tiret pierwsze lub pkt 3, służących przeciwdziałaniu,
diagnozowaniu lub leczeniu niepełnosprawności fizycznej lub psychicznej,
lub chorób zagrażających życiu ludzi
– gdy celu procedury nie można osiągnąć z wykorzystaniem innego gatunku zwierząt
niż gatunek z rzędu naczelnych;
4) z gatunków zagrożonych, z wyłączeniem zwierząt z rzędu naczelnych,
wymienionych w załączniku A do rozporządzenia nr 338/97, które nie są objęte
zakresem stosowania art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia – wyłącznie w przypadku
procedur mających na celu przeprowadzenie badań, o których mowa w art. 3
pkt 1 lit. b tiret pierwsze i lit. c oraz pkt 3 – gdy celu procedury nie można
osiągnąć z wykorzystaniem niewymienionego w tym załączniku gatunku zwierząt.
Art. 13. 1. Procedury, które powodują poważne uszkodzenia organizmu
wykorzystywanych zwierząt i dotkliwy ból, przeprowadza się w znieczuleniu
ogólnym lub miejscowym oraz po zastosowaniu produktów leczniczych lub
produktów leczniczych weterynaryjnych o działaniu przeciwbólowym.
2. Procedury inne niż określone w ust. 1 przeprowadza się w znieczuleniu
ogólnym lub miejscowym oraz po zastosowaniu:
1) produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych o działaniu
przeciwbólowym, lub
2) innych metod, w szczególności środków uspokajających, zapewniających
zmniejszenie do minimum bólu, cierpienia i dystresu wykorzystywanych
zwierząt.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, procedura może być wykonywana bez
znieczulenia ogólnego lub miejscowego jedynie wtedy, gdy zastosowanie tego
znieczulenia:
1) powodowałoby u zwierzęcia większy ból, cierpienie lub dystres niż sama
procedura lub
2) jest nie do pogodzenia z celem procedury
– po uzyskaniu zgody lokalnej komisji etycznej do spraw doświadczeń na zwierzętach,
na podstawie przedstawionego przez użytkownika uzasadnienia dla odstąpienia od
zastosowania takiego znieczulenia.
4. Jeżeli po ustaniu działania znieczulenia ogólnego lub miejscowego albo po
zakończeniu procedury wykonanej w sposób określony w ust. 3 zwierzę może
odczuwać ból, stosuje się produkty lecznicze lub produkty lecznicze weterynaryjne
o działaniu przeciwbólowym lub inne metody, w szczególności środki uspokajające,
zapewniające zmniejszenie bólu do minimum.
Art. 21. 1. Podmiot, o którym mowa w art. 18, wyznacza osobę odpowiedzialną
za planowanie procedur i doświadczeń oraz za ich przeprowadzenie, która ma wiedzę
na temat gatunków zwierząt wykorzystywanych w tych procedurach i posiada:
1) stopień naukowy doktora w dziedzinie nauk biologicznych, farmaceutycznych,
medycznych, weterynaryjnych lub rolniczych, ukończone szkolenie w zakresie
przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach oraz co najmniej 3-letni staż pracy
umożliwiający uzyskanie praktycznych umiejętności w tym zakresie albo
2) stopień naukowy doktora w dziedzinach nauk innych niż wymienione w pkt 1
albo dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku studiów w dziedzinie
nauk biologicznych, farmaceutycznych, medycznych, weterynaryjnych lub
rolniczych oraz ukończone studia podyplomowe lub szkolenie w zakresie
przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach, a także co najmniej 4-letni staż
pracy umożliwiający uzyskanie praktycznych umiejętności w tym zakresie.
2. Podmiot, o którym mowa w art. 18, wyznacza do wykonywania procedur
osobę, która posiada:
1) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku studiów w dziedzinie nauk
biologicznych, farmaceutycznych, medycznych, weterynaryjnych lub rolniczych
i ukończone szkolenie w zakresie przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach
oraz która co najmniej przez rok uczestniczyła w wykonywaniu procedur pod
nadzorem osoby wyznaczonej przez użytkownika i uzyskała praktyczne
umiejętności w tym zakresie albo
2) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku studiów innym niż
wymieniony w pkt 1 i ukończone studia podyplomowe lub szkolenie w zakresie
przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach oraz która co najmniej przez 2 lata
uczestniczyła w wykonywaniu procedur pod nadzorem osoby wyznaczonej przez
użytkownika i uzyskała praktyczne umiejętności w tym zakresie, albo
3) wykształcenie średnie lub średnie branżowe i przygotowanie zawodowe zgodne
z zakresem wykonywanych procedur oraz która co najmniej przez 2 lata
uczestniczyła w wykonywaniu procedur pod nadzorem osoby wyznaczonej przez
użytkownika i uzyskała praktyczne umiejętności w tym zakresie.
3. Podmiot, o którym mowa w art. 18, wyznacza do:
1) uczestniczenia w wykonywaniu procedur osobę, która:
a) jest studentem lub
b) wykonuje czynności techniczne związane z obsługą zwierząt
– i odbyła szkolenie w zakresie postępowania ze zwierzętami przeznaczonymi do
wykorzystania lub wykorzystywanymi w procedurach;
2) uśmiercania zwierząt wykorzystywanych w procedurze osobę, która:
a) ma wykształcenie co najmniej zasadnicze zawodowe, zasadnicze branżowe,
średnie lub średnie branżowe,
b) odbyła szkolenie w zakresie metod uśmiercania zwierząt
wykorzystywanych w procedurach,
c) odbyła 3-miesięczną praktykę w zakresie wykonywania czynności
związanych z uśmiercaniem zwierząt wykorzystywanych w procedurach,
pod nadzorem lekarza weterynarii lub osoby, która przeprowadza
uśmiercanie w ośrodku użytkownika.
Art. 25. 1. Podmiot, o którym mowa w art. 17 ust. 1, zapewnia w ośrodku
realizację zadań w zakresie dobrostanu zwierząt polegających na:
1) udzielaniu porad:
a) w sprawach związanych z zapewnieniem dobrostanu zwierząt,
b) dotyczących obowiązku stosowania zasad zastąpienia, ograniczenia
i udoskonalenia,
c) w sprawie:
– znalezienia nowego opiekuna dla zwierząt, które nie będą
wykorzystywane w procedurach,
– prowadzenia rehabilitacji zwierząt dzikich przed przywróceniem ich do
siedliska przyrodniczego,
d) w sprawach związanych z organizowanymi szkoleniami;
2) opracowywaniu i dokonywaniu przeglądu wewnętrznych zasad postępowania ze
zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku;
3) monitorowaniu przypadków uśmiercania zwierząt w celu pozyskania narządów
lub tkanek;
4) monitorowaniu dobrostanu zwierząt utrzymywanych w ośrodku;
5) zgłaszaniu podmiotowi, o którym mowa w art. 17 ust. 1, przypadków naruszenia
dobrostanu zwierząt utrzymywanych w ośrodku i określaniu czynności, które
należy podjąć w celu przywrócenia tego dobrostanu;
6) kontroli przeprowadzania doświadczeń i ich wyników, z uwzględnieniem
wpływu tych doświadczeń na wykorzystywane w nich zwierzęta, oraz ocenie
zgodności przeprowadzanych doświadczeń z zasadami zastąpienia, ograniczenia
i udoskonalenia.
2. Zadania określone w ust. 1 może wykonywać osoba lub osoby, które spełniają
wymagania w zakresie wykształcenia i doświadczenia zawodowego określone
w art. 24 ust. 2, a w przypadku ośrodka, w którym jest prowadzona działalność
wskazana w art. 18 – ponadto pracownik naukowy spełniający wymagania w zakresie
wykształcenia i doświadczenia zawodowego określone w art. 21 ust. 1.
3. Podmiot, o którym mowa w art. 17 ust. 1, ustanawia zespół doradczy do spraw
dobrostanu zwierząt w celu realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, w skład którego
wchodzi osoba lub osoby, o których mowa w ust. 2.
4. Podmiot, o którym mowa w art. 17 ust. 1, zapewnia wykonywanie zadań
określonych w ust. 1:
1) wyznaczając w ośrodku osobę lub osoby do ich wykonania;
2) zawierając umowę o ich wykonanie.
5. Umowę o wykonanie zadań określonych w ust. 1 z tą samą osobą lub tymi
samymi osobami może zawrzeć nie więcej niż pięciu hodowców, dostawców lub
użytkowników, którzy utrzymują zwierzęta w pomieszczeniach do ich utrzymywania
o powierzchni nieprzekraczającej łącznie 100 m2
.
6. Przy wykonywaniu zadań określonych w ust. 1 osoby, o których mowa
w ust. 2, współpracują z lekarzem weterynarii, o którym mowa w art. 23.
7. Lekarz weterynarii, o którym mowa w art. 23, przekazuje osobom, o których
mowa w ust. 2, informacje dotyczące dobrostanu zwierząt utrzymywanych w ośrodku.
8. Osoby, o których mowa w ust. 2, sporządzają dokumentację obejmującą
w szczególności wskazanie działań, jakie zostały podjęte w celu usunięcia
nieprawidłowości stwierdzonych przy wykonywaniu zadań określonych w ust. 1, i
przekazują ją podmiotowi, o którym mowa w art. 17 ust. 1.
9. Podmiot, o którym mowa w art. 17 ust. 1:
1) przechowuje dokumentację, o której mowa w ust. 8, przez 3 lata od dnia
dokonania w niej ostatniego wpisu;
2) przekazuje Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach
informacje dotyczące wykonywania zadań określonych w ust. 1.
Art. 27. 1. Podmiot zamierzający prowadzić działalność, o której mowa
w art. 26, przed uzyskaniem wpisu do rejestru składa do powiatowego lekarza
weterynarii wniosek o stwierdzenie spełniania wymagań niezbędnych do prowadzenia
tej działalności.
2. Powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji administracyjnej:
1) stwierdza spełnienie wymagań niezbędnych do prowadzenia działalności,
o której mowa w art. 26, jeżeli są spełnione wymagania określone w art. 17,
art. 18, art. 20, art. 21, art. 23, art. 24 i art. 25 ust. 1 i 2 oraz w przepisach
wydanych na podstawie art. 19;
2) odmawia wydania decyzji, o której mowa w pkt 1, jeżeli nie są spełnione
wymagania niezbędne do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 26,
określone w art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1 lub 2, lub
w przepisach wydanych na podstawie art. 19.
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) imię i nazwisko oraz adres i miejsce zamieszkania albo nazwę oraz adres
i siedzibę wnioskodawcy, z tym że w przypadku gdy wnioskodawcą jest osoba
fizyczna wykonująca działalność gospodarczą, zamiast adresu i miejsca
zamieszkania tej osoby – adres i miejsce wykonywania działalności, jeżeli są
inne niż adres i miejsce zamieszkania tej osoby;
2) określenie rodzaju planowanej działalności;
3) imię i nazwisko lekarza weterynarii, o którym mowa w art. 23;
4) imię i nazwisko osoby, o której mowa w art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 2;
5) wykaz gatunków zwierząt, które będą hodowane, dostarczane lub
wykorzystywane w procedurach lub których tkanki lub narządy będą
przeznaczone do wykorzystania w celach określonych w art. 3.
4. Podmiot zamierzający prowadzić działalność polegającą na wykonywaniu
procedur do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza informację o spełnieniu
wymagań określonych w art. 18.
5. Podmiot zamierzający prowadzić działalność polegającą na hodowli zwierząt
z rzędu naczelnych we wniosku, o którym mowa w ust. 1, określa sposoby
zwiększania odsetka zwierząt będących potomstwem zwierząt z rzędu naczelnych,
które były hodowane w niewoli.
6. Ostateczną decyzję, o której mowa w ust. 2 pkt 1, oraz wniosek, o którym
mowa w ust. 1, powiatowy lekarz weterynarii przekazuje niezwłocznie ministrowi
właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Art. 30. 1. W zakresie objętym prowadzoną działalnością hodowca, dostawca
lub użytkownik prowadzi ewidencję zwierząt, do której wpisuje:
1) informacje o liczbie i gatunkach zwierząt utrzymywanych, hodowanych,
nabywanych, dostarczanych, wykorzystywanych w procedurach,
przywróconych do siedliska przyrodniczego albo którym znaleziono nowego opiekuna;
2) informacje o pochodzeniu zwierząt, ze wskazaniem, czy były one hodowane
w celu wykorzystania w procedurach;
3) datę nabycia, dostarczenia, przywrócenia zwierzęcia do siedliska przyrodniczego
albo znalezienia zwierzęciu nowego opiekuna;
4) imię i nazwisko oraz adres i miejsce zamieszkania albo nazwę oraz adres
i siedzibę podmiotu, od którego zwierzęta zostały nabyte, z tym że w przypadku
gdy podmiotem tym jest osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą,
zamiast adresu i miejsca zamieszkania tej osoby – adres i miejsce wykonywania
działalności, jeżeli są inne niż adres i miejsce zamieszkania tej osoby;
5) imię i nazwisko oraz adres i miejsce zamieszkania albo nazwę oraz adres
i siedzibę podmiotu będącego odbiorcą zwierząt, z tym że w przypadku gdy
podmiotem tym jest osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą,
zamiast adresu i miejsca zamieszkania tej osoby – adres i miejsce wykonywania
działalności, jeżeli są inne niż adres i miejsce zamieszkania tej osoby;
6) informacje o liczbie i gatunkach zwierząt, które padły w ośrodku albo zostały
w nim uśmiercone z wyodrębnieniem zwierząt uśmiercanych wyłącznie w celu pobrania narządów lub tkanek, a w przypadku zwierząt padłych – także o przyczynie śmierci, chyba że nie jest znana;
7) imię i nazwisko oraz adres i miejsce zamieszkania albo nazwę oraz adres
i siedzibę podmiotu będącego nowym opiekunem zwierzęcia, o którym mowa
w art. 15 ust. 2, z tym że w przypadku gdy podmiotem tym jest osoba fizyczna
wykonująca działalność gospodarczą, zamiast adresu i miejsca zamieszkania tej
osoby – adres i miejsce wykonywania działalności, jeżeli są inne niż adres
i miejsce zamieszkania tej osoby;
8) informacje o liczbie i rodzaju przeprowadzonych doświadczeń – w przypadku
użytkowników;
9) informacje dotyczące psa, kota i zwierzęcia z rzędu naczelnych – niezwłocznie
po ich urodzeniu albo w dniu ich pozyskania, w tym:
a) datę i miejsce urodzenia psa, kota i zwierzęcia z rzędu naczelnych, jeżeli są
znane,
b) dane umieszczone w trwałym indywidualnym znaku identyfikacyjnym,
którym znakuje się psa, kota i zwierzę z rzędu naczelnych,
c) o hodowli, z której pochodzą pies, kot i zwierzę z rzędu naczelnych,
d) o wyhodowaniu w celu wykorzystania w procedurach,
e) o urodzeniu ze zwierząt wyhodowanych w niewoli – w przypadku
zwierzęcia z rzędu naczelnych,
f) reprodukcyjne i weterynaryjne oraz dotyczące zachowania danego psa, kota
lub zwierzęcia z rzędu naczelnych wobec ludzi i zwierząt,
g) o liczbie i rodzaju doświadczeń, w których dany pies, kot lub zwierzę
z rzędu naczelnych było wykorzystane.
2. W zakresie objętym prowadzoną działalnością, hodowca, dostawca lub
użytkownik przechowuje dane zawarte w ewidencji zwierząt przez:
1) 5 lat od dnia dokonania ostatniego wpisu – w przypadku danych, o których mowa
w ust. 1 pkt 18;
2) 3 lata od śmierci zwierzęcia albo przywrócenia go do siedliska przyrodniczego
właściwego dla danego gatunku albo znalezienia dla niego nowego opiekuna –
w przypadku danych, o których mowa w ust. 1 pkt 9.
3. Informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 9 lit. f, przekazuje się nowemu
opiekunowi zwierzęcia.
4. Użytkownik, na podstawie danych zawartych w ewidencji, przekazuje
ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i nauki corocznie, w terminie
do dnia 31 marca, informacje dotyczące:
1) zwierząt wykorzystywanych w procedurach, w szczególności celów i kategorii
procedur oraz przepisów, z których wynika obowiązek przeprowadzenia tych procedur;
2) zwierząt uśmiercanych wyłącznie w celu pobrania narządów lub tkanek.
5. Hodowca i dostawca przekazują ministrowi właściwemu do spraw
szkolnictwa wyższego i nauki corocznie, w terminie do dnia 31 marca, informacje
dotyczące zwierząt przeznaczonych do wykorzystania w procedurach.
Art. 33. 1. Do zadań Komisji należy:
1) formułowanie i przedstawianie:
a) hodowcom, dostawcom i użytkownikom opinii i wniosków w sprawach
ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub
edukacyjnych,
b) użytkownikom opinii w sprawach współpracy w zakresie wzajemnego
udostępniania narządów i tkanek pobranych od zwierząt,
c) hodowcom wytycznych dotyczących zwiększania odsetka zwierząt
będących potomstwem zwierząt z rzędu naczelnych, które były hodowane w niewoli;
2) opracowywanie i udostępnianie użytkownikom dobrych praktyk,
w szczególności w zakresie planowania i wykonywania procedur, stosowania
zasad zastąpienia, ograniczenia i udoskonalenia oraz stosowanych metod alternatywnych;
3) przedstawianie ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i nauki
oraz ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa wniosków wynikających
z rocznego sprawozdania podsumowującego wyniki kontroli hodowców,
dostawców i użytkowników;
4) powoływanie i odwoływanie członków lokalnych komisji;
5) współpraca z Komisją Europejską przy:
a) opracowywaniu i zatwierdzaniu metod badawczych zapewniających
uzyskanie bez wykorzystania zwierząt lub przy wykorzystaniu mniejszej ich
liczby, lub w sposób powodujący mniejszy ból u wykorzystywanych
zwierząt takiego samego lub szerszego zakresu informacji, jaki zostałby
uzyskany przy wykonywaniu procedur z wykorzystaniem zwierząt (metody
alternatywne),
b) wyznaczaniu laboratoriów wykonujących badania mające na celu
zatwierdzenie metod alternatywnych na potrzeby unijnego laboratorium
referencyjnego, będącego europejskim ośrodkiem walidacji metod alternatywnych;
6) udostępnianie informacji o metodach alternatywnych i ich propagowanie;
7) przedstawianie osobie lub osobom, o których mowa w art. 25 ust. 2, opinii
w sprawach związanych z pozyskiwaniem, hodowlą, utrzymywaniem
i wykorzystywaniem w procedurach zwierząt oraz opieką nad takimi
zwierzętami, a także udostępnianie dobrych praktyk w tym zakresie;
8) wymiana informacji z właściwymi organami innych państw członkowskich Unii
Europejskiej w zakresie zadań należących do Komisji oraz w zakresie
dotyczącym wykonywania w ośrodku hodowcy, dostawcy i użytkownika zadań
określonych w art. 25 ust. 1, a także udostępniania dobrych praktyk w tym
zakresie.
2. Komisja przekazuje ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego
i nauki corocznie, w terminie do dnia 30 czerwca, informacje o udzielonych zgodach
na przeprowadzenie doświadczeń, a w szczególności o liczbie i celach
przeprowadzonych doświadczeń.
3. Komisja jest organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania
administracyjnego w sprawach udzielania zgód, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1,
w stosunku do lokalnych komisji.
4. Na uchwałę Komisji przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
5. Komisja działa na podstawie regulaminu zatwierdzanego przez ministra
właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
6. Dobre praktyki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, informacje o metodach
alternatywnych oraz roczne sprawozdanie z kontroli, o którym mowa w art. 62, są
udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra
właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Art. 36. 1. Do zadań lokalnej komisji należy:
1) udzielanie zgody na:
a) przeprowadzanie doświadczenia, w tym na:
– ponowne wykorzystanie zwierzęcia w procedurze – w przypadku,
o którym mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2,
– wykonanie procedury bez znieczulenia ogólnego lub miejscowego –
w przypadku, o którym mowa w art. 13 ust. 3,
– podanie zwierzęciu produktów leczniczych lub produktów leczniczych
weterynaryjnych, które uniemożliwiają lub utrudniają okazywanie bólu
– w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 pkt 2,
– wykorzystanie w procedurze zwierząt, o których mowa w art. 7 oraz
art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3,
b) zmianę doświadczenia – w przypadku, o którym mowa w art. 51 ust. 1;
2) cofanie udzielonej zgody na przeprowadzenie doświadczenia;
3) sprawdzanie doświadczenia według kryteriów określonych w art. 53 ust. 2,
zwane dalej „oceną retrospektywną”, oraz przechowywanie wyników oceny
retrospektywnej;
4) przekazywanie, na wniosek powiatowego lekarza weterynarii
przeprowadzającego kontrolę użytkownika w zakresie doświadczeń, informacji
niezbędnych do prawidłowego przeprowadzenia tej kontroli;
5) udostępnianie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej
ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki nietechnicznych
streszczeń doświadczeń.
2. Lokalna komisja, corocznie w terminie do dnia 31 marca, przekazuje:
1) Komisji informacje o udzielonych zgodach na przeprowadzenie doświadczeń,
w szczególności o ich liczbie i celach przeprowadzonych doświadczeń;
2) ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz Komisji
informacje dotyczące przeprowadzonych ocen retrospektywnych
i udostępnionych nietechnicznych streszczeń doświadczeń.
3. Lokalna komisja działa na podstawie regulaminu zatwierdzanego przez Komisję.
4. Do udostępniania nietechnicznych streszczeń doświadczeń stosuje się przepisy
ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U.
z 2018 r. poz. 1191, 1293, 1669, 2245 i 2339) i ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. –
Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776, z 2018 r. poz. 2302 oraz z
2019 r. poz. 501).
Art. 44. 1. Wniosek o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia
zawiera:
1) imię i nazwisko oraz adres i miejsce zamieszkania albo nazwę oraz adres
i siedzibę użytkownika, z tym że w przypadku gdy użytkownikiem jest osoba
fizyczna wykonująca działalność gospodarczą, zamiast adresu i miejsca
zamieszkania tej osoby – adres i miejsce wykonywania działalności, jeżeli są
inne niż adres i miejsce zamieszkania tej osoby;
2) wskazanie ośrodka, w którym doświadczenie będzie przeprowadzane,
a w przypadku gdy doświadczenie będzie przeprowadzane poza ośrodkiem –
miejsca jego przeprowadzania, wraz z uzasadnieniem dla przeprowadzenia
doświadczenia poza ośrodkiem;
3) opis doświadczenia ze wskazaniem celu naukowego lub edukacyjnego, jaki
planuje się osiągnąć w wyniku jego przeprowadzenia;
4) uzasadnienie wykorzystania zwierząt do przeprowadzenia doświadczenia, ze
wskazaniem miejsca ich pochodzenia, liczby, gatunków, wieku lub stadiów
rozwoju;
5) opis warunków, w jakich będą utrzymywane zwierzęta wykorzystywane
w doświadczeniu;
6) opis planowanych procedur objętych doświadczeniem, uzasadnienie dla ich
wykonania oraz proponowaną kategorię dotkliwości;
7) imię i nazwisko osoby, która zaplanowała i jest odpowiedzialna za
przeprowadzenie doświadczenia, oraz jej kwalifikacje;
8) imiona i nazwiska osób przeprowadzających doświadczenie i uczestniczących
w doświadczeniu oraz ich kwalifikacje;
9) opis sposobu uwzględnienia w doświadczeniu zasad zastąpienia, ograniczenia
i udoskonalenia;
10) wskazanie planowanych do zastosowania u zwierząt wykorzystywanych w doświadczeniu:
a) rodzajów znieczulenia,
b) produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych
o działaniu przeciwbólowym lub innych metod, w szczególności środków
uspokajających, zapewniających zmniejszenie do minimum bólu, cierpienia lub dystresu;
11) uzasadnienie dla odstąpienia od zastosowania znieczulenia ogólnego lub
miejscowego – w przypadku, o którym mowa w art. 13 ust. 3;
12) uzasadnienie dla podania zwierzęciu podczas wykorzystywania w procedurze
produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, które
uniemożliwiają lub utrudniają okazywanie bólu – w przypadku, o którym mowa
w art. 14 ust. 1;
13) wskazanie, czy będzie zastosowane wczesne i humanitarne zakończenie
procedury – w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 1;
14) wskazanie planowanych metod uśmiercenia zwierząt;
15) uzasadnienie planowanego ponownego wykorzystania zwierzęcia w procedurze
– w przypadku określonym w art. 12 ust. 2 pkt 2;
16) uzasadnienie konieczności ponownego wykonania procedury objętej
doświadczeniem – w przypadku, o którym mowa w art. 5 ust. 3;
17) uzasadnienie wykorzystania zwierząt, o których mowa w art. 7 oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3;
18) planowaną datę rozpoczęcia i zakończenia doświadczenia.
2. W przypadku gdy:
1) w planowanym doświadczeniu mają być wykorzystane zwierzęta dzikie:
a) we wniosku podaje się imię i nazwisko osoby, która pozyska te zwierzęta,
oraz sposób ich pozyskania,
b) objęte ochroną gatunkową – do wniosku dołącza się oświadczenie
o uzyskaniu zezwolenia, o którym mowa w art. 56 ustawy z dnia
16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody;
2) planowane doświadczenie ma być przeprowadzone z wykorzystaniem
zwierzęcia w sposób określony w art. 12, do wniosku dołącza się zgodę lekarza
weterynarii na ponowne wykorzystanie tego zwierzęcia.
Art. 46. 1. W przypadku gdy doświadczenie obejmuje procedury, które spełniają
łącznie następujące warunki:
1) zostały zakwalifikowane do kategorii terminalne, bez odzyskania przytomności,
łagodne lub umiarkowane;
2) nie wykorzystuje się w nich zwierząt z rzędu naczelnych;
3) obowiązek ich przeprowadzenia wynika z przepisów, w szczególności
dotyczących pasz, produktów biobójczych, produktów leczniczych, substancji
chemicznych, środków ochrony roślin, wyrobów medycznych lub żywności, lub
wykorzystuje się w nich zwierzęta do celów produkcyjnych lub diagnostycznych
za pomocą ustalonych metod
– użytkownik może złożyć uproszczony wniosek o udzielenie zgody na
przeprowadzenie doświadczenia.
2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) imię i nazwisko oraz adres i miejsce zamieszkania albo nazwę oraz adres
i siedzibę użytkownika, z tym że w przypadku gdy wnioskodawcą jest osoba
fizyczna wykonująca działalność gospodarczą, zamiast adresu i miejsca
zamieszkania tej osoby – adres i miejsce wykonywania działalności, jeżeli są
inne niż adres i miejsce zamieszkania tej osoby;
2) wskazanie ośrodka, w którym będzie przeprowadzane doświadczenie,
a w przypadku gdy doświadczenie będzie przeprowadzane poza ośrodkiem –
miejsce jego przeprowadzenia wraz z uzasadnieniem dla przeprowadzenia
doświadczenia poza ośrodkiem;
3) opis doświadczenia ze wskazaniem celu naukowego lub edukacyjnego, jaki
planuje się osiągnąć w wyniku jego przeprowadzenia;
4) imię i nazwisko osoby, która zaplanowała i jest odpowiedzialna za
przeprowadzenie doświadczenia, oraz jej kwalifikacje;
5) wskazanie przepisów, z których wynika obowiązek przeprowadzenia
doświadczenia, lub celów produkcyjnych lub diagnostycznych uzasadniających
jego przeprowadzenie;
6) informację o pochodzeniu, liczbie, gatunkach, wieku i stadiach rozwoju zwierząt
planowanych do wykorzystania w doświadczeniu;
7) opis planowanych procedur objętych doświadczeniem oraz proponowaną
kategorię ich dotkliwości;
8) planowaną datę rozpoczęcia i zakończenia doświadczenia;
9) informacje, o których mowa w art. 44 ust. 1 pkt 1012 i 1517.
Art. 47. 1. Przed udzieleniem zgody na przeprowadzenie doświadczenia lokalna
komisja ocenia, czy:
1) cel naukowy lub edukacyjny uzasadnia przeprowadzenie tego doświadczenia lub
obowiązek jego przeprowadzenia wynika z przepisów, w szczególności
dotyczących pasz, produktów biobójczych, produktów leczniczych, substancji
chemicznych, środków ochrony roślin, wyrobów medycznych lub żywności;
2) doświadczenie będzie przeprowadzone zgodnie z zasadami zastąpienia,
ograniczenia i udoskonalenia, w szczególności czy planowane wyniki
przeprowadzenia tego doświadczenia uzasadniają wykorzystanie w nim
zwierząt;
3) procedury objęte doświadczeniem zostały prawidłowo zakwalifikowane do
kategorii wymienionych w art. 10 ust. 1;
4) informacje, o których mowa w art. 44 ust. 1 pkt 2, 11, 12 i 1517, stanowią
podstawę do udzielenia zgody na przeprowadzenie doświadczenia w miejscu lub
w sposób określony we wniosku;
5) stosunek szkodliwości doświadczenia do ostatecznych korzyści z niego
płynących dla ludzi, zwierząt lub środowiska jest uzasadniony, uwzględniając,
czy cierpienie, ból i dystres u zwierząt są uzasadnione oczekiwanym wynikiem
doświadczenia oraz biorąc pod uwagę względy etyczne;
6) doświadczenie powinno być poddane ocenie retrospektywnej i w jakim terminie.
2. Lokalna komisja, przeprowadzając ocenę doświadczenia, kieruje się wiedzą
specjalistyczną, w szczególności dotyczącą:
1) dziedzin naukowych, w ramach których jest planowane przeprowadzenie
doświadczenia;
2) planowania doświadczeń, z uwzględnieniem analizy statystycznej –
w przypadku gdy jest to uzasadnione;
3) praktyki lekarsko-weterynaryjnej w zakresie zwierząt wykorzystywanych
w doświadczeniu;
4) hodowli zwierząt wykorzystywanych w doświadczeniu i opieki nad nimi.
3. Lokalna komisja przechowuje wyniki oceny doświadczenia przez 3 lata od
dnia zakończenia doświadczenia wskazanego we wniosku o udzielenie zgody na jego
przeprowadzenie.
Art. 55. 1. Kontrolę użytkownika w zakresie doświadczeń powiatowy lekarz
weterynarii może przeprowadzić z udziałem eksperta będącego pracownikiem
naukowym posiadającym wykształcenie, specjalistyczną wiedzę oraz umiejętności,
zgodne z zakresem doświadczeń przeprowadzanych przez użytkownika, które
pozwolą na efektywne i prawidłowe przeprowadzenie tej kontroli. Do udziału eksperta
w kontroli stosuje się przepisy art. 19 ust. 3 pkt 4 i 5 oraz ust. 4 i 5 ustawy z dnia
29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1557).
2. Ekspertowi za udział w przeprowadzeniu kontroli przysługuje wynagrodzenie
oraz zwrot kosztów podróży na zasadach określonych w przepisach wydanych na
podstawie art. 775
§ 2 Kodeksu pracy. Koszty związane z udziałem eksperta
w przeprowadzeniu kontroli są finansowane z budżetu państwa, z części będącej
w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
3. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki określi, w drodze
rozporządzenia, tryb wyłaniania ekspertów biorących udział w przeprowadzaniu
kontroli oraz wysokość ich wynagrodzenia, z uwzględnieniem ich kwalifikacji oraz
faktycznego nakładu pracy.
4. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki prowadzi listę
ekspertów biorących udział w przeprowadzaniu kontroli i udostępnia ją w Biuletynie
Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej. Lista zawiera imię i nazwisko
oraz określenie wykształcenia, specjalistycznej wiedzy oraz umiejętności eksperta.
Art. 65. 1. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, na
podstawie informacji przekazanych przez Komisję, lokalne komisje, hodowców,
dostawców i użytkowników oraz Głównego Lekarza Weterynarii, przekazuje Komisji
Europejskiej:
1) corocznie – informacje dotyczące:
a) liczby, gatunków i pochodzenia zwierząt wykorzystywanych
w procedurach,
b) celów i rodzajów doświadczeń, w których były wykorzystywane zwierzęta,
c) przypadków ponownego wykorzystania zwierząt w procedurach,
d) kategorii procedur oraz liczby zmian w zakresie ich kwalifikacji,
z podaniem przyczyny tych zmian;
2) co 5 lat – informacje dotyczące wdrażania przepisów Unii Europejskiej
w zakresie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub
edukacyjnych.
2. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, po zasięgnięciu
opinii Komisji, corocznie w terminie do dnia 31 sierpnia zamieszcza w Biuletynie
Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej informacje, o których mowa
w ust. 1 pkt 1.
3. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki określi, w drodze
rozporządzenia, szczegółowy zakres informacji, o których mowa w ust. 1, tryb
przekazywania tych informacji oraz wzory formularzy, na których informacje te będą
przekazywane, mając na uwadze zapewnienie prawidłowości i kompletności
informacji przekazywanych Komisji Europejskiej, a także uwzględniając przepisy
dotyczące sposobu przekazywania informacji o zwierzętach wykorzystywanych
w doświadczeniach, wydane na podstawie art. 54 ust. 4 dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony
zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych.
Art. 69. 1. Karze pieniężnej podlega hodowca, dostawca lub użytkownik, który:
1) prowadzi działalność bez uzyskania wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 26;
2) nie zapewnia zwierzętom utrzymywanym w ośrodku warunków określonych
w art. 17, art. 18 lub w przepisach wydanych na podstawie art. 19;
3) nie wyznacza osób, o których mowa w art. 20 i art. 21, lub wyznacza osoby
niespełniające wymagań określonych w art. 20 i art. 21, lub nie wyznacza osoby,
o której mowa w art. 24 ust. 1, lub wyznacza osobę niespełniającą wymagań
określonych w art. 24 ust. 2;
4) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 23 nie zawiera z lekarzem weterynarii
umowy o świadczenie w ośrodku usług weterynaryjnych;
5) wbrew obowiązkowi określonemu w art. 25 ust. 2 nie wyznacza osoby lub osób
albo nie zawiera umowy z osobą lub osobami w celu wyko
nywania zadań
określonych w art. 25 ust. 1, albo wyznacza do wykonywania takich zadań osobę
lub osoby, albo zawiera umowę o wykonywanie takich zadań z osobą lub
osobami, niespełniającymi wymagań określonych w art. 21 ust. 1 lub art. 24
ust. 2;
6) nie sporządza lub nie przekazuje dokumentacji, o której mowa w art. 25 ust. 8;
7) nie przechowuje dokumentacji, o której mowa w art. 25 ust. 8, lub nie
przechowuje tej dokumentacji przez okres wskazany w art. 25 ust. 9 pkt 1;
8) nie prowadzi ewidencji zwierząt, o której mowa w art. 30 ust. 1, prowadzi tę
ewidencję niezgodnie z wymaganiami określonymi w tym przepisie lub nie
przechowuje danych zawartych w tej ewidencji zgodnie z art. 30 ust. 2;
9) nie dokonuje oznakowania psa, kota lub zwierzęcia z rzędu naczelnych lub
dokonuje tego oznakowania niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 31
ust. 1 i 2.
2. Karze pieniężnej podlega użytkownik, który uśmierca zwierzę niezgodnie
z wymaganiami określonymi w art. 16 ust. 1 lub 2.
3. Karze pieniężnej nie podlega użytkownik, który uśmierca zwierzę bez
zachowania wymagań określonych w art. 16 ust. 1 lub 2, w przypadku zaistnienia
okoliczności, o których mowa w art. 16 ust. 4.
4. Karze pieniężnej podlega użytkownik, który:
1) przeprowadza doświadczenie bez uzyskania zgody na jego przeprowadzenie lub
niezgodnie z warunkami określonymi w uchwale o udzieleniu zgody na
przeprowadzenie doświadczenia;
2) nie prowadzi lub nie przechowuje dokumentacji dotyczącej przeprowadzania
doświadczenia, o której mowa w art. 52 ust. 1, lub nie przekazuje tej
dokumentacji lokalnej komisji w przypadku, o którym mowa w art. 52 ust. 2.