Centrum tematu

Zakaz konkurencji

Zakaz konkurencji w prawie pracy ogranicza pracownikowi możliwość prowadzenia działalności konkurencyjnej albo pracy dla konkurenta. Może obowiązywać w czasie zatrudnienia, a po ustaniu stosunku pracy tylko na zasadach określonych w pisemnej umowie.

Przepisy Pisma

Co warto wiedzieć

Zakaz konkurencji nie powstaje automatycznie z samego faktu zatrudnienia. Co do zasady wymaga odrębnej umowy między pracodawcą a pracownikiem. W jej treści trzeba określić, jakiej działalności pracownik nie może prowadzić i na rzecz jakich podmiotów nie powinien świadczyć pracy lub usług. Zakaz powinien dotyczyć działalności rzeczywiście konkurencyjnej wobec pracodawcy, a nie każdej dodatkowej aktywności zawodowej.

W czasie trwania stosunku pracy naruszenie zakazu konkurencji może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika, jeżeli pracodawca poniósł szkodę. Znaczenie ma wtedy treść umowy, faktyczny zakres działalności pracodawcy i pracownika, wina pracownika, wysokość szkody oraz związek między naruszeniem a szkodą. Samo podjęcie dodatkowej pracy nie zawsze oznacza naruszenie zakazu, jeżeli nie jest to praca konkurencyjna.

Osobne zasady dotyczą zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Taka umowa może być zawarta z pracownikiem, który miał dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Umowa powinna określać okres obowiązywania zakazu oraz odszkodowanie należne pracownikowi. Minimalne odszkodowanie nie może być niższe niż 25% wynagrodzenia otrzymanego przed ustaniem stosunku pracy za okres odpowiadający okresowi zakazu.

Zakaz po ustaniu zatrudnienia może przestać obowiązywać przed terminem, jeżeli ustaną przyczyny uzasadniające zakaz albo pracodawca nie wypłaca odszkodowania. Nie zawsze oznacza to jednak automatyczne rozliczenie wszystkich roszczeń między stronami, dlatego w sporach bada się treść umowy, harmonogram płatności, faktyczne zachowanie stron i korespondencję.

Typowe sprawy dotyczą zapłaty odszkodowania dla byłego pracownika, żądania kary umownej przez pracodawcę, naruszenia zakazu przez podjęcie pracy u konkurencji, nieważności umowy z powodu braku formy pisemnej albo zbyt szerokiego określenia działalności konkurencyjnej. Najważniejsze dowody to umowa o zakazie konkurencji, umowa o pracę, zakres obowiązków, dokumenty płacowe, korespondencja, dowody podjęcia działalności konkurencyjnej i potwierdzenia wypłaty albo braku wypłaty odszkodowania.

Najczęściej potrzebne pisma

Najbardziej praktyczne dokumenty powiązane z tym problemem. Gotowe wzory prowadzą bezpośrednio do formularza, a pozostałe pozycje porządkują listę dokumentów do rozbudowy.

Umowa o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy do przygotowania w bazie wzorów Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy do przygotowania w bazie wzorów Wezwanie do zapłaty odszkodowania za zakaz konkurencji do przygotowania w bazie wzorów Pozew pracownika o odszkodowanie z umowy o zakazie konkurencji do przygotowania w bazie wzorów Pozew pracodawcy o zapłatę kary umownej za naruszenie zakazu konkurencji do przygotowania w bazie wzorów

Najważniejsze przepisy

Wybrane artykuły, od których najczęściej zaczyna się analizę tego tematu.

art. 101 kp Art. 101. (uchylony) Rozdział IIa Zakaz konkurencji Art. 101[1]. § 1. W zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec praco... art. 114 kp Art. 114. Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną... art. 116 kp Art. 116. Pracodawca jest obowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody.

Najczęstsze pytania

Czy zakaz konkurencji musi być na piśmie?

Tak. Umowa o zakazie konkurencji w czasie zatrudnienia i po jego ustaniu wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Czy pracodawca może zakazać każdej dodatkowej pracy?

Nie. Co do zasady pracodawca nie może zakazać pracownikowi każdej dodatkowej pracy. Ograniczenie może dotyczyć przede wszystkim działalności konkurencyjnej albo sytuacji wskazanych w odrębnych przepisach.

Czy zakaz konkurencji po ustaniu pracy musi być odpłatny?

Tak. Umowa po ustaniu stosunku pracy powinna przewidywać odszkodowanie dla pracownika, a jego minimalna wysokość wynosi 25% wynagrodzenia otrzymanego przed ustaniem zatrudnienia za okres odpowiadający okresowi zakazu.

Kiedy zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia przestaje obowiązywać?

Może przestać obowiązywać przed terminem, jeżeli ustaną przyczyny uzasadniające zakaz albo pracodawca nie wywiązuje się z obowiązku wypłaty odszkodowania.

Gdzie złożyć pozew w sprawie zakazu konkurencji?

Sprawy między pracownikiem i pracodawcą dotyczące zakazu konkurencji zwykle trafiają do sądu pracy. Właściwość sądu zależy od rodzaju roszczenia, miejsca pracy, siedziby pracodawcy i wartości sprawy.

Co powinien zawierać pozew o odszkodowanie za zakaz konkurencji?

Pozew powinien wskazywać strony, umowę o zakazie konkurencji, okres obowiązywania zakazu, wysokość żądanego odszkodowania, terminy płatności, uzasadnienie oraz dowody, na przykład umowę, dokumenty płacowe i korespondencję.

Czy sprawa o zakaz konkurencji jest płatna?

W sprawach z zakresu prawa pracy opłaty zależą od strony wnoszącej pismo, rodzaju roszczenia i wartości przedmiotu sporu. Pracownik często korzysta z preferencji ustawowych, ale koszty mogą pojawić się przy wyższych roszczeniach albo po przegraniu sprawy.

Co dzieje się po uwzględnieniu albo oddaleniu pozwu?

Po uwzględnieniu pozwu sąd może zasądzić odszkodowanie, karę umowną albo inną należność wynikającą z umowy. Po oddaleniu roszczenie nie zostaje zasądzone, a strona powinna sprawdzić uzasadnienie i pouczenie o środku zaskarżenia.