Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie zakresu zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 2 grudnia 2019 r.2) Minister Zdrowia: wz. J. Szczurek-Żelazko
1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej – zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 2269).
2) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 września 2016 r. w sprawie zakresu zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1567), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 357, 730 i 1590). Dziennik Ustaw –2– Poz. 2335 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2019 r. (poz. 2335) Załącznik nr 1 ZAKRES ZADAŃ LEKARZA PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ 1. W zakresie działań mających na celu zachowanie zdrowia świadczeniobiorcy lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, zwany dalej „lekarzem POZ”:
1) prowadzi edukację zdrowotną;
2) prowadzi systematyczną i okresową ocenę stanu zdrowia w ramach badań bilansowych;
3) uczestniczy w realizacji programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej, działając na rzecz zachowania zdrowia w społeczności lokalnej;
4) rozpoznaje środowisko świadczeniobiorcy. 2. W zakresie działań mających na celu profilaktykę chorób lekarz POZ:
1) identyfikuje czynniki ryzyka oraz zagrożenia zdrowotne świadczeniobiorcy, a także podejmuje działania ukierunko- wane na ich ograniczenie;
2) informuje o obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym oraz o zalecanych szczepieniach ochronnych przeciw chorobom zakaźnym;
3) przeprowadza badania kwalifikacyjne poprzedzające wykonanie obowiązkowych albo zalecanych szczepień ochron- nych przeciw chorobom zakaźnym oraz, jeżeli dotyczy, kieruje na konsultację specjalistyczną;
4) koordynuje wykonanie obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym;
5) uczestniczy w realizacji programów profilaktycznych;
6) prowadzi systematyczną i okresową ocenę stanu zdrowia w ramach badań przesiewowych. 3. W zakresie działań mających na celu rozpoznawanie chorób lekarz POZ:
1) planuje i koordynuje postępowanie diagnostyczne, stosownie do stanu zdrowia świadczeniobiorcy;
2) informuje świadczeniobiorcę o możliwościach postępowania diagnostycznego w odniesieniu do jego stanu zdrowia oraz wskazuje podmioty właściwe do jego przeprowadzenia;
3) przeprowadza badanie podmiotowe świadczeniobiorcy zgodnie z aktualną wiedzą medyczną;
4) przeprowadza badanie przedmiotowe z wykorzystaniem technik dostępnych w warunkach podstawowej opieki zdro- wotnej;
5) wykonuje testy lub zleca wykonanie badań dodatkowych, w szczególności laboratoryjnych lub obrazowych;
6) wystawia kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego, jeżeli stwierdzi podejrzenie nowotworu złośliwego;
7) kieruje świadczeniobiorcę do świadczeniodawców udzielających ambulatoryjnych lub stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, w przypadku gdy uzna to za konieczne;
8) dokonuje interpretacji wyników badań i konsultacji wykonanych przez innych świadczeniodawców;
9) orzeka o stanie zdrowia świadczeniobiorcy po uprzednim, osobistym jego zbadaniu lub zbadaniu za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, a także po analizie dostępnej dokumentacji medycznej świad- czeniobiorcy. 4. W zakresie działań mających na celu leczenie chorób lekarz POZ:
1) planuje i uzgadnia ze świadczeniobiorcą postępowanie terapeutyczne, stosownie do jego problemów zdrowotnych oraz zgodnie z aktualną wiedzą medyczną;
2) planuje i uzgadnia ze świadczeniobiorcą działania edukacyjne mające na celu ograniczenie lub wyeliminowanie stanu będącego przyczyną choroby świadczeniobiorcy;
3) zleca i monitoruje leczenie farmakologiczne;
4) wykonuje lub zleca wykonanie zabiegów; Dziennik Ustaw –3– Poz. 2335
5) kieruje świadczeniobiorcę do innych świadczeniodawców, w celu wykonania zabiegów;
6) kieruje świadczeniobiorcę do innych świadczeniodawców, w tym udzielających ambulatoryjnych lub stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, w celu dalszego leczenia;
7) kieruje do pielęgniarskiej długoterminowej opieki domowej;
8) kieruje do leczenia uzdrowiskowego;
9) orzeka o czasowej niezdolności do pracy lub nauki;
10) wydaje zaświadczenia i orzeczenia lekarskie, zgodnie z odpowiednimi przepisami;
11) wystawia receptę albo zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne;
12) integruje, koordynuje lub kontynuuje działania lecznicze podejmowane w odniesieniu do świadczeniobiorcy przez innych świadczeniodawców w ramach swoich kompetencji zawodowych, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. 5. W zakresie działań mających na celu rehabilitację świadczeniobiorcy lekarz POZ:
1) wystawia skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne;
2) wykonuje, stosownie do posiadanych kwalifikacji i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, zabiegi rehabilitacyjne;
3) wystawia receptę albo zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne. Dziennik Ustaw –4– Poz. 2335 Załącznik nr 2 ZAKRES ZADAŃ PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ A. Zakres zadań pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, zwanej dalej „pielęgniarką POZ” 1. Zadania pielęgniarki POZ w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób obejmują:
1) rozpoznawanie, ocenę i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym u świadczeniobiorców;
2) rozpoznawanie potrzeb pielęgnacyjnych i problemów zdrowotnych świadczeniobiorców;
3) prowadzenie edukacji zdrowotnej;
4) prowadzenie poradnictwa w zakresie zdrowego stylu życia;
5) monitorowanie rozwoju dziecka;
6) realizację programów zdrowotnych, programów polityki zdrowotnej i profilaktyki chorób;
7) prowadzenie działań profilaktycznych u świadczeniobiorców z grup ryzyka zdrowotnego;
8) organizowanie grup wsparcia;
9) profilaktykę chorób wieku rozwojowego;
10) edukację w zakresie obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym. 2. Zadania pielęgniarki POZ w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych obejmują:
1) realizację opieki pielęgnacyjnej nad świadczeniobiorcą w różnych stanach zdrowia i choroby zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i standardami opieki pielęgniarskiej;
2) wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych;
3) przygotowywanie i aktywizowanie do samoopieki i samopielęgnacji w chorobie i niepełnosprawności. 3. Zadania pielęgniarki POZ w zakresie świadczeń diagnostycznych obejmują:
1) przeprowadzanie wywiadów środowiskowych;
2) wykonywanie badania fizykalnego;
3) wykonywanie podstawowych parametrów życiowych i ich ocenę oraz interpretację;
4) ocenę stanu ogólnego świadczeniobiorcy oraz procesu jego zdrowienia;
5) ocenę jakości życia i wydolności psychofizycznej świadczeniobiorcy;
6) wykrywanie odchyleń od normy rozwojowej;
7) wykonywanie testów diagnostycznych poza laboratorium przy wykorzystaniu zestawów i aparatury przeznaczonych do wykonywania oznaczeń w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy;
8) ocenę i monitorowanie bólu;
9) ocenę wydolności pielęgnacyjno-opiekuńczej rodziny;
10) pobieranie materiału do badań diagnostycznych;
11) wystawianie skierowań na wykonanie badań diagnostycznych, w tym medycznej diagnostyki laboratoryjnej, z wyjąt- kiem badań wymagających metod diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta – zgodnie z wymogami art. 15a ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 576, z późn. zm.). 4. Zadania pielęgniarki POZ w zakresie świadczeń leczniczych obejmują:
1) udzielanie pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego i w nagłych zachorowaniach, w tym prowa- dzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej;
2) podawanie leków różnymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza, w tym wykonywanie iniekcji domięśnio- wych, dożylnych, podskórnych, śródskórnych oraz wykonywanie wlewów dożylnych;
3) zakładanie opatrunków na rany, odleżyny i oparzenia; Dziennik Ustaw –5– Poz. 2335
4) cewnikowanie pęcherza moczowego i usuwanie cewnika;
5) płukanie pęcherza moczowego;
6) wykonywanie wlewów lub wlewek doodbytniczych;
7) w porozumieniu z lekarzem wykonywanie zabiegów pielęgnacyjno-leczniczych w stomiach, przetokach i trudno goją- cych się ranach;
8) zdejmowanie szwów;
9) wykonywanie inhalacji;
10) wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciepła i zimna;
11) ustalanie diety w żywieniu przewlekle chorych;
12) dobór technik karmienia w zależności od stanu chorego;
13) doraźną modyfikację dawki leków przeciwbólowych, w uzgodnieniu z lekarzem i zgodnie z wykazem leków, do po- dawania których jest uprawniona pielęgniarka;
14) w ramach samodzielnego wykonywania świadczeń – ordynowanie leków zawierających określone substancje czynne, z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki odurzające i substancje psychotropo- we, oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, w tym wystawianie na nie recept oraz or- dynowanie określonych wyrobów medycznych, w tym wystawianie na nie zleceń albo recept – zgodnie z wymogami określonymi w art. 15a ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej;
15) w ramach realizacji zleceń lekarskich – wystawianie recept na leki, z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki odurzające i substancje psychotropowe, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne, niezbędne do kontynuacji leczenia, oraz wystawienie zleceń na wyroby me- dyczne – zgodnie z wymogami określonymi w art. 15a ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. 5. Zadania pielęgniarki POZ w zakresie świadczeń rehabilitacyjnych obejmują:
1) rehabilitację przyłóżkową w celu zapobiegania powikłaniom wynikającym z procesu chorobowego i długotrwałego unieruchomienia;
2) usprawnianie ruchowe;
3) drenaż ułożeniowy, prowadzenie gimnastyki oddechowej;
4) ćwiczenia ogólnousprawniające;
5) ułożenie i przemieszczanie chorego w łóżku. B. Zakres zadań położnej podstawowej opieki zdrowotnej, zwanej dalej „położną POZ” 1. Zadania położnej POZ w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób obejmują:
1) edukację dotyczącą prozdrowotnego stylu życia kobiety;
2) edukację przedporodową;
3) poradnictwo w zakresie odżywiania w okresie ciąży i połogu;
4) poradnictwo w zakresie pielęgnacji i prawidłowego żywienia noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia;
5) poradnictwo laktacyjne i promowanie karmienia piersią;
6) kształtowanie postaw rodzicielskich;
7) edukację i udzielanie porad w zakresie powrotu płodności po porodzie i metod regulacji płodności;
8) profilaktykę chorób ginekologicznych i patologii położniczych;
9) edukację kobiety we wszystkich okresach życia w zakresie prowadzenia samoobserwacji oraz podejmowania działań w celu wczesnego wykrywania i likwidacji czynników ryzyka nowotworowego;
10) edukację w zakresie zapobiegania zakażeniom HIV oraz chorobom przenoszonym drogą płciową;
11) profilaktykę chorób wieku rozwojowego;
12) edukację w zakresie obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym. Dziennik Ustaw –6– Poz. 2335 2. Zadania położnej POZ w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych obejmują:
1) planowanie, realizację i ocenę opieki pielęgnacyjnej nad:
a) kobietą w okresie ciąży, porodu i połogu,
b) noworodkiem i niemowlęciem do 8. tygodnia życia,
c) kobietą ze schorzeniami ginekologicznymi;
2) przygotowanie i wspieranie rodziny w opiece nad noworodkiem, niemowlęciem i kobietą;
3) przygotowanie kobiety do samoopieki i samopielęgnacji. 3. Zadania położnej POZ w zakresie świadczeń diagnostycznych obejmują:
1) przeprowadzanie wywiadu środowiskowego lub rodzinnego;
2) monitorowanie rozwoju ciąży fizjologicznej;
3) wykonywanie badania położniczego;
4) zwracanie uwagi na relację rodziny z noworodkiem i niemowlęciem do drugiego miesiąca życia;
5) ocenę stanu psychicznego kobiety w okresie ciąży i połogu, w tym ryzyka wystąpienia depresji poporodowej;
6) monitorowanie przebiegu połogu i rozwoju noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia;
7) obserwację i ocenę rozwoju psychoruchowego noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia oraz adaptacji do śro- dowiska zewnętrznego;
8) wykonywanie pomiarów u kobiety i noworodka oraz ocenę tych pomiarów zgodnie z przepisami dotyczącymi stan- dardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, wydanymi na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2190, z późn. zm.);
9) ocenę poziomu bilirubiny u noworodka w oparciu o topografię zażółcenia według schematu Kramera oraz pobieranie materiału do testów przesiewowych w kierunku wykrycia chorób metabolicznych;
10) wykonywanie testów diagnostycznych poza laboratorium przy wykorzystaniu zestawów i aparatury przeznaczonych do wykonywania oznaczeń w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy;
11) pobieranie materiału do badań diagnostycznych;
12) wystawianie skierowań na wykonanie określonych badań diagnostycznych, w tym medycznej diagnostyki laboratoryj- nej, z wyjątkiem badań wymagających metod diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta – zgodnie z wymogami art. 15a ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. 4. Zadania położnej POZ w zakresie świadczeń leczniczych obejmują:
1) udzielanie pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego i w nagłych zachorowaniach, w tym prowa- dzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej;
2) udzielanie pomocy położniczej i neonatologicznej w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego do czasu przybycia lekarza;
3) przyjmowanie porodu nagłego w warunkach domowych;
4) zabezpieczenie naciętego lub pękniętego krocza;
5) udzielanie pomocy w okresie laktacji;
6) wykonywanie zabiegów leczniczych, w tym:
a) podawanie leków różnymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza, w tym wykonywanie iniekcji domię- śniowych, dożylnych, podskórnych i śródskórnych oraz wykonywanie wlewów dożylnych,
b) zdejmowanie szwów,
c) cewnikowanie pęcherza moczowego u kobiet, usuwanie cewnika, płukanie pęcherza moczowego,
d) wykonywanie wlewów lub wlewek doodbytniczych,
e) płukanie pochwy,
f) leczenie i opatrywanie oparzeń, ran oraz odleżyn we współpracy z pielęgniarką POZ,
g) wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciepła i zimna; Dziennik Ustaw –7– Poz. 2335
7) ustalanie diety kobiety zgodnie z potrzebami;
8) doraźną modyfikację dawki leczniczej leku przeciwbólowego, w uzgodnieniu z lekarzem i zgodnie z wykazem leków, do podawania których jest uprawniona położna;
9) w ramach samodzielnego wykonywania świadczeń – ordynowanie leków zawierających określone substancje czynne, z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki odurzające i substancje psychotropo- we, oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, w tym wystawianie na nie recept oraz or- dynowanie określonych wyrobów medycznych, w tym wystawianie na nie zleceń albo recept – zgodnie z wymogami określonymi w art. 15a ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej;
10) w ramach realizacji zleceń lekarskich – wystawianie recept na leki, z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki odurzające i substancje psychotropowe, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne, niezbędne do kontynuacji leczenia, oraz wystawienie zleceń na wyroby me- dyczne – zgodnie z wymogami określonymi w art. 15a ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. 5. Zadania położnej POZ w zakresie świadczeń rehabilitacyjnych obejmują:
1) ćwiczenia usprawniające w ciąży, połogu i schorzeniach ginekologicznych;
2) wykonywanie drenażu ułożeniowego u kobiety;
3) prowadzenie gimnastyki oddechowej, relaksacyjnej i przygotowującej do porodu oraz w okresie połogu.