Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2024 r. w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu oraz właściwości organów w tych sprawach

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) alarm – wyemitowany z dowolnego źródła sygnał wzywający do natychmiastowego, pośpiesznego i zorganizowanego działania związanego z wykryciem skażenia lub zagrożeniem jego wystąpienia, które może zagrażać życiu lub zdrowiu osób;
2) alarmowanie – działania mające na celu natychmiastowe przekazanie sygnału do właściwych terytorialnie władz, służb i do ludności na danym terenie, informującego o wystąpieniu skażenia lub zagrożenia jego wystąpieniem, zagrażają- cych życiu lub zdrowiu osób;
3) analiza skażeń – prowadzenie działań mających na celu określenie rodzaju skażenia oraz jego parametrów z wykorzy- staniem obserwacji, pomiarów i standardowych procedur analitycznych;
4) monitorowanie skażeń – zespół pomiarów prowadzonych w sposób ciągły i pod ciągłym nadzorem w celu jak najszyb- szego wykrycia uwolnionych do środowiska materiałów powodujących skażenie lub w celu stwierdzenia zmian po- ziomu występującego skażenia;
5) obserwacja – prowadzenie działań, w określonych geograficznie punktach lub obszarach, mających na celu wykrycie źródła skażenia, miejsc uwolnienia do środowiska materiałów lub substancji powodujących skażenie lub stwierdzenie zmian stopnia tego skażenia, jak też czasu jego powstania;
6) ostrzeganie – działania mające na celu przekazanie komunikatów i informacji uprzedzających o prawdopodobnych za- grożeniach i zalecających podjęcie działań zabezpieczających i ochronnych oraz instruujące o sposobach realizacji tych działań;
7) pomiar skażeń – prowadzenie w sposób ciągły lub w odstępach czasu, zdalnie lub w sposób bezpośredni, w określo- nych geograficznie punktach lub obszarach, działań mających na celu uzyskiwanie informacji o parametrach skażenia;
8) powiadamianie – przekazanie, przy użyciu wszelkich dostępnych środków, potwierdzonych informacji o wystąpieniu skażenia, możliwości jego wystąpienia lub ustąpienia skażenia do właściwych instytucji;
9) prognozowanie skażeń – dokonywanie oceny rozwoju sytuacji będącej następstwem skażenia z jednoczesnym przewi- dywaniem i przedstawianiem możliwych skutków skażenia środowiska naturalnego, w szczególności gruntu, wody, powietrza, powierzchni ciała ludzi lub zwierząt, a także określanie wynikających z tego skutków dla funkcjonowania sfery publicznej i obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa; Dziennik Ustaw –2– Poz. 290
10) rozpoznanie skażeń – działanie mające na celu stwierdzenie obecności substancji promieniotwórczych, środków bio- logicznych lub chemicznych, jak również uzupełnienie i potwierdzenie wstępnych meldunków;
11) skażenie – zanieczyszczenie środowiska, w szczególności gruntu, wody, powietrza, żywności, pasz oraz powierzchni ciała ludzi lub zwierząt, niebezpiecznymi substancjami i mieszaninami chemicznymi, materiałami promieniotwór- czymi lub środkami biologicznymi, niezależnie od ich rodzaju i czasu ich oddziaływania;
12) systemy wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach – powiązany organizacyjno-technicznie zespół elementów przeznaczonych do identyfikacji skażeń, wytwarzania, gromadzenia, przetwarzania i wstępnej analizy informacji o uwolnieniu do środowiska toksycznych środków chemicznych, materiałów promieniotwórczych, środków biologicz- nych, a także o powstałych w następstwie takich zdarzeń skażeniach oraz o potencjalnych źródłach tych zagrożeń;
13) środek reagowania kryzysowego NATO – zaplanowany zestaw działań, który w przypadku kryzysu, po zaakceptowa- niu przez Radę Północnoatlantycką, może zostać zrealizowany przez państwa członkowskie lub sojusznicze dowódz- twa;
14) wykrywanie skażeń – działanie realizowane w określonym rejonie i czasie w celu potwierdzenia lub wykluczenia obec- ności niebezpiecznych substancji i mieszanin chemicznych, materiałów promieniotwórczych i środków biologicznych.

1. W przypadku:
1) wprowadzenia jednego ze stanów nadzwyczajnych, określonych w art. 228 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- skiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483, z 2001 r. poz. 319, z 2006 r. poz. 1471 oraz z 2009 r. poz. 946),
2) wdrożenia lub uruchomienia właściwego środka reagowania kryzysowego NATO,
3) wystąpienia katastrofy naturalnej, awarii technicznej lub działań terrorystycznych, mogących spowodować lub powo- dujących wystąpienie skażeń chemicznych, biologicznych lub promieniotwórczych na obszarze więcej niż jednego województwa i zagrażających życiu lub zdrowiu osób,
4) prowadzenia treningów i ćwiczeń, o których mowa w § 10
– Minister Obrony Narodowej może uruchomić krajowy system wykrywania skażeń i alarmowania, zwany dalej „KSWSiA”. 2. Minister Obrony Narodowej, samodzielnie lub na uzasadniony wniosek organu lub jednostki organizacyjnej wymie- nionej w § 4 ust. 1 pkt 2, uruchamia KSWSiA, określając każdorazowo, stosownie do zagrożenia, zakres terytorialny i pod- miotowy uruchomienia KSWSiA. 3. Nadzór nad funkcjonowaniem KSWSiA i funkcje koordynacyjne sprawuje Minister Obrony Narodowej przy po- mocy centrum dyspozycyjnego, którego rolę pełni Centralny Ośrodek Analizy Skażeń Sił Zbrojnych. 4. W przypadku uruchomienia KSWSiA Prezes Państwowej Agencji Atomistyki, Szef Agencji Bezpieczeństwa We- wnętrznego oraz ministrowie właściwi do spraw: wewnętrznych, zdrowia, administracji publicznej, rolnictwa, rynków rol- nych, rybołówstwa, gospodarki morskiej, klimatu i gospodarki wodnej kierują do centrum dyspozycyjnego osoby posiada- jące specjalistyczną wiedzę z zakresu oceny sytuacji skażeń lub przeciwdziałania skutkom ich wystąpienia.

1. W skład KSWSiA wchodzą:
1) systemy wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach obejmujące:
a) system wykrywania skażeń Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – nadzorowany przez Ministra Obrony Naro- dowej,
b) sieci i systemy nadzoru epidemiologicznego i kontroli chorób zakaźnych – nadzorowane przez ministra właści- wego do spraw zdrowia,
c) system stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń pro- mieniotwórczych, których działania koordynuje Prezes Państwowej Agencji Atomistyki,
d) nadzorowane przez wojewodów wojewódzkie systemy wykrywania i alarmowania oraz systemy wczesnego ostrzegania ludności, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kry- zysowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 122), w zakresie zadań wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego,
e) systemy nadzoru epizootycznego, fitosanitarnego, nadzoru nad bezpieczeństwem produktów pochodzenia zwie- rzęcego i paszami oraz nadzoru nad produktami rolno-spożywczymi nadzorowane przez ministrów właściwych do spraw rolnictwa i rynków rolnych oraz zdrowia; Dziennik Ustaw –3– Poz. 290
2) organy i jednostki organizacyjne, które dokonują analizy skażeń i oceny sytuacji oraz opracowują, ogłaszają i wpro- wadzają działania interwencyjne, obejmujące:
a) organy prowadzące, w zakresie właściwości, systemy obserwacji, pomiarów, analiz i prognozowania skażeń oraz wykonujące działania interwencyjne w zakresie odpowiedzi na wystąpienie skażenia, nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz ministrów właściwych do spraw: wewnętrz- nych, zdrowia, administracji publicznej, rolnictwa, rynków rolnych, rybołówstwa, gospodarki morskiej, klimatu, gospodarki wodnej,
b) dyrektorów urzędów morskich w zakresie swoich kompetencji, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 1, 1a, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 960, 1688 i 2029). 2. Uruchomienie KSWSiA nie zmienia podległości organizacyjnej systemu, organu lub jednostki organizacyjnej, o któ- rych mowa w ust. 1.

1. Warunkiem zapewnienia jednolitości funkcjonowania oraz wzajemnej interoperacyjności systemów, o których mowa w § 1, jest stosowanie:
1) metodyk i procedur obserwacji oraz pomiarów skażeń umożliwiających przekazywanie i interpretację wyników obser- wacji oraz pomiarów w ramach KSWSiA, zapewniających wzajemną kompatybilność systemów;
2) takich samych formatów komunikatów i informacji o skażeniach;
3) identycznych procedur przekazywania komunikatów i informacji o skażeniach;
4) jednolitego systemu zarządzania informacją o skażeniach. 2. Jednolitość i interoperacyjność funkcjonowania systemów wchodzących w skład KSWSiA zapewniają organy, któ- rym te systemy podlegają lub które je nadzorują. 3. Koordynację w zakresie jednolitości i interoperacyjności funkcjonowania systemów wchodzących w skład KSWSiA zapewnia Minister Obrony Narodowej. 4. W celu zapewnienia jednolitości i interoperacyjności funkcjonowania systemów wchodzących w skład KSWSiA Minister Obrony Narodowej działa na podstawie „Planu współdziałania jednostek organizacyjnych wchodzących w skład KSWSiA” uzgodnionego z:
1) ministrami właściwymi do spraw: wewnętrznych, zdrowia, administracji publicznej, rolnictwa, rynków rolnych, rybo- łówstwa, gospodarki morskiej, klimatu, gospodarki wodnej;
2) dyrektorem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Prezesem Rządo- wej Agencji Rezerw Strategicznych oraz Prezesem Państwowej Agencji Atomistyki. 5. Plan współdziałania jednostek organizacyjnych wchodzących w skład KSWSiA zawiera procedury współdziałania organów i jednostek organizacyjnych nadzorowanych przez tych ministrów lub im podległych w zakresie realizacji zadań w ramach KSWSiA.

Przygotowanie systemów wchodzących w skład KSWSiA do wykonywania zadań, o których mowa w § 6, reali- zują w zakresie swoich kompetencji organy i jednostki organizacyjne, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2, w stosunku do podlegających im systemów, przez:
1) działania planistyczne, organizacyjne i szkoleniowe dotyczące:
a) aktualizacji danych o potencjalnych źródłach zagrożenia skażeniami,
b) doskonalenia procedur podnoszenia gotowości tych systemów – stosownie do poziomu zagrożenia skażeniami,
c) aktualizacji planów rozmieszczenia punktów wykonujących pomiary skażeń w zależności od stanu gotowości sys- temu i danych wynikających z analizy potencjalnych zagrożeń,
d) doskonalenia sposobów i procedur współdziałania w zakresie monitoringu skażeń, ich prognozowania, rozpozna- nia i w zakresie oceny sytuacji skażeń,
e) sposobów organizacji i utrzymania łączności i wymiany informacji o skażeniach w warunkach pokoju i w stanach nadzwyczajnych,
f) tworzenia warunków do preferencyjnego przekazu informacji w systemach wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach;
2) organizowanie szkoleń i doskonalenie osób funkcyjnych w zakresie: wiedzy o właściwościach źródeł skażeń, syste- mów ochrony przed skażeniami, sposobów i metodyki dokonywania pomiarów skażeń, oceny sytuacji związanych z wystąpieniem skażeń, usuwania skutków skażeń oraz prawnych rozwiązań dotyczących zagadnień ochrony przed skażeniami;
3) organizowanie oraz prowadzenie ćwiczeń i treningów sprawdzających i doskonalących funkcjonowanie tych syste- mów i procedur oraz udział w takich ćwiczeniach i treningach.

1. Organy i jednostki organizacyjne, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2, w przypadku wykrycia zagrożenia skaże- niami lub stwierdzenia wystąpienia skażeń przez podległe im systemy niezwłocznie powiadamiają właściwy terytorialnie organ administracji publicznej, zgodnie z planem, o którym mowa w § 5 ust. 4. 2. Decyzje o wprowadzeniu lub ogłoszeniu sygnału alarmowego lub komunikatu ostrzegawczego, a także o ich odwo- łaniu, podejmuje właściwy terytorialnie organ administracji publicznej. 3. Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są określone w załączniku do rozporządzenia. 4. Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze wykorzystuje się w sytuacji rzeczywistego zagrożenia lub w celu przeprowadzenia treningów lub ćwiczeń. 5. Wykorzystanie sygnałów alarmowych i komunikatów ostrzegawczych w ramach treningów i ćwiczeń dotyczących systemów wykrywania i alarmowania jest możliwe po ogłoszeniu rozpoczęcia treningów lub ćwiczeń przez właściwe tery- torialnie organy administracji publicznej, z 24-godzinnym wyprzedzeniem, w środkach masowego przekazu i w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie. Ogłoszenie zawiera informacje o zakresie i zasięgu terytorialnym prowadzonego treningu lub ćwiczenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.1) Prezes Rady Ministrów: D. Tusk
1) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2013 r. w sprawie systemów wykry- wania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu oraz właściwości organów w tych sprawach (Dz. U. poz. 96), które utraciło moc z dniem 24 października 2023 r. zgodnie z art. 821 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248). Dziennik Ustaw –5– Poz. 290 Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2024 r. (Dz. U. poz. 290) SYGNAŁY ALARMOWE I KOMUNIKATY OSTRZEGAWCZE OBOWIĄZUJĄCE NA TERYTORIUM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ SYGNAŁY ALARMOWE Sposób ogłoszenia alarmów Lp. Czynności akustyczny system alar- wizualny sygnał środki masowego przekazu mowy alarmowy Znak koloru żółtego Powtarzana trzykrotnie zapowiedź słowna: w kształcie trójkąta Sygnał akustyczny – lub, Ogłoszenie 1 modulowany dźwięk syreny Uwaga! Uwaga! Uwaga! Ogłaszam alarm w uzasadnionych alarmu w okresie trzech minut (podać przyczynę, rodzaj alarmu itp.) przypadkach, innej …………………. dla …………………. figury geometrycznej Powtarzana trzykrotnie zapowiedź słowna: Sygnał akustyczny – ciągły Odwołanie 2 dźwięk syreny w okresie Uwaga! Uwaga! Uwaga! Odwołuję alarm alarmu trzech minut (podać przyczynę, rodzaj alarmu itp.) …………………. dla …………………. KOMUNIKATY OSTRZEGAWCZE Sposób ogłoszenia komunikatu Sposób odwołania komunikatu Rodzaj akustyczny akustyczny Lp. komunikatu system środki masowego przekazu system środki masowego przekazu alarmowy alarmowy Powtarzana trzykrotnie zapowiedź słowna: Uwaga! Uwaga! Osoby znajdujące Powtarzana trzykrotnie się na terenie ………………….…. zapowiedź słowna: Uprzedzenie około godz. …… min. …………... Uwaga! Uwaga! Odwołuję 1 o zagrożeniu uprzedzenie o zagrożeniu może nastąpić skażenie skażeniami …………………………. ………………………………….... (podać rodzaj skażenia) (podać rodzaj skażenia) dla ……………………… w kierunku ………………………. (podać kierunek) Powtarzana trzykrotnie zapowiedź Powtarzana trzykrotnie słowna: zapowiedź słowna: Uprzedzenie Informacja o zagrożeniu i sposobie Uwaga! Uwaga! Odwołuję o klęskach postępowania mieszkańców uprzedzenie o zagrożeniu 2 żywiołowych …………………………………… i zagrożeniu …………………………. środowiska (podać rodzaj zagrożenia, (podać rodzaj klęski) spodziewany czas wystąpienia i wytyczne dla mieszkańców) dla ………………………