Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie nadania Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego - Państwowemu Zakładowi Higieny statusu państwowego instytutu badawczego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 2021 r. w sprawie nadania Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego - Państwowemu Zakładowi Higieny statusu państwowego instytutu badawczego
1. Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego – Państwowemu Zakładowi Higieny z siedzibą w Warszawie, utworzonemu na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 10 czerwca 1927 r. o Państwowym Zakładzie Higieny (Dz. U. z 1936 r. poz. 336 oraz z 1939 r. poz. 365), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 października 2007 r. w sprawie zmiany nazwy Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie (Dz. U. poz. 1466) oraz rozporządzenia Rady Mini strów z dnia 21 stycznia 2020 r. w sprawie połączenia Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny oraz Instytutu Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła (Dz. U. poz. 135), zwanemu dalej „Instytutem”, nadaje się status państwowego instytutu badawczego. 2. Instytut używa nazwy „Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy”. 3. Nadzór nad Instytutem sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia.
1. Przedmiotem działania Instytutu jest prowadzenie badań naukowych, prac rozwojowych i wdrożeniowych z za kresu nauk o zdrowiu, dostosowanych do potrzeb zdrowia publicznego oraz ochrony zdrowia, w szczególności dotyczących monitorowania i analiz stanu zdrowia ludności oraz jego uwarunkowań, organizacji systemu ochrony zdrowia, bezpieczeń stwa żywności oraz sposobu żywienia i stanu odżywienia człowieka, promocji i profilaktyki zdrowia, epidemiologii i diag nostyki chorób zakaźnych, nadzoru epidemiologicznego, szczepień ochronnych, bezpieczeństwa zdrowotnego środowiska i naturalnych surowców leczniczych. 2. W ramach działania, o którym mowa w ust. 1, Instytut:
1) prowadzi badania i dokonuje ocen w zakresie weryfikacji poprawności danych epidemiologicznych oraz wyników badań laboratoryjnych i opracowuje wytyczne w zakresie metodologii wyników badań laboratoryjnych, prowadzo nych na potrzeby nadzoru epidemiologicznego, a także urzędowej kontroli żywności, wydaje oceny i kwalifikacje rodzajowe naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych oraz wydaje atesty higieniczne;
2) współpracuje z organizacjami międzynarodowymi w zakresie wymiany danych, w szczególności dotyczących charak terystyki patogenów występujących na terenie kraju;
3) monitoruje czynniki determinujące stan zdrowia społeczeństwa na potrzeby planowania, monitorowania realizacji i ewaluacji programów polityki zdrowotnej oraz programów zdrowotnych, a także innych interwencji w zakresie zdrowia publicznego;
4) monitoruje wartość odżywczą żywności i nawyki żywieniowe ludności w kraju;
5) gromadzi i analizuje dane o występowaniu zakażeń drobnoustrojami opornymi na antybiotyki i inne produkty lecznicze;
6) realizuje działania w obszarze monitorowania określonych chemicznych czynników ryzyka występujących w żywności;
7) ocenia środowiskowe zagrożenia zdrowotne populacji generalnej z uwzględnieniem zmienności regionalnej, w szcze gólności związane z zanieczyszczeniem powietrza;
8) ocenia nierówności społeczne w zdrowiu i proponuje działania mające na celu rozwiązywanie problemów zdrowotnych w wymiarze populacyjnym w celu poprawy stanu zdrowia i zmniejszenia nierówności w zdrowiu, ze szczególnym uwzględnieniem promocji zdrowia i profilaktyki chorób niezakaźnych;
9) bierze udział w przygotowaniu danych i analiz niezbędnych do opracowania Ogólnopolskiej Mapy Potrzeb Zdrowotnych;
10) prowadzi w ramach statystyki publicznej ogólnopolskie badanie chorobowości szpitalnej ogólnej; Dziennik Ustaw –2– Poz. 1142
11) prowadzi badania i analizy w zakresie szacowania faktycznych kosztów chorób z uwzględnieniem kosztów bezpo średnich, utraty produktu krajowego brutto i kosztów niepieniężnych;
12) prowadzi badania i analizy w zakresie oceny skutków ekonomicznych chorób i ich wpływu na sytuację sektora finan sów publicznych;
13) rozwija badania w dziedzinie zdrowia publicznego na potrzeby polityki zdrowotnej;
14) prowadzi działalność edukacyjną w zakresie zdrowia publicznego z uwzględnieniem kursów specjalizacyjnych oraz innych form kształcenia. 3. Do zadań Instytutu, szczególnie ważnych dla planowania i realizacji polityki państwa, których wykonywanie jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego oraz poprawy jakości życia obywateli, wykonywanych w sposób ciągły, należy:
1) współrealizacja i monitorowanie realizacji Narodowego Programu Zdrowia w zakresie zleconym przez ministra właś ciwego do spraw zdrowia albo Głównego Inspektora Sanitarnego;
2) prowadzenie badań epidemiologicznych i analiz oceniających częstość występowania chorób i zakażeń w populacji krajowej, w tym badań przeglądowych, a także monitorowanie trendów i sposobów szerzenia się oraz czynników ryzyka chorób na potrzeby planowania i ewaluacji programów profilaktycznych;
3) prowadzenie ośrodków referencyjnych w zakresie diagnostyki laboratoryjnej oraz identyfikacji etiologicznych czynników zakażeń i chorób stwarzających szczególne zagrożenie dla społeczeństwa, w tym zapewnienie merytorycznego i labora toryjnego wsparcia dla realizacji zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej dotyczących zwalczania chorób zakaźnych;
4) kontrola jakości i ocena bezpieczeństwa produktów immunologicznych, produktów krwiopochodnych stosowanych w zapobieganiu chorobom zakaźnym u ludzi i zwalczaniu tych chorób oraz pełnienie funkcji Państwowego Laborato rium Kontroli Produktów Leczniczych i współpraca z Europejskim Dyrektoriatem ds. Jakości Leków w zakresie bez pieczeństwa szczepionek i surowic odpornościowych;
5) monitorowanie doniesień naukowych i informacji z organizacji międzynarodowych w celu identyfikacji nowych zaka żeń i chorób zakaźnych stwarzających potencjalne zagrożenia dla zdrowia publicznego o zasięgu krajowym i między narodowym oraz doskonalenie i wdrażanie metod ich rozpoznawania i ograniczania;
6) utrzymywanie laboratorium diagnostycznego spełniającego wymogi krajowe i międzynarodowe standardy w zakresie bezpieczeństwa pracy z etiologicznymi czynnikami chorób zakaźnych, dla których regulacje prawne lub dostępna wiedza naukowa uzasadniają zachowanie szczególnych środków ochrony, hermetyczności i zabezpieczenia środowi ska pracy przed dostępem osób nieuprawnionych;
7) opracowywanie i przekazywanie danych z krajowego nadzoru epidemiologicznego do europejskiego systemu nadzoru epidemiologicznego prowadzonego przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, w tym pełnienie funkcji wiodącej krajowej jednostki koordynującej;
8) utrzymywanie i rozwój systemu informacyjnego EpiBaza wspierającego zbieranie i analizę danych w ramach krajo wego nadzoru epidemiologicznego nad zakażeniami i chorobami zakaźnymi;
9) monitorowanie i ocena stanu zdrowia oraz sposobu odżywiania się ludności w kraju i wybranych subpopulacji w celu:
a) określenia najważniejszych problemów zdrowotnych i wsparcia w ustalaniu priorytetów polityki zdrowotnej,
b) przygotowania projektu regionalnej mapy potrzeb zdrowotnych, a następnie sporządzenia Ogólnopolskiej Mapy Potrzeb Zdrowotnych
– we współpracy z Agencją Badań Medycznych, Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Głównym Urzędem Statystycznym, Narodowym Funduszem Zdrowia oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych;
10) opracowywanie i realizacja zadań w zakresie profilaktyki pierwotnej i wtórnej oraz promocji zdrowia;
11) wsparcie Głównego Inspektoratu Sanitarnego w zakresie bezpieczeństwa żywności, żywienia oraz materiałów i wyro bów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, w szczególności przez:
a) prowadzenie Krajowego Laboratorium Referencyjnego w zakresie bezpieczeństwa żywności zgodnie z przepisa mi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnoś ciowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE L 95 z 07.04.2017, str. 1, z późn. zm.1)),
1) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 137 z 24.05.2017, str. 40, Dz. Urz. UE L 82 z 25.03.2019, str. 4, Dz. Urz. UE L 317 z 09.12.2019, str. 114 oraz Dz. Urz. UE L 321 z 12.12.2019, str. 111. Dziennik Ustaw –3– Poz. 1142
b) zapewnienie oceny ryzyka na potrzeby Europejskiego Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żyw ności i Paszach (RASFF) oraz w sytuacjach kryzysowych,
c) gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie danych gromadzonych w ramach działań krajowego nadzoru nad bezpieczeństwem żywności, w tym ocenę pobranych z żywności zanieczyszczeń żywności i substancji dodatko wych oraz współpracę w tym zakresie z Europejskim Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności,
d) wsparcie Głównego Inspektoratu Sanitarnego w zakresie prowadzenia działań związanych z przeglądami naj wyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni (NDP),
e) przygotowywanie raportów ewaluacyjnych w zakresie badań polowych dotyczących pozostałości pestycydów dla państwa raportującego dotyczących przeglądu najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycy dów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni (NDP) w ramach art. 12 rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyż szych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwie- rzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG (Dz. Urz. UE L 70 z 16.03.2005, str. 1, z późn. zm.2)) oraz dokonywanie przeglądów wartości NDP jako państwo raportujące,
2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 29 z 02.02.2006, str. 3, Dz. Urz. UE L 58 z 01.03.2008, str. 1, Dz. Urz. UE L 76 z 31.03.2008, str. 31, Dz. Urz. UE L 97 z 09.04.2008, str. 67, Dz. Urz. UE L 234 z 30.08.2008, str. 1, Dz. Urz. UE L 81 z 27.03.2009, str. 3, Dz. Urz. UE L 239 z 10.09.2009, str. 5, Dz. Urz. UE L 290 z 06.11.2009, str. 7, Dz. Urz. UE L 301 z 17.11.2009, str. 6, Dz. Urz. UE L 94 z 15.01.2010, str. 1, Dz. Urz. UE L 129 z 28.05.2010, str. 3, Dz. Urz. UE L 174 z 09.07.2010, str. 18, Dz. Urz. UE L 220 z 21.08.2010, str. 1, Dz. Urz. UE L 226 z 21.08.2010, str. 1, Dz. Urz. UE L 266 z 28.08.2010, str. 10, Dz. Urz. UE L 86 z 01.04.2011, str. 1, Dz. Urz. UE L 124 z 13.05.2011, str. 23, Dz. Urz. UE L 137 z 25.05.2011, str. 3, Dz. Urz. UE L 140 z 27.05.2011, str. 2, Dz. Urz. UE L 142 z 28.05.2011, str. 1, Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2011, str. 1, Dz. Urz. UE L 208 z 13.08.2011, str. 1 i 23, Dz. Urz. UE L 258 z 04.10.2011, str. 12, Dz. Urz. UE L 89 z 27.03.2012, str. 5, Dz. Urz. UE L 105 z 17.04.2012, str. 1, Dz. Urz. UE L 135 z 25.05.2012, str. 4, Dz. Urz. UE L 144 z 05.08.2012, str. 25, Dz. Urz. UE L 166 z 27.06.2012, str. 67, Dz. Urz. UE L 176 z 06.07.2012, str. 1, Dz. Urz. UE L 266 z 02.10.2012, str. 1, Dz. Urz. UE L 273 z 06.10.2012, str. 1, Dz. Urz. UE L 25 z 26.01.2013, str. 1 i 49, Dz. Urz. UE L 68 z 12.03.2013, str. 30, Dz. Urz. UE L 75 z 19.03.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 88 z 27.03.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 96 z 05.04.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 151 z 04.06.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 192 z 13.07.2013, str. 39, Dz. Urz. UE L 217 z 13.08.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 221 z 17.08.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 233 z 31.08.2013, str. 11, Dz. Urz. UE L 279 z 19.10.2013, str. 10, Dz. Urz. UE L 307 z 16.11.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 339 z 17.12.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 17 z 21.01.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 16 z 21.01.2014, str. 13, Dz. Urz. UE L 22 z 25.01.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 27 z 30.01.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 35 z 05.02.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 87 z 22.03.2014, str. 49, Dz. Urz. UE L 93 z 28.03.2014, str. 28, Dz. Urz. UE L 112 z 15.04.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 119 z 23.04.2014, str. 3, Dz. Urz. UE L 146 z 16.05.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 164 z 03.06.2014, str. 16, Dz. Urz. UE L 171 z 11.06.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 186 z 26.06.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 186 z 26.06.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 189 z 27.06.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 202 z 10.07.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 208 z 15.07.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 279 z 23.09.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 300 z 18.10.2014, str. 5, Dz. Urz. UE L 304 z 23.10.2014, str. 43, Dz. Urz. UE L 305 z 24.10.2014, str. 3 i 47, Dz. Urz. UE L 308 z 29.10.2014, str. 3, Dz. Urz. UE L 28 z 04.02.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 71 z 14.03.2015, str. 1, 56 i 114, Dz. Urz. UE L 92 z 08.04.2015, str. 20, Dz. Urz. UE L 100 z 17.04.2015, str. 10, Dz. Urz. UE L 138 z 04.06.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 145 z 10.06.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 147 z 12.06.2015, str. 3, Dz. Urz. UE L 167 z 01.07.2015, str. 10, Dz. Urz. UE L 181 z 09.07.2015, str. 27, Dz. Urz. UE L 195 z 23.07.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 249 z 25.09.2015, str. 14, Dz. Urz. UE L 280 z 24.10.2015, str. 2, Dz. Urz. UE L 302 z 19.11.2015, str. 15, Dz. Urz. UE L 2 z 05.01.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 12 z 19.01.2016, str. 28, Dz. Urz. UE L 13 z 21.01.2016, str. 12, Dz. Urz. UE L 14 z 21.01.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 15 z 22.01.2016, str. 2, Dz. Urz. UE L 16 z 23.01.2016, str. 8, Dz. Urz. UE L 20 z 27.01.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 28 z 04.02.2016, str. 12, Dz. Urz. UE L 31 z 06.02.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 78 z 24.03.2016, str. 31 i 34, Dz. Urz. UE L 79 z 30.03.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 90 z 06.04.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 100 z 15.04.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 132 z 21.05.2016, str. 95, Dz. Urz. UE L 167 z 24.06.2016, str. 1 i 46, Dz. Urz. UE L 172 z 29.06.2016, str. 1 i 22, Dz. Urz. UE L 215 z 10.08.2016, str. 4, Dz. Urz. UE L 261 z 28.09.2016, str. 3, Dz. Urz. UE L 273 z 08.10.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 281 z 18.10.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 286 z 21.10.2016, str. 4, Dz. Urz. UE L 298 z 04.11.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 30 z 03.02.2017, str. 1 i 45, Dz. Urz. UE L 63 z 06.03.2017, str. 71, Dz. Urz. UE L 93 z 04.04.2017, str. 1 i 30, Dz. Urz. UE L 95 z 07.04.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 96 z 07.04.2017, str. 1 i 44, Dz. Urz. UE L 97 z 08.04.2017, str. 9, Dz. Urz. UE L 101 z 13.04.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 148 z 10.06.2017, str. 27, Dz. Urz. UE L 151 z 14.06.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 159 z 21.06.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 164 z 27.06.2017, str. 28, Dz. Urz. UE L 170 z 01.07.2017, str. 3, Dz. Urz. UE L 253 z 30.09.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 12 z 17.01.2018, str. 24, Dz. Urz. UE L 13 z 18.01.2018, str. 8, Dz. Urz. UE L 14 z 19.01.2018, str. 6, Dz. Urz. UE L 121 z 16.05.2018, str. 1, 30 i 63, Dz. Urz. UE L 140 z 06.06.2018, str. 38, Dz. Urz. UE L 169 z 06.07.2018, str. 27, Dz. Urz. UE L 189 z 26.07.2018, str. 9, Dz. Urz. UE L 256 z 12.10.2018, str. 8, 33 i 45, Dz. Urz. UE L 9 z 11.01.2019, str. 94, Dz. Urz. UE L 10 z 14.01.2019, str. 8, Dz. Urz. UE L 12 z 15.01.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 22 z 24.01.2019, str. 1, 13, 52 i 74, Dz. Urz. UE L 96 z 05.04.2019, str. 6, Dz. Urz. UE L 157 z 14.06.2019, str. 3, Dz. Urz. UE L 159 z 17.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 165 z 21.06.2019, str. 23, Dz. Urz. UE L 185 z 11.07.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 239 z 18.09.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 240 z 18.09.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 246 z 26.09.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 277 z 29.10.2019, str. 1 i 66, Dz. Urz. UE L 40 z 13.02.2020, str. 4, Dz. Urz. UE L 164 z 27.05.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 178 z 08.06.2020, str. 7, Dz. Urz. UE L 184 z 12.06.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 190 z 16.06.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 195 z 19.06.2020, str. 9, Dz. Urz. UE L 239 z 24.07.2020, str. 7, Dz. Urz. UE L 358 z 28.10.2020, str. 3, Dz. Urz. UE L 367 z 05.11.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 46 z 10.02.2021, str. 5, Dz. Urz. UE L 125 z 13.04.2021, str. 15, Dz. Urz. UE L 131 z 16.04.2021, str. 4, Dz. Urz. UE L 131 z 16.04.2021, str. 55, Dz. Urz. UE L 133 z 20.04.2021, str. 9 oraz Dz. Urz. UE L 139 z 23.04.2021, str. 148. Dziennik Ustaw –4– Poz. 1142
f) uczestnictwo ekspertów Instytutu w posiedzeniach organizowanych w ramach prac instytucji Unii Europejskiej,
g) sporządzanie opinii, analiz i doradztwo w obszarze bezpieczeństwa żywności i żywienia oraz prowadzenie szkoleń dla organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej;
12) gromadzenie i analiza krajowych danych o występowaniu zakażeń i chorób zakaźnych powodowanych przez drobno ustroje oporne na antybiotyki i inne produkty lecznicze;
13) prowadzenie w ramach statystyki publicznej ogólnopolskiego badania chorobowości szpitalnej ogólnej;
14) popularyzacja wiedzy i informowanie społeczeństwa o aktualnej sytuacji epidemiologicznej dotyczącej zakażeń i cho rób zakaźnych oraz o sytuacji zdrowotnej obywateli, a także popularyzacja wiedzy i zachowań sprzyjających zdrowiu w zakresie profilaktyki chorób, prawidłowego odżywiania oraz prozdrowotnego stylu życia;
15) rozwój krajowej i międzynarodowej współpracy naukowej.
Źródłem finansowania zadań Instytutu są środki finansowe:
1) uzyskiwane ze źródeł, o których mowa w art. 18 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych;
2) uzyskane na zasadach określonych w art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych;
3) z tytułu wykonywania działalności leczniczej;
4) na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz z innych źródeł zagranicznych;
5) uzyskiwane z innych źródeł.