Postanowienie SN z 28 kwietnia 2015, sygn. II KK 74/15
Data orzeczenia
28 kwietnia 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Stanisław Zabłocki
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (15)
POSTANOWIENIE
Dnia 28 kwietnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Zabłocki
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 28 kwietnia 2015 r.,
sprawy S. W.
skazanego z art. 197 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 30 lipca 2014 r., ,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w N.
z dnia 28 sierpnia 2013 r.
p o s t a n o w i ł
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2) obciążyć skazanego S. W. kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego, w tym nieuiszczoną dotąd opłatą od kasacji.
UZASADNIENIE
S. W. został oskarżony o to, że w dniu 8 stycznia 2011 roku w N., woj. M., w
mieszkaniu nr 12, położonym przy ul. L. 391, przy użyciu przemocy w postaci
przewrócenia na tapczan, przyduszania do poduszki, przytrzymywania rękami i
ciałem oraz przy użyciu groźby bezprawnej zmasakrowania twarzy, doprowadził A.
W. do obcowania płciowego w ten sposób, że wkładał jej palce, a następnie
członka do pochwy, powodując obrażenia ciała pokrzywdzonej w postaci zasinień
na ramieniu, zaczerwienienia na przedramieniu lewym, dwóch otarć naskórka na
prawym udzie po stronie wewnętrznej w okolicach pachwiny, które to obrażenia
powodowały naruszenie czynności narządu ciała i rozstrój zdrowia na czas trwający
2
nie dłużej niż 7 dni, tj. o czyn z art. 197 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art.
11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w N. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 roku, sygn. akt …
382/11, oskarżonego S. W. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i
za to na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
skazał go, a na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu
karę 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres
rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie tj. od dnia 9 stycznia 2011 roku do
dnia 15 lipca 2011 roku. Nadto, na podstawie art. 41 a § 1 k.k. orzekł wobec
oskarżonego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną A. W. na okres 2 lat. Na
podstawie art. 415 § 3 k.p.k. pozostawił powództwo cywilne bez rozpoznania.
Od powyższego orzeczenia apelację wniósł obrońca oskarżonego,
zaskarżając wyżej wymieniony wyrok w całości i na zasadzie art. 427 § 2 k.p.k. i
art. 438 pkt 2 k.p.k. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające
wpływ na treść wyroku, w postaci:
1) obrazy art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 9 k.p.k.,
wobec naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów poprzez wybiórcze
dopuszczenie wniosków dowodowych, a tym samym oparcie orzeczenia na
niekompletnym materiale dowodowym;
2) obrazy art. 169 § 2 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. wobec oddalenia wniosku
dowodowego z opinii biegłego psychologa, na okoliczność ustalenia, czy
wypowiedzi oraz sposób zachowania pokrzywdzonej utrwalony na nagraniu
odtworzonym na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011 roku ma charakter
spontaniczny, czy też jest determinowany świadomością pokrzywdzonej
nagrywania zdarzenia oraz oddalenia wniosku dowodowego o odtworzenie płyty
DVD zawierającej nagranie gróźb A. W. kierowanych do S. W. na okoliczność
oceny wiarygodności zeznań A. W., co doprowadziło do niewyjaśnienia w toku
rozprawy stosunków panujących pomiędzy stronami;
3) obrazy art. 7 k.p.k. poprzez niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego
i logiki uznanie zeznań J. W. i D. P. za w pełni wiarygodne i istotne dla
przedmiotowej sprawy, podczas gdy zeznania te mogły stanowić jedynie dowód
pośredni;
3
4) obrazy art. 7 k.p.k. poprzez niezgodne z zasadami doświadczenia
życiowego i logiki uznanie za w pełni wiarygodne zeznań C. P. i A. W. w zakresie,
w którym zeznania te wzajemnie się wykluczają;
5) obrazy art. 7 k.p.k. poprzez niezgodne z zasadami doświadczenia
życiowego i logiki bezpodstawne uznanie, iż zeznania A. S. i P. W. w zakresie
stosunków panujących w domu państwa W. i zachowań domowników nie zasługują
na prymat wiarygodności.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w N. do
ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt … 1384/13,
utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
Od powyższego prawomocnego wyroku, kończącego postępowanie w
sprawie, kasację wniósł obrońca skazanego, zarzucając rażące naruszenie
przepisów prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, w postaci obrazy
art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., poprzez niewyjaśnienie w toku postępowania
odwoławczego oraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, niezasadności zarzutu
obrazy art. 169 § 2 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. wobec oddalenia wniosku
dowodowego z opinii biegłego psychologa, na okoliczność ustalenia, czy
wypowiedzi oraz sposób zachowania pokrzywdzonej utrwalony na nagraniu
odtworzonym na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011 roku ma charakter
spontaniczny, czy też jest determinowany świadomością pokrzywdzonej
nagrywania zdarzenia oraz oddalenia wniosku dowodowego o odtworzenie płyty
DVD zawierającej nagranie gróźb A. W. kierowanych do S. W. na okoliczność
oceny wiarygodności zeznań A. W., co doprowadziło do niewyjaśnienia w toku
rozprawy stosunków panujących pomiędzy stronami.
W konkluzji kasacji wniósł on o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w W.
wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej.
Rozpoznając kasację, wniesioną w niniejszej sprawie, w granicach
zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k. in principio) oraz kontrolując z
4
urzędu, czy nie zachodzi potrzeba rozpoznania kasacji w szerszym zakresie (art.
536 k.p.k. in fine), Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W sprawie niniejszej nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie
rozwiązań określonych w art. 435, 439 i 455 k.p.k., a zatem wniesiona kasacja
została rozpoznana, jak nakazują przepisy prawa, w zakreślonych w niej granicach
zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów.
Stopień bezzasadności zgłoszonych w kasacji zarzutów przemawiał zaś za
oddaleniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia z zastosowaniem trybu
określonego w art. 535 § 3 k.p.k.
Obrońca skazanego powraca w kasacji do tego wątku zwykłego środka
odwoławczego, w którym kwestionował on spontaniczność zachowań
pokrzywdzonej i stwierdza, iż do weryfikacji tej okoliczności konieczne było
przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa, który poddałby analizie
zapis nagrania odtworzonego na rozprawie. Wskazuje on również na problem
oddalenia wniosku dowodowego o odtworzenie płyty DVD zawierającej groźby A.
W. pod adresem męża, których odsłuchanie, zdaniem obrońcy, mogłoby być
pomocne dla prawidłowego ustalenia stosunków panujących pomiędzy
małżonkami. Należy z całym naciskiem podkreślić zatem, że zarzuty wywiedzione
w kasacji były już formułowane na etapie postępowania apelacyjnego, zaś obrońca
obecnie wskazuje na naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Zatem, w
celu prawidłowego rozpoznania zarzutu kasacyjnego koniecznym jest
przeprowadzenie analizy uzasadnienia wyroku Sądu ad quem w tej części, w jakiej
odnosi się ono do zarzutu z pkt 2. zwykłego środka odwoławczego. Jak to już
bowiem wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie, zarzuty podniesione w kasacji
pod adresem orzeczenia sądu I instancji - a przecież bezsporne jest to, iż dowody
stanowiące podstawę ustalonego stanu faktycznego przeprowadzane były w
niniejszej sprawie na forum sądu a quo, a nie na forum sądu ad quem - podlegają
rozważeniu przez sąd kasacyjny tylko w takim zakresie, w jakim jest to nieodzowne
dla należytego rozpoznania zarzutów stawianych zaskarżonemu w tym
nadzwyczajnym trybie orzeczeniu sądu odwoławczego. Nie można ich więc
rozpatrywać w oderwaniu od zarzutów stawianych orzeczeniu sądu odwoławczego,
nie jest bowiem funkcją kontroli kasacyjnej ponowne - niejako „dublujące” kontrolę
5
apelacyjną - rozpoznawanie zarzutów stawianych przez skarżącego orzeczeniu
sądu I instancji. Stwierdzenie zaś ich zasadności ma znaczenie wyłącznie jako
racja ewentualnego stwierdzenia zasadności i uwzględnienia zarzutów
odniesionych do orzeczenia sądu odwoławczego. Jedynie to ostatnie może bowiem
zostać zaskarżone kasacją (por. np. precedensowy wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 28 listopada 1996 r., III KKN 148/96, OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 12 i cały
szereg dalszych judykatów).
Jak wynika z - przeprowadzonej przez Sąd kasacyjny - analizy części
motywacyjnej orzeczenia Sądu Okręgowego, Sąd ten, dokonując kontroli
odwoławczej, rozpoznał przedmiotowy zarzut apelacyjny i odniósł się do niego w
sposób obszerny i drobiazgowy (zob. k. 3-4 maszynopisu uzasadnienia wyroku
Sądu ad quem), czyniąc zadość wymaganiom art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.
Sąd Okręgowy nie tylko odniósł się do zapatrywań wyrażonych w tym zakresie
przez Sąd Rejonowy oraz do stanowiska zajętego wobec nich przez obrońcę, ale
także wyjaśnił, dlaczego również i w opinii sądu odwoławczego wiarygodność
zeznań pokrzywdzonej nie budziła w niniejszej sprawie wątpliwości, a
przeprowadzanie wnioskowanego przez obrońcę dowodu nie mogłoby mieć wpływu
na oceny dokonywane w tej sferze, które przecież są domeną organu
procesowego, a nie biegłego. Sąd ad quem wyraźnie wskazał, iż wypowiedzi
pokrzywdzonej, która miała świadomość, iż rozmowa jest nagrywana, nie mogły
mieć, z założenia, charakteru spontanicznego i do ustalenia tego faktu nie jest
wcale potrzebna opinia biegłego psychologa. Sąd Okręgowy wskazał ponadto, iż
nie ma jakichkolwiek powodów aby - pomimo nagrywania przez nią przebiegu
wydarzeń krytycznego dnia - twierdzić, iż pokrzywdzona zainicjowała i częściowo
zainscenizowała samo zdarzenie, gdyż przeczy temu treść nagrania, której nie
sposób podważyć. Z nagrania wynika bowiem, iż skazany ponad trzydziestokrotnie
wydawał pokrzywdzonej polecenie zdjęcia ubrania w celu odbycia stosunku
płciowego, ostatecznie pokonując jej opór przy użyciu siły. Trzeba też podkreślić,
że obrońca, formułując zarzut, jakoby zachowanie pokrzywdzonej w trakcie
zdarzenia nie było spontaniczne, zdaje się nie zauważać, iż gdyby nawet przyjąć
„niespontaniczny” charakter wypowiedzi pokrzywdzonej, nic nie uprawniało
skazanego do zgwałcenia żony. Treść uzasadnienia orzeczenia Sądu Okręgowego
6
nie pozwala także i na uwzględnienie zarzutu w zakresie rzekomo niezasadnego
oddalenia wniosku o odtworzenie na rozprawie zapisu płyty DVD z nagraniem
gróźb pokrzywdzonej kierowanych pod adresem pokrzywdzonego. Sąd Okręgowy
słusznie podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do tego, że wniosek ten
zmierzał w swej istocie do przedłużenia postępowania, nie zaś do wyjaśnienia
istotnych okoliczności sprawy. Oskarżony zawnioskował o przeprowadzenie tego
dowodu dopiero w trakcie ostatniej rozprawy, choć był on w jego posiadaniu od
roku 2010. Nawet, gdyby nagranie wskazywało, iż pokrzywdzona groziła
skazanemu w przeszłości, nie sposób przyjąć, iż fakt ten miał bezpośredni związek
ze zdarzeniem z dnia 8 stycznia 2011 roku. Odnosząc powyższe konstatacje do
zarzutu kasacyjnego należy zatem raz jeszcze wskazać, iż w postępowaniu Sądu
Okręgowego nie sposób dopatrzeć się naruszeń art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3
k.p.k., jako iż Sąd ten odniósł się do wszystkich zarzutów apelacji w sposób
wyczerpujący, zaś swoje stanowisko uargumentował prawidłowo.
Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że kasacja obrońcy jest
bezzasadna w stopniu oczywistym (pkt 1. części dyspozytywnej postanowienia).
Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego
stanowią przepisy art. 626 § 1 k.p.k. i art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.,
albowiem skazany S. W. był jedynie tymczasowo zwolniony od uiszczenia opłaty
kasacyjnej (art. 527 § 2 k.p.k.). Zdaniem zaś Sądu Najwyższego brak jest podstaw
do finalnego zwalniania skazanego od opłaty kasacyjnej w szczególności w
wypadku kasacji tak oczywiście bezzasadnej, jak skarga wniesiona w sprawie
niniejszej (pkt 2. części dyspozytywnej postanowienia).