sygn. IV KK 239/15 26 sierpnia 2015 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 26 sierpnia 2015, sygn. IV KK 239/15

Data orzeczenia 26 sierpnia 2015
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący SSN Eugeniusz Wildowicz
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt IV KK 239/15
POSTANOWIENIE
Dnia 26 sierpnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz
.na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 26 sierpnia 2015 r.,
sprawy R. S.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 i 2 k.k. oraz art. 271 § 1 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 12 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w C.
z dnia 13 marca 2015 r.,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w C.
z dnia 6 listopada 2014 r.,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. Sąd Rejonowy w C. uznał oskarżonego
R. S. za winnego czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 i 2 k.k. oraz art. 271
§ 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to skazał go na karę roku i 6
miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 100 stawek
dziennych po 10 zł każda. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary
pozbawienia wolności zaliczono oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia
wolności w sprawie w dniach 18 marca 2009 r. do 18 grudnia 2009 r.
2
Od powyższego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonego R. S. i
zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że oskarżony
dopuścił się czynu opisanego w pkt I wyroku podczas, gdy zgromadzony w sprawie
materiał dowodowy nie dawał uzasadnionych podstaw do takich ustaleń;
2. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k.
polegającą na przekroczeniu przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny
dowodów, zasad doświadczenia życiowego oraz obiektywizmu przy ocenie
materiału dowodowego w szczególności zeznań świadka T. P.;
3. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 424 § 2 k.p.k. poprzez brak
uzasadnienia w należyty sposób czym kierował się Sąd uznając sprawstwo
oskarżonego w zakresie czynu z pkt. 1 wyroku, w szczególności niedostateczną
analizę treści zeznań świadków, materiałów postępowania przygotowawczego […],
[…] i […] oraz bilingów połączeń telefonicznych;
4. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary pozbawienia wolności w stosunku
do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, w szczególności poprzez
niezastosowanie wobec oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia
wykonania kary pozbawienia wolności.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie
oskarżonego od czynu przypisanego mu w pkt 1 wyroku, ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I
instancji.
Wyrokiem z dnia 13 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w C. zaskarżony wyrok
utrzymał w mocy uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
Od powyższego wyroku kasację złożył obrońca skazanego R. S., zarzucając
mu rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na
treść orzeczenia, tj.:
1. art. 4 k.p.k., 5 k.p.k., 7 k.p.k., 92 k.p.k. i 410 k.p.k. poprzez brak
wszechstronnej i wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego,
nie rozważenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i pominięcie przez Sąd
odwoławczy faktów mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii
3
odpowiedzialności karnej oskarżonego za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., art. 231
§ 1 i 2 k.k., art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 12 k.k.
2. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. poprzez ogólnikowe i
nieprecyzyjne wskazanie w uzasadnieniu czym kierował się Sąd odwoławczy
wydając wyrok i dlaczego zarzuty sformułowane w pisemnej apelacji obrońcy uznał
za niezasadne.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz
poprzedzającego do wyroku Sądu Rejonowego w C. i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego R. S. jest bezzasadna w stopniu oczywistym.
Przystępując do omówienia przyczyn takiej oceny na wstępie zauważyć
należy, że zarzut rażącego naruszenia art. 4, 5, 7, 92 i 410 k.p.k. był przedmiotem
kontroli apelacyjnej przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy w C. na skutek apelacji
obrońcy skazanego R. S. od wyroku Sądu Rejonowego w C. Mając na uwadze
treść art. 519 k.p.k. zasadniczo uznać należy za niedopuszczalne podnoszenie w
kasacji uchybień, które miały miejsce w postępowaniu przed sądem I instancji.
Kasacja przysługuje bowiem wyłącznie jako środek zaskarżenia wyroków sądów
odwoławczych. Nie mogą być zatem tą drogą kwestionowane przez strony wyroki
pierwszoinstancyjne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest
stanowisko, iż powielenie w kasacji argumentacji przedstawionej wcześniej w
zwykłym środku odwoławczym może być skuteczne jedynie w sytuacji, gdy sąd
odwoławczy nie rozpoznał należycie wszystkich zarzutów i nie odniósł się do nich w
uzasadnieniu swojego orzeczenia zgodnie z dyspozycją art. 457 § 3 kpk. Nie jest
zaś funkcją kontroli kasacyjnej ponowne, dublujące niejako kontrolę apelacyjną,
rozpoznanie zarzutów stawianych przez skarżącego orzeczeniu sądu pierwszej
instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2010 r., IV KK
89/10, OSNwSK 2010/1/848).
Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż Sąd Okręgowy w C.
przeprowadził kontrolę instancyjną zaskarżonego apelacją orzeczenia w sposób
4
prawidłowy. Sąd rozważył wszystkie zarzuty apelacji, czyniąc tym samym zadość
wymogom art. 433 § 2 k.p.k., ale także poprawnie pod względem logicznym, bez
sprzeczności i niekonsekwencji, przedstawił tok rozumowania. Uzasadnienie
orzeczenia Sądu odwoławczego zawiera powody jego rozstrzygnięcia oraz
argumentację wyjaśniającą w sposób logiczny i rzeczowy, dlaczego nie podzielono
zarzutów i wniosków zawartych w apelacji obrońcy, nie uchybiając przy tym
wymogom określonym w art. 457 § 3 k.p.k. Wypada przy tym zauważyć, że
obrońca skazanego nie zarzuca Sądowi Okręgowemu, że w ogóle nie odniósł się
do podniesionych w apelacji zarzutów a jedynie wywodzi, że była to ocena
niedostateczna, mało wnikliwa i lakoniczna. Z takim stanowiskiem autora kasacji
nie sposób się zgodzić. Jakkolwiek zauważyć należy, iż Sąd Okręgowy w swoim
uzasadnieniu, odmawiając słuszności zarzutom apelacyjnym, czyni to w niektórych
miejscach w sposób zbiorczy, ogólny, nie odnosząc się expressis verbis do
wszelkich wskazywanych przez obrońcę faktów czy okoliczności jednakże, w
świetle okoliczności niniejszej sprawy, postępowanie takie należy uznać za
uzasadnione. W wypadku, gdy analiza przedstawionych w apelacji zarzutów
pozwalała sądowi odwoławczemu uznać je za całkowicie bezzasadne, może on,
podzielając w pełni dokonaną przez sąd I instancji ocenę dowodów, uchylić się od
wnikliwego odniesienia się do nich w uzasadnieniu swojego wyroku, gdyż byłoby to
jedynie zbędnym powtórzeniem zasadnej argumentacji sądu I instancji (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2006 r., II KK 238/2005, LEX nr
193046, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2013 r., II KK 98/12,
LEX nr 1297682).
Wbrew twierdzeniom skarżącego, w procedowaniu Sądu Okręgowego w C.
nie sposób również doszukać się naruszenia zasad określonych w art. 7 k.p.k.
Argumentacja kasacji wskazuje, że skarżący w istocie upatruje obrazy tego
przepisu w odmówieniu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego oraz podzieleniu
przez Sąd odwoławczy stanowiska Sądu I instancji odnośnie dania przezeń wiary
zeznaniom świadków T. i M. P. Nie można uznać za naruszenie zasady określonej
w art. 7 k.p.k., akceptacji przez Sąd Okręgowy przeprowadzonej przez Sąd
Rejonowy oceny tych dowodów. Zarzut rażącego naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga
bowiem wykazania wad w sposobie dokonania oceny konkretnych dowodów,
5
podczas gdy kasacja kwestionuje jedynie wynik oceny domagając się podzielenia
oceny dokonanej przez jej autora. Podnosząc ten zarzut skarżący nie wykazał więc,
aby Sądy orzekające w niniejszej sprawie oceniły wyjaśnienia oskarżonego oraz
zeznania świadków w sposób dowolny, a nie swobodny.
Ponadto niezbędne jest przypomnienie, na co Sąd Najwyższy wielokrotnie
wskazywał w swoich orzeczeniach, że skuteczne podniesienie pod adresem sądu
odwoławczego zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. możliwe jest, co do zasady
wówczas, gdy sąd ten poczynił własne ustalenia faktyczne, odmienne od tych, które
stanowiły podstawę orzeczenia sądu I instancji lub też nowe ustalenia faktyczne,
naruszając przy tym określoną w powołanej normie zasadę swobodnej oceny
dowodów (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 sierpnia 2003 r., III KK
11/03, LEX nr 80301; z dnia 4 maja 2005 r., II KK 399/04, LEX nr 199795; z dnia 6
marca 2007 r., IV KK 362/06, LEX nr 467527). W tej sprawie Sąd odwoławczy nie
poczynił odmiennych ustaleń faktycznych i zaaprobował ocenę dowodów, a w
konsekwencji ustalenia faktyczne, poczynione przez sąd a quo.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że oczywiście bezzasadny
jest podniesiony przez skarżącego zarzut obrazy art. 5 § 2 k.p.k. W przepisie tym
nie chodzi bowiem o wątpliwości stron procesu, lecz wątpliwości nasuwające się na
tle materiałów danej sprawy organowi procesowemu, który powinien dążyć do ich
usunięcia. To sąd winien dążyć do wyeliminowania zaistniałych wątpliwości w
drodze uzupełnienia postępowania dowodowego i dopiero, gdy po wykorzystaniu
istniejących możliwości, wątpliwość istnieje nadal, uprawniony jest sięgnąć po
regułę z art. 5 § 2 k.p.k. Tym samym reguła ta ma zastosowanie dopiero wówczas,
gdy zostały wyczerpane wszystkie możliwości poznawcze w postępowaniu. W
sytuacji zaś, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdy ustalenia faktyczne
zależne są od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, ewentualne zastrzeżenia
skarżącego, co do wiarygodności konkretnego dowodu mogą być rozstrzygane
jedynie na płaszczyźnie utrzymania się przez sąd w granicach sędziowskiej
swobodnej oceny dowodów określonej w art. 7 k.p.k.
Odnośnie zarzutu obrazy art. 4 k.p.k. podnieść zaś należy, że nie może on
stanowić podstawy kasacji. Przepis ten statuuje bowiem normę o charakterze
ogólnym, gdy tymczasem zarzut naruszenia prawa procesowego powinien opierać
6
się na naruszeniu norm tworzących konkretne zakazy i nakazy (wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 25 stycznia 1971 r., IV KR 247/70, OSNKW 1971/7-8/117;
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2001 r., V KKN 19/99, Lex nr
51668).
Niezasadny jest również podniesiony w kasacji zarzut obrazy art. 410 k.p.k.
Stwierdzić należy, że uchybienie przez sąd odwoławczy normie zawartej w
przepisie art. 410 k.p.k. jest możliwe w podwójnym układzie procesowym. Pierwszy
istnieje wówczas, gdy tenże sąd rozstrzygając sprawę w postępowaniu
odwoławczym oprze się w swej argumentacji na dowodzie, który nie został
ujawniony w toku rozprawy głównej, albo wówczas, gdy po przeprowadzeniu
dowodów w postępowaniu odwoławczym (art. 452 § 2 k.p.k.), pominie niektóre z
nich. Drugi ma miejsce w sytuacji, gdy sąd odwoławczy zaaprobuje - w ramach
kontroli odwoławczej - taki rodzaj uchybienia tej normie przez sąd pierwszej
instancji. Wbrew zarzutom skarżącego, analiza akt sprawy prowadzi do
stwierdzenia, że Sąd I instancji, a za nim Sąd odwoławczy, oparły swoje
rozstrzygnięcia o całość materiału ujawnionego, a rozstrzygnięcie jest wynikiem
analizy całokształtu ujawnionych okoliczności, a więc także i tych, które je
podważają. Podnieść należy, iż przepisu art. 410 k.p.k. nie można rozumieć w ten
sposób, że każdy z przeprowadzonych dowodów ma stanowić podstawę ustaleń
faktycznych. Nie można zatem czynić skutecznego zarzutu obrazy tego przepisu, w
sytuacji gdy Sąd uczynił podstawą swoich ustaleń wersję zdarzeń przestawioną
przez świadka, pomawiającego oskarżonego, jeśli dowód z wyjaśnień samego
oskarżonego, które nie stanowiły podstawy owych ustaleń, został przez Sąd
należycie rozważony i oceniony w sposób przewidziany w art. 7 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy z mocy art. 535 § 3 k.p.k. orzekł jak w
postanowieniu.