sygn. II KK 288/15 29 października 2015 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 29 października 2015, sygn. II KK 288/15

Data orzeczenia 29 października 2015
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący SSN Józef Szewczyk
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt II KK 288/15
POSTANOWIENIE
Dnia 29 października 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Szewczyk
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 29 października 2015 r.,
sprawy D. O.
skazanego z art. 209 § 1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 9 marca 2015 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W.
z dnia 16 października 2014 r.,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A.
B. - Kancelaria Adwokacka - kwotę
442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote 80/100), w tym
23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i
wniesienie kasacji,
3. zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego.
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 16 października 2014 r., Sąd Rejonowy uznał oskarżonego
D. O. za winnego popełnienia czynów z art. 209 § 1 k.k. i skazał go na karę łączną
roku pozbawienia wolności. Na podstawie art. 72 § 1 pkt 3 k.k. zobowiązał
oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie
syna P. O. oraz córki K. K.
2
Od powyższego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonego D. O.,
zarzucając:
I. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, tj.:
1. art. 7 k.p.k., poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału
dowodowego, a w szczególności:
a. nieuwzględnienie wyjaśnień oskarżonego D. O. w części dotyczącej
stanu zdrowia oskarżonego oraz stosunku do małoletnich dzieci, co
skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na
przyjęciu, że oskarżony mimo obiektywnych możliwości celowo nie
podejmował zatrudnienia, przez co nie realizował swojego obowiązku
alimentacyjnego względem dzieci oraz nie realizował obowiązku
alimentacyjnego przez osobiste staranie o wychowanie i utrzymanie
małoletnich;
b. nieuwzględnienie zeznań świadków L. i A. O., co skutkowało błędem
w ustaleniach faktycznych, tj. stwierdzeniem, że stan zdrowia
fizycznego, jak i psychicznego oskarżonego pozwalał mu na
znalezienie pracy;
c. uwzględnienie w całości zeznań pokrzywdzonych, co skutkowało
błędnie ustalonym stanem faktycznym w zakresie motywacji
oskarżonego oraz faktu, że oskarżony nie wypełniał swojego
obowiązku alimentacyjnego przez osobiste starania o wychowanie i
utrzymanie małoletnich;
d. przyjęcie wobec oskarżonego negatywnej oceny kryminologicznej
wbrew stanowisku kuratora i pomimo, że oskarżony rozpoczął proces
leczenia;
2. art. 193 k.p.k., poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z
opinii biegłego na okoliczność stanu zdrowia fizycznego i psychicznego
oskarżonego w sytuacji, gdy stwierdzenie okoliczności mających istotne
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymagało wiadomości specjalnych;
II. obrazę przepisów prawa, mającą wpływ na treść wyroku, tj. art. 209 § 1 k.k.,
poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a w
3
konsekwencji błędne przyjęcie, że oskarżony swoim zachowaniem
uporczywie uchylał się od nałożonego na niego obowiązku alimentacji.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie
oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r., Sąd Okręgowy w W. zaskarżony wyrok
zmienił w ten sposób, że uchylił rozstrzygnięcia zawarte w punktach 4 i 5. W
pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Od powyższego wyroku, w zakresie jego pkt 2, kasację wniosła obrońca
skazanego D. O., zarzucając:
1. rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść orzeczenia,
tj. art. 209 § 1 k.k., poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż skazany
D. O. uporczywie uchylał się od ciążących na nim z mocy orzeczeń
sądowych obowiązków łożenia alimentów: w okresie od lutego 2004 r.
do maja 2011 r. na utrzymanie córki K. K., a także w okresie od
stycznia 2008 r. do maja 2011 r. na utrzymanie syna P. O., przez co
naraził ww. na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb
życiowych;
2. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na
treść orzeczenia, tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w związku z art. 17 § 1 pkt
6 k.p.k. w związku z art. 101 § 1 pkt 4 w zw. z art. 102 k.k. polegające
na procedowaniu i wydaniu wyroku, co do czynów popełnionych przez
skazanego w okresie od lutego 2004 r. do marca 2005 r. w stosunku,
do których nastąpiło przedawnienie karalności.
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu
Okręgowego w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 16
października 2014 r. i przekazanie sprawy w tym zakresie właściwemu Sądowi do
ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie wobec oczywistej
bezzasadności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego D. O. jest bezzasadna w stopniu oczywistym.
4
Przystępując do wskazania powodów takiej oceny na wstępie przypomnieć
należy, że zgodnie z art. 523 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu
uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,
jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Takie unormowanie
powoduje, że podstawy kasacji nie może stanowić samoistny zarzut błędu w
ustaleniach faktycznych, zarówno, gdy jest on podniesiony wprost, jak i wówczas
kiedy, dla ominięcia owego ustawowego ograniczenia, przyjmuje postać zarzutu
obrazy prawa. Przedmiotem kasacji może być zaś jedynie prawomocny i kończący
postępowanie wyrok Sądu odwoławczego (art. 519 k.p.k.).
Autor kasacji wszystkich wspomnianych powyżej regulacji, związanych z
funkcją i przedmiotem kasacji, w istocie nie respektuje. Uważna lektura zarzutu II
kasacji i jego uzasadnienia pozwala na stwierdzenie, że jest on w rzeczywistości
dosłownym powtórzeniem zarzutu z pkt 3 apelacji obrońcy skazanego i sprowadza
się do zanegowania przeprowadzonej w sprawie przez Sąd pierwszej instancji i
aprobowanej przez Sąd odwoławczy, prawidłowej oceny zebranych dowodów i
podważenia dokonanych ustaleń faktycznych, które w konsekwencji spowodowały
przypisanie D. O. sprawstwa czynu z art. 209 § 1 k.k.
Podkreślić należy, że obraza prawa materialnego polega na jego wadliwym
zastosowaniu w orzeczeniu, które oparte jest na trafnych i niekwestionowanych
ustaleniach faktycznych. Nie można zatem mówić o obrazie prawa materialnego w
sytuacji, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń
faktycznych, przyjętych za jego podstawę lub naruszenia przepisów procesowych
(por. S. Zabłocki (w:) J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S. Przyjemski,
R.A. Stefański, S. Zabłocki - Kodeks postępowania karnego. Komentarz.,
Warszawa 2004, T. III, s. 111).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2014 r. Sąd Rejonowy ustalił,
że D. O. celowo i umyślnie nie wykonywał ciążącego na nim obowiązku
alimentacyjnego względem małoletnich P. O. oraz K. K., mając jednocześnie realną
możliwości jego wykonywania i w konsekwencji swoim działaniem wyczerpał
znamiona przestępstwa określonego w art. 209 § 1 k.k. Sąd przy tym szczegółowo
odniósł się do całości materiału dowodowego sprawy (w tym również twierdzeń
oskarżonego w zakresie niemożności podjęcia przez niego zatrudnienia),
5
wskazując, które dowody stanowiły podstawę dokonanych przezeń ustaleń, jak też
przytaczając okoliczności, które następnie determinowały sposób ich prawnokarnej
oceny. Sąd Okręgowy samą tą ocenę, tak jak i poprzedzające ją ustalenia
faktyczne, co do sprawstwa skazanego przypisanych mu czynów z art. 209 § 1 k.k.
trafnie zaakceptował, wykazując w uzasadnieniu swojego orzeczenia powody tej
decyzji. Tymczasem obrońca skazanego, kwestionując stanowisko Sądu I instancji
odnośnie uporczywości w uchylaniu się przez oskarżonego od obowiązku
alimentacyjnego, ustalenia te próbuje ponownie podważyć. Taką zaś praktykę, jako
w rzeczywistości stanowiącą obejście ustawowych ograniczeń podstaw kasacji
określonych w art. 523 k.p.k., należy ocenić jako niedopuszczalną.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut z pkt III kasacji. Przestępstwo
z art. 209 § 1 k.k. jest przestępstwem trwałym i wieloczynnościowym, gdyż polega
na wywołaniu i utrzymywaniu określonego skutku przestępczego. Powyższe
oznacza, że czasem jego popełnienia będzie ostatni moment, w którym sprawca
utrzymywał jeszcze wywołany przez siebie stan bezprawności (por. postanowienie
Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 12.9.2001 r., II AKO 161/01, OSA 2001, nr 12, poz.
90; S. Hypś (w:) M. Królikowski, R. Zawłocki (red.), Kodeks karny. Komentarz.,
Część szczególna., Tom I, 2013, Legalis). Podobnie bowiem jak w wypadku
przestępstwa ciągłego, nie moment formalnej realizacji zespołu znamion, lecz
dopiero moment faktycznego zakończenia przestępnego zachowania się decyduje
o czasie popełnienia przestępstwa trwałego. Także ten moment decyduje zatem o
początku biegu przedawnienia karalności. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w
Warszawie w wyroku z dnia 1 czerwca 2009 r. "cechą przestępstwa
wieloczynowego jest to, że przedawnia się ono w całości, a nie w zakresie
poszczególnych jego elementów i datą przedawnienia karalności jest data
popełnienia ostatniego czynu wchodzącego w jego skład" (por. wyrok Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2009 r., II AKA 98/09, Apel.-W-wa
2009, Nr 4, poz. 16; tak też: M. Leciak (w:) R.A. Stefański (red.) Kodeks karny.
Komentarz., 2015, Legalis). Mając zatem na uwadze, że ostatnie z zachowań
składających się na przypisane skazanemu przestępstwa niealimentacji miały
miejsce w maju 2011 r., od tego momentu liczyć należy termin przedawnienia ich
karalności.
6
Zasługiwał na uwzględnienie złożony przez obrońcę wniosek o zasądzenie
kosztów udzielonej pomocy prawnej. Znajduje on podstawę prawną w art. 29 ust. 1
ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz. U. z 2015,
poz. 615 ze zm.), zaś wysokość zasądzonej kwoty wynika z § 14 ust. 3 pkt 1
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r.,
poz. 461 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy z mocy art. 535 § 3 k.p.k.
orzekł jak w postanowieniu.
kc