Postanowienie SN z 13 listopada 2015, sygn. III KK 393/15
Data orzeczenia
13 listopada 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Andrzej Ryński
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
POSTANOWIENIE
Dnia 13 listopada 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Ryński (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Krzysztof Cesarz
SSN Józef Szewczyk
w sprawie G. J.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 13 listopada 2015 r.,
kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od postanowienia Sądu Rejonowego w W.
z dnia 10 grudnia 2014 r.,
o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego
p o s t a n o w i ł
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy, rozpoznawał sprawę G. J. o wydanie wyroku łącznego, który
obejmowałby następujące skazujące go prawomocne wyroki:
1. Sądu Rejonowego w W. z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II K 2599/10 za
czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełniony w okresie od nieustalonego
dnia lutego 2010 r. do nieustalonego dnia czerwca 2010 r., za który orzeczono karę
8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 3 - letni okres
próby;
2. Sądu Rejonowego w W. z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II K 445/11 za
czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełniony między 6 lipca 2010 r. a 8
2
września 2010 r., za który wymierzono karę 1 roku pozbawienia wolności z
warunkowym zawieszeniem na 3 – letni okres próby;
3. Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II K 815/13 za
czyn z art. 300 § 2 k.k. popełniony nieustalonego dnia 2012 r., za który wymierzono
karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 3 – letni
okres próby;
4. Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt II K 1384/13
za czyn z art. 286 § 1 k.k. popełniony w dniu 23 marca 2013 r., za który
wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
na okres próby wynoszący 4 lata.
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II K 1775/14 Sąd
Rejonowy na podstawie art. 572 k.p.k. w zw. z art. 85 k.k. a contrario umorzył
postępowanie, obciążając kosztami Skarb Państwa. Umarzając postępowanie Sąd
Rejonowy wskazał, że wszystkie przestępstwa, aby można było połączyć kary za
nie orzeczone w wyroku łącznym, muszą być popełnione przed pierwszym z
wyroków podlegających łączeniu. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone i
uprawomocniło się dnia 30 grudnia 2014 r.
Kasację od tego postanowienia wniósł na podstawie art. 521 § 1 k.p.k.
Prokurator Generalny, który zaskarżył orzeczenie w całości na korzyść skazanego
G. J.
Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. zarzucił rażące naruszenie prawa karnego
procesowego i materialnego, a mianowicie art. 85 k.k. w zw. z art. 572 k.p.k.,
obowiązujących w dacie procedowania, polegające na zaniechaniu orzeczenia
wobec skazanego G. J. kar łącznych pozbawienia wolności w zakresie kar
jednostkowych wymierzonych wyrokami Sądu Rejonowego, o sygnaturach: II K
2599/10, II K 445/11, II K 815/13 i II K 1384/13, pomimo istnienia ku temu
warunków i błędnego umorzenia w tym zakresie postępowania na podstawie art.
572 k.p.k.
W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia Sądu Rejonowego w W. w całości i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
3
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w oczywistym
stopniu, dlatego też rozpoznana została na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Należy zgodzić się z autorem kasacji, że według stanu prawnego
obowiązującego do dnia 30 czerwca 2015r. Sąd Rejonowy pominął w
przedmiotowej sprawie możliwość wystąpienia kilku realnych zbiegów przestępstw,
na co zresztą zwracał uwagę Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach (zob. uchwała
SN z dnia 25 lutego 2005 r., sygn. akt I KZP 36/04,OSNKW 2004, nr 2, poz.13;
wyrok SN z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt IV KK 124/14, Lex nr 1551654).
Wskazuje się w nich wyraźnie, że „przy kolejnych zbiegach obejmujących drugą,
trzecią, itd. grupę przestępstw, wyjściowym punktem odniesienia będzie ten
chronologicznie „pierwszy wyrok”, zamykający kolejne grupy przestępstw
pozostających w zbiegu” oraz że przy ocenie realnego zbiegu należy mieć na
uwadze, czy sprawca „kolejnych przestępstw dopuszcza się po wydaniu wobec
niego wyroku (kolejnych wyroków), czy przed nim (nimi)”. Przez wskazany w art. 85
k.k. wymóg, wedle którego połączeniu mogły podlegać jedynie kary orzeczone za
przestępstwa popełnione „zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby
nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw” należy zatem rozumieć,
nie jako w ogóle pierwszy, funkcjonujący jeszcze na gruncie prawnym wyrok
skazujący, wydany wobec danej osoby, lecz chronologicznie pierwszy wyrok, który
zamyka daną grupę przestępstw pozostających w realnych zbiegu. W niniejszej
sprawie był nim wyrok z dnia 28 stycznia 2011 r. (II K 2599/10), jako że skazanie
późniejszym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011 r. (II K 445/11) dotyczyło
przestępstwa popełnionego w okresie od 6 lipca 2010 r. do 3 sierpnia 2010 r., a
więc zanim wydano wyrok w sprawie II K 2599/10 i te dwa skazania mogły zostać
objęte karą łączną. Nadmienić przy tym należy, że w obu tych sprawach
zarządzono w dniu 21 lutego 2014 r. wykonanie warunkowo zawieszonych kar
pozbawienia wolności (k. 4-7, 11). Nie było także przeszkód procesowych do tego,
aby druga kara łączna objęła kolejne skazania, tj. wyrok z dnia 27 czerwca 2013 r.
(II K 815/13), albowiem skazanie późniejszym wyrokiem z dnia 27 września 2013 r.
(IIK 1384/13) dotyczyło przestępstwa popełnionego w dniu 23 marca 2013 r., a więc
zanim zapadło orzeczenie w sprawie II K 815/13. Skazania te obejmowały kary
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i w obu tych
4
sprawach przestępstwa zostały popełnione zanim zapadł wyrok w sprawie o sygn.
akt II K 815/13.
Konkludując, w sprawie niniejszej doszło rzeczywiście do wskazanej w
kasacji rażącej obrazy materialnego prawa karnego, która w istotny sposób
zaważyła na treści zaskarżonego postanowienia. To zaś nakazuje uchylić
orzeczenie Sądu Rejonowego i przekazanie tej sprawy do ponownego rozpoznania
temu sądowi.
Przy ponownym jej rozpatrywaniu Sąd winien mieć na uwadze wskazane
wyżej zapatrywanie prawne i orzec uwzględniając prawidłową wykładnię art. 85 k.k.
Wprawdzie z dniem 1 lipca 2015 r. przepis art. 85 k.k. uległ istotnym
przekształceniom. Między innymi z § 1 art. 85 k.k. wyeliminowano warunek
„…zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny..” Jednak w ponownym
orzekaniu Sąd winien pamiętać o treści art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015
r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2015.396),
który stanowi, że znowelizowanych przepisów rozdziału IX Kodeksu karnego
tyczących zbiegu przestępstw oraz łączenia kar i środków karnych, nie stosuje się
do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym
skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem przepis ten w realiach
niniejszej sprawy wyklucza stosowanie art. 4 § 1 k.k. i nakazuje orzekać według
przepisów obowiązujących poprzednio. Jednak w dalszej perspektywie Sąd
orzekający nie powinien stracić z pola widzenia przepisu redukcyjnego określonego
w art. 4 § 2 k.k.
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak na wstępie.
kc