Postanowienie SN z 20 lipca 2012, sygn. II CZ 68/12
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Przedmiot
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
Data orzeczenia
20 lipca 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Zbigniew Kwaśniewski
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 20 lipca 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)
SSN Anna Owczarek
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi K. K.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia
Sądu Apelacyjnego
z dnia 29 października 2007 r.,
wydanego w sprawie z powództwa K. K.
przeciwko "HDI Asekuracja" - Spółce z ograniczoną
odpowiedzialnością
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 lipca 2012 r.,
zażalenia powoda (skarżącego)
na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 23 stycznia 2012 r.,
odrzuca zażalenie.
Uzasadnienie
2
Powód K. K. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 29 października 2007 r.
Skarga ta została odrzucona, po czym skarżący wniósł o zwrot uiszczonej od niej
opłaty. Jego wniosek został oddalony. Zażalenie na postanowienie oddalające
wniosek Sąd Apelacyjny odrzucił postanowieniem z dnia 23 stycznia 2012 r.
uznając, że zostało ono sporządzone przez osobę nie mającą uprawnień
wymaganych przez art. 871
§ 1 k.p.c., ponieważ jego autorem był adwokat –
emeryt, nie wykonujący zawodu, tymczasem, zdaniem Sądu Apelacyjnego,
wykładnia celowościowa art. 87 § 1 k.p.c. , art. 4 ust. 1 i art. 4a ust. 1 ustawy z dnia
26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst. jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz.
1188 ze zm.) prowadzi do wniosku, że pełnomocnikiem strony może być jedynie
adwokat czynny zawodowo, wykonujący swój zawód w kancelarii adwokackiej, w
zespole adwokackim lub w spółce.
Skarżący, nadal reprezentowany przez emerytowanego adwokata K. K.
wniósł zażalenie na powyższe postanowienie o odrzuceniu zażalenia, zarzucając
naruszenie art. 4 b prawa o adwokaturze poprzez jego pominięcie oraz naruszenie
art. 871
§ 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie. Wyjaśnił, że pełnomocnik jest
jego ojcem. Podniósł też, że art. 4 b prawa o adwokaturze nie zabrania
adwokatom – emerytom wykonywania zawodu, nie wyłącza też prawa
wykonywania zawodu w wypadku, kiedy adwokat nie ma kancelarii, nie pracuje w
spółce, ani w zespole adwokackim. Ponadto postępowanie dotyczy zwolnienia
od kosztów, nie wymagającego fachowej reprezentacji w postepowaniu przed
Sądem Najwyższym.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie
jego zażalenia z dnia 19 grudnia 2012 r. oraz o zasądzenie kosztów procesu od
obydwu zażaleń w kwocie 126 zł.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zagadnienie wymagań formalnych, jakie musi spełnić adwokat, aby mógł być
pełnomocnikiem strony w postępowaniu cywilnym, w tym mógł ją reprezentować
w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, było wielokrotnie rozważane
w orzecznictwie Sądu Najwyższego, głównie na tle postanowień uchylonego art.
3
3932
k.p.c., zastąpionego obecnie przez art. 871
k.p.c. Co do zasady ukształtowało
się stanowisko, zgodnie z którym pełnomocnikiem strony może być adwokat
o statusie wyznaczonym przez przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo
o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.), a zatem wpisany na listę
adwokatów (art. 65-69a pr. adw.) i wykonujący zawód w formach wskazanych przez
ustawę w art. 4a (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1996 r.,
I CRN 34/96, OSNC 1996/7-8/109; postanowienie z dnia 17 października 1997 r.,
I CZ 107/97, nie publ. oraz z dnia 28 lutego 2008 r., III CSK 245/07, OSNC
2009/5/73). Stanowisko powyższe nie uchybia treści art. 4 b prawa o adwokaturze,
który określa przypadki uniemożliwiające adwokatowi wykonywanie zawodu
w jakiejkolwiek formie organizacyjnej, a więc reguluje inną materię, niż art. 4 a tej
ustawy i nie uzasadnia odstąpienia od ograniczonego katalogu form
organizacyjnych praktyki adwokackiej. Złagodzenie tego wymagania – w zakresie
reglamentowanym w art. 871
§ 2 k.p.c. przyjęto jedynie w przypadku, kiedy
adwokat (radca prawny) występuje we własnej sprawie. W takim wypadku
dopuszczono osobiste wniesienie kasacji także wtedy, kiedy wnoszący był już
nieczynny zawodowo z uwagi na przejście na emeryturę (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 24 listopada 1997 r., II CKN 270/97, OSNC 1998/5/82).
Przyjęcie tego kierunku wykładni – wobec treści art. 871
§ 2 k.p.c. – nie może
jednak być rozszerzone na wypadki występowania przez emerytowanego adwokata
w roli pełnomocnika, nawet jeżeli reprezentuje w ramach umocowania członka
najbliższej rodziny.
Postępowanie, wbrew przekonaniu skarżącego, nie dotyczy też zwolnienia
od kosztów sądowych, ponieważ przedmiotem zaskarżenia odrzuconym
zażaleniem była odmowa zwrotu opłaty sądowej, a nie zwolnienie od obowiązku jej
uiszczenia. Ponadto w wypadku, gdyby przedmiotem postępowania wpadkowego
było zwolnienie od kosztów sądowych, zażalenie podlegałoby odrzuceniu już z tego
powodu, że było niedopuszczalne. Zwolnienie od kosztów sądowych nie mieści się
w pojęciu „kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu
pierwszej instancji”. Nie należy też do orzeczeń kończących postępowanie
w sprawie.
4
Również orzeczenie dotyczące zwrotu kosztów sądowych nie należy do
postanowień dotyczących kosztów procesu ani kończących postepowanie, lecz
odnosi się do unormowanej w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych
w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) problematyki kosztów
sądowych, mających charakter publicznoprawny (por. m. in. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 12 grudnia 2007 r, V CZ 74/07, OSNC 2009/2/31, czy z dnia
30 października 2011 r., II CZ 45/11, Lex nr 1129101).
Z przytoczonych względów zażalenie należało odrzucić na podstawie art.
3941
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 39821
i art. 373 oraz art. 370 k.p.c. w brzmieniu sprzed
zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy –
kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233,
poz. 1381), z uwagi na postanowienie zawarte w art. 9 pkt 6 tej ostatniej ustawy.. w brzmieniu sprzed
zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy –
kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233,
poz. 1381), z uwagi na postanowienie zawarte w art. 9 pkt 6 tej ostatniej ustawy.