Postanowienie SN z 30 lipca 2012, sygn. II CNP 22/12
Data orzeczenia
30 lipca 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 30 lipca 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 30 lipca 2012 r.,
skargi A. G. i M. G.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu Rejonowego w Z. z dnia 28 grudnia 2009 r.,
wydanego w sprawie z powództwa A. W.
przeciwko A. G. i M. G.
o zapłatę,
odrzuca skargę.
2
Uzasadnienie
Pozwani A. G. i M. G. wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 28 grudnia 2009 r., którym
zasądzono od nich na rzecz powoda A. W. kwoty po 44 580 zł tytułem zachowku.
Skarżący zaskarżyli ten wyrok w części zasądzającej kwoty ponad 12 500 zł od
każdego z nich podnosząc, że powód dochodził zachowku w tej wysokości, wobec
czego zasądzenie przewyższającej ją sumy stanowiło naruszenie art. 321 § 1 k.p.c.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy wyjaśnił, że potraktował jako
rozszerzenie powództwa oświadczenie pełnomocnika powoda, który wniósł o
ustalenie wartości nieruchomości darowanej przez spadkodawcę pozwanym,
stanowiącej podstawę obliczenia zachowku, w oparciu o jej cenę wskazaną w
umowie sprzedaży zawartej przez pozwanych 19 czerwca 2008 r.
Skarżący oparli skargę na podstawie naruszenia zasady dyspozycyjności
wyrażonej w art. 321 § 1 k.c.
Ten sam przepis wskazany został jako ten, z którym zaskarżone orzeczenie
jest niezgodne.
Skarżący wyjaśnili, że na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia ponieśli
szkodę, ponieważ zobowiązani zostali do zapłaty kwot po 32 080 zł ponad żądanie
pozwu i w celu wyegzekwowania tej kwoty toczy się przeciwko nim postępowanie
egzekucyjne.
Stwierdzili też, że wzruszenie wyroku w drodze innych środków prawnych nie
jest możliwe, ponieważ upłynął termin do wniesienia apelacji, a wniosek pozwanych
o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia
zaskarżonego wyroku został oddalony. Pozwanym nie przysługują żadne
nadzwyczajne środki zaskarżenia kwestionowanego przez nich orzeczenia.
Wyjątkowość niniejszego wypadku skarżący łączą z naruszeniem przy jego
wydaniu podstawowych zasad porządku prawnego, a także tym, że pełnomocnik
pozwanych nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, po której Sąd wydał ten
wyrok, w wyniku czego skarżący zostali pozbawieni możliwości wniesienia środka
odwoławczego.
3
Z tych przyczyn skarżący wnieśli o stwierdzenie niezgodności wyroku
w zaskarżonym zakresie z prawem, tj. z art. 321 k.p.c. i zasądzenie od powoda na
ich rzecz zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4245
§ 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia, powinna zawierać szereg elementów konstrukcyjnych.
Należą do nich:
1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on
zaskarżony w całości lub w części,
2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie,
3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny,
4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie
wyroku, którego skarga dotyczy,
5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków
prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono, stosując
art. 4241
§ 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi,
6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.
Skarga wniesiona przez pozwanych nie czyni zadość tym wszystkim
wymaganiom. Nie zostały w niej zrealizowany obowiązek przewidziany w art. 4245
§ 1 pkt 5 k.p.c., to znaczy obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego
wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto -
gdy skargę wniesiono, stosując art. 4241
§ 2 - że występuje wyjątkowy wypadek
uzasadniający wniesienie skargi. Niniejsza skarga wniesiona została od wyroku
sądu pierwszej instancji, który nie został zaskarżony z wykorzystaniem
przewidzianych prawem środków. W takim wypadku dopuszczalność skargi
wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek - istnienia wyjątkowego wypadku
oraz występowania kwalifikowanej postaci niezgodności kwestionowanego wyroku
z prawem, która wynikać musi z naruszenia podstawowych zasad porządku
prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela (por. np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC
2006/6/113, podobne stanowisko wyrażone zostało w szeregu późniejszych, nie
publikowanych orzeczeń). Wystąpienie takiego wyjątkowego wypadku strona
4
powinna wykazać w skardze, w ramach realizacji obowiązku przewidzianego w art.
4245
§ 1 pkt 5 k.p.c. Wyjątkowość rozumieć należy jako stan o szczególnym
charakterze, który usprawiedliwia niewykorzystanie zwykłych instrumentów
procesowych w celu poddania kontroli i usunięcia orzeczenia wadliwego.
W rozpatrywanym przypadku wymagania te nie zostały spełnione. Wbrew
twierdzeniu skarżących niezaskarżenie w terminie wyroku nastąpiło z przyczyn
zawinionych przez stronę pozwaną. Pełnomocnik pozwanych otrzymał
zawiadomienie o terminie rozprawy, po zamknięciu której został wydany wyrok
(k. 214 akt …), zaś pozwani, wzywani do osobistego stawiennictwa nie odebrali
skierowanej do nich korespondencji. Przy czym dwa miesiące wcześniej,
odpowiadając na pismo pełnomocnika strony przeciwnej zawierające m. in.
informację, że pozwani zmienili miejsce zamieszkania i nie powiadomili o tym sądu,
pełnomocnik pozwanych stwierdził, że według jego wiedzy zmiana taka nie
nastąpiła. Zagadnienie przyczyn uchybienia terminu do złożenia wniosku
o uzasadnienie wyroku było przedmiotem oceny w postępowaniu o przywrócenie
terminu do dokonania tej czynności, w którym Sąd Rejonowy nie znalazł
przesłanek umożliwiających przyjecie, że do uchybienia doszło bez winy strony
pozwanej, bowiem przyczyną nieodnotowania terminu rozprawy w kancelarii
pełnomocnika pozwanych było zaniedbanie pracownika tej kancelarii, a przyczyną
niedowiedzenia się o tym terminie przez pozwanych – nieodebranie korespondencji
kierowanej do nich na adres wskazany jako prawidłowy. Takie zaniedbania nie
mogą być uznane za zdarzenie o wyjątkowym charakterze. O ile więc zgodzić się
należy ze skarżącymi, że wykazane zostały przez nich ustawowe kryteria
kwalifikowanej niezgodności orzeczenia z prawem, o tyle nie został należycie
wypełniony obowiązek wykazania wyjątkowości rozpatrywanego wypadku.
W konsekwencji skarga pozwanych nie wypełnia ustawowych wymagań
konstrukcyjnych, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 4248
§ 1 k.p.c.
db