sygn. I CZ 154/12 8 listopada 2012 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 8 listopada 2012, sygn. I CZ 154/12

Data orzeczenia 8 listopada 2012
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący SSN Barbara Myszka
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt I CZ 154/12
POSTANOWIENIE
Dnia 8 listopada 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Krzysztof Pietrzykowski
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
w sprawie z powództwa T. W.
przeciwko S. K. i M. K.
o zapłatę,
oraz z powództwa wzajemnego S. K. i M. K.
przeciwko T. W.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 8 listopada 2012 r.,
zażalenia pozwanego - powoda wzajemnego M. K.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 11 lipca 2012 r.,
1. oddala zażalenie;
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
zażaleniowego Sądowi w orzeczeniu kończącym
postępowanie w sprawie.
Uzasadnienie
2
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację
pozwanego – powoda wzajemnego M. K. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 9
listopada 2011 r., którym Sąd ten w uwzględnieniu powództwa głównego zasądził
od pozwanych S. K. i M. K. solidarnie na rzecz powódki T. W. kwotę 80 000 zł z
ustawowymi odsetkami od dnia 3 września 2008 r., natomiast powództwo
wzajemne S. K. i M. K. o zasądzenie od powódki – pozwanej wzajemnej T. W.
kwoty 56 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30 marca 2008 r. oddalił.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwani –
powodowie wzajemni, reprezentowani przez pełnomocnika procesowego będącego
radcą prawnym, w apelacji, którą zaskarżyli wyrok Sądu Okręgowego w całości,
złożyli wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniami z dnia 3 lutego
2012 r. Sąd Okręgowy zwolnił pozwanego – powoda wzajemnego S. K. od opłaty
od apelacji w całości, natomiast pozwanego – powoda wzajemnego M. K. od opłaty
od apelacji ponad kwotę 1 500 zł, a w pozostałej części jego wniosek o zwolnienie
od kosztów oddalił. Postanowienia te zostały doręczone pełnomocnikowi
pozwanych – powodów wzajemnych w dniu 21 lutego 2012 r., a opłata od apelacji
w kwocie 1 500 zł została przez M. K. uiszczona dopiero w dniu 1 marca 2012 r.
Stosownie do art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594
ze zm. – dalej: „u.k.s.c.”), który – zgodnie z art. 4 ust. 2 i art. 6 ustawy z dnia
17 grudnia o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45) – znajduje zastosowanie w niniejszej
sprawie, strona reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego powinna
uiścić opłatę od wniesionego pisma podlegającego opłacie w wysokości stałej lub
stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu
lub wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie tygodniowym od dnia doręczenia jej
postanowienia w przedmiocie złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od
kosztów sądowych. Przepis ten, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu
z dnia 28 września 2011 r., I CZ 86/11 (nie publ.), stosuje się także w razie
częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, co miało miejsce w niniejszej
3
sprawie. Skoro postanowienie o częściowym zwolnieniu pozwanego – powoda
wzajemnego M. K. zostało doręczone jego pełnomocnikowi w dniu 21 lutego 2012
r., to należna opłata od apelacji powinna być przez niego uiszczona najpóźniej w
dniu 28 lutego 2012 r. Ponieważ M. K. uczynił to dopiero w dniu 1 marca 2012 r., a
więc po upływie przepisanego terminu, jego apelacja ulega odrzuceniu na
podstawie art. 373 w związku z art. 370 k.p.c.
W zażaleniu na to postanowienie pozwany – powód wzajemny M. K.
podniósł, że złożył apelację w jednym piśmie wspólnie ze S. K., z którym prowadzi
działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. W tej sytuacji okoliczność, że
opłacił apelację po terminie wynikającym z art. 112 ust. 3 u.k.s.c., pozostaje – jego
zdaniem – bez znaczenia, gdyż wspólnicy spółki cywilnej są współuczestnikami
materialnymi i koniecznymi, a tym samym jednolitymi, a – zgodnie z art. 4 ust. 1
u.k.s.c. – w razie współuczestnictwa materialnego pismo składane przez kilka osób
podlega jednej opłacie. W konkluzji żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie powódka – pozwana wzajemna T. W. dochodzi od
pozwanych – powodów wzajemnych, prowadzących działalność gospodarczą w
formie spółki cywilnej pod nazwą „K.” – Zakład Kamieniarski Artystyczna Pracownia
Rzeźby i Konserwacji Zabytków kwoty 80 000 zł z odsetkami w związku z
odstąpieniem od umowy o wykonanie nagrobka. Z kolei pozwani – powodowie
wzajemni S. K. i M. K. dochodzą od powódki – pozwanej wzajemnej T. W. kwoty 56
000 zł z odsetkami tytułem zapłaty reszty wynagrodzenia za wykonanie spornego
nagrobka.
Ze względu na przewidzianą w art. 864 k.c. solidarną odpowiedzialność
wspólników za zobowiązania spółki, w sprawie z powództwa głównego po stronie
pozwanych zachodzi współuczestnictwo materialne, które nie jest jednak ani
współuczestnictwem koniecznym ani jednolitym w rozumieniu przepisów art. 72 § 2
i art. 73 § 2 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia
2003 r., I CK 109/02, OSNC 2004, nr 5, poz. 73). Natomiast w sprawie
z powództwa wzajemnego, w której pozwani – powodowie wzajemni dochodzą
4
wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej,
po stronie powodów wzajemnych zachodzi współuczestnictwo materialne
konieczne w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c., będące równocześnie
współuczestnictwem jednolitym, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.c. (zob. uchwałę
Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2011 r., III CZP 130/10, OSNC 2011, nr 9,
poz. 100).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 zd. pierwsze u.k.s.c., pismo wnoszone przez kilka
osób podlega jednej opłacie. Użyte w tym przepisie pojęcie pisma należy
interpretować w znaczeniu funkcjonalnym jako czynność procesową sporządzoną
w formie pisma, a nie w znaczeniu technicznym, co oznacza, że jedno pismo
w znaczeniu technicznym, czyli jeden dokument, może obejmować kilka czynności
procesowych sporządzonych w formie pisemnej. Zasada opłacania pisma jedną
opłatą nie dotyczy – jak wynika z art. 4 ust. 1 zd. drugie u.k.s.c. – sytuacji,
w których zachodzi współuczestnictwo formalne, gdyż w takim wypadku każdy
współuczestnik uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia lub
zobowiązania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 października
2007 r., I PZ 19/07, nie publ., z dnia 21 listopada 2007 r., I PZ 18/07, nie publ.,
z dnia 29 stycznia 2008 r., IV CZ 7/08, nie publ. i II PZ 69/07, nie publ., z dnia
21 października 2008 r., II PZ 32/08, OSNP 2010, nr 5-6, poz. 68, z dnia 5 listopada
2009 r., I CZ 54/09, nie publ. i z dnia 25 sierpnia 2010 r., II UZ 15/10, nie publ.).
Zasada wyrażona w art. 4 ust. 1 zd. pierwsze u.k.s.c. odnosi się natomiast do
współuczestników materialnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
18 listopada 2003 r., II CZ 103/03, nie publ.; por. też postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 1 sierpnia 1966 r., II CR 86/66, OSNCP 1967, nr 2, poz. 33).
W niniejszej sprawie zatem od apelacji wniesionej przez pozwanych –
powodów wzajemnych w jednym piśmie należało pobrać tylko jedną opłatę
i to zarówno w sprawie z powództwa głównego, jak i wzajemnego. Skoro powód
wzajemny S. K. został zwolniony od opłaty od apelacji, należną opłatę powinien
uiścić drugi ze współuczestników. Udzielone zwolnienie od kosztów sądowych jest
bowiem ściśle związane z sytuacją materialną danej osoby i w związku z tym – bez
względu na rodzaj zachodzącego współuczestnictwa – nie rozciąga się na
pozostałych współuczestników. Żalący nie ma więc racji zarzucając, że ze względu
5
na zachodzące po stronie pozwanych – powodów wzajemnych współuczestnictwo
materialne, a w sprawie z powództwa wzajemnego – także jednolite, Sąd
Apelacyjny nie mógł zastosować sankcji przewidzianej w art. 373 w związku z art.
370 k.p.c.
Trzeba zauważyć, że odrzucona została apelacja żalącego M. K., pozostaje
natomiast do rozpoznania apelacja S. K. Ze względu na zachodzące w sprawie z
powództwa wzajemnego współuczestnictwo jednolite, czynności procesowe
współuczestników działających są przy tym skuteczne wobec niedziałających (art.
73 § 2 k.p.c.).
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych
podstaw, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego
w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.