sygn. I CZ 166/12 23 listopada 2012 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 23 listopada 2012, sygn. I CZ 166/12

Data orzeczenia 23 listopada 2012
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący SSN Marta Romańska
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #postanowienie SN
Sygn. akt I CZ 166/12
POSTANOWIENIE
Dnia 23 listopada 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska (przewodniczący)
SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)
SSN Józef Frąckowiak
w sprawie z powództwa R. J. i X. J.
przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "N. " w W.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 listopada 2012 r.,
zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego
z dnia 20 lipca 2012 r.,
uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie
o kosztach postępowania zażaleniowego Sądowi Apelacyjnemu.
Uzasadnienie
2
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r. zobowiązał pozwaną
Spółdzielnię Mieszkaniową „N.” w W. do złożenia oświadczenia woli
ustanawiającego na rzecz powodów R. J. i X. J. odrębną własność szczegółowo
opisanych lokali mieszkalnych nr 10 i nr 24 oraz lokalu użytkowego nr IV –
usytuowanych w budynku przy ulicy D. […] w W., wraz z określonymi udziałami w
częściach wspólnych budynku i działce gruntu, na której został wzniesiony ten
budynek oraz prawem wyłącznego korzystania z usytuowanych w nim miejsc
postojowych nr 4,5 i 40. Jednocześnie Sąd Okręgowy nałożył na powodów
obowiązek dokonania na rzecz pozwanej odpowiednich dopłat a na pozwaną
zwrotu powodom nadpłaty, stosownie do wyniku ostatecznego rozliczenia kosztów
wybudowania budynku przy ulicy D. […] w W.
Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji pozwanej, wyrokiem z dnia 20 lipca 2012
r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego
rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za drugą instancję.
Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutów skarżącej kwestionujących powództwo
co do zasady, wskazując – z powołaniem się na stanowisko Sądu Najwyższego
wyrażone w uchwale z dnia 16 listopada 2004 r., III CZP 68/04, OSNC 2005, nr 11,
poz. 183 - że niezrealizowane roszczenie powodów (członków pozwanej
Spółdzielni) o przydział spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
wywodzone z art. 213 Prawa spółdzielczego, uległo przekształceniu w roszczenie
o ustanowienie odrębnej własności lokalu.
Za uzasadnione natomiast Sąd Apelacyjny uznał zarzuty podważające
ustalenia w kwestii dokonania przez powodów wpłat pokrywających wkład
budowlany oraz co do danych niezbędnych do ustanowienia odrębnej własności
lokali zgodnie z żądaniem pozwu. Wskazał przy tym, że Sąd pierwszej instancji,
dysponując w tym zakresie jedynie dokumentami prywatnymi, nie mógł nie
skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 232 zdanie drugie k.p.c. i nie
dopuścić z urzędu dowodu z opinii biegłego. Przeprowadzenie tego dowodu jest
niezbędne do ustalenia, czy powodowie wnieśli pełny wkład budowlany oraz
określenia -zgodnie art. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
(tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.), w związku z art. 27 ustawy
3
o spółdzielniach mieszkaniowych - powierzchni użytkowej lokali wraz
z powierzchnią pomieszczeń do nich przynależnych oraz udziału właściciela lokalu
wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej. Sąd Apelacyjny postanowił dopuścić
dowód z opinii biegłego w postępowaniu apelacyjnym, jednakże uznał, że wnioski
płynące z tej opinii nie są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia, zostały
zakwestionowane przez pozwaną i rodzą konieczność kontynuowania
postępowania dowodowego, co – stosownie do art. 386 § 4 k.p.c. – nakazuje
uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi pierwszej instancji
do ponownego rozpoznania. Zakres uzupełniającego postępowania dowodowego
i jego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie pozostaje bez wpływu na
możliwość ograniczenia rozpoznania sprawy do jednej instancji.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pozwana zarzuciła Sądowi
Apelacyjnemu naruszenie art. 213 § 2 Prawa spółdzielczego (w brzmieniu przed
jego uchyleniem przez ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych) w związku z art.
46 § 1 pkt 8 Prawa spółdzielczego i § 21 Statutu pozwanej, art. 233 § 2 k.p.c.,
art. 481 § 1 k.c., art. 232 zdanie drugie k.p.c. i art. 6 k.c. W konkluzji wniosła
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zmianę wyroku Sądu
Okręgowego przez oddalenie powództwa, bądź też o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W postępowaniu apelacyjnym sąd drugiej instancji, kontynuując
postępowanie przed sądem pierwszej instancji, rozpoznaje sprawę na nowo
w sposób – w zasadzie - nieograniczony (art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c.).
W konsekwencji, w razie uwzględnienia apelacji - z reguły - zmienia zaskarżony
wyrok i orzeka co do istoty sprawy (art. 386 § 1 k.p.c.). Uchylenie zaskarżonego
wyroku połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi
pierwszej instancji dopuszczone zostało jedynie w przypadkach określonych w art.
386 § 2 i 4 k.p.c. Kontroli prawidłowości takiego orzeczenia służy zażalenie
przewidziane w art. 3941
§ 11
k.p.c.
U podstaw zaskarżonego wyroku legło stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny,
że prawidłowe rozstrzygniecie sprawy wymaga uzupełnienia postępowania
4
dowodowego w znacznej części, tj. przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych
celem ustalenia, czy powodowie uiścili pełny wkład budowlany oraz prawidłowego
określenia przedmiotu odrębnej własności. Ocenie Sądu Najwyższego może być
zatem poddana jedynie trafność zakwalifikowania wymienionej przesłanki jako
podstawy orzeczenia kasatoryjnego, przewidzianej – według wskazania Sądu
Apelacyjnego – w art. 386 § 4 k.p.c.
Po zmianie art. 386 § 4 k.p.c., dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000 r.
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie
rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 48, poz. 554
ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2000 r., potrzeba uzupełnienia
postępowania dowodowego w znacznej części nie jest już podstawą do wydania
przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego. Z brzmienia tego przepisu
jednoznacznie wynika, że podstawę taką stanowi konieczność przeprowadzenia
postępowania dowodowego w całości. Sąd Apelacyjny doszedł zatem do błędnego
wniosku, nieuwzględniającego znowelizowaną treść zastosowanego przepisu.
Konkluzja ta jest nawet zaskakująca, gdyż wcześniej Sąd Apelacyjny - wychodząc
z prawidłowego założenia – uznał za uzasadnione uzupełnienie postępowania
dowodowego we własnym zakresie.
Trafnie zarzuciła skarżąca – aczkolwiek wadliwie wiążąc to z naruszeniem
art. 232 zdanie drugie k.p.c. - że zmiana stanowiska w tym przedmiocie była
bezzasadna. Nie usprawiedliwia jej ogólnikowe stwierdzenie, że wnioski opinii
biegłego rodzą konieczność kontynuowania postępowania dowodowego i nie
satysfakcjonują strony pozwanej. Okoliczności powyższe, nie mają istotnego
znaczenia z punktu widzenia potrzeby uzupełnienia postępowania dowodowego
w postępowaniu apelacyjnym. Podniesione w tym zakresie argumenty skarżącej
wskazują na wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 386 § 4 k.p.c.
W rozpoznawanej sprawy nie zachodzi również niebezpieczeństwo
ograniczenia merytorycznego rozpoznania sprawy do jednej instancji. Zasadniczy
spór między stronami dotyczy tego, czy zgłoszone przez powodów roszczenie jest
usprawiedliwione co do zasady. Sąd Apelacyjny kwestię te rozstrzygnął twierdząco,
5
wskazując na niedostatki ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania orzeczenia
uwzględniającego powództwo. Braki w zakresie tych ustaleń nie są zatem tak
rozległe i na tyle determinujące treść rozstrzygnięcia, aby można było uznać,
że przeprowadzenie przez Sąd Apelacyjnej uzupełniającego postępowania
dowodowego będzie równoznaczne z rozpoznaniem sprawy w jednej tylko instancji.
Pozostałe podniesione przez skarżącą zarzuty nie poddają się ocenie
w ramach niniejszego zażalenia, gdyż skierowane zostały w odniesieniu
do merytorycznej oceny powództwa i apelacji.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815
§ 1
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji, pozostawiając
rozstrzygniecie o kosztach postępowania zażaleniowego Sądowi Apelacyjnemu
stosownie do art. 108 § 2 w związku z art. 39821
i art. 3941
§ 3 k.p.c.