Postanowienie SN z 28 listopada 2012, sygn. II CNP 58/12
Data orzeczenia
28 listopada 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Anna Owczarek
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 28 listopada 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Anna Owczarek
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 28 listopada 2012 r.,
skargi M. B.
o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 7 września 2011r., wydanego w sprawie z powództwa M. B.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w S.
o zapłatę,
1) odrzuca skargę,
2) zasądza od M. B. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii
Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.400,- (pięć tysięcy
czterysta) zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika,
3) przyznaje adwokat D. L., prowadzącej Kancelarię
Adwokacką, od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
kwotę 5.400,- (pięć tysięcy czterysta) zł podwyższoną o
stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego
rodzaju czynności tytułem wynagrodzenia za pomoc
prawną udzieloną z urzędu powodowi M. B.
Uzasadnienie
2
Powód M. B. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7 września 2011 r., którym
oddalono apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 1 lutego 2011
r. w sprawie z powództwa M. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu
Okręgowego w S., wskazując na naruszenie art. 6 k.c., art. 378 i art. 379 pkt 2 w
zw. z art. 386 § 2 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 44 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył:
Jako podstawę złożenia skargi wskazano wprost art. 4241
§ 1 k.p.c. Oznacza
to, że na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania przesłanki procesowej
polegającej na niemożności doprowadzenia do zmiany lub uchylenia wyroku
poprzez wykorzystanie przysługujących uprzednio bądź w dacie wniesienia skargi
jej środków prawnych. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym i nauce prawa,
wskazana skarga ma charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a założeniem
wywołanego nią postępowania jest jego subsydiarność. Powinno być ono
wszczynane tylko wtedy, gdy strona wykorzystała wszystkie środki prawne, które
mogłyby doprowadzić do zmiany lub uchylenia wyroku.
Zgodnie z przepisem art. 4243
§ 1 pkt 5 k.p.c. skarga o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku powinna zawierać między innymi
przedstawienie okoliczności potwierdzających, że wzruszenie zaskarżonego
orzeczenia w drodze środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to,
iż skarżący jest ustawowo zobligowany do przedstawienia analizy prawnej
przepisów dotyczących środków zaskarżenia, których zastosowanie - w odniesieniu
do zaskarżonego orzeczenia - było lub jest niedopuszczalne lub z innych przyczyn
nie mogłoby odnieść skutku. Ciąży na nim zatem obowiązek ujawnienia
i wykazania, w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości, w drodze
stosownego wywodu, przy powołaniu odpowiednich przepisów, że od
zaskarżonego orzeczenia nie przysługuje środek prawny, przy pomocy którego
mogłoby nastąpić jego wzruszenie (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 17 sierpnia 2005 r., I CNP 5/05, OSNC 2006, Nr 1, poz. 17; z dnia
13 grudnia 2005 r., I CNP 28/05, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05,
OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140; z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. akt III CNP 23/05,
OSNC z 2006 r., nr 7 - 8, poz. 140; z dnia 28 czerwca 2011 r. I CNP 16/11,
3
niepubl.; z dnia 22 czerwca 2012 r., V CNP 94/11, niepubl., z dnia 13 września
2012r., IV CNP 34/12, niepubl.). Skarga jest niedopuszczalna jeżeli strona nie
wykorzystała przysługujących jej środków odwoławczych i środków zaskarżenia dla
usunięcia wad procesowych lub materialno-prawnych orzeczenia. Obowiązku
skorzystania z przysługującego stronie środka prawnego, np. ze skargi kasacyjnej,
nie wyłącza jej subiektywne przekonanie, iż środek ten nie odniósłby zamierzonego
skutku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2007r., I CNP 5/07,
niepubl.). Chybione są wywody skarżącego, że wystarczającą przesłanką jest
okoliczność, że w zakresie jednego z zarzutów, tj. nieważności postępowania, która
według jego twierdzeń miała wynikać z niewłaściwej reprezentacji pozwanego
w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie mógłby powołać jako podstawy
nieważnościowej i tym samym wykorzystać ewentualnej skargi o wznowienie
postępowania. Rzecz bowiem w tym że, z uwagi na wartość przedmiotu sporu
i pozostałe wskazywane przyczyny rzekomej niezgodności z prawem, powodowi
przysługiwało uprawnienie wniesienia skargi kasacyjnej, którego nie zrealizował.
W sprawie Sądu Apelacyjnego w S. sygn. akt I A Ca …/11 powód wezwany do
nadesłania oryginału wniosku z dnia 14 października 2011 r. o ustanowienie
pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej, nie uzupełnił braku
w zakreślonym terminie, stąd wniosek ten został zwrócony, a do ustanowienia
pełnomocnika i wniesienia skargi nie doszło. Mając na uwadze powyższe należy
stwierdzić, iż skarżący z przyczyn leżących po jego stronie nie skorzystał z
możliwości wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, stąd nie została
spełniona przesłanka przewidziana w art. 4241
§ 1 k.p.c.
Wyjątek od zasady subsydiarności wynika z art. 4241
§ 2 k.p.c. Dotyczy on
wypadków szczególnych, gdy niezgodność orzeczenia z prawem ma charakter
kwalifikowany i wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub
konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Skarga przysługuje
wówczas również od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie
w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, nawet jeżeli strony
nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że w chwili
wnoszenia skargi nadal jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze
innych przysługujących stronie środków prawnych Wyjątkowy wypadek, o którym
4
mowa w art. 4241
§ 2, należy w skardze odpowiednio skonkretyzować
i uprawdopodobnić (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r.,
I CNP 21/08, niepubl.). Dodatkowym ustawowym obowiązkiem - poza wykazaniem,
że uchylenie lub zmiana zaskarżonego wyroku nie jest możliwa - jest wówczas
wykazanie, że występuje wyjątkowy wypadek i to nie tylko ze względu na
kwalifikowany charakter niezgodności wyroku z prawem, ale także z punktu
widzenia przyczyn nieskorzystania przez stronę z możliwości zaskarżenia wyroku
(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/2006,
OSNC 2006, Nr 6, poz. 113; z dnia 28 kwietnia 2011 r., I CNP 87/10, niepubl.;
z dnia 21 grudnia 2011 r., II CNP 49/11, niepubl.; z dnia 10 sierpnia 2012 r., II CNP
36/12, niepubl.). Za wypadek wyjątkowy w rozumieniu powyższego przepisu uznaje
się m.in. nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka zaskarżenia
z powodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub błędnej informacji
udzielonej przez pracownika sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
2 lutego 2006 r., I CNP 4/2006, OSNC 2006, nr 6, poz. 113). Skarga powoda nie
powołuje jednak powyższej podstawy skargi.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248
§ 2 k.p.c.
odrzucił skargę jako nie spełniającą wymagań określonych w art. 4245
§ 1 pkt 5
k.p.c.
W przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi
z urzędu orzeczono na podstawie § 2 ust. 2 i 3 w zw. z § 13 ust. 5 pkt 2 i § 6 pkt 7
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za
czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). O zwrocie
kosztów zastępstwa procesowego pozwanego Skarbu Państwa orzeczono na
podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej
Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz. 1417) w zw. z art. 99 k.p.c. i § 13 ust. 5 pkt 2,
§ 6 pkt 7 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów.
jw