Postanowienie SN z 27 listopada 2013, sygn. V CZ 57/13
Data orzeczenia
27 listopada 2013
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Anna Kozłowska
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 27 listopada 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)
SSN Wojciech Katner
w sprawie z wniosku B. B.
przy uczestnictwie A. L.
o podział majątku wspólnego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 27 listopada 2013 r.,
zażalenia wnioskodawcy
na postanowienie Sądu Okręgowego w J.
z dnia 27 czerwca 2013 r.,
oddala zażalenie.
2
UZASADNIENIE
W skardze o wznowienie postępowania o podział majątku wspólnego
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w J. z dnia 28
sierpnia 2012 r. w sprawie II Ca …/12, wnioskodawca powołał się na podstawę
określoną w art. 403 § 2 k.p.c. w postaci wykrycia nowych okoliczności faktycznych
mogących mieć wpływ na wynik sprawy, z których nie mógł skorzystać w
poprzednim postępowaniu. Wskazał, że już po wydaniu zaskarżonego
postanowienia zgromadził, za pośrednictwem biura detektywistycznego, informacje
dotyczące zlokalizowania oraz opisu stanu technicznego nieruchomości przyjętych
przez biegłego J. K. do porównania z nieruchomością będącą składnikiem
dzielonego majątku wspólnego, w opinii wydanej przed Sądem drugiej instancji,
stanowiącej podstawę ustalenia przez ten Sąd wartości dzielonej nieruchomości. Z
informacji tych wynika, że nie są to nieruchomości podobne do nieruchomości
będącej przedmiotem podziału i nie powinny być podstawą jej wyceny, co dowodzi,
że biegły nie przeprowadził badań i analiz porównawczych i zastosował nieznaną
prawu i nauce metodologię. Wykryte okoliczności nie zostały ujawnione przez
wnioskodawcę w poprzednim postępowaniu bowiem były mu nieznane i
obiektywnie rzecz biorąc były dla niego wówczas nieujawnialne, gdyż niedostępne.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy
odrzucił skargę stwierdzając, że wskazane jako jej podstawa okoliczności istniały
już w toku postępowania objętego skargą o wznowienie i mogły być w tym
postępowaniu ujawnione oraz zgłoszone w formie odpowiednich zarzutów do opinii
biegłego. Sąd wskazał, że wnioskodawca w sprawie o podział majątku wspólnego
zgłosił zarzuty do opinii biegłego, poddając między innymi w wątpliwość
podobieństwo nieruchomości wymienionych w opinii do nieruchomości będącej
przedmiotem podziału i domagał się szczegółowego wskazania cech przyjętych
przez biegłego do porównania nieruchomości. Nie było przeszkód by już wówczas
wnioskodawca zgromadził te same dane, które są podstawą skargi i przedstawił je
na rozprawie apelacyjnej. Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga o wznowienie
postępowania nie służy przeprowadzaniu nowych dowodów, które mogły być
3
przeprowadzone w poprzednim postępowaniu i uznając przedmiotową skargę za
nieopartą na ustawowej przesłance odrzucił ją na podstawie art. 410 § 1 k.p.c.
W zażaleniu wnioskodawca zarzucając naruszenie art. 403 § 2 k.p.c.
stwierdził, że wskazane przez niego okoliczności są nowe w rozumieniu tego
przepisu i nie mogły być ujawnione w poprzednim postępowaniu. Biegły bowiem
zapewniał, że oglądał nieruchomości przyjęte jako porównywalne i skarżący nie
mógł wiedzieć, iż tego nie zrobił, nie zarzucał więc w swoich zastrzeżeniach do
opinii, że jest ona fałszywa, gdyż tego nie wiedział i nie mógł wtedy wiedzieć,
a dowiedział się dopiero ze wskazanego materiału detektywistycznego. Nie mógł
w poprzedniej sprawie zweryfikować twierdzeń biegłego ani zgłosić stosownych
dowodów, gdyż biegły nie sporządził dokumentacji fotograficznej nieruchomości
porównywalnych, a Sąd bezpośrednio po wysłuchaniu biegłego na rozprawie wydał
końcowe orzeczenie.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wnioskodawca oparł skargę o wznowienie postępowania na wskazanej w art.
403 § 2 k.p.c. przesłance umożliwiającej żądanie wznowienia w razie późniejszego
wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby
mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać
w poprzednim postępowaniu. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy ta
podstawa wznowienia postępowania występuje wówczas, gdy po uprawomocnieniu
się wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w poprzedniej sprawie,
strona wykryła takie okoliczności faktyczne lub środku dowodowe, które mogłyby
mieć wpływ na wynik sprawy, a które, choć istniały, nie zostały ujawnione
w poprzednim postępowaniu dlatego, że nie były i nie mogły być wówczas znane
stronom jako dla nich nieujawnialne. Przesłanka ta nie odnosi się zatem do
okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a jedynie
nie dostrzeżonych przez stronę ani takich, co do których istniała obiektywna
możliwość powołania ich w toku poprzedniego postępowania a tylko na skutek
4
opieszałości, zaniedbania, zapomnienia, czy błędnej oceny potrzeby ich powołania,
strona tego nie uczyniła (porównaj między innymi postanowienia z dnia 15 maja
1968 r. I CO 1/68, OSNC 1969/2/36, z dnia 10 lutego 1999 r. II CKN 807/98 i z dnia
12 lutego 2004 r. V CZ 158/03, niepubl.).
Badanie - na wstępnym etapie - czy skarga o wznowienie postępowania
została oparta na ustawowej podstawie wznowienia nie ogranicza się do kontroli,
czy wskazane w skardze okoliczności odpowiadają ustawowym przesłankom
wznowienia, ale obejmuje również ustalenie, czy wskazana podstawa wznowienia
rzeczywiście istnieje (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 29 stycznia 1968 r. I CZ 122/67, OSNC 1968/8-9/154, z dnia 15 czerwca
2005 r. IV CZ 50/05, niepubl., z dnia 10 lutego 2006 r. I PZ 33/05, OSNP 2007/3-
4/48, OSNP 2007/3-4/48 i z dnia 10 października 2012 r. I CZ 104/12, niepubl.).
Badając tę okoliczność słusznie Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie nie
występuje powołana przez skarżącego podstawa skargi o wznowienie
postępowania, gdyż wskazane środki dowodowe wnioskodawca niewątpliwie mógł
zgłosić już w postępowaniu objętym skargą o wznowienie. Znana mu była bowiem
wydana w tym postępowaniu, przed sądem drugiej instancji, opinia biegłego oraz
podstawy jej wydania, zgłosił do opinii tej zarzuty i zastrzeżenia poddające między
innymi w wątpliwość podobieństwo nieruchomości porównywalnych wskazanych
przez biegłego, żądał też szczegółowego opisania cech przyjętych przez biegłego
do porównania nieruchomości. Nie było już wówczas żadnych przeszkód do
podjęcia przez wnioskodawcę odpowiedniej inicjatywy dowodowej i zgłoszenia
stosowanych wniosków, jak również do skorzystania już wówczas z usług biura
detektywistycznego, którego materiały stały się podstawą skargi o wznowienie
postępowania, a w poprzedniej sprawie mogły być wskazane jako podstawa
zarzutów do opinii biegłego i wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego
rzeczoznawcy. Przeszkodą ku temu niewątpliwie nie mogła być podkreślana
w zażaleniu okoliczność, że biegły nie przedstawił dokumentacji fotograficznej
nieruchomości porównywalnych i wnioskodawca nie wiedział i nie mógł wiedzieć,
iż biegły nie oglądał tych nieruchomości. Po pierwsze bowiem nie ma jakichkolwiek
podstaw do sugerowania, że biegły ich rzeczywiście nie oglądał, a po wtóre to
5
właśnie na wnioskodawcy w poprzednim postępowaniu ciążył obowiązek
procesowy wykazania tej okoliczności i przedstawienia dowodów podważających
opinię biegłego w tym zakresie, co bez wątpienia mógł uczynić żądając złożenia
przez biegłego dokumentacji fotograficznej nieruchomości porównywalnych jak
również przedstawiając jako dowód materiał zgromadzony przy pomocy agencji
detektywistycznej, który obecnie stanowi podstawę żądania wznowienie
postępowania. Między złożeniem opinii przez biegłego w postępowaniu
apelacyjnym a wydaniem postanowienia kończącego postępowanie w sprawie
przez Sąd drugiej instancji upłynął okres czasu wystarczająco długi, by możliwe
było zgłoszenie przez wnioskodawcę opisanych wyżej wniosków.
W konsekwencji należy stwierdzić, że powołane przez wnioskodawcę, jako
podstawa skargi o wznowienie postępowania, okoliczności faktyczne i środki
dowodowe mogły być przez niego zgłoszone już w postępowaniu objętym skargą
o wznowienie, a zatem nie są to okoliczności i dowody nowe, o jakich mowa w art.
403 § 2 k.p.c. i z tej przyczyny nie mogą stanowić podstawy skargi.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione
(art. 39814
w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.).
es