Postanowienie SN z 8 maja 2014, sygn. V CZ 31/14
Data orzeczenia
8 maja 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Anna Owczarek
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 8 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Owczarek (przewodniczący)
SSN Antoni Górski
SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa G. R.
przeciwko Województwu […] - Ośrodkowi Doskonalenia Nauczycieli w W.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2014 r.,
zażalenia powoda na wyrok Sądu Okręgowego w W.
z dnia 1 sierpnia 2013 r.
uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając Sądowi
Okręgowemu w W. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
zażaleniowego.
UZASADNIENIE
2
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. zasądził od strony
pozwanej na rzecz powoda kwotę 66 057,50 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami
procesu. W uzasadnieniu wyjaśnił, że powód udowodnił fakturami dochodzone
roszczenie - wywodzone z umowy zawartej przez strony w dniu 27 września
2010 r., w której powód zobowiązał się do przygotowania i przeprowadzenia
wycieczek edukacyjnych dla 250 szkół województwa […] - a strona pozwana nie
wykazała podstaw do naliczenia powodowi kary umownej przedstawionej do
potrącenia z jego roszczeniem w wysokości dochodzonej kwoty.
Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia
1 sierpnia 2013 r. uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania. Uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy,
ponieważ nie zbadał podstawy prawnej roszczenia powoda. Nie wyjaśnił, czy
podstawą tą były przepisy ustawy o usługach turystycznych. Nie odniósł się także
do treści postanowień umowy łączącej strony, nie przeprowadził dowodu
z przesłuchania stron i nie dokonał prawidłowej oceny dowodów.
W zażaleniu na ten wyrok powód zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie
art. 386 § 4 k.p.c. przez wydanie orzeczenia kasatoryjnego, mimo braku ku temu
podstaw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Postępowanie apelacyjne obejmuje merytoryczne rozpoznanie sprawy. Sąd
odwoławczy, kontynuując postępowanie przed sądem pierwszej instancji,
rozpoznaje sprawę na nowo w sposób w zasadzie nieograniczony (art. 378 § 1 i art.
382). W związku z tym w razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji z reguły
zmienia - zgodnie z art. 386 § 1 k.p.c. - zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty
sprawy (zob. przede wszystkim uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego – zasadę prawną – z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07). Poza
przypadkami, w których zaskarżony apelacją wyrok podlega uchyleniu z przyczyn
określonych w art. 386 §2 k.p.c. (nieważność postępowania) i art. 386 § 3 k.p.c.
(podstawy do odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania), sąd drugiej
instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego
3
rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty
sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania
dowodowego w całości (art. 386 § 4 k.p.c.).
Sąd Najwyższy w toku rozpoznawania zażalenia wniesionego na podstawie
art. 3941
§ 11
k.p.c. bada w zasadzie tylko to, czy przyjęta przez sąd drugiej
instancji przyczyna uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania odpowiada jednej z podstaw wydania
orzeczenia kasatoryjnego przewidzianych w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2014 r., V CZ 3/14).
Skarżący zasadnie zarzucił, że podana przez Sąd Okręgowy przyczyna
uchylenia wyroku Sądu Rejonowego i przekazania sprawy do ponownego
rozpoznania nie odpowiada przewidzianej w art. 386 § 4 k.p.c. podstawie do
wydania takiego orzeczenia w postaci nierozpoznania istoty sprawy przez sąd
pierwszej instancji.
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji następuje w razie
zaniechania zbadania przez ten sąd materialnej przesłanki żądania powoda,
zazwyczaj na skutek bezpodstawnego stwierdzenia braku pozytywnej przesłanki
jurysdykcyjnej - np. legitymacji procesowej strony - lub przyjęcia istnienia tzw.
negatywnej przesłanki jurysdykcyjnej - np. przedawnienia dochodzonego
roszczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2013 r.,
I CSK 156/13).
W sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Sąd Rejonowy zbadał materialną
przesłankę zawartego w pozwie żądania zapłaty przez stronę pozwaną. Powód
wywodził to żądanie z umowy zawartej przez strony w dniu 27 września 2010 r.
i Sąd Rejonowy rozstrzygnął o tym żądaniu. Tylko wynik tego badania
i rozstrzygnięcia nie zyskał akceptacji Sądu Okręgowego. Jednakże w takim
przypadku nie może być mowy o nierozpoznaniu istoty sprawy (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., I CZ 139/12, i 26 września
2013 r., II CZ 43/13). To czy stanowisko Sądu Okręgowego w wytkniętych Sądowi
Rejonowemu kwestiach dotyczących kwalifikacji prawnej umowy i analizy jej treści
4
oraz postępowania dowodowego w sprawie jest trafne pozostaje poza kognicją
Sądu Najwyższego w niniejszym postępowaniu.
Ze względu na zasadność podniesionego w zażaleniu powoda zarzutu
naruszenia art. 386 § 4 k.p.c., Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815
§ 1
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok, a orzeczenie o kosztach
postępowania zażaleniowego pozostawił zgodnie z 108 § 2 w zw. z art. 39821
i art.
3941
§ 3 k.p.c. Sądowi Okręgowemu.