Postanowienie SN z 22 października 2014, sygn. IV CNP 21/14
Data orzeczenia
22 października 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Barbara Myszka
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 22 października 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Myszka
w sprawie ze skargi E. G.- B. i M. B.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu Rejonowego w G.
z dnia 18 listopada 2011 r.,
wydanego w sprawie z powództwa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W.
przeciwko E. G.- B. i M. B.
z udziałem Gminy Miasta G. jako interwenienta ubocznego po stronie powodowej
o eksmisję,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 22 października 2014 r.,
1. odrzuca skargę,
2. zasądza od skarżących E. G.- B. i M. B. na rzecz Wojskowej
Agencji Mieszkaniowej kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych)
tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem
skargi.
UZASADNIENIE
2
Sąd Rejonowy w G., po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wojskowej
Agencji Mieszkaniowej z siedzibą w W. przeciwko E. G. – B. i M. B., przy udziale
Gminy Miasta G. jako interwenienta ubocznego po stronie powodowej, wyrokiem
zaocznym z dnia 18 listopada 2011 r. nakazał pozwanym opuszczenie i
opróżnienie lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. P. 2/5 w G. i wydanie go
stronie powodowej, ustalił, że pozwanym przysługuje uprawnienie do otrzymania
lokalu socjalnego z zasobów Gminy Miasta G., wstrzymał wykonanie eksmisji do
czasu złożenia pozwanym przez Gminę Miasta G. oferty zawarcia umowy najmu
lokalu socjalnego i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz strony powodowej
kwotę 337 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Pozwane nie wniosły sprzeciwu, w związku z czym wyrok zaoczny, o którym
mowa uprawomocnił się z dniem 13 grudnia 2011 r.
W dniu 9 grudnia 2013 r. E. G. – B. i M. B. wniosły skargę o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w G.
z dnia 18 listopada 2011 r., w której zarzuciły naruszenie art. 58 § 1 k.c. w związku
z art. 56 i art. 28 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych
Rzeczypospolitej Polskiej (jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm. –
dalej: „u.z.S.Z.R.P.”) przez przyjęcie, że nie przysługuje im tytuł prawny do
zamieszkiwania w spornym lokalu i nie są osobami uprawnionymi do jego
zajmowania, art. 2 w związku z art. 64 i art. 75 Konstytucji RP w związku z art. 58 §
1 k.c. przez nieuwzględnienie zasady praw nabytych i niezastosowanie art. 33 k.r.o.
w związku z art. 58 k.c. przez nieuwzględnienie, że prawo do korzystania z kwatery
stałej jest składnikiem majątku wspólnego byłych małżonków.
Skarżące twierdziły, że nie skorzystały z przysługującego im środka
zaskarżenia wyroku zaocznego z dnia 18 listopada 2011 r., ponieważ dopiero
niedawno dowiedziały się o istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy wyroku Sądu
Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 8/12 (OSNC 2012, nr 9, poz. 110),
zgodnie z którym prawo do nabycia lokalu mieszkalnego na warunkach
przewidzianych w art. 56 – 58 u.z.S.Z.R.P. w brzmieniu obowiązującym do dnia
4 listopada 2010 r. (jedn. tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.)
3
przysługuje także rozwiedzionemu małżonkowi żołnierza zawodowego, jeżeli
kwatera stała została przydzielona żołnierzowi w czasie trwania małżeństwa.
Zdaniem skarżących, niezgodność z prawem zaskarżonego wyroku wynika
z naruszenia nie tylko wskazanych w skardze przepisów prawa, lecz także zasad
współżycia społecznego oraz podstawowego prawa konstytucyjnego człowieka,
jakim jest prawo własności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4241
§ 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności
z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie
w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana
lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie
było i nie jest możliwe. W wyjątkowych wypadkach – jak stanowi § 2 powołanego
artykułu – gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela,
można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli
strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest
możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie
środków prawnych.
W przytoczonych przepisach wyrażona została zasada, że przesłanką
dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
wyroku jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków prawnych.
Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 4241
§ 2 k.p.c., który w sytuacji, gdy strona
nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, uzależnia dopuszczalność
skargi od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego
wypadku oraz występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze,
wynikającej z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub
konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Pojęcie „wypadek
wyjątkowy” odnosi się przy tym do przyczyny niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku oraz do powodów, dla których strona nie skorzystała
z możliwości jego zaskarżenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jako
4
przykłady „wypadków wyjątkowych”, o których mowa w art. 4241
§ 2 k.p.c.,
wskazuje się ciężką chorobę strony, która uniemożliwiła wniesienie środka
odwoławczego, jej stan psychiczny uniemożliwiający podjęcie rozsądnej decyzji co
do zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji, katastrofę, klęskę żywiołową,
uzyskanie błędnej informacji od pracownika sądu co do sposobu i terminu
zaskarżenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP
4/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 113, z dnia 22 czerwca 2007 r., III CNP 37/07, OSNC
2007, nr 3, poz. 47, z dnia 30 listopada 2007 r., III CNP 67/07, OSNC-ZD 2008, nr
C, poz. 90, z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP 217/07, OSNC-ZD 2008, nr D, poz. 114,
z dnia 13 czerwca 2013 r., I CNP 13/13, nie publ., z dnia 6 września 2013 r., V CNP
67/12, nie publ. i z dnia 4 grudnia 2013 r., V CNP 8/13, nie publ.).
Skarżące, wnosząc o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
wyroku Sądu pierwszej instancji, jako przyczynę nieskorzystania z możliwości jego
zaskarżenia w przepisanym terminie wskazały okoliczność, że dopiero niedawno
uzyskały informację o wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK
8/12, który – ich zdaniem – uzasadnia wniesienie skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku zaocznego z dnia 18 listopada
2011 r.
Wskazana przyczyna nie może być uznana za wyjątkowy wypadek
w rozumieniu art. 4241
§ 2 k.p.c. Jak już wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu
z dnia 24 lipca 2007 r. IV CNP 124/07 (nie publ.), negatywne przewidywania strony
co do szans uwzględnienia przysługującego jej środka zaskarżenia nie mogą być
uznane za usprawiedliwione nieskorzystanie z tego środka, odpowiadające
przesłance określonej w art. 4241
§ 2 k.p.c.
Trzeba podkreślić, że przewidziane w art. 4241
§ 2 k.p.c. wyjątkowe wypadki,
umożliwiające złożenie skargi od prawomocnego wyroku wydanego przez sąd
pierwszej instancji, powinny być jednoznacznie wykazane. W razie powołania się
na naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego konieczne jest wykazanie,
że dana zasada istnieje i ma podstawowe znaczenie dla porządku prawnego oraz
dokładne określenie w jaki sposób doszło do jej naruszenia (zob. postanowienia
5
Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., IV CNP 11/06, nie publ. oraz z dnia
6 grudnia 2006 r., V CNP 142/06, nie publ.).
Podniesiony przez skarżące zarzut naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego jest ogólnikowy i nie zawiera dostatecznych argumentów
świadczących o występowaniu niezgodności z prawem o kwalifikowanym
charakterze.
Skarżące nie wykazały więc, że charakter zarzucanego naruszenia, które –
ich zdaniem – miało doprowadzić do niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku,
przemawiał za uznaniem go za wyjątkowe.
Konkludując trzeba stwierdzić, iż nie zachodzi wyjątkowy wypadek, o którym
mowa w art. 4241
§ 2 k.p.c. Jeżeli zaś nie zachodzi wyjątek, o którym mowa
w powołanym przepisie, skarga podlega odrzuceniu.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248
§ 2 k.p.c. oraz art.
98 i art. 99 w związku z art. 391 § 1, art. 39821
i art. 42412
k.p.c. oraz w związku
z § 9 pkt 1 i § 12 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę
prawnego ustanowionego z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 490)
postanowił, jak w sentencji.