Postanowienie SN z 6 listopada 2014, sygn. V CNP 20/14
Data orzeczenia
6 listopada 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 6 listopada 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie ze skargi J. P.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia Sądu Rejonowego w J.
z dnia 21 czerwca 2013 r., w sprawie z wniosku J. P.
przy uczestnictwie […]
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2014 r.,
1) odrzuca skargę,
2) nie obciąża skarżącego kosztami postępowania
wywołanego wniesieniem skargi,
3) przyznaje od Skarbu Państwa -Sądu Rejonowego
adwokatowi J. W. kwotę
2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych powiększoną o należny
podatek VAT tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu
w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
2
Wnioskodawca złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 21 czerwca 2013 r. Jako
podstawę skargi, wskazał naruszenie prawa materialnego, a to art. 336 k.c. oraz
172 § 1 i 2 k.c. Skarżący podkreślił również, że nie wniósł środka zaskarżenia od
orzeczenia Sądu I instancji wobec odmowy zwolnienia go od kosztów sądowych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,
ustanowiona ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U.
z 2005 r. Nr 13, poz. 98) jest - podobnie jak skarga kasacyjna - środkiem prawnym
sformalizowanym. Wysokie wymagania formalne stawiane skardze są związane nie
tylko z jej specjalną, nadzwyczajną funkcją w systemie prawa, ale wynikają także
z potrzeby spełnienia wysokich oczekiwań profesjonalnych.
Według art. 4241
§ 1 k.p.c. możliwość żądania stwierdzenia niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda, zależna jest od tego, czy zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze
przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to,
że obowiązkiem strony jest wykorzystanie wszystkich istniejących narzędzi
procesowych i dopiero ich bezskuteczność może - w wypadku wystąpienia szkody -
uzasadniać odpowiedzialność państwa. Nie może zatem strona powoływać się
na niemożność skorzystania z innych środków prawnych, jeżeli nieskorzystanie
z tych środków było efektem jej zaniechania.
Stosownie do treści art. 4241
§ 2 k.p.c., przyczyny nieskorzystania przez
stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia, otwierające drogę do zgłoszenia
żądania stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia sądu pierwszej instancji,
muszą mieć wyjątkowy i obiektywny charakter. W tej kategorii nie mieszczą się
przyczyny wynikające z woli lub zaniedbań strony. Wnosząc skargę o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia strona musi zatem wykazać,
że nieskorzystanie przez nią z przysługującego środka prawnego nastąpiło
3
z wyjątkowych powodów mających charakter siły wyższej, takich jak ciężka
choroba, katastrofa, klęska żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie
osób trzecich, które obiektywnie rzecz biorąc uniemożliwiły wniesienie środka
zaskarżenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06,
OSNC 2006, Nr 6, poz. 113; z dnia 29 listopada 2006 r., II CNP 85/06,
niepublikowane; z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP 217/07, OSNC-ZD 2008, Nr 4,
poz. 114; z dnia 10 sierpnia 2010 r., II CNP 39/10, niepubl.; z dnia 20 stycznia
2014 r., II BP 11/13, niepubl.).
W rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca żadne wyjątkowe okoliczności,
które pozwalałyby na uznanie skargi za dopuszczalną. Za taką okoliczność nie
może zostać uznana odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, której formalną
postacią było postanowienie o odrzuceniu wniosku na podstawie art. 107 ust. 2
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
(jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.). Wcześniej wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych został merytorycznie oceniony przez Sąd
pierwszej instancji a orzeczenie tego Sądu zostało poddane kontroli instancyjnej.
Nie ma obecnie podstaw do odmiennej oceny możliwości finansowych
wnioskodawcy w tamtym czasie, a tym samym nie ma uzasadnionej podstawy do
kwestionowania orzeczenia sądu pierwszej instancji w trybie skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi wyjątek, o którym
mowa w art. 4241
§ 2 k.p.c. Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248
§ 2 k.p.c.
odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
sądu pierwszej.
Sąd Najwyższy odstąpił od obciążania skarżącego kosztami postępowania
wywołanego wniesieniem skargi na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2
k.p.c. zaś o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu Sąd
Najwyższy orzekł na podstawie § 13 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).
4