Postanowienie SN z 28 listopada 2014, sygn. I CZ 79/14
Data orzeczenia
28 listopada 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Marta Romańska
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 28 listopada 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska (przewodniczący)
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie ze skargi E. Ł. i Z. Ł.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2004 r., wydanym w sprawie z powództwa E. Ł., G.
K. i Z. Ł.
przeciwko D. P.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 28 listopada 2014 r.,
zażalenia skarżących na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 25 września 2013 r.,
1) oddala zażalenie;
2) przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
na rzecz radcy prawnego S.
J. kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł
podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług
tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną
udzieloną z urzędu skarżącym w postępowaniu
zażaleniowym przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
2
W piśmie z dnia 17 grudnia 2010 r. powodowie E. Ł. i Z. Ł. złożyli skargę o
wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2004 r., w którym Sąd ten oddalił ich apelację od
wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 4 października 2002 r. oddalającego
powództwo o zasądzenie od pozwanej D. P. na rzecz powodów kwoty 250.000 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że ze względu na swój stan
zdrowia byli pozbawieni możliwości obrony swoich praw. Skarżący od 1994 r.
cierpiał na zaniki pamięci i w toku sprawy, o której wznowienie wnoszą, nie był
w stanie bronić swoich interesów. Skarżąca natomiast chorowała wówczas na
depresję i nie mogła się denerwować, w związku z czym również nie mogła należycie
bronić swoich praw. Skarżący wskazywali także, iż w toku postępowania, o którego
wznowienie wnoszą, wielokrotnie wnosili o przydzielenie im adwokata z urzędu.
Podnosili również, że wyrok w sprawie, o której wznowienie wnoszą, został oparty na
fałszywych zeznaniach pozwanej oraz na zmanipulowanych dowodach.
Skarga o wznowienie postępowania została ostatecznie sprecyzowana przez
pełnomocnika skarżących w piśmie z dnia 17 sierpnia 2013 r., który jako podstawę
skargi wskazał art. 401 pkt 2 k.p.c.
Postanowieniem z dnia 25 września 2013 r., Sąd Apelacyjny skargę o
wznowienie odrzucił. Skarżący jako podstawę skargi wskazali art. 401 pkt 2 k.p.c.
podnosząc, że w toku postępowania, o którego wznowienie wnieśli, byli pozbawieni
możności działania. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, analiza akt sprawy nie wskazuje
jednak, aby Sądy obu instancji, prowadząc postępowanie dopuściły się naruszenia
prawa, które mogłoby stanowić podstawę do skutecznego wniesienia skargi o
wznowienie postępowania. W konsekwencji Sąd Apelacyjny przyjął, że wprawdzie
formalnie skarżący wskazali art. 401 pkt 2 k.p.c., ale w rzeczywistości taka podstawa
wznowienia nie istniała. Poza tym skarżący uchybili terminowi do wniesienia skargi.
Skoro wskazaną przez nich podstawą wznowienia było pozbawienie ich możności
obrony swoich praw, termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosił
trzy miesiące (art. 407 § 1 k.p.c.). Termin ten liczy się od dnia, w którym strona
dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności
3
działania lub brak należytej reprezentacji od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się
strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. O wydaniu prawomocnego wyroku
Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lutego 2004 r. strony dowiedziały się z pewnością przed
dniem 4 grudnia 2004 r., kiedy to Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
powodów do rozpoznania. Tymczasem skarga o wznowienie została wniesiona przez
powodów w dniu 17 grudnia 2010 r., a zatem ze znacznym przekroczeniem
ustawowego, trzymiesięcznego, terminu do jej wniesienia, co także uzasadniało jej
odrzucenie.
W zażaleniu na wymienione wyżej postanowienie Sądu Apelacyjnego
powodowie zakwestionowali stanowisko tego Sądu, co do braku wystąpienia
ustawowej podstawy wznowienia postępowania oraz, że skarga o wznowienie została
złożona z przekroczeniem ustawowego terminu przewidzianego do podjęcia tego typu
czynności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wbrew podniesionemu zarzutowi, Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął,
że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie
wznowienia. Zarzut, że w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem
zaskarżonym skargą o wznowienie postępowania powodowie byli pozbawieni
możności obrony swych praw był już badany i negatywnie oceniony przez Sąd
Najwyższy w postanowieniu odmawiającym przyjęcia ich skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
Poza tym, jak trafnie przyjął Sąd Apelacyjny, zgodnie z art. 407 § 1 k.p.c.,
gdy podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możności działania
lub brak należytej reprezentacji, trzymiesięczny termin do wniesienia skargi liczy się
od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel
ustawowy. Nie budzi prawidłowości stanowisko Sądu drugiej instancji, że skoro
powodowie wnieśli skargę kasacyjną, to o wyroku zaskarżonym skargą
o wznowienie musieli dowiedzieć się z pewnością przed dniem 4 grudnia
2004 r., tj. przed dniem, w którym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia ich skargi
kasacyjnej do rozpoznania. Tym samym skarga o wznowienie postępowania została
4
wniesiona przez powodów po upływie przepisanego terminu, co także uzasadniało
jej odrzucenie na podstawie art. 410 § 1 k.p.c.
Z tych względów zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na
podstawie art. 39814
w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu
w postępowaniu zażaleniowym orzeczono na podstawie § 15 pkt 1 w zw. z § 12
ust. 2 pkt 2, § 6 pkt 7 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
z urzędu (jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 490).