Postanowienie SN z 3 grudnia 2014, sygn. I CNP 15/14
Data orzeczenia
3 grudnia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 3 grudnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie ze skargi M. J. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
wyroku Sądu Okręgowego w K.
z dnia 29 kwietnia 2013 r., wydanego w sprawie
z powództwa M. J.
przeciwko S. L.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2014 r.,
1) odrzuca skargę
2) oddala wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie
od Skarbu Państwa nieopłaconych kosztów pomocy
prawnej udzielonej z urzędu powodowi w postępowaniu
przed Sądem Najwyższym.
2
UZASADNIENIE
Powód M. J. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 kwietnia 2013 r. (sygn.
akt […]) oddalającego jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w K., którym ten
Sąd oddalił skierowane przeciwko S. L. o pozbawienie wykonalności opisanych w
pozwie tytułów wykonawczych tj. wyroku Sądu Rejonowego w T. oraz Sądu
Okręgowego w K. Powód wniósł o stwierdzenie niezgodności wyroku Sądu
Okręgowego w K. z art. 379 pkt 5 k.p.c., przez przyjęcie braku podstaw do
odroczenia rozprawy przed Sądem pierwszej instancji. Powód podniósł także w
skardze, że na skutek wyroku Sądu drugiej instancji poniósł szkodę, bowiem w
wyniku wydania zaskarżonego orzeczenia nie doszło do pozbawienia wykonalności
tytułów wykonawczych ani nie doszło do zasądzenia na rzecz powoda kwoty
5.781,29 złotych tytułem odszkodowania za zaniechanie wniosku o umorzenie
postępowania egzekucyjnego i zbycie naczepy w toku postępowania
egzekucyjnego, a ponadto został obciążony kosztami postępowania. Zdaniem
skarżącego szkoda nie zostałaby wyrządzona, gdyby doszło do wydania wyroku
zgodnego z prawem procesowym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,
ustanowiona ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) jest - podobnie jak skarga kasacyjna - środkiem
prawnym sformalizowanym. Wysokie wymagania formalne stawiane skardze
są związane nie tylko z jej specjalną, nadzwyczajną funkcją w systemie prawa,
ale wynikają także z potrzeby spełnienia wysokich oczekiwań profesjonalnych.
Zgodnie z art. 4245
§ 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego
została wniesiona, przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienia, wskazanie przepisu
prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, uprawdopodobnienie
wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga
3
dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych
środków prawnych nie było i nie jest możliwe i wniosek o stwierdzenie niezgodności
orzeczenia z prawem.
Wymienione wymagania skargi mają charakter konstrukcyjny i powinny być
spełnione kumulatywnie. To oznacza, że skarga niespełniająca któregokolwiek
z nich jest dotknięta tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym
dla usuwania braków i podlega odrzucenie bez wzywania do ich usunięcia.
Każde z tych wymagań przewidzianych w art. 4245
§ 1 k.p.c. - na co Sąd
Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę - ma charakter samoistny, powinno być
zatem spełnione niezależnie od innych wymagań (por. postanowienia Sąd
Najwyższego: z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05 i z dnia 18 stycznia 2006 r.,
III CNP 21/05, niepubl.; z dnia 17 grudnia 2013 r. V CNP 23/13, niepubl.).
Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie
wyroku, którego skarga dotyczy, polega na przedstawieniu wyodrębnionego
wywodu przekonującego, że szkoda została wyrządzona oraz określającego czas
jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem wyroku niezgodnego z
prawem (por.: postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt IV CNP 38/05,
OSNC z 2006 r., nr 7 - 8, poz. 141; postanowienie SN z dnia 22 listopada 2005 r.,
sygn. akt I CNP 19/05, niepubl.; postanowienie SN z dnia 23 września 2005 r., sygn.
akt III CNP 5/05, niepubl.; postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt
III CNP 4/05, OSNC z 2006 r. Nr 1, poz. 16). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem
Sądu Najwyższego, ten kreatywny wymóg skargi o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia obliguje skarżącego nie tylko do złożenia
oświadczenia, że szkoda wystąpiła, wymagane jest również wyraźne określenie jej
rodzaju i rozmiaru, oraz powołanie lub przedstawienie dowodów lub innych środków
uwiarygodniających twierdzenia w tym zakresie (zob. m. in. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 17 grudnia 2013 r., IV CNP 38/13, niepubl. z dnia 12 lipca
2012 r., IV CNP 20/12, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
22 sierpnia 2012 r., IV CNP 26/12, niepubl. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 25 września 2012 r., III CNP 21/12, niepubl., postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 9 października 2012 r., V CNP 100/11, niepubl.). W skardze
4
nie uprawdopodobniono wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem
zaskarżonego wyroku (art. 4245
§ 1 pkt 4 k.p.c.).
Zważyć też trzeba, że powołanie się przez skarżącego na prawomocne
oddalenie apelacji od wyroku oddalającego powództwo bez wskazania wprost
wysokości poniesionej szkody, bez przedstawienia przekonującej jurydycznej
argumentacji mogącej przemawiać za tym, że szkoda ta została stronie skarżącej
rzeczywiście wyrządzona oraz bez wskazania odpowiednich środków mających
uwiarygodnić to twierdzenie, samo w sobie nie jest wystarczające do spełnienia
obowiązku przewidzianego w art. 4245
§ 1 pkt 4 k.p.c. (por. postanowienie SN
z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140).
Jak przyjmuje się w judykaturze Sądu Najwyższego nieuwzględnienie
powództwa bądź apelacji od wyroku, którym oddalone zostało powództwo nie może
być utożsamiane z wyrządzeniem szkody, której rozmiary odpowiadałyby wartości
określonego w pozwie roszczenia. Oprócz twierdzenia, że strona poniosła szkodę
konieczne są zatem - jak wskazano - dalsze szczegółowe wyjaśnienia, bez których
o uprawdopodobnieniu szkody w ogóle mowy być nie może (por. m.in.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2007 r., III BP 7/07, OSNP
2009, nr 1-2, poz. 11; z dnia 23 października 2008 r., V CNP 26/08, niepubl.;
z dnia 8 grudnia 2009 r., III CNP 53/09, niepubl.; z dnia 10 lutego 2010 r., IV CNP
102/09, niepubl.).
Tak rozumianego obowiązku skarżący nie spełnił. Nie wskazał przede
wszystkim wysokości poniesionej szkody poprzestając jedynie na lakonicznym
stwierdzeniu wydania wyroku oddalającego apelację od wyroku Sądu pierwszej
instancji oddalającego powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu
wykonawczego oraz o zasądzenie kwoty 5871 złotych tytułem odszkodowania.
Ponadto wobec tego, że skarżący związał szkodę z zawartym w wyroku
rozstrzygnięciem co do zwrotu kosztów procesu trzeba podnieść, że koszty procesu,
którymi strona została obciążona, nawet wtedy, gdy zostały uiszczone, nie stanowią
szkody uzasadniającej wniesienie skargi przewidzianej w art. 4241
k.p.c.,
a postanowienie zawierające rozstrzygnięcie w tym zakresie nie podlega
zaskarżeniu tą skargą (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada
5
2005 r., II CNP 15/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 153 oraz z dnia 27 lipca 2006 r., II BP
11/06, niepubl.; postanowienie z dnia 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06, niepubl.;
z dnia 31 października 2013 r., IV CNP 34/12, niepubl.). W końcu wymaga
podkreślenia, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznaje się za
niewystarczające w ramach obowiązku nałożonego w art. 4245
§ 1 pkt 4 k.p.c.
określenie w nagłówku skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku wartości przedmiotu zaskarżenia (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 8 listopada 2013 r. II CNP 38/1, niepubl.; dnia 16 października
2012 r., IV CNP 46/12, niepubl.).
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 4248
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
orzekł jak w sentencji.
Oddalając wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie od Skarbu Państwa
nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd Najwyższy
uwzględnił wyrażane w judykaturze stanowisko, że kasacja wniesiona przez
adwokata ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych,
niezawierająca przytoczenia jej podstaw bądź ich uzasadnienia, nie jest
"udzieleniem pomocy prawnej", za którą koszty ponosi Skarb Państwa (por. np.
postanowienia z dnia 18 marca 1999 r., I CKN 1046/97, OSNC 1999, Nr 10,
poz. 178, z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, Nr 6, poz. 123,
z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 280/98, niepubl.), które można odpowiednio, na
podstawie art. 42412
k.p.c. odnieść do sytuacji, gdy skarga stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wniesiona przez pełnomocnika
ustanowionego z urzędu dla strony zwolnionej od kosztów sądowych, nie zawiera
uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie
orzeczenia, którego skarga dotyczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
17 lutego 2009 r. I CNP 113/08 niepubl.). Uzasadniało to odmowę przyznania
pełnomocnikowi powoda zwrotu kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej
z urzędu.