Postanowienie SN z 30 grudnia 2014, sygn. V CNP 47/14
Data orzeczenia
30 grudnia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 30 grudnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
w sprawie ze skargi M. S. (poprzednio: K.)
i R. S.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 29 lutego 2012 r., w sprawie z powództwa M. K. (obecnie: S.)
i R. S.
przeciwko Gminie W.
o zapłatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 grudnia 2014 r.,
1) odrzuca skargę,
2) oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów
postępowania wywołanego wniesieniem skargi.
UZASADNIENIE
2
W związku ze skargą powodów M. S. (poprzednio: K.) i R. S. o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 29
lutego 2012 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sprawa rozpatrywana jest z uwzględnieniem przepisów dotyczących skargi
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarga ta jest
szczególnym środkiem prawnym, służącym kontroli legalności zaskarżonego
orzeczenia w związku z możliwością ubiegania się o przyznanie od Państwa
odszkodowania za szkodę wyrządzona wydaniem prawomocnego orzeczenia
(art. 4171
§ 2 k.c.). Z tego względu wymogi dotyczące sposobu jej wniesienia
muszą podlegać ścisłej wykładni.
Z art. 4241
§ 2 k.p.c. wynika, że w wyjątkowych wypadkach skarga
przysługuje także w sytuacji, w której strona nie skorzystała z przysługującego jej
środka prawnego, umożliwiającego zmianę lub uchylenie orzeczenia. Skarżący nie
wnieśli skargi kasacyjnej od zaskarżonego skargą wyroku. Skarżący wyjaśnili,
że nie wnieśli skargi kasacyjnej, bowiem wobec niewyrównania szkody przez
pozwanego popadli w poważne kłopoty finansowe i z tej przyczyny nie mieli
możliwości racjonalnej oceny sytuacji i podjęcia decyzji o wniesieniu skargi
kasacyjnej. W ocenie skarżących, pojęcie „w wyjątkowych wypadkach” zawarte
w § 2 przepisu należy odnieść do przedmiotu i wagi naruszenia prawa poprzez
wydanie zaskarżonego skargą wyroku, a nie do przyczyn niewykorzystania przez
stronę z przysługujących jej środków prawnych.
Ocena ta nie jest trafna. Zarówno w piśmiennictwie prawniczym jak
i w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że unormowaną w art. 4241
§ 2 k.p.c. „wyjątkowość wypadku” należy rozpatrywać nie tylko z punktu widzenia
przyczyn niezgodności orzeczenia z prawem, lecz także w aspekcie powodów
nieskorzystania przez stronę z możliwości jego zaskarżenia. Powołać można tu np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/2006 (OSNC
2006, nr 6, poz. 113), czy z dnia 21 lutego 2007 r., I CNP 5/07 (niepubl.), w których
za wypadek wyjątkowy uznano ciężką chorobę, katastrofę, klęskę żywiołową,
błędną informację udzieloną przez pracownika sądu. W postanowieniu z dnia
3
20 stycznia 2014 r., II BP 11/13 (niepubl.) Sąd Najwyższy wskazał, że wnosząc
skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, strona musi
wykazać, że nieskorzystanie przez nią z przysługującego środka prawnego
nastąpiło z wyjątkowych powodów mających charakter siły wyższej - ciężka
choroba, katastrofa, klęska żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie
osób trzecich, które obiektywnie rzecz biorąc uniemożliwiły wniesienie środka
zaskarżenia.
Nie można uznać za wyjątkowość wypadku podejmowanie przez stronę
nieracjonalnych decyzji z powodu trudności finansowych, zwłaszcza w sytuacji
w której istnieje możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych
związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Podkreślenia wymaga, że skarga
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia służy innym
celom niż skarga kasacyjna i nie może być traktowana zamiennie z nią, jako środek
prawny dla strony dogodniejszy i możliwy do wniesienia w dłuższym terminie.
Z tych względów skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem podlega jako
niedopuszczalna odrzuceniu na podstawie art. 4248
§ 2 k.p.c.
Wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego
skargą został oddalony, bowiem w odpowiedzi na skargę nie odniesiono się do
kwestii dopuszczalności skargi, zatem odpowiedź ta nie była przydatna na tym
etapie postępowania.