Uzasadnienie z 1 grudnia 2021, sygn. II AKa 149/21

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 149/21

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok łączny Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. III K 334/19.

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ obrońca

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ w całości

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie (ewentualny)

☒

zmiana główny)

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1

1

P. H.

Opinie o skazanym i informacja o wykonywanych karach

Opinia i dane o odbywaniu kar

118-124,

136-140

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Nie było.

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1

Opinie i dane o wykonywaniu kar

Art. 424 § 1 pkt 1 kpk nie przewiduje wyjaśniania w uzasadnieniu powodów uznania dowodu.

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Nie było.

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1

Obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 85 § 1-3 kk w brzmieniu obowiązującym w okresie 11.04.2016 – 24.06.2020 poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące niezasadnym przyjęciem, że połączeniu w niniejszym postępowaniu podlegają wyłącznie wyroki wskazane w w pkt. 2 – 5 wyroku.

☒ zasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut generalnie jest zasadny, chociaż analiza akt wskazuje, że Sąd Okręgowy nie tyle dopuścił się obrazy prawa materialnego, co popełnił rażący błąd w ustaleniach faktycznych, który zaważył na całkowicie błędnym rozstrzygnięciu.

Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że każdy z czynów, za które orzeczono kary pozbawienia wolności wyrokami uznanymi przez ten Sąd za podlegające łączeniu, tj. wskazanymi w pkt. 2 – 5 części wstępnej wyroku, skazany popełnił w trakcie odbywania kary 25 lat pozbawienia wolności orzeczonej poprzednim wyrokiem łącznym (w sprawie III K 217/18). Jest to jednak po prostu nieprawda, a błąd dowodzi co najmniej niedostatecznego zapoznania się Sądu Okręgowego z tak podstawowymi materiałami, jak objęte postępowaniem wyroki, w tym poprzedni wyrok łączny oraz z aktami spraw.

P. H. przed tymczasowym aresztowaniem popełnił wszystkie przestępstwa osądzone dwoma wyrokami skazującymi Sądu Okręgowego w Szczecinie (III K 303/15 i III K 311/15), a kary za te czyny objęte zostały poprzednim wyrokiem łącznym, orzekającym karę 25 lat pozbawienia wolności. Po popełnieniu tych przestępstw skazany został zatrzymany 18 września 2014 r., a następnie tymczasowo aresztowany. Właśnie w trakcie tymczasowego aresztowania popełnił kolejno:

- 7 i 10 kwietnia 2015 r. dwa przestępstwa osądzone w sprawie IV K 791/15 SR Szczecin-Centrum w Szczecinie (wyrok z pkt. 5),

- 25 sierpnia 2015 r. przestępstwo osądzone w sprawie IV K 371/16 SR Szczecin-Centrum w Szczecinie (kara objęta poprzednim wyrokiem łącznym),

- nie później niż 26 lipca 2016 r. dwa przestępstwa osądzone w sprawie IV K 1028/16 SR Szczecin-Centrum w Szczecinie (kara objęta poprzednim wyrokiem łącznym),

- 22 lutego 2017 r. dwa przestępstwa osądzone w sprawie II K 96/18 SR w Wałczu (kara objęta poprzednim wyrokiem łącznym),

- od 26 kwietnia do 18 maja 2017 r. przestępstwo osądzone w sprawie III K 323/18 SO w Szczecinie (wyrok z pkt. 4),

- 23 czerwca 2017 r. przestępstwo osądzone w sprawie II K 791/17 SR w Goleniowie (wyrok z pkt. 2).

Przez cały ten czas P. H. był osobą tymczasowo aresztowaną i nie odbywał jeszcze kary. Następnie zapadły co do niego w dniach 8 września 2017 r., 3 października 2017 r. i 4 stycznia 2018 r. kolejno wyroki w sprawach III K 303/15 i III K 311/15 Sądu Okręgowego w Szczecinie oraz w sprawie IV K 471/16 Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie, ale żaden z nich nie uprawomocnił się bez zaskarżenia, zatem P. H. nadal był osobą tymczasowo aresztowaną.

28 stycznia 2018 r. skazany popełnił ostatnie przestępstwo, osądzone w sprawie II K 283/18 SR w Goleniowie (wyrok z pkt. 3). Dopiero po popełnieniu tego czynu, 12 marca 2018 r. uprawomocnił się (poprzez rozpoznanie apelacji) pierwszy wyrok skazujący P. H. – był to wyrok w sprawie III K 303/15 Sądu Okręgowego w Szczecinie. Zatem dopiero od tego dnia P. H. stał się osobą odbywającą karę pozbawienia wolności.

Okres od 18 września 2014 r. aż do 12 marca 2018 r. to w rzeczywistości okres tymczasowego aresztowania P. H.. Dopiero post factum został on zaliczony skazanemu na poczet kary łącznej orzeczonej w sprawie III K 303/15 Sądu Okręgowego w Szczecinie (konkretnie w pkt. 26 wyroku). Potem zaś automatycznie okres ten przeszedł w karę łączną, gdyż Sąd Okręgowy w sprawie III K 217/18 nie musiał nawet ustalać okresu zaliczonego na poczet kary łącznej. W rozumieniu art. 577 kpk nie było takiej potrzeby, gdyż okres pozbawienia wolności P. H. nie budził żadnych wątpliwości: był ciągły, nieprzerwany od dnia zatrzymania, a połączono wszystkie kary.

Sąd Okręgowy nie dostrzegł nawet tego, że wśród obecnie wnioskowanych do połączenia kar jest kara w sprawie IV K 791/15 SR Szczecin-Centrum w S. (wyrok z pkt. 5), która dotyczy czynów wcześniejszych niż znaczna część czynów objętych poprzednią karą łączną. Nie dostrzegł też, że w okresie tymczasowego aresztowania, który uznał za okres odbywania kary łącznej 25 lat pozbawienia wolności, skazany popełnił także czyny osądzone w sprawach IV K 371/16 i IV K 1028/16 SR Szczecin-Centrum w Szczecinie oraz II K 96/18 SR w Wałczu. Kary za owe czyny karą łączną w sprawie III K 217/18 jednak objęto, a ów wyrok łączny był poddany kontroli odwoławczej Sądu Apelacyjnego i został utrzymany w mocy bez żadnych krytycznych uwag.

Przestępstwo popełnione w trakcie tymczasowego aresztowania nie jest przestępstwem popełnionym w trakcie odbywania kary w rozumieniu art. 85 § 3 kk, obowiązującego do czasu wprowadzenia zmiany kodeksu karnego umieszczonej w ustawie z dnia 19 czerwca 2020 r. „o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu zatwierdzeniu układu w związku z wystąpieniem COVID-19”. Zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary nie sprawia, że okres aresztowania staje się wstecznie okresem odbywania kary, gdyż osoba tymczasowo aresztowana nie jest jeszcze skazana i nie mogą jej dotykać negatywne konsekwencje związane ściśle ze statusem skazanego. Aresztowanie to okres zaliczony na poczet kary i jej równoważny, ale nie okres jej odbywania.

Oznacza to, że w rozumieniu przepisów obowiązujących w okresie do 24 czerwca 2020 r. wszystkie kary orzeczone wobec P. H. wyrokami objętymi niniejszym postępowaniem podlegały połączeniu, jako że podczas popełnienia żadnego z przedmiotowych przestępstw P. H. nie odbywał jeszcze kary.

Warto zauważyć, że nawet według stanu prawnego obowiązującego obecnie wyrok Sądu Okręgowego byłby wadliwy w sposób niekorzystny dla skazanego, gdyż obecny art. 85 § 1 kk wykluczyłby z kary łącznej jedną tylko karę, orzeczoną w sprawie II K 283/18 Sądu Rejonowego w Goleniowie. Tylko czyn osądzony w tej sprawie został bowiem popełniony po zapadnięciu wobec P. H. jakiegokolwiek wyroku, a konkretnie trzech wyroków, które przez popełnieniem ostatniego przestępstwa zapadły, ale były nieprawomocne.

Wniosek

O zmianę wyroku przez połączenie wszystkich kar objętych wyrokowaniem i wymierzenie kary łącznej 25 lat pozbawienia wolności, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

☒ zasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Skoro wobec P. H. Sąd Okręgowy miał obowiązek połączyć wszystkie kary objęte postępowaniem, a tego nie uczynił, wyrok podlegał zmianie przez połączenie wszystkich kar. Z uwagi na treść poprzedniego wyroku łącznego oraz art. 86 § 1a kk (który zmianie nie uległ), jedyną możliwą do orzeczenia karą łączną byłą kara 25 lat pozbawienia wolności.

Wniosek o uchylenie wyroku (ewentualny) stał się więc bezprzedmiotowy, a i tak był sprzeczny z art. 437 § 2 kpk zdanie drugie.

Lp.

Zarzut

2

Obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 85 § 1 kk i art. 86 § 1 kk poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie, co skutkowało wymierzeniem kary łącznej przy uwzględnieniu zasady kumulacji, podczas gdy zastosowanie winna mieć zasada pełnej absorpcji względnie asperacji w kształcie zbliżonym do absorpcji.

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut jest bezprzedmiotowy, ponieważ można byłoby go rozpatrywać tylko w przypadku, gdyby Sąd Apelacyjny zaaprobował łączenie jedynie kar orzeczonych wyrokami z pkt. 2 – 5, bez obejmowania karą łączną kar, które składały się na poprzednią karę 25 lat pozbawienia wolności.

Wniosek

O wymierzenie kary łącznej na zasadzie pełnej absorpcji względnie aspiracji w kształcie zbliżonym do absorpcji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Skoro zarzut stał się bezprzedmiotowy, podobnie stało się z wnioskiem z nim związanym.

Lp.

Zarzut

3

Rażąca niewspółmierność kary łącznej.

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Trudno określić, jakiej kary powyższy zarzut dotyczy. Jeśli dotyczy orzeczonej przez Sąd Okręgowy kary łącznej za czyny osądzone wyrokami z pkt. 2 – 5, to jest bezprzedmiotowy. Jeśli dotyczyłby kary łącznej ogólnie, to należy zauważyć, że w porównaniu z oceną skazanego aktualną w chwili wymierzania poprzedniej kary łącznej (25 lat pozbawienia wolności) sytuacja uległa nieznacznej tylko zmianie na jego korzyść, mianowicie stosunkowo niedawno zaprzestał on ciągłego popełniania rozmaitych przekroczeń i nowych przestępstw. Dopiero obecnie można mówić o ewentualnym zapoczątkowaniu resocjalizacji skazanego – do niedawna była to tylko izolacja. Jednak w skład obecnie orzekanej kary łącznej wchodzi więcej kar niż poprzednio: suma kar jednostkowych przy orzekaniu poprzedniej kary łącznej wynosiła 53 lata i 2 miesiące, obecnie wynosi ona 57 lat i 5 miesięcy. Nie ma zatem możliwości orzeczenia innej kary niż ponownie 25 lat pozbawienia wolności.

Wniosek

O zmianę wyroku przez wymierzenie nowej kary łącznej i zastosowanie zasady pełnej absorpcji.

☒ zasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Mimo niezasadności zarzutu w istocie wniosek został uwzględniony, gdyż zmiana wyroku spowodowana koniecznością usunięcia błędu popełnionego przez Sąd Okręgowy prowadziła do takiego samego skutku.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Nie było.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1Utrzymano w mocy jedynie orzeczenie o pozostawieniu do odrębnego wykonania orzeczeń nie podlegających łączeniu i o zwolnieniu skazanego od kosztów.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Dotyczyło to części wyroku nieobjętej zarzutami.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

0.0.1Orzeczenie kary łącznej 25 lat pozbawienia wolności obejmującej wszystkie kary będące przedmiotem orzekania.

Zwięźle o powodach zmiany

Skoro Sąd Apelacyjny stwierdził, że zgodnie ze stanem prawnym, który dotyczył skazanego (sprzed zmiany uchwalonej 19 czerwca 2020 r. i obowiązującej od 24 czerwca 2020 r.) wszystkie kary podlegały łączeniu, należało je połączyć i wymierzyć jedyną możliwą w niniejszej sprawie karę 25 lat pozbawienia wolności.

0.15.3.Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Nie miało miejsca.

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Nie było.

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

Względy słuszności wynikające z art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk nakazywały zwolnić P. H. od kosztów procesu przed Sądem Apelacyjnym, gdyż wprawdzie jest on osobą skazaną, ale apelacja wniesiona w jego imieniu była ewidentnie słuszna, a konieczność jej wniesienia wynikała z błędów Sądu I instancji.

7.  PODPISY

SSO Maciej Strączyński SSA Stanisław Kucharczyk SSA Maciej Żelazowski

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca skazanego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Całość wyroku

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ w całości

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

0.11.4. Wnioski

☒

Uchylenie (ewentualny)

☒

zmiana (główny)