Uzasadnienie z 10 czerwca 2026, sygn. II K 60/26

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 60/26

Uzasadnienie dotyczy całości wyroku.

1.1. USTALENIE FAKTÓW

1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.

W. R. (1)

W okresie od dnia 10 kwietnia 2025 roku do dnia 21 grudnia 2025 roku w miejscowościS., gm. S., województwa (...), uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec W. R. (3) określonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 12 lipca 2022 roku, sygn. akt III RC 239/21 na kwotę 400 złotych miesięcznie oraz R. R. określonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 29 marca 2023 roku, sygn. akt III RC 194/22 na kwotę 500 złotych miesięcznie, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, narażając uprawnionych na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

tj. czyn z art. 209 § 1a k.k.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

1.  W. R. (1) jest zobowiązany obowiązkiem alimentacyjnym wobec syna W. R. (3) (lat 6) określonym co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 12 lipca 2022 roku, sygn. akt III RC 239/21 na kwotę 400 złotych miesięcznie oraz wobec syna R. R. (lat 7) określonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 29 marca 2023 roku, sygn. akt III RC 194/22 na kwotę 500 złotych miesięcznie.

2.  Początkowo po rozstaniu z matka chłopców – O. R. (marzec 2025 rok) – W. R. (1) sprawował sporadycznie pieczę nad małoletnimi chłopcami i w tym czasie zdarzało się, że mężczyzna zakupi produkty żywieniowe dla chłopców, zabawkę lub ubranko, które następnie chłopcy brali ze sobą. Dwa razy W. R. (2) przekazał chłopcom kieszonkowe – po 50 złotych. Na święta Bożego Narodzenia 2025 roku chłopcy dostali prezent od taty.

3.  W okresie od dnia 10 kwietnia 2025 roku do dnia 21 grudnia 2025 roku W. R. (1) nie płacił alimentów na rzecz synów – W. i R., utrzymywał z nim sporadyczny kontakt, który w marcu 2026 roku zerwał, zamieszkując w niedalekiej odległości od synów.

4.  Zgodnie z ustaleniami W. R. (2) i O. R. pieniądze na poczet alimentów dla chłopców miały być przekazywane na konto kobiety i tak to się odbywało do marca 2025 roku. Tego uzgodnienia strony nie zmieniły. W. R. (2) po tym czasie nie przekazał O. R. żadnych pieniędzy na utrzymanie W. i R.. Kobieta podjęła rozmowę z zobowiązanym alimentacyjnie, ale usłyszała jedynie od niego, że wystarczające jest to co dostaje z funduszu na dzieci. Kobieta nie może od dłuższego czasu liczyć na pomoc W. R. (1) w wychowaniu i utrzymaniu ich wspólnych dzieci. W odpowiedzi na jej prośbę o zakup książek dla synów W. R. (1) napisał: „ (…) ja mam zapłacić gdzie ty 1000 zł z funduszu pobierasz na dziecko?” Ostatecznie książki dla małoletnich zostały zakupione przez partnerkę W. R. (2).

5.  Małoletni W. i R. R. są na wyłącznym utrzymaniu matki O. R., która pracuje jako sprzątaczka, zarabiając minimalne wynagrodzenie za pracę. To ona ich wychowuje i sprawuje stałą pieczę nad nimi. Matka chłopców pobiera świadczenie z funduszu alimentacyjnego (364,12 zł na rzecz R. R. oraz 264,12 zł na rzecz W. R. (3)), gdyż egzekucja alimentów od W. R. (1) jest bezskuteczna. Nadto O. R. w powyższym okresie czasu pobierała świadczenia z pomocy społecznej w postaci: zasiłków celowych w miesiącu wrzesień 2025 na łączną kwotę 200 złotych, posiłków w szkole dla dwoje dzieci od października 2025 do grudnia 2025 roku z programu: „Posiłek w szkole i w domu” i świadczenia rodzinnego 800+. Pieniądze, które kobieta otrzymuje z OPS-u mają bardzo dużo znaczenie w domowym budżecie. Brak zapłaty alimentów naraża ww. małoletnich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych mimo dokładania przez matkę chłopców wszelkiej staranności, aby tak nie było. Brak alimentów w okresie z zarzutu sprawił, że matka małoletnich musiała dokonywać wyboru co musi w danym miesiącu kupić, którą potrzebę życiową chłopców muszę zaspokoić w pełnym zakresie, a którą mogę zaspokoić „nie do końca” lub nieco później. Kobieta starała się robić wszystko tak, aby dzieciom umożliwić realizacje wszystkich potrzeb życiowych, ale zdarzało się mimo podejmowanego trudu, że musiała im odmówić np. wyjazdu na kulki (figloraj), mówiąc, że pojadą następnym razem lub za miesiąc, bo nie mam pieniążków. Brak pomocy ze strony ojca chłopców powoduje, że O. R. nieraz musi im czegoś odmówić, to są najczęściej rzeczy związane z rozrywką chłopców. Dla zmniejszenia wydatków na gospodarstwo domowe kobieta zrezygnowała z wynajmu mieszkania i wprowadziła się z małoletnimi do swojego ojca, co przyczyniło się do tego, że potrzeby chłopców są zdecydowanie częściej w pełni zaspokajane, choć nadal zdarzają się sytuację, że pewne wydatki lub przyjemności są przekładane, bo O. R. nie starcza finansów w danym miesiącu.

6.  W okresie objętym zarzutem W. R. (1) nie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna i poszukująca pracy, nie korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej w żadnej formie.

7.  W. R. (1) był karany sądownie, w tym za czyn umyślny z art. 280 § 2 k.k. na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

8.  W. R. (1) ma 26 lat, jest kawalerem, legitymującym się podstawowym wykształceniem. Jest zdrowym mężczyzną, utrzymuje się z prac dorywczych jako pracownik fizyczny w branży budowlanej. W. R. (1) w przeszłości nie leczył się psychiatrycznie ani odwykowo, odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym w okresie od 16 stycznia 2020 roku do 8 września 2024 roku. Od czasu opuszczenia jednostki penitencjarnej W. R. (2) nie wpłacił do komornika sądowego żadnych środków na poczet zadłużenia alimentacyjnego.

Zawiadomienie z Wydziału Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego dla Dzielnicy M. z załącznikami, w tym decyzja Prezydenta Miasta B. dnia 20 października 2025 r. nr (...), k. 1-4;

Pismo z PUP w G., k. 15;

Pismo z OPS w S., k. 17, 18;

Pismo z OPS Dzielnicy M., k.19;

Wyroki, k. 31-34;

Notatka urzędowa, k. 35;

Informacje o osobie z KRK, k. 34-40;

Wydruk korespondencji SMS, k. 52;

Dane osobopoznawcze, k. 47 i z aktu oskarżenia k. 62;

Zeznania świadka O. R., k. 20-23, 50-51, 73v;

Częściowo wyjaśnienia oskarżonego W. R. (1), k. 43-46;

1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

1.2. OCena DOWOdów

2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Zeznania świadka O. R.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka O. R., gdyż są spójne i zgodne z treścią dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Dostrzec przy tym należy, że to nie kobieta zawiadomiła o niepłaceniu alimentów, a organ wypłacający świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Powyższe dodatkowo przemawia na jej korzyść, dając uzasadnione podstawy dla uznania złożonych przez nią zeznań za rzetelne, skoro pomimo podstawy do wystąpienia z analogicznym zawiadomieniem nie decyduje się na to, co pozwala uznać, że kobietą nie kieruje zawiść, złość lub chęć dokuczenia oskarżonemu. Jej relacja jest rzeczowa, spójna i korelująca z pozostałymi dowodowymi zgromadzonymi w sprawie w postaci dokumentów, które sąd ocenił jako obiektywne i wiarygodne dowody w sprawie.

Częściowo wyjaśnienia oskarżonego W. R. (1)

Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego jedynie w części, w której podał, że od czasu kiedy jest na wolności nie wpłacił nic do komornika na poczet zaległych płatności alimentacyjnych oraz w warstwie wskazującej na to, że ww. ma świadomość obowiązku łożenia na swoje dzieci i zasądzonej kwoty alimentów na rzecz każdego z synów, ponieważ w tym zakresie znajdują one potwierdzenie w pozostałym materiale procesowym, który sąd obdarzył mianem prawdziwości. Na miano wiarygodnych wyjaśnienia oskarżonego zasługują także w części, w której wskazuje, że opiekował się sporadycznie chłopcami do grudnia 2025 roku, kupował im w tym czasie żywność oraz zabawki czy ubranka, po to potwierdziła świadek O. R..

Dokumenty urzędowe oraz prywatne wymienione powyżej

Sąd uznał za wiarygodne wszystkie dokumenty zaliczone w poczet materiału dowodowego, czyniąc w oparciu o nie ustalenia faktyczne, albowiem ich forma, treść i pochodzenie nie były kwestionowane, a Sąd z urzędu nie ujawnił w tym zakresie jakichkolwiek zastrzeżeń.

2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

Częściowo wyjaśnienia oskarżonego W. R. (1),

Oskarżony nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu, wskazując, że przekazywał na poczet alimentów określoną kwotę O. R. do rąk własnych, czemu jednak Sąd nie dał wiary, albowiem po pierwsze stoi to w oczywistej sprzeczności z zeznaniami świadka O. R., uzgodnieniem stron co do przekazywania alimentów elektronicznie na konto (racjonalne, zwłaszcza gdy przyjąć, ze strony po rozstaniu były w konflikcie), a także logiką i doświadczeniem życiowym, które powyższe oświadczenie oskarżonego nakazuje poczytać jako przyjętą linię obronny.

1.3. PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☒3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

1.

W. R. (1)

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

Czyn oskarżonego wyczerpał znamiona art. 209 § 1a k.k., ponieważ w okresie od dnia 10 kwietnia 2025 roku do dnia 21 grudnia 2025 roku w miejscowości S., gm. S., województwa (...), uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec W. R. (3) określonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 12 lipca 2022 roku, sygn. akt III RC 239/21 na kwotę 400 złotych miesięcznie oraz R. R. określonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 29 marca 2023 roku, sygn. akt III RC 194/22 na kwotę 500 złotych miesięcznie, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, narażając uprawnionych na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Sam fakt, że doszło do narażenia pokrzywdzonych, w ocenie Sądu wynika nie tylko z zeznań świadka O. R. i dokumentów zgromadzonych w aktach, ale również z faktu, że należne alimenty były płacone z funduszu alimentacyjnego, z którego świadczenie przyznawane jest przy najniższych dochodach osoby uprawnionej. Nadto oczywiste jest, bez konieczności odwoływania się do oficjalnych statystyk, że kwota odpowiednio 400 zł i 500 zł miesięcznie nie jest wygórowana, wręcz przeciwnie, pozwala na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb małoletniego dziecka w wieku wczesnoszkolnym.

Dobrem, które chroni przepis art. 209 k.k., jest zabezpieczenie materialnych podstaw egzystencji osób dla sprawcy najbliższych oraz tych, których prawa w tym zakresie zabezpieczone są orzeczeniem sądowym. Z analizy ujawnionych w sprawie dowodów wynika, że oskarżony wypełnił znamię uchylania się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego. W pojęciu "uchyla się" zawarty jest zawsze negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do świadczenia, powodujący, że nie dopełnia ona nałożonego na nią obowiązku mimo, że ma obiektywną możliwość jego wykonania.

W ocenie Sądu nie zachodziły żadne okoliczności wyłączające winę oskarżonego. W tej konkretnej sprawie, przy ocenie postępowania oskarżonego, należy brać pod uwagę jego realne możliwości realizacji zasądzonych alimentów. Oskarżony jest osobą zdrową, dorosłą, utrzymującym się jak wskazał z pracy w charakterze pracownika fizycznego w branży budowlanej. W tej branży od co najmniej 2020 roku zarobki znacznie się poprawiły i jest to wiedzą powszechną. Nie ma zatem żadnych przeszkód by wypełniał ciążący na nim obowiązek alimentacyjny wobec synów, który na chwilę obecną (przy wzroście cen rynkowych produktów ogólnego użytku i usług) jest zdaniem Sądu orzeczony w bardzo niskiej wysokości. Przy minimalnym wysiłku oskarżony mógłby w pełni realizować nałożony na niego obowiązek alimentacyjny tak względem W. jak i R.. W okresie objętym zarzutem oskarżony nie przekazał nawet najmniejszej części alimentów na zaspokojenie podstawowych potrzeb swoich dwóch synów, przerzucając cały ciężar utrzymania chłopców i wychowania na ich matkę oraz w zakresie utrzymania – na państwo. W świetle ujawnionych w sprawie dowodów oraz niewygórowanej wysokości alimentów, oskarżony nie przedstawił żadnych rzeczywistych przeszkód, aby mógł wykonywać obowiązek alimentacyjny względem swoich synów – R. i W. R. (3) w pełnej wysokości albo chociażby w jakiejkolwiek części. Oskarżony zlekceważył ciążący na nim obowiązek alimentacyjny zupełnie, a co gorsza zaprzestał uczestnictwa w życiu chłopców.

Społeczna szkodliwość czynu jest znaczny z uwagi na dobro prawne, które swoim zachowaniem oskarżony w sposób świadomy narusza oraz z uwagi na brak jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiego postępowania. Deklarowana przez oskarżonego świadomość konieczności łożenia na swoje dzieci nie przełożyła się na jakiekolwiek wymierne działanie, aby faktycznie oskarżony dał wyraz temu, iż ten ciężar przyjmuje na siebie. Tymczasem zgromadzone w sprawie dowody wykazały zupełnie odmienne stanowisko oskarżonego, a mianowicie dowiodły, iż w poczuciu wygodny ten ciężar pozostawił państwu i matce chłopców. To zachowanie jest wysoce naganne.

☐3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐3.3. Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☐3.4. Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

3.5.  ☐Uniewinnienie

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

4.  KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się
do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

W. R. (1)

1.

1.

Przy wyborze rodzaju i wysokości kary w niniejszym postępowaniu Sąd kierował się dyrektywami określonymi w art. 53 k.k., które nakazują baczyć nie tylko na to, aby kara nie przekraczała stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, ale także by uwzględniała motywację i sposób zachowania się sprawcy, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw czynu, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób jego życia przed popełnieniem przestępstwa i dalszy brak zachowań wskazujących na zmianę w zakresie zamiaru wykonania obowiązku z orzeczenia sądu. Rozważając nad wymiarem kary Sąd Rejonowy wziął także pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, która kara winna osiągnąć w stosunku do oskarżonej jak i potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Poza tym na uwadze Sądu przy ferowaniu rozstrzygnięcia o karze było ustawowe zagrożenie karą występku z art. 209 § 1a k.k. (grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2), a także treść art. 58 § 1 k.k., zgodnie z którym jeżeli ustawa przewiduje możliwość wyboru rodzaju kary, a przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, sąd orzeka karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary.

Stopień winy oskarżonego Sąd uznał za umiarkowany, nie wystąpiły żadne okoliczności obniżające stopień winy. Oskarżony jest dorosły, zdrowy, nie działał w anormalnej sytuacji, obiektywnie miał możliwość dać posłuch prawu.

Stopień społecznej szkodliwości zarzuconego czynu Sąd ocenił jako znaczny. Czyn oskarżonego godził w dobro prawne jakim jest rodzina i opieka, wyrządził tym szkodę, bowiem to społeczeństwo w części ponosi koszty utrzymania jego synów, którzy otrzymują świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego, działał w zamiarze bezpośrednim, wykazując lekceważącą postawę wobec obowiązków alimentacyjnych, godząc się na to, że inni zatroszczą się o zaspokojenie podstawowych potrzeb jego synów, o czym najdobitniej świadczy k. 52 akt sprawy.

Okoliczności obciążające:

dotychczasowa karalność oskarżonego, w tym za czyn umyślny;

Okoliczności łagodzące:

- brak.

Z uwagi na to, że oskarżony był już karany sądownie na różne rodzaje kar, które jak widać nie zmobilizowały W. R. (2) do przestrzegania obowiązujących norm prawnych Sąd wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Pomimo zupełnej świadomości obowiązku alimentacyjnego oraz doświadczenia w obcowaniu z wymiarem sprawiedliwości oskarżony zdecydował się na dalsze lekceważenie obowiązującego prawa, naradzając swoje dzieci na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, co świadczy o tym, że kara wolnościowa nie spełniłaby wobec oskarżonego celu prewencyjnego i wychowawczego.

Kara powinna dać podstawy do przyjęcia, że oskarżony będzie łożył na utrzymanie synów zgodnie z treścią orzeczeń, w których je ustanowiono. Ma to jednocześnie stanowić gwarancję dla pokrzywdzonych, że zabezpieczone zostaną ich podstawowe potrzeby życiowe, bo oskarżony, doświadczając konsekwencji prawnej za przypisany mu czyn, dołoży starań by tak właśnie było w przyszłości. Podkreślenia wymaga, ze kara izolacyjna nie wyłącza możliwości zarobkowania. Poza tym zanim kara zostanie wprowadzona do wykonania będzie czas, aby poczynić już jakieś kroki w kierunku realizacji zobowiazań alimentacyjnych.

Nie może wreszcie ujść uwadze, to że W. R. (2), aby chronić się od konsekwencji prawnych za niealimentację złożył zupełnie frywolne oświadczenie, że dokonywał wpłat na poczet alimentów, co jak już wskazywano nie zostało potwierdzone, niemniej wespół z jego ujawnionym podejściem do kwestii alimentów k. 52 zdaniem Sądu pozwala przyjąć, że jest on osobą niedojrzałą i na moment wyrokowania nie mającą dostatecznej mobilizacji poprawy swojej postawy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych na rzecz synów.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu tylko kara pozbawienia wolności w orzeczonym wymiarze może wpłynąć na zachowanie oskarżonego i osiągnąć stawiane przez ustawę cele. Tak ukształtowana represja karna uczyni zadość również prewencji generalnej.

Zdaniem Sądu przez wielość uprzednich skazań oskarżonego oraz okoliczności towarzyszące popełnieniu przypisanemu w tym postępowaniu czynu nie można było zastosować wobec oskarżonego dobrodziejstwa art. 37a § 1 k.k., skoro wcześniej wymierzane kary (w tym kary izolacyjne) nie przyniosły pożądanego rezultatu. Brak skruchy, kilkumiesięczny okres uchylania się od zobowiązania na rzecz dwóch synów, a także znaczny stopień społecznej szkodliwości Sąd wymierzył karę pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy. Rodzaj represji zasadniczej, którą sąd zastosował będzie stanowić realną dolegliwość dla sprawcy, odstraszając ogół społeczeństwa przed nierespektowaniem wyrzeczeń sądu. Kara w orzeczonej wysokości powinna uzmysłowić sprawcy naganność dokonanego występku i wpłynąć na niego wychowawczo. Z całą pewnością orzeczona kara nie przekracza stopnia jego winy. Inna kara, bacząc na postawę oskarżonego i dotychczasowy tryb życia nie spełniłaby celów kary.

5.  1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięcia
z wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

1.6. inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,
a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7.  KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2.

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. Sąd zwolnił oskarżonego w całości z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa, ze względów słusznościach, albowiem Sąd orzekł karę izolacyjną, a oskarżony ma znacznej wysokości zadłużenie alimentacyjne i aktywne zobowiązanie alimentacyjne na rzecz swoich synów, które powinien w pierwszej kolejności zaspokoić.

1.18. POdpis