Wyrok z 16 lipca 2026, sygn. II Ka 69/26

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Karłowicz

Protokolant:

st. sekr. sąd. Milena Oszkiel

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 69/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 12 września 2025 r. w sprawie II K 70/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

1. obraza przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie:

- art. 44b § 5 kk poprzez orzeczenie przepadku równowartości prowadzonego przez oskarżonego pojazdu w kwocie 208.212,00 złotych, podczas gdy okoliczności faktyczne sprawy wskazują, iż pojazd ten ze względu na udział w kolizji, w toku której uderzył w poprzedzający go pojazd, a następnie w bariery ochronne uległ znacznemu uszkodzeniu, co uniemożliwiało orzeczenie przepadku jego równowartości;

2. obraza przepisów postępowania karnego, a mianowicie:

- art. 6 kpk w zw. z art. 117 § 2 kpk poprzez dwukrotne nieodroczenie rozprawy w dniach 13 czerwca 2025 r. oraz 12 września 2025 r. pomimo usprawiedliwionej nieobecności obrońcy oskarżonego oraz samego oskarżonego na ich terminie i złożenia wniosków o ich odroczenie, w sytuacji gdy obrońca oskarżonego poinformował Sąd, iż w związku z innymi terminami zaplanowanych uprzednio rozpraw, nie miał możliwości w tak krótkim czasie ustanowienia substytuta, a tym bardziej osobistego uczestnictwa w rozprawie, przy tym oskarżony przedłożył zwolnienie lekarskie stwierdzające niemożność stawiennictwa w dacie rozprawy, co skutkowało | naruszeniem prawa do obrony oskarżonego, jak również uniemożliwienie obrońcy wygłoszenia mowy końcowej oraz ustosunkowania się do treści opinii biegłego oraz złożenia wniosków dowodowych;

- art. 167 kpk w zw. z 193 § 1 kpk poprzez niewywołanie opinii biegłego psychiatry, na okoliczność ustalenia stanu zdrowia oskarżonego, w tym tego czy stan zdrowia pozwala mu na uczestnictwo w rozprawie oraz czy miał on pełną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem, w sytuacji gdy K. V. złożył zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza psychiatrę;

3. rażąca niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu polegającą na wymierzeniu mu kary grzywny w wymiarze 180 stawek dziennych po 100 zł każda, środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat oraz świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszy Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 8.000 zł, w sytuacji gdy zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, cele zapobiegawcze kary, jak również te w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej, a także stopień winy K. V. uzasadniały wymierzenie mu kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych po 30 zł każda, środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz świadczenia
pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5.000 zł.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy okazała się zasadna jedynie w tej części, w której kwestionowała
zasadność orzeczenia od oskarżonego kwoty 208.212.00 zł tytułem przepadku równowartości prowadzonego pojazdu. W pozostałym zakresie była niesłuszna i nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy nie dopatrzył się zasadności zarzutu podnoszącego naruszenie prawa do obrony oskarżonego. Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd był uprawniony do powołania się na treść art. 374 § 1 kpk i przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność oskarżonego.
Zarówno oskarżony, jak i jego obrońca, byli prawidłowo informowani o terminie rozprawy, przy czym wnioski oskarżonego oraz jego obrońcy o odroczenie terminów rozprawy nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem ich nieobecności, jak słusznie wskazał Sąd podczas rozprawy mającej miejsce w dniach 13 czerwca 2025 r. i 12 września 2025 r., nie były należycie usprawiedliwione. Zaświadczenie lekarskie dostarczone przez oskarżonego nie mogło stanowić dostatecznego uzasadnienia jego nieobecności na rozprawie w dniu 12 września 2025 r., gdyż nie zostały w nim wskazane żadne informacje, które rzeczywiście uniemożliwiałyby jego stawiennictwo. Potwierdzało ono jedynie niezdolność oskarżonego do pracy, co nie jest równoznaczne z niemożnością stawiennictwa w sądzie. Co istotne również nie pochodziło także od lekarza sądowego. Należy zważyć, że oskarżony został prawidłowy zawiadomiony o rozprawie wyznaczonej na 12 września 2025 r., a mimo tego, przy braku wskazywania przez niego przeciwskazań, choćby właśnie zdrowotnych, sam zrezygnował z przysługującego mu prawa stawiennictwa. Trafnie również Sąd Rejonowy zauważył, że obrońca podejmując się reprezentowania K. V. w dacie wskazanej w pełnomocnictwie był świadomy wyznaczonego terminu rozprawy (13 czerwca 2026 r.) i obejmował wobec tego swoją decyzją świadomość uczestnictwa w postępowaniu w warunkach utrudniających jemu przygotowanie do rozprawy. Nie wykluczało to jednak zapoznania się z aktem oskarżenia, którego odpis oskarżony powinien posiadać (k. 76-77, 82). Skądinąd upoważnienie do obrony nie wykluczało możliwości udzielenia substytucji (k. 123). Takiego nie ustanowił obrońca również na termin 12 września 2025 r., nie stawiając się osobiście w sądzie. Z tychże powodów, jak również z uwagi na to, że oskarżony był reprezentowany przez obrońcę, który złożył środek odwoławczy oraz stawił się na rozprawie apelacyjnej, a nadto oskarżony przedstawił swoje stanowisko w wyjaśnieniach złożonych na etapie postępowania przygotowawczego, nie sposób uznać, że jego prawo do obrony zostało w jakikolwiek sposób naruszone, co czyni sformułowany zarzut niezasadnym. Ponadto zaznaczyć należy, że art. 438 pkt 2 kpk wskazuje, że uchybieniem stanowiącym przesłankę do uchylenia bądź zmiany wyroku jest uchybienie, które miało wpływ na jego treść, czego w niniejszym przypadku trudno byłoby się doszukać. Oskarżony nie stawił się na rozprawie apelacyjnej, gdzie również mógł złożyć wyjaśnienia, realizując aktywnie swoje prawo do obrony.

W niniejszej sprawie, brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii
psychiatrycznej. Legitymowanym do dokonania oceny dowodów i okoliczności dotyczących stanu zdrowia psychicznego sprawcy czynu oraz do powzięcia owych wątpliwości wynikających z obiektywnych przesłanek, jest zawsze prokurator lub sąd, w zależności od stadium postępowania, na wniosek stron lub z urzędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2004 r. III KK 164/04, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2014 r. III KK 194/14). Posłużenie się opinią biegłego - jak chce tego obrońca - byłoby co najwyżej uzasadnione w przypadku, gdyby oskarżony K. V. posiadał jakiekolwiek deficyty w sferze rozwoju intelektualnego lub zaburzenia osobowości, wymagające szczególnej diagnozy. Wówczas takie badania byłyby pomocne Sądowi do ustalenia jego zdolności do uczestnictwa w rozprawie oraz podczas czynienia ustaleń faktycznych w zakresie strony podmiotowej czynu zarzuconego oskarżonemu. W toku dotychczasowego postępowania okoliczności tego typu nie zostały jednak ujawnione, a tez na które powołuje się skarżący, bynajmniej tego nie dowodziły. Nie miały one swego odzwierciedlenia zarówno w złożonym przez oskarżonego zaświadczeniu o niezdolności do pracy (k. 214) czy wcześniejszym oświadczeniu oskarżonego, złożonym do protokołu przesłuchania o tym, że nie leczył się psychiatrycznie, neurologicznie, czy odwykowo.

Odnosząc się do zarzutu wskazanego w punkcie pierwszym apelacji, z uwagi na nowelizację ustawy karnej (zarówno art. 178 kk, art. 178a kk, jak i art. 44b kk) ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, która obowiązuje od 29 stycznia 2026 r., na konsekwencje zdarzenia poddanego prawnokarnej ocenie w dniu orzekania przez Sąd odwoławczy należało spojrzeć przez pryzmat reguł prawa intertemporalnego (art. 4 § 1 kk). W realiach niniejszej sprawy zastosowanie znajdują dwa porządki prawne, jeden obowiązujący w dacie czynu i orzekania przez Sąd Rejonowy (ustawa stara), drugi zaś obowiązujący w dacie rozpoznania wniesionej apelacji przez Sąd odwoławczy (ustawa nowa). Zgodnie z dyspozycją art. 4 § 1 kk Sąd ma obowiązek stosowania ustawy nowej, zaś uprzednio obowiązującej tylko wtedy gdy jest względniejsza dla sprawcy. Analiza przepisów wskazuje, że uregulowanie obowiązujące obecnie jest względniejsze dla oskarżonego. W poprzednio obowiązującym porządku prawnym, zgodnie z treścią art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 2 k.k., w przypadku skazania za czyn z art. 178a § 4 k.k., jeżeli pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, Sąd zobligowany był do orzeczenia przepadku równowartości pojazdu, który też został orzeczony przez Sąd Rejonowy w wysokości 208 212,00 zł. Obecnie obowiązujący w tym zakresie przepis art. 44b § 5 i 6 k.k. stanowi zaś, że jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, a tak też było w przedmiotowej sprawie, bowiem samochód, którym poruszał się podczas inkryminowanego zdarzenia stanowił przedmiot leasingu, przy czym kwestia własności w uznaniu Sądu Okręgowego wyprzedza te podnoszone w § 5 pkt 2 art. 44b kk, sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 złotych. Stąd też uznając, że przepadek równowartości pojazdu, którym poruszał się sprawca byłby rozstrzygnięciem znacznie mniej korzystnym dla oskarżonego, Sąd Okręgowy stosując przepis w obecnie obowiązującym brzemieniu, orzekł od K. V. na rzecz Skarbu Państwa nawiązkę w kwocie 40 000 zł. Kwota ta jest dostosowana do ustalonych w sprawie okoliczności obciążających i łagodzących, nadto jest utrzymana w rozsądnych granicach, co czyni ją sprawiedliwą.

Przechodząc do zarzutu rażącej niewspółmierności kary zasadniczej, a także środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, wskazać należy, że aby dokonać korekty w zakresie rozstrzygnięcia o karze jej niewspółmierność musiałaby być rażąca. Sąd Okręgowy nie stwierdził jednak, aby wymierzona zaskarżonym wyrokiem kara grzywny była takową, gdyż Sąd Rejonowy należycie uwzględnił okoliczności mające miejsce w niniejszej sprawie, zarówno łagodzące (uprzednia niekaralność oskarżonego), jak i obciążające (kierowanie przez oskarżonego w znacznym stanie upojenia alkoholowego w okolicach trzykrotnego ustawowego progu, na drodze ekspresowej o wzmożonym ruchu, a także doprowadzenie przez niego do zdarzenia drogowego z udziałem kliku pojazdów), przy czym pod uwagę wziął również pozostałe dyrektywy wymiaru kary, określone w art. 33 kk i 53 kk. Kara 180 stawek dziennych grzywny, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 100 zł (przy uwzględnieniu osiąganego dochodu, posiadanego majątku w postaci ruchomości i nieruchomości), najłagodniejszego rodzaju w myśl art. 32 kk, a także obligatoryjny środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, a więc nieznacznie odbiegający od minimalnego wymiaru, który wynosi 3 lata, w żadnym razie nie nosi cech, o jakich wspomniano powyżej. Również obowiązkowe świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej, w nieznacznie odbiegającej od minimalnej wysokości, tj. 8000 zł, wzmacniające dolegliwość sankcji karnej, nie mogło zostać uznane za niesprawiedliwe. Tym samym, w świetle powyższego, orzeczoną wobec oskarżonego represję karną należy uznać za słuszną, sprawiedliwą, która w odpowiedni sposób zrealizuje cele o jakich mowa w art. 53 kk. Tych bowiem nie spełniłoby oczekiwane przez skarżącego rozstrzygnięcie o karze w łagodniejszej formie, które nie tylko nie powstrzymałyby oskarżonego od dalszego naruszania prawa i jazdy w stanie nietrzeźwości w ruchu lądowym, ale wyrobiłoby w nim poczucie opłacalności popełniania takiego typu czynu. Sankcja ukształtowana zgodnie z postulatem obrony również we właściwy sposób nie zrealizowałyby celów w zakresie oddziaływania na społeczeństwo.

Wniosek

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Garwolinie, ewentualnie, w sytuacji nieuwzględniania zarzutu I apelacji, o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu K. V. kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych po 30 zł każda, środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszy Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5.000 zł oraz uchylenie orzeczonego w pkt. VI zaskarżonego wyroku przepadku równowartości pojazdu prowadzonego przez oskarżonego.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Częściowa zasadność zarzutów podniesionych przez obrońcę oskarżonego, z uwagi na zmianę przepisów, warunkowała decyzję o częściowej zmianie zaskarżonego wyroku, co szczegółowo wykazano powyżej.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 12 września 2025 r. w sprawie II K 70/25 –
za wyjątkiem rozstrzygnięcia wskazanego w podsekcji 5.2.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

W wyżej wskazanym zakresie, zaskarżony wyrok – jako słuszny i odpowiadający prawu – należało utrzymać w mocy.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce orzeczonego w pkt VI przepadku równowartości pojazdu mechanicznego na podstawie art. 44b § 5 pkt 1 kk w zw. z art. 44b § 5 kk w zw. z art. 4 § 1 kk orzekł wobec oskarżonego K. V. nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 40 000 (czterdziestu tysięcy) złotych.

Zwięźle o powodach zmiany

Powody zmiany zostały wskazane w rubryce 3.1. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

Wobec jedynie częściowego uwzględnienia apelacji obrońcy oskarżonego,
Sąd Okręgowy na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 634 kpk, wobec braku przesłanek z art. 624 § 1 kpk, zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 1810 zł – część kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, ustalając ich wysokość w oparciu o art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 123 z późn. zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 663 z późn. zm.).

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

cały wyrok

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana