Wyrok z 3 czerwca 2026, sygn. IV Ka 297/26

Przewodniczący:

SSO Waldemar Majka (spr.)

Sędziowie:

SO Agnieszka Połyniak

SR (del. do SO) Sebastian Kowalski

Protokolant:

Lilianna Hummel-Kręciproch

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 297/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 22 grudnia 2025 roku, sygn. VI K 1570/23

Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

V. Z.

Oskarżona była karana sądownie.

Informacja z Krajowego Rejestru Karnego

436-437

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

Ocena dowodów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1

Informacja z Krajowego Rejestru Karnego

Dowód urzędowy, nie kwestionowany przez strony.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonej zarzucając:

obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie innym niż kwalifikacja prawna czynu, tj. art. 57b k.k. w zw. z art. 37b k.k. poprzez ich błędne zastosowanie i wymierzenie V. Z. za przypisany jej w punkcie II wyroku czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 57b k.k. w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 roku i art. 4 § 1 k.k. - kary mieszanej na podstawie art. 37b k.k. tj. kary 4 miesięcy pozbawienia wolności i kary 1 roku ograniczenia wolności, polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, podczas gdy z uwagi na dolną granicę ustawowego zagrożenia przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. tj. 1 rok pozbawienia wolności, przy jednoczesnym przyjęciu przez Sąd działania oskarżonej w warunkach czynu ciągłego z art. 12 § 1 k.k., zastosowanie art. 37b k.k. wobec V. Z. w zakresie czynu II nie było możliwe, jako że najniższa możliwa od orzeczenia kara pozbawienia wolności wobec oskarżonej z uwzględnieniem art. 57b k.k. (tj. 1 rok i 1 miesiąc) przekracza maksymalną wysokość kary pozbawienia wolności możliwej do orzeczenia kary przy zastosowaniu art. 37b k.k. (6 miesięcy), a orzeczenie nie odpowiada prawu.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja nie jest zasadna.

Pamiętać należy, że zgodnie z art. 434 k.p.k. sąd odwoławczy w wypadku apelacji prokuratora może orzec na niekorzyść oskarżonego jedynie wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy, oraz w granicach zaskarżenia, chyba że ustawa nakazuje wydanie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia, oraz w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym, chyba że środek odwoławczy nie pochodzi od oskarżyciela publicznego lub pełnomocnika i nie podniesiono w nim zarzutów albo ustawa nakazuje wydanie orzeczenia niezależnie od podniesionych zarzutów.

Prokurator wywiódł apelację na niekorzyść oskarżonej w części dotyczącej orzeczenia o karze i w tym zakresie poruszać mógł się sąd odwoławczy oceniając zasadność zarzutów apelacji.

Zarzut apelacyjny wykazujący naruszenie prawa materialnego - a mianowicie błędne zastosowanie wespół konsekwencji wynikających z art. 57b k.k. i art.37bk.k. - jest oczywiście trafny, jednakże nie było możliwe uwzględnienie wniosków apelacyjnych formułowanych w apelacji, jak też tych modyfikowanych na rozprawie odwoławczej ze względu na zakres i kierunek zaskarżenia oraz zaskarżenie wyroku jedynie w części orzeczenia o karze odnośnie punktu II dyspozycji i w efekcie orzeczenia o karze łącznej. Co prawda środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego może spowodować orzeczenie także na korzyść oskarżonego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 440 k.p.k. lub art. 455 k.p.k., jednak w wypadku oskarżonej V. Z. nie mamy do czynienia z sytuacją oczywiście niesprawiedliwego orzeczenia, co dawałaby możliwość działania na korzyść oskarżonej niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

Nastąpiła natomiast przy takiej konstrukcji apelacji sytuacja faktyczna i prawna, w której każdy z wniosków apelacji prokuratora podnoszącej naruszenie prawa materialnego w istocie zmierzał do kolejnego naruszenia prawa materialnego i wydania orzeczenia z mocy ustawy niedopuszczalnego.

Istnienie podstawy do nadzwyczajnego obostrzenia kary w oparciu o treść art. 57b k.k. w związku ze skazaniem w warunkach określonych w art. 12 § 1 k.k. nie uniemożliwia w ogóle możliwości zastosowania przez Sąd orzekający w danej sprawie instytucji określonej w art. 37b k.k. Może to jednak nastąpić wówczas, gdy w konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu wysokości dolnej granicy ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności, możliwe jest jej orzeczenie w takim wymiarze, że jej obligatoryjne obostrzenie (powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia) powoduje, że wymiar tak orzeczonej kary nie przekracza 3 miesięcy pozbawienia wolności, a jeżeli górna granica ustawowego zagrożenia wynosi przynajmniej 10 lat, 6 miesięcy pozbawienia wolności, czyli tylko wówczas, gdy możliwe jest jednocześnie respektowanie obligatoryjnego charakteru przepisu art. 57b k.k. oraz treści art. 37b k.k. w zakresie maksymalnej wysokości kary pozbawienia wolności jako kary sekwencyjnej orzeczonej za dany występek. W praktyce będzie to możliwe jedynie w zakresie tych występków, w których dolna granica ustawowego zagrożenia nie przekracza 5 miesięcy pozbawienia wolności (podzielając pogląd prawny wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt V KK 259/24, Lex nr 3753980).

Gdyby zatem przyjąć, że czyn przypisany oskarżonej w punkcie II dyspozycji zaskarżonego wyroku stanowił w istocie wypadek mniejszej wagi w rozumieniu art.283 k.k., co zgodnie z twierdzeniami apelującego wynika już z samego opisu czynu przypisanego, to mimo przyjęcia błędnej kwalifikacji prawnej, której prokurator przecież nie skarży (nie podnosi zarzutu z art.438 pkt 1 k.p.k.), zaskarżone orzeczenie również nie odpowiadałoby prawu, ponieważ biorąc pod uwagę zagrożenie wynikające z możliwości przyjęcia wypadku mniejszej wagi (od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności) dawałoby możliwość orzeczenia kary sekwencyjnej przy zastosowaniu art.37b k.k. i art. 57b k.k. w wymiarze nieprzekraczającym 3 miesiące pozbawienia wolności przy takim ustawowym zagrożeniu (zgodnie z art.37b k.k.), co byłoby sprzeczne ze wskazaniami art.57b k.k., który nakazuje orzec karę powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia czyli minimum 4 miesiące pozbawienia wolności, a zatem orzeczona w zaskarżonym wyroku w ramach kary sekwencyjnej kara 4 miesięcy pozbawienia wolności spełnia ten wymóg, a wymogu takiego nie spełnia kara postulowana we wnioskach apelacji prokuratora (5 miesięcy pozbawienia wolności).

Rezygnacja we wniosku apelacyjnym prokuratora (z punktu I) ze stosowania art.37b dawałaby możliwość orzeczenia wnioskowanej kary 5 miesięcy pozbawienia wolności, jednak nie byłby możliwy do uwzględnienia wniosek apelacyjny z punktu II, ponieważ uszło uwadze prokuratora, że przedmiotem połączenia pozostawałaby nieskarżona kara sekwencyjna z punktu I dyspozycji w wymiarze 5 miesięcy pozbawienia wolności oraz 1 roku i 10 miesięcy ograniczenia wolności (a nie tylko kara pozbawiania wolności ), a zatem łączenie tej kary z postulowaną karą 5 miesięcy pozbawienia wolności nie dawałoby podstaw do orzeczenia kary łącznej 7 miesięcy pozbawienia wolności, bo byłoby to sprzeczne ze wskazaniami art.87 k.k. i należałoby orzec karę co najmniej 11 miesięcy pozbawienia wolności. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sąd wymierza na podstawie art. 37b k.k. jednocześnie dwie odrębne kary, tj. krótkoterminową karę pozbawienia wolności oraz karę ograniczenia wolności, które są wykonywane kolejno. W wypadku orzekania o karze łącznej, przepisy art. 85 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 87 § 1 k.k. w odniesieniu do tych kar nakładają obowiązek połączenia ich węzłem jednej kary, jeżeli karę pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności wymierzono również za inne przestępstwo pozostające w zbiegu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2019 roku V KK 173/18). Nie ma przeszkód, aby na podstawie art. 87 § 1 k.k. połączyć węzłem jednej kary łącznej kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności wymierzonych jednocześnie za jedno ze zbiegających się przestępstw (art. 37b k.k.), ale tylko i wyłącznie pod warunkiem, że karę pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności wymierzono również za inne zbiegające się przestępstwo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2023 r. V KK 474/22). Przepisy art. 85 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 87 § 1 k.k. również w odniesieniu do kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności orzeczonych w oparciu o przepis art. 37b k.k. formułują obowiązek połączenia ich węzłem jednej kary, jeżeli karę pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności wymierzono również za inne przestępstwo pozostające w zbiegu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2026 r. III KK 70/26).

W świetle powyższego ze względu na niezaskarżenie przez prokuratora również orzeczenia z punktu I dyspozycji w części orzeczenia o karze, jak też niepodniesienie zarzutu naruszenia prawa materialnego dającego podstawę do przyjęcia kwalifikacji z art.283 k.k. w zakresie czynu przypisanego w punkcie II dyspozycji, a zaskarżenie tego orzeczenia jedynie w zakresie kary mimo podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego opisanego w art.438 pkt 1a k.p.k. – nie daje podstaw do uwzględnienia żadnego z wniosków apelacyjnych, apelacji co warto przypomnieć wniesionej na niekorzyść oskarżonej. Gdy podstawą zarzutu odwoławczego jest art. 438 pkt 1a k.p.k., to należy w zarzucie wykazać, że obraza przepisu prawa materialnego w innym wypadku niż dotyczący kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu powoduje, że to rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu. Dopiero spełnienie tego warunku prowadzi do skuteczności zarzutu. W art. 438 pkt 1a k.p.k. zakłada się bowiem, że pomimo stwierdzonego uchybienia, dotknięte nim rozstrzygnięcie może odpowiadać prawu, co w konsekwencji wyklucza możliwość zmiany tego orzeczenia.

Mimo zatem oczywistej wadliwości orzeczenia o karze za czyn przypisany punkcie II dyspozycji orzeczona w punkcie IV dyspozycji zaskarżonego wyroku kara łączna (która w efekcie podlega wykonaniu) jako zgodna ze wskazaniami art.87§2 k.k. odpowiada prawu skoro przedmiotem łączenia pozostawały kary sekwencyjne, zaś postulowana w apelacji prokuratora kara łączna 7 miesięcy pozbawienia wolności w świetle powyższych okoliczności wymogu tego by nie spełniała.

W orzecznictwie znany też jest pogląd, zgodnie z którym jeżeli w realiach konkretnej sprawy miałoby się okazać, że nawet najniższa kara wyznaczona zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 57b k.k. przekraczałoby stopień winy, to wymiar kary powinien zostać ukształtowany z pominięciem art. 57b k.k. wchodzącego w kolizję z bezwzględnym zakazem z art. 53 § 1 zd. 2 k.k. (zobacz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III KK 449/24, Lex nr 3781442, OSP 2025/3/28, OSP 2025/4/38).

Orzeczona w punkcie II dyspozycji przez Sąd I instancji kara jest w istocie zgodna ze wskazaniami art.37b k.k., a sprzeczna z wymogami art.57b k.k. Przy zaakceptowaniu powyżej przytoczonego poglądu nie byłoby w ogóle mowy o naruszeniu prawa materialnego.

Wniosek

Prokurator wniósł o:

1) zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie II poprzez wymierzenie V. Z.:

- na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 57b k.k. w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 roku przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. przy jednoczesnym przyjęciu, iż czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi tj. art. 283 k.k. - kary 5 miesięcy pozbawienia wolności

2) zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie IV dot. kary łącznej orzeczonej wobec V. Z. poprzez połączenie kar jednostkowych pozbawienia wolności z punktu I i II wyroku i wymierzenie oskarżonej na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 roku przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. - kary łącznej 7 miesięcy pozbawienia wolności,

3) utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w pozostałej części.

Na rozprawie odwoławczej Prokurator zmodyfikował wnioski apelacji z punktu I poprzez przyjęcie, że miał miejsce wypadek mniejszej wagi z art. 283 kk co wynika z opisu czynu przypisanego, wniósł też o zmianę wyroku w tym zakresie w stosunku do drugiego oskarżonego Ł. T. w trybie art. 335 kpk i wymierzenie kary 5 miesięcy pozbawienia wolności oraz łagodniejszej kary w stosunku do współoskarżonego. Jeżeli chodzi o wniosek z punktu II wniósł o orzeczenie wobec oskarżonej V. Z. kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 5 miesięcy po połączeniu kar orzeczonych w punkcie I i II dyspozycji. W pozostałym zakresie wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z przyczyn wskazanych powyżej wnioski apelacji prokuratora nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ w podstawowym ich brzmieniu jak i zmodyfikowanym prowadziłyby do naruszenia prawa materialnego.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 22 grudnia 2025 roku, sygn. VI K 1570/23

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Bezzasadność apelacji

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II

Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadnia przepis art.636§1 kpk

PODPIS

SSO Agnieszka Połyniak SSO Waldemar Majka SR (del. do SO) Sebastian Kowalski

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 22 grudnia 2025 roku, sygn. VI K 1570/23

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒Zmiana