Postanowienie z 9 marca 2026, sygn. III RNs 184/25

POSTANOWIENIE

Dnia 9 marca 2026r.

Sąd Rejonowy w Mikołowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Dobrosława Skibińska

Protokolant: stażystka L. C.

po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2026r. w Z.

na rozprawie sprawy z wniosku Prokuratury Rejonowej w Mikołowie

z udziałem R. O. (O.)

o zastosowanie obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu

postanawia:

1.  oddalić wniosek,

2. odstąpić od obciążania uczestnika postępowania kosztami postępowania.

Sygn. akt III RNs 184/25

ZARZĄDZENIE

1.  Odnotować;

2.  kal. 7 dni lub z wpływem

Z. dnia 9 marca 2026r.

………………………………..

Sygn. akt III RNs 184/25

UZASADNIENIE

postanowienia z 9 marca 2026 r.

Wnioskiem z 26 października 2025 r. Prokuratura Rejonowa w Mikołowie domagała się nałożenia na R. O. obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu.

W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wniósł o jego oddalenie.

Sąd ustalił, co następuje:

R. O. ma 55 lat, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości ponad 7000 zł netto miesięcznie. Mieszka w domu jednorodzinnym wraz z żoną oraz dorosłym synem C., przy czym nieruchomość jest podzielona na dwa mieszkania, on mieszka w jednym sam, natomiast żona z synem w drugim. Uczestnik utrzymuje niepracująca żonę oraz dorosłego syna. W miejscu zamieszkania uczestnika w 2025 roku odnotowano jedną interwencję policji, która miała miejsce 21 sierpnia 2025 r. Wówczas uczestnik został zatrzymany w związku z kierowaniem samochodem osobowym E. (...) w stanie nietrzeźwości. W styczniu 2026 r. został skazany prawomocnym wyrokiem karnym za jazdę pod wypływem alkoholu. Orzeczono wobec niego karę 6 lat zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz karę grzywny w wysokości 9000 zł. Uczestnik w przeszłości leczył się odwykowo, odbył stacjonarną terapię. Od wrześniu 2025 r. pozostaje w abstynencji, wówczas poddał się zabiegowi wszycia wszywki alkoholowej. Ostatni raz na Izbie Wytrzeźwień był notowany w 2023 r. Aktualnie uczestnik nie zakłóca spokoju ani porządku publicznego pozostałym domownikom, nie wszczyna awantur w miejscu zamieszkania.

(dowód: pismo KP, k. 5, 13, wywiad środowiskowy, k. 17-18, zeznania uczestnika postępowania, k. 22).

Sąd zważył, co następuje:

Zasadą poddania się leczeniu przez osobę uzależnioną od alkoholu jest jego dobrowolność. Zobowiązanie, uregulowane w art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 u.w.t.p.a. stanowi wyjątek do tej zasady. Dlatego też, na co zwraca się uwagę w orzecznictwie, wskazane regulacje należy wykładać ściśle, mając na uwadze ochronę wolności i godności osobistej osób uzależnionych (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2006 r., K 43/05, OTK-A 2006, nr 7, poz. 78 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z: 18 września 2015 r., I CSK 351/15, LEX nr 1936709; z 9 listopada 2007 r., V CSK 241/07, OSNC-ZD 2009/ A/1, jak też uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1984 r., III CZP 17/84, OCNC 1984/12/208).

Na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów dla zobowiązania do leczenia odwykowego (czy to w trybie stacjonarnym, czy niestacjonarnym) w trybie art. 26 i n. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: uzależnienie od alkoholu (tzw. przesłanka medyczna, art. 26 ust. 1 u.w.t.p.a.) oraz powiązane przyczynowo z uzależnieniem od alkoholu powodowanie rozkładu życia rodzinnego, demoralizacji małoletnich, uchylanie się od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny albo systematyczne zakłócanie spokoju lub porządku publicznego (tzw. przesłanka społeczna, art. 24 u.w.t.p.a.).

Należy przy tym wspomnieć, że uzależnienie od alkoholu nie zostało w ustawie zdefiniowane – jest to określenie medyczne, a o fakcie uzależnienia powinni opiniować biegli. Odnośnie zaś przesłanek „społecznych” zobowiązania do leczenia odwykowego należy wskazać, że dotykają one mniejszej (rodzina) lub większej (sąsiedzi, otoczenie) społeczności, w której funkcjonuje alkoholik. Zachowania realizujące przesłanki „społeczne” są naganne, destrukcyjne dla rodziny lub społeczeństwa i mają przy tym charakter powtarzający się, utrwalony i głęboki. Nie ma podstaw do tego, by nałożyć na osobę uzależnioną od alkoholu obowiązek leczenia odwykowego wyłącznie w jej interesie (np. dlatego, że nadużywanie alkoholu jest szkodliwe dla jej zdrowia lub nie chce się ona leczyć z innych chorób), jeśli równocześnie nie podejmuje ona zachowań, które wypełniałyby chociaż jedną z tzw. przesłanek „społecznych”.

Przykłady zaś zachowań stanowiących „zakłócanie spokoju lub porządku publicznego”, określa art. 51 § 1 k.w. Będą to zatem zachowania polegające na naruszaniu powszechnie przyjętych norm, reguł określających zachowania ludzi w zbiorowości, w danym miejscu i w danym czasie; zachowania, które wywołują negatywne oceny społeczne, przy czym zachowanie nawet jaskrawo naruszające normy społeczne, wywołujące oburzenie, nie może stanowić podstawy nałożenia obowiązku leczenia odwykowego od alkoholu, jeśli stanowiło jednorazowy wybryk.

Jednocześnie o zasadności zobowiązania do leczenia odwykowego decyduje stan rzeczy istniejący w momencie orzekania. Oznacza to, że przesłanki nałożenia obowiązku leczenia muszą być aktualne w tym czasie.

W niniejszej sprawie uczestnik nie kwestionuje swojego uzależnienia, bowiem odbył stacjonarną terapię odwykową, a we wrześniu 2025 r. poddał się zabiegowi wszycia tzw. „wszywki”. Sąd miał na uwadze zdarzenie z sierpnia 2025 r. kiedy został zatrzymany przez funkcjonariuszy policji za jazdę w stanie nietrzeźwości, niemniej za swoje zachowanie w styczniu 2026 r. został prawomocnie skazany na karę 6 lat zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz na karę grzywny. Jak wynika ze sprawozdania kuratora oraz zeznań uczestnika, od września 2025 r. R. O. pozostaje w trzeźwości, a jego zachowanie nie wpływa destrukcyjnie na jego rodzinę oraz środowisko sąsiedzkie. W miejscu jego zamieszkania nie odnotowano żadnych interwencji policji, a do Izby Wytrzeźwień ostatni raz został odwieziony w 2023 r. Co więcej uczestnik z otrzymywanej emerytury w wysokości ponad 7000 zł miesięcznie utrzymuje zarówno żonę jak i dorosłego niepracującego syna. Członkowie rodziny nie zgłaszają żadnych nagannych zachowań uczestnika, które zakłócają porządek publiczny.

Mając powyższe na uwadze, wobec niespełnienia przesłanek z art. 26 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wniosek Prokuratury Rejonowej w Z. jako pozbawiony podstaw ustawowych podlegał oddaleniu.

Sąd nie obciążył uczestnika postępowania kosztami sądowymi uznając, iż charakter sprawy oraz jej szczególne okoliczności uzasadniają zastosowanie dobrodziejstwa wynikającego z art. 102 k.p.c.

Z/:

1.  odnotować;

2.  odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć PR w Z.;

3.  kal. 21 dni lub z wpływem.

Z., 19 marca 2026 r. Sędzia: