Wyrok z 10 grudnia 2025, sygn. II AKa 277/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 277/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

6.CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.1.1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z 28 kwietnia 2025 roku w sprawie II K 142/24 (osk. O. P.)

0.1.1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.1.1.3. Granice zaskarżenia

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☒co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

6.Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.1.2.1. Ustalenie faktów

0.1.2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.1.2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.1.2.2. Ocena dowodów

0.1.2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.1.2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

6.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

[co do czynów z pkt IV, VIII, XIV, XVI, XVIII aktu oskarżenia]

Naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 4 kpk, art. 7 kpk, art. 410 kpk, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności odmówienie waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie braku świadomości co do wieku B. B., P. G., J. M., J. C. i O. S. – pomimo, że wyjaśnienia oskarżonego mają potwierdzenie w zeznaniach świadków oraz uznanie za niewiarygodne zeznań złożonych przez B. B., P. G. na etapie postępowania sądowego oraz zeznań J. M. w zakresie braku wiedzy oskarżonego co do wieku świadka.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

2.

[co do czynów z pkt IV, VIII, XIV, XVI, XVIII aktu oskarżenia]

Obraza przepisów postępowania – art. 5 §2 kpk, poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości w zakresie braku wiedzy oskarżonego co do wieku B. B., P. G., J. M., J. C. i O. S. na niekorzyść oskarżonego.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

3.

[co do czynów z pkt IV, VIII, XIV, XVI, XVIII aktu oskarżenia]

Błąd w ustaleniach faktycznych – mylne uznanie, że oskarżony miał świadomość wieku B. B., P. G., J. M., J. C. i O. S. w momencie udzielania im środków narkotycznych, w sytuacji, w której prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winna prowadzić do wniosku odmiennego.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

4.

[co do czynów z pkt I, II, III, V, VI, VII, IX, X, XI, XII, XIII, XV, XVII a/o]

Rażąca niewspółmierność kar jednostkowych oraz kary łącznej orzeczonych wobec oskarżonego w stosunku do stopnia winy oskarżonego, z nienależytym uwzględnieniem okoliczności łagodzących, w szczególności postawy oskarżonego oraz faktu, że jest on sprawcą młodocianym, a nadto właściwości i warunków osobistych oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

5.

[co do czynów z pkt I, II, III, V, VI, VII, IX, X, XI, XII, XIII, XV, XVII a/o]

Rażąca niewspółmierność orzeczonych świadczeń na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, z pominięciem rzeczywistych możliwości finansowych oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

6.

Naruszenie przepisów postępowania – §17 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14.05.2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, poprzez jego niezastosowanie i zasądzenie obniżonych kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu, z pominięciem kosztów z postępowania przygotowawczego.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

7.

[co do czynów z pkt IV, VIII, XIV, XVI, XVIII a/o – z ostrożności procesowej]

Rażąca niewspółmierność kary jednostkowej z pkt VIII wyroku, w stosunku do stopnia winy oskarżonego, z nienależytym uwzględnieniem okoliczności łagodzących, w szczególności postawy oskarżonego oraz faktu, że jest on sprawcą młodocianym, a nadto właściwości i warunków osobistych oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

8.

[co do czynów z pkt IV, VIII, XIV, XVI, XVIII a/o – z ostrożności procesowej]

Rażąca niewspółmierność orzeczonego świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, z pominięciem rzeczywistych możliwości finansowych oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Ad. 1-3

Zarzuty obrońcy są zasadniczo bezzasadne; zostały uwzględnione tylko w niewielkim zakresie.

Sąd Apelacyjny zdecydował się na łączne omówienie zarzutów podniesionych przez skarżącego w trzech pierwszych punktach apelacji, ponieważ w istocie dotyczą one tej samej – kwestionowanej przez obrońcę – okoliczności, tj. poczynionego przez Sąd Okręgowy ustalenia faktycznego co do tego, że oskarżony miał świadomość wieku określonych osób, którym udzielał środki narkotyczne (zarzuty z art. 59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), a w szczególności faktu, że osoby te nie mają w dacie czynu ukończonych 18 lat. Autor apelacji zupełnie niepotrzebnie zwielokrotnił omawiane obecnie zarzuty odwoławcze, albowiem tok jego rozumowania jest dość klarowny i można go sprowadzić do następującej sekwencji: Sąd Okręgowy wadliwie (dowolnie) ocenił zebrane dowody (w tym wyjaśnienia oskarżonego oraz zmienione w czasie rozprawy zeznania świadków – nabywców narkotyków), na bazie takiej właśnie oceny poczynił błędne ustalenia faktyczne, a jednocześnie w toku opisanej operacji dedukcyjnej powinien – zdaniem skarżącego – powziąć wątpliwości co do stanu świadomości oskarżonego i owe wątpliwości rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego, tj. przyjmując, że O. P. nie wiedział, że osoby te są jednak małoletnie. W tym układzie zupełnie wystarczające było postawienie zarzutu obrazy prawa procesowego, gdyż błąd w ustaleniach faktycznych (jako wtórny) jest tu prostą konsekwencją wadliwej oceny dowodów i powinien ewentualnie być eksponowany dla wykazania, że pierwotna obraza prawa procesowego była istotna, a zatem miała wpływ na treść orzeczenia. Obrońca zdecydował się na inną technikę stawiania zarzutów odwoławczych, co nie zmienia faktu, że ich wymowa jest zbieżna, co uzasadnia łączne odniesienie się do podnoszonych tam kwestii.

Niezasadnie obrońca twierdzi, że zebrane w sprawie dowody wskazują na to, że oskarżony O. P. nie miał świadomości wieku B. B., J. C., P. G. i O. S. w czasie, kiedy sprzedawał im środki odurzające i substancje psychotropowe. Choć tego rodzaju wyjaśnienia składał w toku procesu sam oskarżony, to Sąd I instancji dysponował innymi jeszcze dowodami, które były sprzeczne ze stanowiskiem oskarżonego, a które to dowody zostały opisane i omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Prawidłowo Sąd ten oparł się przy tym na zeznaniach tychże świadków składanych w toku postępowania przygotowawczego, gdyż w toku rozprawy ujawniła się - u większości spośród nich - dość czytelna tendencja do wycofywania się z pewnych twierdzeń w celu ochrony oskarżonego i wspierania jego linii obrony. Sąd Okręgowy trafnie zdiagnozował i ocenił te zachowania, wskazując na oczywistą w takich sytuacjach obawę przed starszym od siebie, znanym w środowisku lokalnym i wielokrotnie karanym oskarżonym, które to okoliczności z pewnością nie pozostawały bez wpływu na ewolucję zeznań głównie świadków B. B. i P. G.. Nie bez znaczenia była tu także oczywista solidarność środowiskowa i dążenie do ochrony własnego interesu, skoro wszystkie te osoby w pewnym sensie uczestniczyły we wspólnym procederze związanym z zaopatrywaniem się w zakazane prawem środki narkotyczne. Natomiast świadek J. M. nie wypowiadał się w tym zakresie w sposób kategoryczny, zwłaszcza w swych pierwszych zeznaniach, składanych w toku śledztwa; w toku rozprawy także zmienił nieco narrację w kierunku korzystnym dla oskarżonego, co zostało prawidłowo ocenione przez Sąd meriti (str. 15 uzasadnienia wyroku).

Swoje ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy czynił – zgodnie z dyspozycją art. 410 kpk – na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania, rozważając wszystkie zebrane w sprawie dowody, kierując się przy tym wskazaniami wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Taka właśnie analiza doprowadziła tenże Sąd do trafnej, stanowczej konstatacji, że oskarżony O. P. – odmiennie niż twierdzi jego obrońca – przynajmniej godził się z tym, że sprzedając narkotyki J. C. (w jednym z przypadków), B. B., P. G. i O. S. udostępnia je w ten sposób osobom małoletnim, czyli takim, które nie ukończyły jeszcze 18 lat. Jak wynika z zeznań świadka B. B., oskarżony zbytnio nie krył się z tym procederem i w rozmowie ze świadkiem wprost przyznał, że „małolaty” przychodzą do niego po narkotyki (k. 524); ten sam świadek niejednokrotnie widywał pod oknem oskarżonego bardzo młodych chłopców (w wieku ok. 13 lat), co dodatkowo uwiarygadnia treść jego relacji procesowej. Sąd Apelacyjny podziela argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w której wskazano na konkretne okoliczności związane z transakcjami przeprowadzanymi przez oskarżonego z każdym z omawianych małoletnich odbiorców; i tak:

a)  J. C.

- uczęszczał z oskarżonym do tej samej szkoły podstawowej, a następnie zawodowej (ten sam rocznik, równoległe klasy – k. 541),

- utrzymywał z oskarżonym kontakty towarzyskie, chodzili na wspólne imprezy,

- słyszał od znajomych, że oskarżony sprzedaje narkotyki osobom małoletnim (k. 161v),

- oskarżony przyznał się do tego zarzutu w toku śledztwa, nie negował, że raz udzielił temu świadkowi narkotyków przed ukończeniem przez niego 18 lat;

b)  B. B.

- uczęszczał z oskarżonym do tej samej szkoły podstawowej,

- słyszał od oskarżonego, że „małolaty” przychodzą kupować u niego narkotyki,

- jest aż o 3 lata młodszy od oskarżonego, a oskarżony sprzedawał mu narkotyki mając lat 17-18, a zatem różnica ta była znacząca, co przy tym wieku porównywanych osób jest dość dobrze przez nie identyfikowane;

c)  P. G.

- posiadał swój poprawny wiek wpisany w aplikacji „M.”, za pośrednictwem której komunikował się z oskarżonym,

- otrzymał w okresie objętym zarzutem wiadomość SMS od oskarżonego, w której ten zwracał się do niego słowami „małolat”,

- jest aż o 3 lata młodszy od oskarżonego, a oskarżony sprzedawał mu narkotyki mając lat 17-18, a zatem różnica ta była znacząca, co przy tym wieku porównywanych osób jest dość dobrze przez nie identyfikowane;

d)  O. S.

- poznał oskarżonego w szkole podstawowej,

- utrzymywali kontakty towarzyskie, chodzili na wspólne imprezy,

- posiadał swój poprawny wiek wpisany w aplikacji „M.”, za pośrednictwem której komunikował się z oskarżonym.

Przywołane wyżej – za Sądem Okręgowym – okoliczności w logiczny sposób wskazują na fakt, że oskarżony posiadał klientów na sprzedawane narkotyki również wśród osób małoletnich, znacznie młodszych od siebie, które poznał jeszcze na etapie szkoły podstawowej, kiedy to identyfikacja wiekowa odbywa się wszak dość intuicyjnie, ale jednak skutecznie; kwestię tę obszernie analizował i trafnie ocenił Sąd I instancji. Oskarżony nie maskował specjalnie tej działalności, gdyż mówił wprost o tym innym osobom, w swoim środowisku, co wynika choćby ze zgodnych w tym zakresie zeznań świadków J. C. i B. B.. Wypada zauważyć, że O. P. sprzedawał narkotyki B. B. i P. G. mając ok. 18 lat, a zatem gdy sam ledwo wchodził w pełnoletność, zaś osoby te były od niego o 3 lata młodsze, co oznacza, że brakujący okres (do 18 lat) nie był tu bynajmniej krótki, minimalny, łatwy do przeoczenia (jak sugeruje skarżący), ale na tyle istotny, że oskarżony – znając nadto te osoby z czasów szkolnych – musiał zdawać sobie sprawę z tego, że są to osoby małoletnie. Potwierdzają to także inne, przywołane wyżej dowody i okoliczności.

Nie można zgodzić się z autorem apelacji, który twierdzi, że wskazani wyżej świadkowie nie byli dla oskarżonego osobami szczególnie bliskimi, gdyż znał on je tylko z widzenia, nie utrzymywał z nimi kontaktów towarzyskich, nie spędzał wspólnie czasu, a ich wzajemne relacje były bardzo powierzchowne (str. 6 apelacji). Zeznania świadków całkowicie przeczą tego rodzaju sugestiom - z J. C. i O. S. oskarżony miał utrzymywać kontakty towarzyski już od etapu szkoły podstawowej, wspólnie z nimi chodzić na imprezy; pozostałych także oskarżony poznał już na wczesnym etapie edukacji, czasem chodząc razem z nimi do tej samej szkoły. Trudno także uznać, że C. jest szczególnie dużą miejscowością, w której można zachować daleko idącą anonimowość, zwłaszcza w przypadku młodzieżowych kręgów rówieśniczych.

Uzasadniając postawione zarzuty obrońca obszernie odwołuje się do zeznań świadków J. M., J. C., O. S., B. B. i P. G. złożonych przez nich na rozprawie w 2025 roku (str. 7 apelacji). Jak już wyżej sygnalizowano, do tych relacji procesowych należało podchodzić z dużą ostrożnością, albowiem były ona składane w dość dużej odległości czasowej od omawianych czynów, a nadto świadkowie ci wyraźnie starali się zeznawać w sposób korzystny dla oskarżonego, bezpieczny dla siebie, często odbiegający od zeznań składanych przez nich w toku śledztwa, bezpośrednio po ujawnieniu przestępczego procederu. Analizę w tym zakresie przeprowadził w sposób trafny Sąd Okręgowy i nie wymaga ona powielania.

Nie sposób także uznać, że świadek J. C. zeznawał w kontrze do ustaleń Sądu I instancji, skoro nawet z cytowanej przez skarżącego wypowiedzi świadka wynika jedynie tyle, że nie wie on, czy oskarżony posiadał wiedzę co do jego wieku; nie jest to zatem wypowiedź kategoryczna i Sąd miał prawo czynić swoje ustalenia w oparciu o inne, dostępne mu dowody i wnioskowania – nawet przy uznaniu zeznań świadka J. C. za wiarygodne.

Podobnie niestanowczy charakter miały - przywoływane przez obrońcę - wypowiedzi świadków O. S. i P. G. (str. 7 apelacji), gdyż świadkowie nie byli pewni, czy oskarżony znał różnicę wieku pomiędzy nimi lub ich dokładny wiek.

Co do świadka B. B. autor apelacji powołuje się na okoliczności, które nie miały wpływu na ustalenia Sądu Okręgowego (str. 7), gdyż Sąd ten nie twierdził wcale, że na profilu aplikacyjnym tego właśnie świadka znajdowały się dane związane z jego wiekiem; argumenty takie pojawiły się wyłącznie w przypadku świadków O. S. i P. G.. Ten ostatni nieco zmienił swoje zeznania na etapie rozprawy, lecz jako wiarygodne uznać należało jego uprzednie twierdzenia – zgodnie z argumentacją przedstawioną w tej kwestii przez Sąd I instancji.

Na wiarygodność wyjaśnień oskarżonego w omawianym wyżej zakresie – jak chciałby to widzieć skarżący - nie może wskazywać wyłącznie to, że oskarżony przyznawał się w toku postępowania do innych czynów i nie unikał odpowiedzialności karnej za tę działalność (str. 7 apelacji). Wszak O. P. doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że udzielanie narkotyków osobom małoletnim jest zagrożone znacznie surowszą karą, a zatem miał logiczny powód, by właśnie na tym odcinku zaprzeczać swojemu sprawstwu. Niezależnie od tego – sam fakt transakcji narkotykowych był na tyle dobrze wykazany innymi dowodami, w tym zeznaniami odbiorców narkotyków, że oskarżonemu z pewnością trudno byłoby podważać tak jasne i oczywiste dowody; w tej sytuacji swą linię obrony ukierunkował na uniknięcie odpowiedzialności za zbrodnię z art. 59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Rację ma oczywiście skarżący, że sam fakt przebywania pod mieszkaniem oskarżonego młodych osób (małoletnich) – opisywany w zeznaniach niektórych świadków - sam w sobie nie uzasadnia wniosku, że O. P. takim właśnie osobom sprzedawał narkotyki (str. 7 apelacji). Rzecz jednak w tym, że Sąd Okręgowy zupełnie inaczej przedstawiał swoje rozumowanie, które ostatecznie prowadziło do potwierdzenia sprawstwa oskarżonego. Jak już wyżej wskazano, oparto się przy tym ustaleniu na szeregu dowodów, które ujęte w sposób kompleksowy dały możliwość poczynienia ustaleń co do stanu świadomości oskarżonego w zakresie wieku niektórych swoich kontrahentów; opisywana przez obrońcę okoliczność stanowiła tylko jeden z takich elementów i to z pewnością nie najistotniejszy.

Ostatecznie Sąd Okręgowy nie miał żadnych istotnych wątpliwości co do poczynionych ustaleń faktycznych, które były w omawianym zakresie jasne i kategoryczne, a zatem całkowicie bezzasadny jest zarzut obrońcy dotyczący naruszenia art. 5 §2 kpk, odnoszący się do odmiennych układów procesowych, a zatem takich, w których Sąd ma lub powinien mieć uzasadnione wątpliwości co do określonych ustaleń, czego nie udało się usunąć w trakcie analizy i oceny zebranych w sprawie dowodów. Na gruncie rozpoznawanej obecnie sprawy sytuacja taka nie zaistniała, co podważa tezy wysuwane przez autora apelacji.

Nieco odmiennie Sąd Apelacyjny podszedł natomiast do zarzutów obrońcy związanych z udzielaniem przez oskarżonego narkotyków małoletniemu wówczas J. M., gdyż przypadek ten odbiega istotnie od pozostałych, które były wyżej analizowane.

Sam świadek J. M. dość konsekwentnie twierdził, że oskarżony nie znał jego dokładnego wieku. Błędnie nadto Sąd I instancji przyjął, że oskarżony ze świadkiem chodził do jednej szkoły, w sytuacji, gdy z zeznań J. M. wynika jedynie to, że poznali się na etapie życia, gdy uczęszczał on do szkoły podstawowej, zaś oskarżonego poznał „na mieście”; oskarżony nie miał informacji dotyczących szkoły i klasy, do której uczęszczał świadek M. (k. 343v). Do tego należy dodać fakt, że w dacie czynu ów świadek miał 1.93 cm wzrostu (k. 540), co obiektywnie może wywołać wrażenie, że był on osobą starszą, niż wynika to z jego metryki. Te wszystkie okoliczności prowadzą do wniosku, że choć J. M. jest o 2 lata młodszy od oskarżonego, to O. P. mógł faktycznie nie mieć świadomości w czasie inkryminowanym, że przeprowadza transakcje z osobą małoletnią.

Rozważania te mają jednak tylko pomocnicze znaczenie, gdyż z innych jeszcze powodów, opisanych w dalszej części niniejszego uzasadnienia (punkt 4), konieczne było uniewinnienie oskarżonego m.in. od zarzutu związanego z udzielaniem narkotyków J. M..

Ad. 4 i 7

Zarzuty zasadniczo nie zasługują na uwzględnienie, jednakże z uwagi na częściowe uniewinnienie oskarżonego w II instancji, kary jednostkowe (z pkt V i VIII) oraz kara łączna zostały wymierzone w nowej wysokości, co wymaga oddzielnego omówienia (o czym w końcowej części niniejszego uzasadnienia).

Niesłusznie obrońca zarzuca Sądowi Okręgowemu, że kary jednostkowe wymierzone w punktach I i V wyroku (a także w punkcie VIII – zarzut alternatywny), jak i kara łączna pozbawienia wolności (pkt XI) są rażąco surowe, nie uwzględniają stopnia winy oskarżonego, a także jego właściwości i warunków osobistych, w tym faktu, że posiada on status sprawcy młodocianego.

Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił i omówił poszczególne okoliczności, które miały istotne znaczenie podczas ustalania kar jednostkowych wymierzanych oskarżonemu za przestępstwa przypisane mu w punktach I, V i VIII zaskarżonego wyroku oraz kary łącznej, zwłaszcza przesłanki opisane w art. 53 kk, jak i cele kary wynikające z art. 85a kk; przekonuje o tym w szczególności wnikliwa analiza odpowiedniej części pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku (str. 28-32).

Kara 5 miesięcy pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu za czyn z punktu I (art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii) nie jest z pewnością rażąco surowa - przy uwzględnieniu okoliczności przypisanego oskarżonemu czynu, jak i innych przesłanek wpływających na prawidłowy, a zatem i sprawiedliwy wymiar kary. Wskazać tu choćby należy na ilość i różnorodność posiadanych przez oskarżonego zakazanych substancji. Podobnie należy ocenić karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wobec tego oskarżonego w punkcie V wyroku (za czyny z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), która zbliżona jest do dolnego progu ustawowego zagrożenia, a dotyczy kilkunastu przecież przestępstw, jak również karę 4 lat i 6 miesięcy z punktu VIII wyroku (za ciąg przestępstw z art. 59 ust. 2 ww. ustawy), którą podsumowano popełnione przez oskarżonego zbrodnie polegające na sprzedaży (i to często wielokrotnej) narkotyków osobom małoletnim; także i ta kara jest znacznie bardziej zbliżona do dolnej, niż do górnej granicy ustawowego zagrożenia, modyfikowanego nadto przez dyspozycję art. 91 §1 kk.

Sąd Okręgowy w tych przypadkach prawidłowo ustalił katalog najważniejszych okoliczności wpływających na wymiar kary, a następnie owe okoliczności odpowiednio przeanalizował, nadając im stosowną wagę w procesie ustalania ostatecznej wysokości kary. Słusznie więc jako okoliczności obciążające Sąd I instancji przyjął m.in. wielokrotną, uprzednią karalność oskarżonego za przestępstwa przeciwko mieniu, a także skalę przestępczego procederu narkotykowego ujawnionego w toku niniejszego postępowania (znaczna ilość posiadanych i sprzedanych substancji, ich rodzaj i właściwości). Na korzyść oskarżonego poczytano natomiast młody wiek oskarżonego oraz częściowe przyznanie się do winy.

Odnosząc się natomiast do sugestii skarżącego dotyczących możliwości zastosowania wobec oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary (sprawca młodociany), Sąd Apelacyjny wyraża pełną aprobatę dla ocen wyartykułowanych przez Sąd Okręgowy, że wymiar kary wobec sprawcy młodocianego nie może oznaczać prostego łagodzenia kar, gdyż nie na tym (a przynajmniej - nie zawsze) polega wychowywanie takiego sprawcy (str. 29 uzasadnienia wyroku); kwestia ta musi być indywidualnie analizowana przez pryzmat okoliczności danej sprawy, odnosząc się do potrzeb i warunków konkretnej osoby oskarżonej. Na gruncie niniejszej sprawy takiej możliwości nie było, gdyż oskarżony O. P. – pomimo obiektywnie młodego wieku – jest osobą już znacząco zdemoralizowaną, lekceważącą normy społeczne i prawne, prowadzącą nieakceptowalny społecznie tryb życia. W ocenie Sądu Apelacyjnego, na przeszkodzie stosowania tej nadzwyczajnej w istocie instytucji stoi zwłaszcza:

- fakt popełnienia przez oskarżonego przypisanych mu obecnie, licznych przestępstw, charakteryzujących się wysokim stopniem społecznej szkodliwości i wysokim stopniem zawinienia sprawcy,

- wielokrotna karalność oskarżonego za czyny przeciwko mieniu (art. 286 §1 kk),

- postawa życiowa oskarżonego – uczynienie sobie z popełniania przestępstw (oszustw i handlu narkotykami) stałego źródła utrzymania, przy braku zainteresowania dalszą edukacją i podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, tj. ponad posiadany obecnie poziom wykształcenia (podstawowe – bez zawodu).

Jeżeli zaś chodzi o karę łączną wymierzoną przez Sąd Okręgowy w punkcie XI zaskarżonego wyroku, to była ona spójna z karami jednostkowymi wymierzonymi ówcześnie przez Sąd I instancji. Słusznie Sąd ten powołał się przy tym rozstrzygnięciu na wychowawcze i zapobiegawcze cele kary, mając w polu widzenia zbieżność temporalną przypisanych oskarżonemu przestępstw, ale także fakt, że oskarżony udzielał niedozwolonych substancji różnym osobom (str. 33-34 uzasadnienia wyroku). Uwzględniono też w sposób należyty opinię o oskarżonym z zakładu karnego, podkreślając w zasadzie neutralny jej charakter (z pewną przewagą wydźwięków pozytywnych). Zastosowana przez Sąd Okręgowy proporcja redukcji kar w procesie wymiaru kary łącznej nie budzi zastrzeżeń Sądu odwoławczego. Zbliżoną zasadę łączenia (tzn. asperacji) i skalę redukcji kar jednostkowych przyjęto podczas wymiaru nowej kary łącznej w rozstrzygnięciu Sądu II instancji, o czym będzie mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Istotnie myli się autor apelacji twierdząc, że opinia o oskarżonym z czasu jego pobytu w izolacji penitencjarnej jest „bardzo dobra” (str. 8 apelacji), co powinno przemawiać za niższym wymiarem jego kar. Jak słusznie ustalił Sąd Okręgowy, opinia ta ma wprawdzie wydźwięk ogólnie pozytywny, aczkolwiek ujawniono w niej także elementy negatywne dla oskarżonego, jak choćby fakt, że nie jest on zainteresowany kontynuowaniem nauki, czy rozwojem kwalifikacji zawodowych, a także nie reguluje zobowiązań finansowych nałożonych na niego przez Sądy w poprzednich wyrokach skazujących (str. 34 uzasadnienia wyroku).

Niezasadnie obrońca stara się wykazywać (str. 8 apelacji), że przed zatrzymaniem oskarżony podejmował prace dorywcze i aktywnie poszukiwał zatrudnienia (pomimo posiadania dopiero 18 lat), skoro sam O. P. w swych wyjaśnieniach z 26.04.2024r. przyznał, że oszustwa i handel narkotykami stanowiły jego jedyne źródło dochodów. Niczego w tym zakresie nie zmieniają korzystne dla oskarżonego zeznania jego matki, która w sposób dość naturalny stara się chronić swojego syna w niekorzystnej dla niego sytuacji życiowej i prawnej.

Sąd Apelacyjny nie podziela ocen skarżącego, że rodzaj posiadanych przez oskarżonego substancji narkotycznych nie powinien mieć znaczenia dla wymiaru kary (str. 9 apelacji). Słusznie w tym zakresie Sąd I instancji przyjął, że pewne substancje, zwłaszcza syntetyczne, są bardziej niebezpieczne z punktu widzenia dobra prawnego podlegającego ochronie, tj. zdrowia publicznego, a to z tego powodu, że mają większy potencjał w kierunku uzależnienia ich konsumentów. Od dawna w praktyce wymiaru sprawiedliwości wykształcił się podział na tzw. narkotyki twarde i miękkie, co jest podstawą różnicowania społecznej szkodliwości czynu związanego z każdą z tych grup, a co w konsekwencji przekłada się na wymiar kary. Nie przeceniając bynajmniej tego rozróżnienia, mającego wszak zadanie raczej pomocnicze, nie sposób jednak wywodzić, że okoliczność ta pozostaje zupełnie obojętna w procesie kształtowania kary jednostkowej za przestępstwo narkotykowe.

Ad. 5 i 8

Zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek – z powodów opisanych w punkcie 4 – obecnie także straciły nieco na znaczeniu, albowiem wysokość świadczeń pieniężnych w dwóch przypadkach (pkt VI i IX) została obniżona przez Sąd Apelacyjny, co wiązało się z nowym zakresem skazania oskarżonego.

Odnosząc się natomiast do skarżonych rozstrzygnięć można jedynie wskazać, że kwoty orzeczone tytułem świadczeń pieniężnych przez Sąd I instancji były wyważone i adekwatne do ówcześnie przypisanych oskarżonemu czynów związanych ze sprzedażą środków narkotycznych. Nie sposób zgodzić się z obrońcą, że kwoty te (2.000 zł, 6.000 zł i 10.000 zł) abstrahowały od możliwości finansowych O. P.. Wszak jest on osobą młodą, całkowicie zdrową, zdolną do pracy (także w ramach izolacji penitencjarnej) i nie posiadającą istotnych obciążeń finansowych, np. z tytułu zaciągniętych kredytów lub konieczności utrzymania innych osób. Zamieszkiwał dotąd z matką, nie ponosił kosztów własnego utrzymania, środki pieniężne przeznaczał głównie na własne potrzeby. Wychowawczy wymiar orzeczenia o świadczeniu pieniężnym także przemawia za tym, by nie była to kwota w istocie symboliczna, której oskarżony zupełnie nie odczuje jako dolegliwość wynikającą z popełnionego przez niego przestępstwa skierowanego przeciwko zdrowiu publicznemu.

Ad. 6

Zarzut jest zasadny.

Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w punkcie XIV wyroku jest – jak się wydaje – omyłkowe, skoro wskazano tam, że obrońcy z urzędu przysługuje wynagrodzenie w kwocie 1.920 zł + VAT, zaś w treści uzasadnienia tego wyroku stwierdzono, że na rzecz adw. A. H. zasądzono kwotę 2.520 zł + VAT (str. 35 uzasadnienia). Ta właśnie kwota – jak wskazano w uzasadnieniu – odpowiada przewidzianemu w stosownych przepisach wynagrodzeniu obrońcy z urzędu w niniejszej sprawie, obejmującego zarówno udział w postępowaniu przygotowawczym, jak i przed Sądem I instancji. Sporna różnica 600 zł stanowi bowiem równowartość kosztów należnych obrońcy za obronę oskarżonego w toku śledztwa.

Wniosek

O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

1)  uniewinnienie oskarżonego od czynów z pkt IV, VIII, XIV, XVI, XVIII a/o;

2)  uchylenie pkt IX i X,

3)  zmianę kary w pkt I – na karę o charakterze wolnościowym, przy zastosowaniu art. 37a §1 kk lub nadzwyczajnego złagodzenia kary;

4)  zmianę kary z pkt V – na karę łagodniejszą, z rozważeniem nadzwyczajnego złagodzenia kary;

5)  w pkt XI – orzeczenie łagodniejszej kary łącznej;

6)  w pkt II i VI – orzeczenie świadczeń pieniężnych w kwotach po 1.000 zł;

7)  w pkt XIV – zasądzenie na rzecz obrońcy kwoty 2.520 zł + VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu – w postępowaniu przygotowawczym oraz sądowym;

ewentualnie o:

8)  zmianę orzeczenie kary jednostkowej z pkt VIII oraz kary łącznej z pkt XI– na łagodniejsze, z rozważeniem zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary;

9)  zmianę w pkt IX – orzeczenie świadczenia pieniężnego w wysokości 1.000 zł.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zasadniczo Sąd Apelacyjny nie uwzględnił zarzutów odwoławczych zawartych w apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego (w zakresie winy, jak i kary), a zatem jako niezasadne uznać należało także odpowiadające im wnioski odwoławcze.

Doszło wprawdzie do redukcji zakresu odpowiedzialności karnej oskarżonego w wyroku Sądu II instancji (uniewinnienie od niektórych czynów lub eliminacja części zachowań z opisów przypisanych czynów), co wiązało się także z obniżeniem kar jednostkowych, świadczeń pieniężnych i nowym wymiarem kary łącznej, jednak nastąpiło to na skutek uchybień w wyroku, które Sąd Apelacyjny wykrył z urzędu, działając na korzyść oskarżonego, zgodnie z kierunkiem wniesionego środka odwoławczego. Kwestia ta została omówiona szerzej w punkcie 4 i 5 niniejszego uzasadnienia.

Uwzględniono jedynie zarzut odwoławczy dotyczący zaniżenia wynagrodzenia zasądzonego na rzecz obrońcy za pomoc prawną świadczoną oskarżonemu z urzędu, co skutkowało akceptacją wniosku odwoławczego z punktu 7.

6.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Czyny przypisane oskarżonemu przez Sąd I instancji, a opisane – po dokonaniu zmian w stosunku do treści oskarżenia - w ten sposób, że O. P. udzielił innej osobie „nieustalonej substancji psychotropowej” nie wypełniają znamion żadnego z typów czynów zabronionych przewidzianych w ustawie z 29.07.2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, w tym z art. 59 ust. 1 lub 2 tej ustawy.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy trafnie wskazał, że ujęte w art. 59 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pojęcie „substancji psychotropowej” należy interpretować zgodnie z treścią art. 4 pkt 25 i art. 44f pkt 1 tej ustawy, a także wykazami substancji psychotropowych ujętymi w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17.08.2018r. (str. 20 uzasadnienia). Tym samym Sąd ten potwierdził, że penalizacji podlegają jedynie te czyny, których przedmiotem są wymienione w załączniku nr 1 substancje, zaliczane do ogólnego i dość pojemnego zbioru substancji psychotropowych.

W dalszym wywodzie Sąd I instancji przyznaje, że niektórzy nabywcy narkotyków nie byli w stanie sprecyzować, jaką konkretnie substancję nabyli od oskarżonego P., aczkolwiek z pewnością – jak przyjmuje Sąd - była to substancja psychotropowa.

Ostatecznie, nie zważając zupełnie na swoje wcześniejsze argumenty związane z koniecznością indywidualizacji substancji (zgodnie z wykazem załącznika nr 1), Sąd Okręgowy przyjął w opisach przypisanych oskarżonemu czynów, że udzielił on odpłatnie innym osobom „nieustaloną substancję psychotropową”, kwalifikując jednocześnie te przestępstwa z art. 59 ust. 1 lub 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Rozstrzygnięcie to jest oczywiście wadliwe, czego nie dostrzegł zarówno obrońca oskarżonego (brak zarzutów apelacyjnych w tym przedmiocie), jak i rzecznik interesu publicznego, który nie wywiódł w sprawie apelacji domagając się korekty opisu przestępstw.

W ten sposób przypisano oskarżonemu popełnienie licznych przestępstw, w opisie których brak było kompletu niezbędnych znamion danego typu czynu zabronionego, a konkretnie – wskazania zabronionej przez przepisy prawa substancji psychotropowej, ujętej w stale aktualizowanym wykazie urzędowym (załączniku nr 1). Takie postępowanie Sądu meriti może dziwić, skoro wcześniej Sąd ten wyraźnie określił, jakie substancje mogą być przedmiotem przypisanych oskarżonemu czynów.

Już tylko na marginesie należy wskazać, że w przestrzeni publicznej szeroko komentowany jest swoisty wyścig, w ramach którego środowiska przestępcze konstruują (najczęściej poprzez syntezę chemiczną) coraz to nowe substancje o działaniu psychotycznym, zaś prawodawca stara się jak najszybciej wprowadzić je do wykazu zawartego w przywołanym wyżej załączniku nr 1 – właśnie po to, aby możliwa była penalizacja czynów związanych z ich udzielaniem, czy obrotem nimi. Oczywistym jest także, że w pojęciu „nieustalona substancja psychotropowa” mogłyby się mieścić np. składniki leków psychotropowych, powszechnie stosowanych w leczeniu niektórych schorzeń, zaś posiadanie tych leków nie jest przecież prawnie zabronione.

Jak słusznie przyjął Sąd Apelacyjny w Warszawie w jednym ze swoich orzeczeń, przepis art. 59 ust. 1 u.p.n. powoduje konieczność wskazania rodzaju określonej substancji, jaka była udzielona innej osobie. Przepisy przywołanej ustawy w art. 4 pkt 25 i 26 odwołują się do charakterystyki ww. substancji i aktów prawnych dla zdefiniowania pojęć w postaci substancji psychotropowych i środków odurzających. Za każdym razem do wypełnienia wymogów z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. konieczne jest ustalenie, jaka substancja była przedmiotem czynu zabronionego, poprzez odwołanie się do wskazanych elementów ww. definicji ( wyrok SA w Warszawie z 23.05.2022r., sygn. akt II AKa 339/20, LEX nr 3370007). Podobnie kwestię tę ujął Sąd Apelacyjny w Krakowie, który trafnie wskazał, że aby uznać substancję za środek odurzający lub psychotropowy, musi ona być m.in. odnotowana w wykazach z załącznika do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, więc cechować się odpowiednim składem chemicznym ( wyrok SA w Krakowie z 2.07.2014r., sygn. akt II AKa 62/14, LEX nr 1610156). Pogląd ten wspierają wypowiedzi przedstawicieli doktryny ( por. np. B. Kurzępa [w:] Kotowski Wojciech, Kurzępa Bolesław, Ważny Andrzej, Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2022, teza 7 do art. 58).

Szczególnie zadziwiający w toku rozumowania Sądu Okręgowego jest fakt, że w większości przypadków – zmieniając opis czynów zarzuconych oskarżonemu – zastąpił wynikające z zeznań świadków określenie „substancja psychotropowa w postaci tzw. kryształu” zwrotem „nieustalona substancja psychotropowa”, podczas, gdy „kryształ” stanowi potoczne określenie substancji zwanej klefedronem, znajdującej się w wykazie substancji psychotropowych rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych, a nadto jest akceptowany w orzecznictwie, jako wystarczająco opisujący znamię czynów zabronionych m.in. z art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ( por. wyrok SN z 19.03.2025r., sygn. akt I KK 18/25, LEX nr 3843873). W przywołanym wyroku Sąd Najwyższy wprawdzie podkreślił, że obowiązująca procedura karna nie ma charakteru formułkowego, co oznacza, że przepis art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. nie zawiera wymogu, aby w opisie czynu przytoczono dosłownie wszystkie ustawowo określone znamiona czynu zabronionego, jednakże do spełnienia wymogu zawartego w tym przepisie, a więc dokładnego określenia czynu przypisanego oskarżonemu niezbędne jest jednak posłużenie się takimi sformułowaniami, które w sposób niebudzący wątpliwości odpowiadają treści poszczególnych znamion przypisanego sprawcy czynu zabronionego.

Opisaną wyżej operację zmiany opisów czynów Sąd Okręgowy przeprowadził w sposób nie do końca dokładny, gdyż np. w punkcie VIII wyroku wskazał, że w opisie czynu zawartego w punkcie XVIII oskarżenia omawiany wyżej „kryształ” zastępuje zwrotem „nieustalona substancja psychotropowa”, w sytuacji, gdy czyn z tego punktu nie operuje pojęciem „kryształu” lecz dotyczy amfetaminy. Z kolei w zarzucie z punktu XVII oskarżenia, w opisie czynu, Sąd Okręgowy (zapewne przez pomyłkę) nie dokonał zamiany substancji psychotropowej w postaci tzw. „kryształu” na „nieustaloną substancję psychotropową.

6.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.1.5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1.- pkt I-IV, XIII i XV wyroku Sądu I instancji

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Sąd odwoławczy nie uwzględnił zarzutów apelacyjnych dotyczących wymiaru kary za czyn z pkt I, a także co do wysokości świadczenia pieniężnego ujętego w punkcie II. Pozostałe punkty wyroku nie były skarżone przez autora apelacji, a nadto Sąd II instancji nie znalazł żadnych podstaw do ingerowania w te właśnie rozstrzygnięcia działając z urzędu.

0.1.5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.1.1.

Przedmiot i zakres zmiany

13)  uchylono rozstrzygnięcie o karze łącznej zawarte w punkcie XI oraz o zaliczeniu zawarte w punkcie XII;

14)  z ciągu przestępstw przypisanych oskarżonemu w punkcie V wyeliminowano w całości czyny zarzucone mu w punktach III, VI i X oskarżenia i od ich popełnienia uniewinniono oskarżonego;

15)  z opisów czynów przypisanych oskarżonemu w punkcie V - zarzuconych mu w punktach II, V, VII i IX oskarżenia – wyeliminowano każdorazowo ustalenie związane z udzielaniem innym osobom substancji psychotropowej, zaś co do czynów zarzuconych w punktach V i VII przyjęto, że oskarżony udzielił każdej ze wskazanych tam osób nie mniej, niż 3 gramy ziela konopi innych niż włókniste, a w przypadku czynu zarzuconego w pkt IX oskarżenia udzielił nie mniej niż 7 gram ziela konopi innych niż włókniste;

16)  karę pozbawienia wolności wymierzoną oskarżonemu w punkcie V obniżono do 2 lat;

17)  z ciągu przestępstw przypisanych oskarżonemu w punkcie VIII wyeliminowano w całości czyn zarzucony mu w punkcie IV oskarżenia i od jego popełnienia uniewinniono oskarżonego;

18)  z opisów czynów przypisanych oskarżonemu w punkcie VIII - zarzuconych mu w punktach XIV i XVI oskarżenia – wyeliminowano każdorazowo ustalenie związane z udzielaniem innym osobom substancji psychotropowej, zaś co do czynu zarzuconego w punkcie XVI przyjęto, że oskarżony udzielił nie mniej, niż 3 gramy ziela konopi innych niż włókniste;

19)  karę pozbawienia wolności wymierzoną oskarżonemu w punkcie VIII obniżono do 3 lat i 6 miesięcy;

20)  z punktu VI wyeliminowano czyny z punktów III, VI i X oskarżenia, obniżając kwotę świadczenia pieniężnego do 4.000 złotych;

21)  z punktu VII wyeliminowano czyny z punktów III, VI i X oskarżenia oraz obniżono kwotę przepadku do 1.660 złotych;

22)  z punktu IX wyeliminowano czyn z punktu IV oskarżenia, obniżając kwotę świadczenia pieniężnego do 7.000 złotych;

23)  z punktu X wyeliminowano czyn z punktu IV oskarżenia oraz obniżono kwotę przepadku do 5.420 złotych;

24)  zasądzoną w punkcie XIV wysokość wynagrodzenia za obronę z urzędu (w postępowaniu przygotowawczym i sądowym w I instancji) ustalono na kwotę 3.099,60 złotych brutto;

25)  na podstawie art. 91 §2 kk i art. 86 §1 kk połączono orzeczone wobec oskarżonego – w punkcie I zaskarżonego wyroku oraz w punktach I.4 i I.7 niniejszego wyroku – jednostkowe kary pozbawienia wolności i wymierzono mu karę łączną 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności;

26)  na podstawie art. 63 §1 kk na poczet nowej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 24 kwietnia 2024 roku godz. 10:50 do 7 kwietnia 2025 roku godz. 10:50.

Zwięźle o powodach zmiany

Konsekwencją uznania przez Sąd Apelacyjny, że zachowania oskarżonego opisane przez Sąd I instancji jako udostępnianie „nieustalonej substancji psychotropowej” nie stanowią wyczerpania przez niego znamion typu czynu zabronionego z art. 59 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, było – w zależności od konstrukcji danego zarzutu aktu oskarżenia – bądź uniewinnienie oskarżonego od danego czynu w całości (gdy udzielanie dotyczyło tylko tak opisanej substancji), bądź też wyeliminowanie z opisu czynu zachowań oskarżonego polegających na udzielaniu nieustalonej substancji psychotropowej (gdy udzielanie dotyczyło innych jeszcze substancji, tj. ziela konopi innych niż włókniste).

Podstawę prawną tego rodzaju działania Sądu odwoławczego – częściowo poza granicami zaskarżenia i poza stawianymi w apelacji obrońcy zarzutami - stanowi dyspozycja art. 440 kpk, przewidującego, że jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego. Skazanie oskarżonego za czyn nie wyczerpujący znamion jakiegokolwiek typu czynu zabronionego z pewnością byłoby działaniem rażąco niesprawiedliwym, zaś eliminacja takich przypadków z treści zaskarżonego wyroku jest działaniem niewątpliwie korzystnym z punktu widzenia interesu procesowego oskarżonego O. P..

Zgodnie z opisanym wyżej schematem działania, z ciągu przestępstw z punktu V wyroku wyeliminowano czyny z punktów III, VI i X oskarżenia i od tych czynów uniewinniono O. P.. Zabieg taki nie był konieczny co do przestępstwa z punktu XVII oskarżenia, gdyż Sąd Okręgowy nie zmienił opisu tego czynu (pozostał tam tzw. „kryształ”). Natomiast co do czynów z punktów II, V, VII i IX oskarżenia – zmieniono opis tychże czynów, pozostawiając w nich wyłącznie udzielanie konopi innych niż włókniste.

Analogicznie – z ciągu przestępstw z punktu VIII wyroku wyeliminowano czyn z punktu IV oskarżenia i od tego czynu uniewinniono oskarżonego, zaś co do czynów z punktów XIV i XVI oskarżenia zmieniono ich opis, usuwając kwestionowane ustalenie faktyczne.

W dalszej kolejności Sąd Apelacyjny musiał zmierzyć się z sytuacją – występującą w niektórych z opisów przypisanych oskarżonemu przestępstw – gdy ustalono, że oskarżony udzielił danej osobie dwa rodzaje narkotyków („nieustaloną substancję psychotropową” i ziele konopi innych niż włókniste), zaś ich waga została podana zbiorczo, tj. bez rozdzielenia na oba typy narkotyków. W tej sytuacji Sąd odwoławczy, pozostawiając w opisie czynu wyłącznie ziele konopi innych niże włókniste, posiłkując się zeznaniami świadków (odbiorców narkotyków), ustalił wartości wagowe graniczne (minimalne), a więc:

- co do czynów z pkt V oskarżenia (M. K.), z pkt VII (J. C.) i z pkt XVI (P. G.) ilość nie mniej niż 3 gramy, gdyż świadkowie ci wskazywali, że ziele konopi innych niż włókniste nabyli od oskarżonego kila lub parę razy, co w znaczeniu potocznym należy interpretować, jako więcej niż 2 razy;

- co do czynu z pkt IX ilość nie mniej niż 7 gramów, gdyż świadek P. W. – jak wynika z ustaleń Sądu I instancji - nabył łącznie od oskarżonego 15 gramów substancji narkotycznych (ziela konopi innych niż włókniste i nieustalonej substancji psychotropowej), a z jego zeznań wynika, że w połowie była to marihuana.

Konsekwencją opisanej wyżej korekty zakresu przypisanej oskarżonemu odpowiedzialności karnej, tj. redukcji ilości udzielonych odpłatnie substancji narkotycznych, a także liczby osób handlujących z oskarżonym, była konieczność obniżenia kar jednostkowych wymierzonych O. P. w punktach V i VIII wyroku (ciągi przestępstw odpowiednio z art. 59 ust. 1 i art. 59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Karę z punktu V (2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności) obniżono więc do 2 lat, natomiast z punktu VIII (4 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności) obniżono do 3 lat i 6 miesięcy.

W ocenie Sądu Apelacyjnego kary te są sprawiedliwe, adekwatne do stopnia społecznej szkodliwości opisanych na nowo przestępstw oskarżonego, jak również do stopnia jego winy. Większość przywołanych przez Sąd Okręgowy okoliczności mających wpływ na wymiar tychże kar pozostaje nadal aktualna, w szczególności w zakresie warunków i właściwości osobistych oskarżonego, w tym jego dotychczasowej linii życiowej. Podtrzymać należy przedstawioną już wyżej przez Sąd II instancji ocenę co do braku możliwości skorzystania przez oskarżonego w niniejszej sprawie z dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary – nawet w obliczu bezspornej okoliczności, że posiada on status sprawcy młodocianego. Nowego podejścia wymagała jednak ocena stopnia społecznej szkodliwości przypisanych ostatecznie oskarżonemu przestępstw (po zmianie zaskarżonego wyroku w II instancji), gdyż oczywistym pozostaje, że skutkiem dokonanych zmian (niższa waga łączna sprzedanych narkotyków) jest nieco niższy stopień społecznej szkodliwości tych czynów, składających się na krótszy de facto ciąg przestępstw – w każdym z dwóch rozważanych obecnie przypadków ciągów. Obniżenie kar jednostkowych o odpowiednio 6 miesięcy i o rok w sposób właściwy kompensuje omawianą tu różnicę, wciąż realizując jednak zapobiegawcze, a zwłaszcza wychowawcze cele wymierzanej O. P. kary.

Podobnie – kierując się analogicznymi argumentami - Sąd Apelacyjny postąpił w przypadku orzeczonych wobec oskarżonego świadczeń pieniężnych (pkt VI i IX wyroku), obniżając ich wysokość odpowiednio z 6.000 zł do 4.000 zł oraz z 10.000 zł do 7.000 złotych. Ze wskazanych rozstrzygnięć wyeliminowano też opisy czynów, od których uprzednio uniewinniono oskarżonego.

Następną konsekwencją zmiany zakresu skazania oskarżonego w II instancji, a zatem i wysokości osiągniętej przez niego z przestępstw korzyści majątkowej, była konieczność dostosowania wysokości kwot orzeczonych jako przepadek równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z popełnionych ciągów przestępstw (pkt VII i X zaskarżonego wyroku). Kierując się zatem kwotami uzyskanymi przez oskarżonego w każdym z przypisanych mu przypadków (cena sprzedaży) ustalonymi przez Sąd I instancji, a nadto dostosowując je do aktualnie przypisanych oskarżonemu wielkości wagowych (po zmianie wyroku w II instancji), Sąd odwoławczy na nowo wyliczył wartości kwotowe przepadku, obniżając w konsekwencji te sumy. Kwotę z punktu VII wyroku (4.960 zł) obniżono więc do 1.660 zł, zaś z punktu X (11.270 zł) do 5.420 zł. Tak jak poprzednio, z treści rozstrzygnięcia wyeliminowano także punkty odpowiadające czynom, od których oskarżony został uprzednio uniewinniony przez Sąd Apelacyjny.

Na ustalone wyżej sumy składały się następujące kwoty:

1)  punkt VII wyroku: 500 zł (czyn II – 10x50 zł), 150 zł (czyn V – 3x50 zł), 150 zł (czyn VII – 3x50 zł), 350 zł (czyn IX – 7x50 zł), 250 zł (czyn XI), 60 zł (czyn XII), 110 zł (czyn XIII), 40 zł (czyn XV), 50 zł (czyn XVII);

2)  punkt X wyroku: 50 zł (czyn VIII), 5.000 zł (czyn XIV), 150 zł (czyn XVI – 3x50 zł), 220 zł (czyn XVIII).

Z uwagi na uwzględnienie jednego z zarzutów odwoławczych, tj. dotyczącego należnego obrońcy wynagrodzenia za obronę oskarżonego z urzędu, konieczna była korekta tej kwoty – zgodnie z wnioskiem obrońcy, a także z wywodami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ustalono zatem tę kwotę na 3.099,60 zł brutto, tj. 2.520 zł + VAT, co w pełni odpowiada stawkom minimalnym przewidzianym w treści stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości regulującego wynagrodzenie obrońcy z urzędu w postępowaniu karnym.

Z powodu zmiany kar jednostkowych wymierzanych oskarżonemu za ciągi przestępstw, konieczne było uchylenie kary łącznej przewidzianej w zaskarżonym wyroku oraz zaliczenia dokonanego na poczet tejże kary. Sąd Apelacyjny wymierzył następnie oskarżonemu nową karę łączną, a także dokonał zaliczenia okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie.

Po dokonanych zmianach w wyroku Sądu I instancji, łączeniu podlegały następujące jednostkowe kary pozbawienia wolności:

- 5 miesięcy (pkt I wyroku),

- 2 lata (pkt V wyroku – po zmianie przez Sąd Apelacyjny),

- 3 lata i 6 miesięcy (pkt VIII wyroku – po zmianie przez Sąd Apelacyjny).

Tym samym kara łączna musiała mieścić się w granicach od 3 lat i 7 miesięcy do 5 lat i 11 miesięcy.

Orzekając karę łączną w wysokości 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, Sąd Apelacyjny – zgodnie z dyspozycją art. 85a kk - wziął pod uwagę przede wszystkim cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do sprawcy, ale także – mając na uwadze bardzo młody wiek O. P. – również wychowawcze oddziaływanie kary na osobę wielokrotnie już skazywaną za przestępstwa.

Zadania ogólnoprewencyjne tej kary są dość oczywiste i wpisują się w nieustanną walkę organów ścigania z nadal rosnącą plagą narkomanii w społeczeństwie, ze zwiększającą się liczbą osób sprowadzających do kraju i sprzedających narkotyki, co pociąga za sobą niewymierne skutki społeczne, związane z ludzkimi dramatami, dotykającymi często nie tylko same osoby uzależnione, ale także ich rodziny. Oskarżony postanowił uczynić sobie z handlu narkotykami sposób na życie i osiąganie dochodów (w połączeniu z dokonywaniem oszustw), co wymaga stanowczej reakcji karnej i nie pozwala nie tylko na nadzwyczajne łagodzenie wymierzanych mu kar (o czym była mowa wyżej), ale także na jakąkolwiek pobłażliwość.

Z drugiej strony Sąd odwoławczy miał na uwadze daleko posuniętą zbieżność czasową i przedmiotową przypisanych oskarżonemu przestępstw, obracających się wokół tematu środków narkotycznych, jak również zastosowaną w zaskarżonym wyroku zasadę łączenia kar (asperacja) oraz jej skalę, rozumianą może nie jako dokładna wartość procentowa, ale jako określona proporcja. Wszystkie te okoliczności doprowadziły Sąd odwoławczy do wniosku, że kara nieznacznie tylko przekraczająca dopuszczalne minimum będzie w tej sytuacji karą odpowiednią, realizującą postawione przed nią zadania prewencyjne i wychowawcze.

Na poczet tak ustalonej, nowej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono następnie oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności: od 24 kwietnia 2024 roku godz. 10:50 do 7 kwietnia 2025 roku godz. 10:50, gdyż w tym czasie pozostawał on w izolacji penitencjarnej do tej właśnie sprawy (tymczasowe aresztowanie).

0.1.5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.1.5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.1.5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.1.5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

V.

zasądzono na rzecz adw. A. H. z Kancelarii Adwokackiej w T. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

koszty przyznano na wniosek obrońcy, w stawce minimalnej (1.200 złotych), powiększając ją o należny podatek VAT (23 %), co łącznie daje kwotę 1.476 złotych brutto,

dodatkowo przyznano obrońcy kwotę 87 zł tytułem poniesionych wydatków związanych z dojazdem do sądu samochodem osobowym o pojemności powyżej 900 cm3 (trasa G. (1)– G.- G. (1)) – zgodnie z ustnym wnioskiem złożonym podczas rozprawy odwoławczej; żądana kwota mieści się bowiem w granicach normy przewidzianej w tzw. „kilometrówce” (1,15 zł / km)

VI.

Zwolniono w całości oskarżonego O. P. z kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym (na podstawie art. 624 § 1 kpk), w tym z opłaty za obie instancje, wydatkami tego postępowania obciążając Skarb Państwa, ponieważ:

- oskarżony nie posiada stałego źródła dochodu, ani istotnego majątku;

- ściągnięcie zasądzonych kosztów byłoby obecnie prawdopodobnie niewykonalne;

- oskarżony w najbliższym czasie będzie odbywał wieloletnią karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, co nie poprawi z pewnością jego aktualnej sytuacji majątkowej.

Do tożsamych wniosków doszedł Sąd Okręgowy, także zwalniając oskarżonego z kosztów sądowych w I instancji (pkt XV zaskarżonego wyroku).

6.PODPIS

0.1.1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca osk. O. P.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok SO w Toruniu z 28.04.2025r., sygn. akt II K 142/24

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☒co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana