Uzasadnienie z 8 lipca 2026, sygn. IV Ka 403/26

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 403/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

6.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego Poznań –Stare Miasto w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt VIII K 1129/24

6.21.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

6.31.3. Granice zaskarżenia

6.41.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

6.51.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

6.61.4. Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

6.72.1. Ustalenie faktów

6.82.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

6.92.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

6.102.2. Ocena dowodów

6.112.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

6.122.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 kpk przez pozbawienie oskarżonego realnego prawa do obrony, polegającego na przeprowadzeniu zasadniczej części postępowania dowodowego bez jego rzeczywistego udziału, bez obrońcy, bez możliwości zadawania pytań świadkom i bez realnego przedstawienia jego wersji wydarzeń, a przede wszystkim w ekstremalnie krótkim czasie wyznaczonych wokand, tj. 19 listopada 2024 r. i 17 grudnia 2024 r., kiedy to w zawiadomieniu o rozprawie na 19 listopada 2024 r. kierowanym do oskarżonego była adnotacja „obecność obowiązkowa” a o rozprawie wyznaczonej na 17 grudnia 2024 r. oskarżony nie był w ogóle poinformowany, a jedynie jak później poinformowano oskarżonego w rozmowie telefonicznej z wydziałem VIII przedmiotowego Sądu, że to on sam powinien śledzić terminy wokand w ogłoszeniach i aktach sprawy.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do ustalenia, że Sąd Rejonowy naruszył przysługujące oskarżonemu prawo do obrony wynikające z art. 6 kpk.

Oskarżony H. H. przy doręczeniu mu zawiadomienia o terminie pierwszej rozprawy, nie został pouczony o treści art. 402 § 1 kpk. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przewodniczący zarządzając przerwę, oznaczy jednocześnie czas i miejsce dalszego ciągu rozprawy, osoby obecne na rozprawie przerwanej, których obecność była obowiązkowa, są obowiązane stawić się w nowym terminie bez wezwania. Osoby uprawnione do stawiennictwa nie muszą być zawiadamiane o nowym terminie, nawet jeśli nie uczestniczyły w rozprawie przerwanej. Kluczowe jest, że zgodnie z art. 353 § 4a kpk doręczając stronie zawiadomienie o terminie rozprawy, poucza się ją o treści art. 402 § 1 zdanie trzecie kpk. W przypadku zaniechania pouczenia, o którym mowa w art. 353 § 4a kpk, w stosunku do strony nieinstytucjonalnej (niebędącej oskarżycielem publicznym) odpowiednie zastosowanie ma art. 16 § 1 kpk, zgodnie z którym jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywołać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy. W kontekście tego przepisu pouczenie o treści art. 402 § 1 zdanie trzecie kpk, o którym stanowi art. 353 § 4a kpk, dotyczy de facto uprawnienia strony do doręczenia jej zawiadomienia tylko o pierwszym terminie rozprawy, a w konsekwencji także o konieczności, gdy jest ona zainteresowania przebiegiem postępowania sądowego, podjęcia starań o uzyskanie informacji o toku tego postępowania, gdy nie stawiła się na rozprawę. Tym samym niepouczenie o tym uprawnieniu nie może – w świetle art. 16 § 1 kpk – spowodować ujemnych skutków procesowych. Oznacza to konieczność zawiadomienia nieobecnej na rozprawie strony o terminie rozprawy przerwanej (D. Święcki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 2025, Lex).

Powyższe uchybienia spowodowały naruszenie prawa do obrony albowiem oskarżony nie miał możliwości złożenia wyjaśnień, zadawania pytań świadkom oraz składania wniosków dowodowych, a jak pokazało postępowanie odwoławcze jest on zainteresowany udziałem w przedmiotowym postępowaniu i złożeniem szczegółowych wyjaśnień. Prawdą jest, że o pierwszym terminie rozprawy przed Sądem Rejonowym H. H. został prawidłowo zawiadomiony i nie uczestniczył w niej ze swojej woli. Jednakże na tym terminie został przesłuchany jeden z pokrzywdzonych, a drugi został wezwany na kolejny termin przerwanej rozprawy. Do czasu zamknięcia przewodu sądowego oskarżony miał zatem uprawnienie złożenia wyjaśnień przed sądem. Jak zaś wynika ze złożonej apelacji oraz pisma procesowego z dnia 2 lipca 2026 r. złożonego w toku postępowania odwoławczego, oskarżony H. H. chciałby przedstawić szereg nowych okoliczności dotyczących zarzucanego mu czynu, rzutujących na kwestię zamiaru towarzyszącego jego zachowaniom, objętych zarzutem aktu oskarżenia. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że oskarżony występuje w niniejszym procesie bez pomocy obrońcy. Warto dodać w tym miejscu, że mimo obowiązującej obecnie w procedurze karnej reguły, wedle której obecność na rozprawie jest prawem, a nie obowiązkiem oskarżonego, to kodeks postępowania karnego wymaga bezwzględnie, by miał on taką obiektywną możliwość. Sprowadza się to do obowiązku prawidłowego powiadomienia strony o rozprawie, by ta mogła podjąć świadomą decyzję o sposobie swojej obrony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt III KK 679/25, Lex nr 4026908).

Stwierdzone wyżej uchybienia proceduralne miały wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego konieczne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania, o czym Sąd Okręgowy orzekł w wyroku z dnia 8 lipca 2026 r.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do ustalenia, że Sąd Rejonowy poprzez zaniechanie zawiadomienia oskarżonego o terminie przerwanej rozprawy (wobec braku pouczenia o treści art. 402 § 1 kpk) naruszył prawo do obrony z art. 6 kpk. Uchybienie to miało wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia i spowodowało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania, zgodnie z wnioskiem ewentualnym apelacji oskarżonego. Wobec wydanego w instancji odwoławczej orzeczenia ustosunkowanie się do głównego wniosku apelacji oskarżonego było przedwczesne.

Lp.

Zarzut

3.2.

Obraza przepisów postępowania, tj. art. 167 kpk w zw. z art. 391 § 1 kpk i art. 410 kpk przez niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności przez nieprzesłuchanie w pełni kluczowego świadka O. B., poprzestanie na odczytaniu zeznań innych świadków oraz zamknięcie przewodu mimo oczywistych braków w materiale dowodowym – art. 391 § 1 kpk dopuszcza odczytanie wcześniejszych zeznań, ale nie może zastępować pełnego wyjaśnienia sprawy tam, gdzie bezpośredni dowód ma znaczenie centralne.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wobec uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania przedwczesnym było dogłębne badanie prawidłowości przeprowadzonego dotychczas postępowania dowodowego albowiem przewód sądowy będzie musiał został przeprowadzony od nowa. Niemniej jednak Sąd II instancji za celowe uznał merytorycznie odnieść się do przedmiotowego zarzutu aby w związku ze wskazanymi w nim uchybieniami uczulić na pewne, istotne dla postępowania dowodowego przy ponownym rozpoznaniu sprawy kwestie.

Nieprzesłuchanie na rozprawie świadka i zarazem jednego z pokrzywdzonych - O. B.. Jak wynika z akt sprawy, świadek został wezwany i był obecny na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. Nie doszło jednak do jego przesłuchania, ponieważ zgłosił złe samopoczucie i wniósł o przesłuchanie go na kolejnym terminie rozprawy ( vide: protokół rozprawy k. 524). Na wyznaczonym terminie rozprawy w dniu 17 grudnia 2024 r. świadek O. B. mimo wyraźnego zobowiązania Przewodniczącej (k. 526) nie stawił się bez usprawiedliwienia. Sąd Rejonowy w oparciu o przepis art. 392 § 1 kpk postanowił wówczas odczytać zeznania tego świadka, dodając dla uzasadnienia swojej decyzji, że O. B. był czterokrotnie przesłuchiwany w toku postępowania przygotowawczego i nie ma konieczności bezpośredniego przeprowadzenia tego dowodu przed sądem. W świetle pisemnego stanowiska oskarżonego przedstawionego w postępowaniu odwoławczym decyzja Sądu I instancji o odczytaniu zeznań O. B. nie mogła zostać zaakceptowana. Okoliczności faktyczne, które podał oskarżony, w tym interes własny tego pokrzywdzonego w uzyskaniu pieniędzy w ramach pożyczki z dnia 30 stycznia 2019 r., wymagają bowiem dowodowej weryfikacji.

Poprzestanie na odczytaniu zeznań świadka W. B. w tej sytuacji również okazało się niewystarczające. Według bowiem wersji oskarżonego przedstawionej w postępowaniu odwoławczym, którą zamierzał zaprezentować w postępowaniu sądowym, W. B. – żona O. B. miałaby mieć wiedzę na temat poważnych problemów finansowych tego pokrzywdzonego, co wedle oskarżonego miało spowodować zwrócenie się o pożyczkę, uzyskaną od D. E. za pośrednictwem H. H.. Zeznania O. B. oraz jego żony są ważnymi dowodami dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Na chwilę obecną stan faktyczny nie został jeszcze ustalony w sposób niewątpliwy i nie wymagający dowodowego drążenia. Niezbędne jest wyjaśnienie kto był rzeczywistym beneficjentem środków finansowych stanowiących przedmiot pierwszej umowy pożyczki zawartej pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzonym D. E., z czyjej inicjatywy doszło do zawarcia wspomnianej umowy i kto miał zwrócić pieniądze pożyczkodawcy. Okoliczności te wymagają wyjaśnienia, zwłaszcza biorąc pod uwagę złożenie przez O. B. będącego jego własnością obrazu jako przedmiotu zabezpieczenia pożyczki na kwotę 44.000 zł, który miał być dziełem wybitnego malarza S. B., a okazał się falsyfikatem o wartości rzędu 500 zł (opinia biegłego z zakresu badania autentyczności dzieł sztuki oraz wyceny zabytków i dóbr kultury dr D. Z.). Następnie zaś, mimo wyjścia na jaw tej okoliczności, O. B. nie wycofał się z zawartej z D. E. umowy przedwstępnej sprzedaży ww. obrazu i odkupił go za kwotę 55.000 zł. Istotny jest zatem powód w zabezpieczaniu umowy pożyczki zawartej pomiędzy D. E. a H. H. przez osobę, która nie miała mieć żadnego związku z tą czynnością prawną. Z uwagi na powyższe, nie można wykluczyć, że po złożeniu deklarowanych przez oskarżonego wyjaśnień na rozprawie oraz bezpośrednim przesłuchaniu przed sądem świadków, w tym O. B. i W. B. konieczne będzie przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy tymi osobami. Na chwilę obecną nie można przesądzić o nieprawdziwości wersji wydarzeń prezentowanej przez H. H., odnoszących się do pożyczki z dnia 30 stycznia 2019 r. Ustalenie okoliczności inkryminowanych wydarzeń wymaga przeprowadzenia bardziej rozbudowanego postępowania dowodowego aniżeli uczynił to Sąd Rejonowy wydający zaskarżony wyrok, a następnie wnikliwej oceny wiarygodności wszystkich tych dowodów, w szczególności o charakterze osobowym. Dopiero uzupełnienie postępowania dowodowego i przeprowadzenie dokładnej oceny wszystkich dowodów pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz zbadanie rzeczywistego zamiaru towarzyszącego H. H. przy zawieraniu umowy pożyczki z pokrzywdzonym D. E. z dnia (...)

Zeznania świadka B. H. nie zawierały żadnych ważnych okoliczności, w związku z tym poprzestanie na ich ujawnieniu w trybie art. 392 § 1 kpk było w pełni zasadne. W apelacji zaś nie znalazły się żadne rzeczowe argumenty, przekonujące do odmiennego stanowiska w tej mierze.

Sąd Rejonowy ponownie rozpoznający sprawę winien zatem mieć na względzie powyższe rozważania i zadbać by postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób pełny i wyczerpujący w kwestiach mających istotne znaczenie dla odpowiedzialności karnej oskarżonego H. H., a ocena dowodów ma być wnikliwa, wszechstronna i obiektywna. Zadbanie o te aspekty pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i poprawne wnioskowanie, czy zachowania oskarżonego opisane w akcie oskarżenia wyczerpało wszystkie ustawowe znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 kk.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Stwierdzone naruszenie prawa do obrony (opisane w pkt 3.1.) mające wpływ na prawidłowość wydanego orzeczenia doprowadziło do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Wniosek ewentualny apelacji odniósł więc oczekiwany skutek, jednak Sąd Okręgowy zaakcentował tu jedynie pewne kwestie dowodowe, uznając, że w tej sytuacji procesowej wartościowanie dowodów i omawianie zgłoszonych przez oskarżonego nieprawidłowości byłoby co najmniej przedwczesne. Zastosowanie w tej sprawie znajduje bowiem art. 436 kpk, który to przepis zezwala sądowi odwoławczemu na ograniczenie rozpoznania środka odwoławczego tylko do niektórych zarzutów, jeżeli jest to wystarczające do wydania orzeczenia, zwłaszcza w przypadku uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zaś zajęcie stanowiska co do pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe.

Lp.

Zarzut

3.3.

Obraza przepisów postępowania, tj. art. 7 kpk przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą zwłaszcza na bezkrytycznym przyjęciu wersji mec. D. E. i pominięciu znaczenia jego własnych wypowiedzi, w tym oświadczenia, że nie analizował wartości obrazu i pożyczyłby pieniądze także bez zabezpieczenia – zasada swobodnej oceny dowodów powinna pozostawać zgodna z logiką i doświadczenie życiowym.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd Okręgowy nie rozstrzygał zasadności powyższego zarzutu albowiem na skutek uchybienia Sądu Rejonowego opisanego w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia konieczne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Sąd ten będzie obowiązany po powtórnym rozpoznaniu sprawy do dokonania ponownej oceny całego dostępnego materiału dowodowego, w tym zeznań pokrzywdzonego D. E.. W tej sytuacji obejmowanie kontrolą odwoławczą poprawności dokonanej dotychczas oceny dowodów byłoby zupełnie nieuzasadnione.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z tożsamych względów Sąd odwoławczy nie ustosunkowywał się do zgłoszonego w apelacji wniosku o wydanie w instancji odwoławczej wyroku uniewinniającego oskarżonego H. H. od zarzucanego mu czynu. Wniosek ewentualny został natomiast uwzględniony z powodów opisanych powyżej w pkt 3.1.

Lp.

Zarzut

3.4.

Obraza przepisów postępowania, tj. art. 410 kpk przez oparcie wyroku nie na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku postępowania, lecz na wybranych elementach materiału, z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego – Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że naruszenie art. 410 kpk może polegać na oparciu orzeczenia na fragmencie materiału dowodowego, a nie jego całości.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd Okręgowy nie rozstrzygał zasadności powyższego zarzutu albowiem na skutek uchybienia Sądu Rejonowego opisanego w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia konieczne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy będzie obowiązany po ponownym rozpoznaniu sprawy do dokonania wszechstronnej oceny całego dostępnego materiału dowodowego, ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy i wydania wyroku. W takim przypadku obejmowanie kontrolą odwoławczą kwestii prawidłowego zastosowania przez Sąd Rejonowy regulacji z art. 410 kpk byłoby nie tylko przedwczesne ale wręcz niemożliwe.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z tożsamych względów Sąd odwoławczy nie ustosunkowywał się do zgłoszonego w apelacji wniosku o wydanie w instancji odwoławczej wyroku uniewinniającego oskarżonego H. H. od zarzucanego mu czynu. Wniosek ewentualny został zaś uwzględniony z powodów opisanych powyżej w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia.

Lp.

Zarzut

3.5.

Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że oskarżony działał z zamiarem oszukania mec. D. E. i wprowadził go w błąd co do zamiaru spłaty pożyczki i doprowadził go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że pożyczka została zaciągnięta przez oskarżonego jako forma pomocy O. B. a obraz (...) nie był własnością oskarżonego ani przedmiotem jego zapewnień a sama pożyczka została finalnie rozliczona.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd Okręgowy nie rozstrzygał zasadności powyższego zarzutu albowiem na skutek uchybienia Sądu Rejonowego opisanego w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia konieczne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy będzie obowiązany po ponownym rozpoznaniu sprawy i dokonaniu kompleksowej oceny całego dostępnego materiału dowodowego, do poczynienia ustaleń stanu faktycznego sprawy. Na obecnym etapie procesu dokonywanie kontroli odwoławczej prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Rejonowy byłoby zupełnie nieracjonalne.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z tożsamych względów Sąd odwoławczy nie ustosunkowywał się do zgłoszonego w apelacji wniosku o wydanie w instancji odwoławczej wyroku uniewinniającego oskarżonego H. H. od zarzucanego mu czynu. Wniosek ewentualny został zaś uwzględniony z powodów podanych szczegółowo w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia.

Lp.

Zarzut

3.6.

Obraza przepisów prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 286 § 1 kk, mimo że z ustalonego stanu faktycznego nie wynika ani zamiar oszustwa, ani wymagany związek przyczynowy między rzekomym wprowadzeniem w błąd, ani niekorzystne rozporządzenie mieniem w rozumieniu tego przepisu – w orzecznictwie Sąd Najwyższy podkreśla konieczność istnienia związku przyczynowego między błędem a rozporządzeniem mieniem.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd Okręgowy nie rozstrzygał zasadności powyższego zarzutu albowiem na skutek uchybienia Sądu Rejonowego opisanego w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia konieczne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy będzie obowiązany po rozpoznaniu sprawy do dokonania swojej oceny całego dostępnego materiału dowodowego, ustalenia stanu faktycznego sprawy i na tej dopiero podstawie wydania wyroku. Wobec tego kontrola odwoławcza kwestii prawidłowości zastosowanych przez Sąd Rejonowy przepisów prawa materialnego była wręcz wykluczona.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z tożsamych względów Sąd odwoławczy nie ustosunkowywał się do zgłoszonego w apelacji wniosku o wydanie w instancji odwoławczej wyroku uniewinniającego oskarżonego H. H. od zarzucanego mu czynu. Wniosek ewentualny został zaś uwzględniony z powodów podanych w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

6.135.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

6.141.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

6.155.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

6.15.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

6.165.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

6.175.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

W toku kontroli odwoławczej zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy stwierdził naruszenie przez organ meriti ustawowego prawa do obrony oskarżonego H. H., jakie wyniknęło z zaniechania doręczenia mu zawiadomienia o terminie rozprawy przerwanej, na której zamknięto przewód sądowy, w sytuacji braku pouczenia podsądnego o treści przepisu art. 402 § 1 kpk. W ten sposób oskarżony został pozbawiony możliwości złożenia wyjaśnień, zadawania pytań świadkom oraz składania wniosków dowodowych. Przy czym jego aktywność w postępowaniu odwoławczym pokazuje, że chce on brać udział w czynnościach procesowych, złożyć rozbudowane wyjaśnienia i ustosunkowywać się do przeprowadzanych dowodów. Poprzestanie na odczytaniu zeznań świadków O. B. i jego żony W. B. nie było wystarczające. Okoliczności wzięcia pożyczek przez oskarżonego, ich przeznaczenia nie zostały jeszcze wszechstronnie zbadane i ocenione. Zeznania wymienionych świadków, a zwłaszcza pokrzywdzonego O. B. są bardzo ważnym elementem materiału dowodowego, a bezpośrednie zetknięcie się organu orzekającego z ww. dowodami może być pomocne dla prawidłowej oceny zeznań świadków oraz wyjaśnień samego oskarżonego. Z racji nowych okoliczności faktycznych podawanych przez oskarżonego w postępowaniu apelacyjnym (możliwość ich przedstawienia w I instancji była ograniczona), nie można też wykluczyć konieczności przeprowadzenia konfrontacji oskarżonego ze świadkami, , po złożeniu przez nich wyjaśnień/zeznań na rozprawie. Powyższe implikowało wydanie w instancji odwoławczej orzeczenia o charakterze kasatoryjnym i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji w celu przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, z zagwarantowaniem H. H. realizacji pełnego prawa do obrony. Dla zapewnienia realizacji tego prawa niezbędne będzie umożliwienie złożenia wyjaśnień H. H., bezpośrednie przesłuchanie na rozprawie O. B. i W. B. oraz ponownie D. E., a także umożliwienie oskarżonemu zadawania wymienionym wyżej świadkom pytań i składania ewentualnych wniosków dowodowych.

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

6.185.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Sąd Rejonowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien umożliwić oskarżonemu realizację przysługującego mu prawa do obrony, dbając o to aby został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i ciążących na nim obowiązkach, tak aby mógł aktywnie brać udział w tym ważnym etapie procesu w sądzie I instancji. Z racji zaś okoliczności faktycznych dotyczących zarzucanego mu przestępstwa z art. 286 § 1 kk podanych w treści apelacji i rozwiniętych w piśmie procesowym zatytułowanym „Pisemne wyjaśnienia oskarżonego składane po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania”, koniecznym będzie wezwanie podsądnego na rozprawę główną i umożliwienie mu złożenia wyjaśnień, bowiem te na piśmie są jedynie stanowiskiem w sprawie, nie mają takiej mocy dowodowej. Nadto, Sąd I instancji będzie zobowiązany do ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. Oznacza to, że Sąd powinien przesłuchać świadków O. B. i W. B. bezpośrednio na rozprawie, ponowić także przesłuchanie istotnego świadka D. E., którego wiedza i spostrzeżenia na temat relacji (zwłaszcza finansowych) między oskarżonym a O. B. również może okazać się pomocna dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd umożliwi tym samym oskarżonemu H. H. zadawania im pytań, a także składanie ewentualnych wniosków dowodowych. Przy czym z uwagi na powstałą sytuację procesową, to oskarżony powinien złożyć wyjaśnienia w pierwszej kolejności, jeśli oczywiście ze swoich uprawnień w tym zakresie skorzysta. Należy przypomnieć, że wyjaśnienia oskarżonego zawsze wymagają wnikliwej i krytycznej analizy niezależnie od tego, czy potwierdzają, czy zaprzeczają treści zarzutu oskarżenia. Ugruntowane jest przy tym orzecznictwo, że samo zaś odwołanie wcześniejszych wyjaśnień, ich zmiana, nie może powodować automatycznego wyeliminowania tych pierwotnych z materiału dowodowego, bez wniknięcia w konkretne okoliczności zawarte w tych wyjaśnieniach ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.01.1976 r., Rw 684/75, OSNKW 1976, z. 6, poz. 83). Powinien mieć to na uwadze Sąd Rejonowy i dążyć do wyjaśnienia rozbieżności w wersjach zdarzeń podawanych oskarżonego za pomocą pozostałych dowodów. Trzeba jednocześnie stwierdzić, że wskazywane w apelacji uchybienia procesowe wiązały się przedmiotowo z pierwszą z zawartych umów pożyczek, tj. z dnia 30 stycznia 2019 r. Natomiast okoliczności zawarcia i przebiegu drugiej pożyczki, z dnia 15 kwietnia 2019 r. w kwocie 2.000 zł, w tym bardzo trudna sytuacja oskarżonego w tamtym czasie, nie były przez apelującego kwestionowane. W tym zakresie zatem nie ujawniła się potrzeba prowadzenia pogłębionego postępowania dowodowego.

Kolejnym zadaniem Sądu Rejonowego będzie dokonanie kompleksowej, wnikliwej i zgodnej z dyrektywami z art. 7 kpk oceny wszystkich zgromadzonych w tej sprawie dowodów, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie analizy pod kątem wyczerpania znamion zarzuconego mu przestępstwa z art. 286 § 1 kk. Analizując stronę podmiotową zarzucanego H. H. oszustwa Sąd Rejonowy winien pamiętać, że zamiar choć istnieje tylko w świadomości sprawcy, jest faktem psychologicznym, podlega więc identycznemu dowodzeniu, jak okoliczności ze sfery przedmiotowej, z zastosowaniem odpowiednich zasad dowodzenia bądź wnioskowania. Jeżeli sprawca nie wyraził swego zamiaru słowami, wnioskuje się o nim z okoliczności zajścia ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt II KK 92/06, Lex nr 324669). O zamiarze sprawcy przesądza zatem całokształt podmiotowych i przedmiotowych okoliczności, bowiem tylko wtedy możliwe jest odtworzenie rzeczywistych przeżyć sprawcy i ustalenie do czego zmierzał i czego chciał.

6.195.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7.  PODPIS

Sędzia Hanna Bartkowiak