Zarządzenie z 28 lipca 2026, sygn. IX U 381/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 października 2024 r., w sprawie o numerze ON.(...).1.(...).(...).1 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S.ustalił poziom potrzeby wsparcia A. S. wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 punktów na poziomie 26 punktów. Jako podstawę decyzji wskazał art. 4b ust. 3 i art. 6b ^{( 3)} ust. 1 w zw. z art. 6b ^{( 5)} ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44). W wyniku złożonego przez odwołującą się wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. decyzją z dnia 22 lutego 2025 r. uchylił decyzje z dnia 12 października 2024 r. w całości i ustalił poziom potrzeby wsparcia od dnia złożenia wniosku wyrażony w wartości punktowej na poziomie 42 punktów.

A. S.wniosła odwołanie od powyższej decyzji, żądając jej zmiany poprzez przyznanie jej większej ilości punktów określających poziom potrzeby wsparcia. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że posiada orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, co jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Wskazała, że obecnie posiada przyznany lekki stopień niepełnosprawności, co jest niezgodne z jej rzeczywistym stanem zdrowia.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że ustalenie poziomu potrzeby wsparcia na poziomie 42 punktów jest zgodne ze stanem zdrowia odwołującej się. Zdaniem organu, odwołująca nie spełnia przesłanek pozwalających orzec zgodnie z jej żądaniem.

Pismem z dnia 24 września 2025 r. odwołująca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, sprecyzowała swoje żądanie i wniosła o zmianę decyzji o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia i przyznanie jej 85 punktów w miejsce pierwotnie przyznanych 42 punktów. Skarżąca wskazała, że uważa, iż konieczne jest ustalenie wyższego poziomu wsparcia. W jej ocenie poszczególne kryteria powinny być określone:

1. zmiana pozycji ciała – 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

2. poruszanie się znanym środowisku - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

3. poruszanie się w nieznanym środowisku – 3.960 pkt (wsparcie pełne),

4. sięganie chwytanie, manipulowanie przedłożonymi przedmiotami użytkowymi - 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze),

6. klasyfikacja docierających bodźców - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

7. przekazywanie informacji innym osobom - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

8. prowadzenie rozmowy - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

9. opanowanie nowej umiejętności praktycznej - 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze),

10. koncentrowanie się na czynności – 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

11. korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych – 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

12. mycie i osuszanie ciała – 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

13. mycie i osuszanie rąk i twarzy – 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

14. pielęgnowanie poszczególnych części ciała – 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

15. troska o własne zdrowie - 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

16. korzystanie z toalety - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

17. ubieranie się – 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze),

18. jedzenie i picie - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

19. stosowanie zalecanych środków terapeutycznych - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

20. realizowanie wyborów i decyzji - 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze),

21. pozostawanie w domu samemu - 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze),

22. nawiązywanie kontaktów - 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze),

23. kontrolowanie własnych zachowań i emocji - 1.600 pkt (wsparcie towarzyszące, czasami),

24. utrzymywanie kontaktów z bliskimi - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

25. tworzenie bliskich relacji z innymi osobami - 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),

26. kupowanie artykułów codziennej potrzeby - 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

27. przygotowywanie posiłków - 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

28. dbanie o dom i ubrania - 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

29. dokonywanie transakcji finansowych - 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

30. rekreacja i organizacja czasu wolnego - 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze),

31. załatwianie spraw urzędowych - 3.960 pkt (wsparcie pełne, zawsze),

32. realizowanie dziennego rozkładu zajęć - 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. S. urodziła się w (...), w chwili orzekania miała ukończone 56 lat. Jest osobą z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności.

Niesporne, a nadto dowód: przesłuchanie odwołującejA. S. – k. 86-87

A. S. zamieszkuje wspólnie z mężem w lokalu mieszkalnym usytuowanym na pierwszym piętrze budynku. Na co dzień pomaga jej mąż – I. S., który łączy opiekę z pracą zawodową w wymiarze 8 godzin dziennie. W tym czasie A. S. pozostaje w domu sama. W domu porusza się ona podpierając szafek, ścian. Nie używa kuli łokciowych, ponieważ ma zbyt słabą siłę w nadgarstkach. Nie wychodzi sama z domu z uwagi na stwierdzony zanik mięśni przykręgosłupowych i wynikająca z niego słabą siłę mięśniową, chwiejny chód, zawroty głowy. Zdarzyło jej się przewrócić. Mąż pomaga jej w zejściu z pierwszego piętra, wspiera podczas spacerów, pomaga wejść do samochodu. Nie byłaby w stanie sama przemieszczać się komunikacją miejską. Nie prowadzi samochodu, nigdy nie miała prawa jazdy. Mąż zawozi A. S. do lekarzy, okazuje im jej dokumentację lekarską, ponieważ odwołująca ma problem z jej wyszukaniem, gdyż słabo widzi. Mąż, bez jej obecności, udaje się do przychodni po przedłużenie recept. Załatwia za nią także sprawy urzędowe, ponieważ łatwiej mu dotrzeć do urzędów. A. S. byłaby w stanie w urzędzie wytłumaczyć dany problem, ale problem stanowią ograniczenia ruchowe. Mąż pomaga jej w myciu (wejściu do wanny, wyjściu, wytarciu, umyciu włosów), w zakładaniu butów, ponieważ nie może się ona schylać. Z toalety korzysta samodzielnie. Jedna z córek (fryzjerka) pomaga odwołującej w pielęgnacji włosów, druga obcina jej paznokcie z uwagi na drżenie rąk. W codziennych sprawach wspiera ją również wnuk. A. S. wymaga pomocy męża w przewróceniu z boku na bok w pozycji leżącej. W domu sprzątaniem zajmuje się głównie mąż. Odwołująca wyciera kurze na meblach znajdujących się w zasięgu ręki. A. S. nie gotuje z uwagi na to, że miewa problemy w utrzymywaniu przedmiotów w rękach i w obawie przed poparzeniem. Jest w stanie zrobić sobie kanapkę przy pomocy półproduktów. Posiłki spożywa samodzielnie, nie jest karmiona, czasem drżą jej ręce podczas trzymania sztućców. Drobniejsze zakupy wykonuje mąż odwołującej sam, zaś na większe zabiera odwołującą do sklepu, by mogła uczestniczyć w wyborze produktów. Podtrzymuje się ona wówczas wózka sklepowego. A. S. korzysta z telefonu komórkowego, wykonując i odbierając połączenia. Nie wysyła wiadomości tekstowych SMS z uwagi na słaby wzrok. Z Internetu obecnie nie korzysta z tej samej przyczyny, ale w przeszłości korzystała przy pomocy laptopa. Wie jak to robić. Nie zapoznaje się sama z instrukcjami nowych sprzętów. Zawsze w ich domu zajmował się tym mąż (niezależnie od choroby), a następnie tłumaczył żonie zasady obsługi. Nie ma ona problemów z ich zrozumieniem. Sięga po przedmioty głównie w zasięgu swoich rąk. Stara się nie podnosić rąk do góry, gdyż kręci się jej w głowie. Nie ma problemów komunikacyjnych pod względem językowym, nie ma problemów w podejmowaniu decyzji. Samodzielnie realizuje dzienny rozkład zajęć w czasie pozostawania w domu. Utrzymuje (głównie przez telefon) i nawiązuje kontakty towarzyskie, choć grono jej znajomych, z uwagi na ograniczenia związane z chorobą, jest dużo mniejsze niż w przeszłości. Ostatnia znajomość została zawarta w szpitalu. Pozostaje w dobrych relacjach z członkami rodziny. Odwiedzają ją oni, bądź rozmawia z nimi przez telefon. Czas wolny spędza przed telewizorem. Ponadto spaceruje na dworze w asyście męża. Nie posiada konta bankowego, jej mąż również. Transakcji dokonują jedynie gotówkowo. Rozumie zalecenia terapeutycznie i jest w stanie samodzielnie się do nich stosować. Sama bierze leki, nie trzeba jej o tym przypominać. Nie występują u niej stany lękowe. Nie ma problemów w orientacji, koncentracji, odczuwaniu bodźców. Jest w stanie wyartykułować swoje potrzeby. Nie ma problemów w podejmowaniu decyzji.

Dowód: przesłuchanie odwołującej A. S. – k. 86-87, zeznania świadka I. S. k. 83-85, częściowo zeznania świadka R. K. (zapis skrócony) – k. 85-86, dokumentacja medyczna – k. 37-74, k. 92-94.

A. S.posiada orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia o całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydane na okres do dnia 31 lipca 2027 roku.

Niesporne, a nadto dowód: orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS (...) z dnia 27.09.2024 r. – k. 8, orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 11.07.2024 r. – k. 9.

Decyzją z dnia z dnia 12 października 2024 r., w sprawie o numerze ON.(...).1.(...).(...).1 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS. ustalił poziom potrzeby wsparcia A. S. od dnia złożenia wniosku, tj. od 31 lipca 2024 r., wyrażony w skali od 0 do 100 punktów, na poziomie 26 punktów na okres do 31 lipca 2027 r.

Dowód: decyzja z dnia 12.10.2024 r. – k. 20 akt organu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. decyzją z dnia 22 lutego 2025 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił poziom potrzeby wsparcia odwołującej się na poziomie 42 punktów na okres do 31 lipca 2027 r.

W wartościach punktowanych w skali 0-4 punkty ustalił, że wymaga ona wsparcia w następujących obszarach na poziomie:

1. Zmiany pozycji ciała: 0.000 pkt, 2. Poruszanie się w znanym środowisku: 1.800 pkt, 3. Poruszanie się w nieznanym środowisku: 3.600 pkt, 4. Sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: 0.000 pkt, 5. Przemieszczanie się środkami transportu: 3.600 pkt, 6. Klasyfikacja docierających bodźców: 0.000 pkt, 7. Przekazywanie informacji innym osobom: 0.000 pkt, 8. Prowadzenie rozmowy: 0.000 pkt, 9. Opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 1.800 pkt, 10. Koncentrowanie się na czynności: 0.000 pkt, 11. Korzystanie z urządzeń i technologii: 0.000 pkt, 12. Mycie i osuszanie całego ciała: 2.700 pkt, 13. Mycie i osuszanie rąk i twarzy: 0.000 pkt, 14. Pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 1.800 pkt, 15. Troska o własne zdrowie: 1.800 pkt, 16. Korzystanie z toalety: 0.000 pkt, 17. Ubieranie się: 0.000 pkt, 18. Jedzenie i picie: 0.000 pkt, 19. Stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 1.800 pkt, 20. Realizowanie wyborów i decyzji: 1.800 pkt, 21. Pozostawanie w domu samemu: 0.000 pkt, 22. Nawiązywanie kontaktów: 1.600 pkt, 23. Kontrolowanie własnych zachowań i emocji: 0.000 pkt, 24. Utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 1.800 pkt, 25. Tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 1.800 pkt, 26. Kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 2.700 pkt, 27. Przygotowywanie posiłków: 2.700 pkt, 28. Dbanie o dom i ubrania: 2.700 pkt, 29. Dokonywanie transakcji finansowych: 1.800 pkt, 30. Rekreacja i organizacja czasu wolnego: 1.800 pkt, 31. Załatwianie spraw urzędowych: 1.800 pkt, 32. Realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 1.800 pkt.

Dowód: decyzja (...) z 22.02.2025 r. – k. 35 akt organu.

U A. S. występuje zaawansowana sarkopenia (zanik mięśni szkieletowych) w przebiegu marskości wątroby.

Poziom potrzeby wsparcia A. S. w obszarach:



zmiana pozycji ciała (pkt 1) wynosi 1.800 pkt (wsparcie częściowe, czasami)



poruszanie się w znanym środowisku (pkt 2) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



poruszanie się w nieznanym środowisku (pkt 3) wynosi 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze)



sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi (pkt 4) wynosi 0.000 pkt;



przemieszczanie się środkami transportu (pkt 5) wynosi 3.600 pkt (wsparcie częściowe, zawsze);



klasyfikacja docierających bodźców (pkt 6) wynosi 0.000 pkt;



przekazywanie informacji innym osobom (pkt 7) wynosi 0.000 pkt;



prowadzenie rozmowy (pkt 8) wynosi 0.000 pkt;



opanowanie nowej umiejętności praktycznej (pkt 9) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



koncentrowanie się na czynności (pkt 10) wynosi 0.000 pkt



korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych (pkt 11) wynosi 0.000 pkt;



mycie i osuszanie całego ciała (pkt 12) wynosi 3.420 pkt (wsparcie częściowe, bardzo często)



mycie i osuszanie rąk i twarzy (pkt 13) wynosi 0.000 pkt;



pielęgnowanie poszczególnych części ciała (pkt 14) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



troska o własne zdrowie (pkt 15) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



korzystanie z toalety (pkt 16) wynosi 0.000 pkt;



ubieranie się (pkt 17) wynosi 0.000 pkt;



jedzenie i picie (pkt 18) wynosi 0.000 pkt;



stosowanie zalecanych środków terapeutycznych (pkt 19) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



realizowanie wyborów i decyzji (pkt 20) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



pozostawanie w domu samemu (pkt 21) wynosi 1.800 pkt (wsparcie częściowe, czasami)



nawiązywanie kontaktów (pkt 22) wynosi 1.800 pkt (wsparcie częściowe, czasami)



kontrolowanie własnych zachowań i emocji (pkt 23) wynosi 0.000 pkt;



utrzymywanie kontaktów z bliskimi (pkt 24) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),



tworzenie bliskich relacji z innymi osobami (pkt 25) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



kupowanie artykułów codziennej potrzeby (pkt 26) wynosi 3.420 pkt (wsparcie częściowe, bardzo często)



przygotowywanie posiłków (pkt 27) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często);



dbanie o dom i ubrania (pkt 28) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często).



dokonywanie transakcji finansowych (pkt 29) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



rekreacja i organizacja czasu wolnego (pkt 30) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często),



załatwianie spraw urzędowych (pkt 31) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często)



realizowanie dziennego rozkładu zajęć (pkt 32) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często).

Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu fizjoterapii T. Z. - k. 105-121, decyzja organu z dnia 22.02.2025 r. (w części niezakwestionowanej i zgodnej z opinią biegłego) – w aktach organu, przesłuchanie odwołującej A. S. – k. 86-87, zeznania świadka I. S. – k. 83-85, częściowo zeznania świadka R. K.k. 85-86.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

Zgodnie z art. 4b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 44), potrzeba wsparcia to następstwo braku lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej. Przy ustaleniu potrzeby wsparcia bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku oraz niepełnosprawności fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej, zdolność osoby do samodzielnego wykonywania określonych czynności, związanych z obszarami codziennego funkcjonowania oraz rodzaj wymaganego wsparcia, z uwzględnieniem czasu niezbędnego do jej wykonania oraz konieczności wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą, mającą na celu zapewnienie zwiększenia lub utrzymania niezależności osoby niepełnosprawnej.

Zasady szczegółowego ustalania poziomu potrzeby wsparcia określa rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz. U. z 2023 r. poz. 2581). Poziom ten ustala się w skali punktowej od 0 do 100, na podstawie formularza zliczającego, z uwzględnieniem m.in. kwestionariusza samooceny oraz wywiadu bezpośredniego. Ocena obejmuje obszary funkcjonowania takie jak mobilność, dbanie o siebie, zdrowie oraz funkcjonowanie społeczne. Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) wprowadziła obowiązek ustalenia poziomu potrzeby wsparcia jako przesłanki przyznania świadczenia wspierającego, co nadaje szczególne znaczenie prawidłowemu określeniu wartości punktowej.

Zgodnie z § 10 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, przy ocenie zdolności osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, w odniesieniu do każdej ocenianej czynności bierze się pod uwagę:

1) zdolność osoby zainteresowanej do świadomego i samodzielnego zainicjowania wykonania czynności;

2) zdolność osoby zainteresowanej do celowego, efektywnego i bezpiecznego wykonywania czynności w standardowym czasie uwzględniając wiek osoby zainteresowanej;

3) zdolność osoby zainteresowanej do kontrolowania wykonywania czynności od jej rozpoczęcia do jej zakończenia;

4) konieczność wsparcia osoby zainteresowanej przez inną osobę lub technologię wspomagającą;

5) niewykonanie czynności przez osobę zainteresowaną z przyczyn niezwiązanych z niepełnosprawnością;

6) nieutrwalony stan zdrowia osoby zainteresowanej niezwiązany z niepełnosprawnością.

Z kolei zgodnie z § 10 ust. 2 omawianego rozporządzenia, potrzebę wsparcia ustala się przez ocenę w następujących czynnościach związanych z obszarami codziennego funkcjonowania:

1) zmiana pozycji ciała - polegająca na zdolności do dokonywania dowolnej zmiany pozycji swojego ciała w przestrzeni, w tym zdolności do przyjmowania i powrotu do pozycji stojącej, siedzącej lub leżącej oraz przyjmowania, i powrotu do spoczynkowej pozycji ciała;

2) poruszanie się w znanym środowisku - polegające na zdolności do chodzenia i poruszania się w obrębie mieszkania lub domu, z uwzględnieniem wchodzenia i schodzenia ze schodów, docierania do wszystkich pomieszczeń w zamieszkiwanym mieszkaniu lub domu oraz poruszania się w bezpośrednim otoczeniu mieszkania lub domu;

3) poruszanie się w nieznanym środowisku - polegające na zdolności do poruszania się w mieszkaniu lub domu innej osoby, budynkach użyteczności publicznej i na zewnątrz tych budynków oraz zdolności do pokonywania barier architektonicznych i omijania przeszkód zlokalizowanych w nieznanym jej środowisku;

4) sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi - polegające na zdolności do precyzyjnego używania ręki, w tym do chwytania, manipulowania, wypuszczania i odstawiania przedmiotów na miejsce w domu i poza nim, wykonywania precyzyjnych ruchów palcami rąk oraz zdolności do omijania przeszkód podczas wykonywania tych czynności;

5) przemieszczanie się środkami transportu - polegające na zdolności do przemieszczania się różnymi środkami transportu jako pasażer podczas przejazdu samochodem oraz korzystania ze środków transportu publicznego, w szczególności takich jak taksówka, autobus, pociąg, samolot, w tym również podczas dużego natężenia ruchu;

6) klasyfikacja docierających bodźców - polegająca na zdolności do rozumienia znaczenia bodźców, komunikatów oraz informacji docierających do osoby zainteresowanej różnymi kanałami komunikacji, na przykład przez przekaz mówiony, pisany lub gesty, zdolności do identyfikacji źródła docierającego bodźca oraz oceny bodźca pod względem jego bezpieczeństwa dla tej osoby;

7) przekazywanie informacji innym osobom - polegające na zdolności do logicznego, zwięzłego i zrozumiałego przekazania innym osobom posiadanych informacji za pomocą dowolnego kanału komunikacji, w szczególności przez mowę, gesty lub pismo, w tym również informacji dotyczących własnych potrzeb, dolegliwości lub samopoczucia;

8) prowadzenie rozmowy - polegające na zdolności do inicjowania, kontynuowania i zakończenia rozmowy lub wymiany informacji z jedną osobą oraz z więcej niż jedną osobą, w tym zdolności do wprowadzania nowych tematów i poglądów lub nawiązywania do tematów poruszanych przez innych, za pomocą powszechnie obowiązującego w społeczeństwie sposobu komunikacji;

9) opanowanie nowej umiejętności praktycznej - polegające na zdolności do opanowania, podjęcia i przeprowadzenia do końca nieposiadanej wcześniej, nowej umiejętności praktycznej, związanej z codziennym funkcjonowaniem lub opanowania nowego zachowania;

10) koncentrowanie się na czynności - polegające na zdolności do celowego skupienia uwagi na wykonywaniu określonej czynności, skierowania uwagi na określony bodziec i utrzymywania jej w czasie, w tym również zdolności do przerzutności i podzielności uwagi;

11) korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych - polegające na zdolności do korzystania z technologii, wykorzystywanych do rozwiązywania problemów, ułatwienia codziennego funkcjonowania, usprawnienia pracy albo edukacji oraz zwiększenia wydajności i jakości usług, w tym w szczególności umiejętności korzystania z radia, telewizora, komputera, Internetu, telefonu komórkowego;

12) mycie i osuszanie całego ciała - polegające na zdolności do umycia całego ciała, z użyciem wody i odpowiednich środków czyszczących, w szczególności mydła lub płynu do kąpieli oraz do osuszenia całego ciała z użyciem ręcznika, w domu i poza domem;

13) mycie i osuszanie rąk i twarzy - polegające na zdolności do umycia rąk i twarzy przy użyciu wody oraz odpowiednich środków czyszczących, takich jak na przykład mydło lub żel do mycia twarzy oraz osuszeniu rąk i twarzy z użyciem ręcznika w domu i poza domem;

14) pielęgnowanie poszczególnych części ciała - polegające na zdolności do pielęgnowania części ciała, w szczególności skóry ciała i głowy, zębów, paznokci dłoni i stóp, genitaliów, które wymagają więcej odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych, innych niż mycie i suszenie;

15) troska o własne zdrowie - polegająca na zdolności do uświadamiania sobie własnych potrzeb fizycznych, podejmowania czynności związanych z zapewnieniem sobie odpowiednich warunków bytowych, unikania czynników szkodliwych oraz zdrowego odżywiania się i zachowania właściwego poziomu aktywności fizycznej;

16) korzystanie z toalety - polegające na zdolności do rozpoznania potrzeb dotyczących oddania moczu i wydalania stolca, w tym udania się do odpowiedniego miejsca, przyjęcie pozycji, manipulowania ubraniem przed i po oddaniu moczu lub wydalaniu stolca;

17) ubieranie się - polegające na zdolności do podejmowania czynności związanych z zakładaniem i zdejmowaniem ubrania i obuwia, w tym umiejętności dostosowania ubioru do aktualnie panujących warunków pogodowych, właściwego dobór ubrania, zapinania guzików i wiązania butów;

18) jedzenie i picie - polegające na zdolności do podejmowania i wykonywania w domu i poza domem czynności związanych ze spożywaniem podanego pokarmu lub napoju, w tym inicjowania jedzenia i picia, zdolności do rozpoznawania i sięgania po serwowane jedzenie, rozdrabnianie go, otwierania butelek i puszek, używania przyborów do jedzenia;

19) stosowanie zalecanych środków terapeutycznych - polegające na zdolności do uświadamiania sobie własnych potrzeb zdrowotnych, podejmowania czynności związanych z korzystaniem z usług specjalistów i przestrzegania wydawanych zaleceń, przyjmowania produktów leczniczych z zachowaniem właściwej metody podawania i dawkowania oraz stosowania metod terapeutycznych;

20) realizowanie wyborów i decyzji - polegające na zdolności do realizowania własnych wyborów i decyzji, w tym zdolność do przeanalizowania problemu, identyfikacji dostępnych możliwości działania, wyboru najlepszej z tych możliwości oraz zdolność do oceny skutków dokonanego wyboru i wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań;

21) pozostawanie w domu samemu - polegające na zdolności do pozostawania w domu samemu przez okres co najmniej jednej doby;

22) nawiązywanie kontaktów - polegające na zdolności do inicjowania kontaktów z innymi osobami, w tym nawiązywania kontaktów z osobami wcześniej nieznanymi, w sposób fizyczny lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej;

23) kontrolowanie własnych zachowań i emocji - polegające na zdolności do kontrolowania własnych emocji i odruchów, zarówno werbalnych jak i fizycznych, w kontaktach z osobami znanymi lub nieznanymi, w sposób odpowiedni do danej sytuacji i akceptowany społecznie;

24) utrzymywanie kontaktów z bliskimi - polegające na zdolności do utrzymywania kontaktów z osobami bliskimi, takimi jak na przykład rodzina, przyjaciele lub bliscy znajomi, w szczególności występowanie u osoby zainteresowania i potrzeby utrzymywania relacji z bliskimi, komunikowania się lub widywania z tymi osobami oraz występowanie obiektywnych przeszkód w utrzymaniu kontaktów;

25) tworzenie bliskich relacji z innymi osobami - polegające na zdolności do inicjowania, tworzenia i utrzymywania bliskich relacji uczuciowych z drugą osobą, w tym zdolność do zawierania związków, założenia rodziny, wspólnego zamieszkania i planowania wspólnej przyszłości;

26) kupowanie artykułów codziennej potrzeby - polegające na zdolności do wybierania, nabywania i przewożenia artykułów potrzebnych w codziennym funkcjonowaniu, takich jak żywność, napoje, odzież, środki czyszczące i artykuły gospodarstwa domowego oraz zdolność do składowania zakupionych artykułów w odpowiednich miejscach;

27) przygotowywanie posiłków - polegające na zdolności do przygotowania i podawania do spożycia posiłków prostych, czyli posiłków o małej liczbie składników, łatwych w przygotowaniu i łatwych do serwowania oraz posiłków złożonych, czyli posiłków o dużej liczbie składników, wymagających skomplikowanych metod przygotowania i serwowania;

28) dbanie o dom, ubrania i obuwie - polegające na zdolności do czyszczenia powierzchni i sprzętu kuchennego, sprzątania zajmowanego mieszkania przy użyciu sprzętu gospodarstwa domowego, właściwego segregowania i pozbywania się śmieci oraz zdolność do dbania o ubrania i obuwie, w tym właściwego przechowywania garderoby, prania i suszenia odzieży oraz korzystania z pralki, suszarki lub żelazka;

29) dokonywanie transakcji finansowych - polegające na zdolności do dokonywania transakcji finansowych gotówkowych lub bezgotówkowych, kończących się kupnem lub sprzedażą towaru lub usługi, w tym rozumienie wartości pieniądza i cen produktów oraz używanie pieniędzy do kupowania lub sprzedaży;

30) rekreacja i organizacja czasu wolnego - polegająca na zdolności do zaangażowania się w aktywności związane z dowolną formą spędzania wolnego czasu, jak na przykład udział w wydarzeniach kulturalnych lub sportowych, w tym nieformalnych lub formalnych zorganizowanych przez instytucje publiczne i inne podmioty, wizyty w placówkach kultury, podróżowanie lub zwiedzanie, rozwijanie hobby oraz uczestnictwo w kołach zainteresowań;

31) załatwianie spraw urzędowych - polegające na zdolności do korzystania z usług publicznych, załatwienia spraw w urzędach lub instytucjach, w tym zdolności do złożenia odpowiedniego wniosku w postaci papierowego lub elektronicznej bądź przez Internet;

32) realizowanie dziennego rozkładu zajęć - polegające na zdolności do podejmowaniu działań związanych z planowaniem, ustalaniem i spełnianiem czynności wynikających z codziennego rozkładu zajęć i obowiązków.

Stosownie zaś do § 11 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia przy ocenie zdolności osoby zainteresowanej do samodzielnego wykonywania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, o których mowa w § 10 ust. 2, bierze się pod uwagę, adekwatnie do wieku, w zakresie niepełnosprawności:

1) fizycznej - możliwość wykonywania i koordynowania czynności w zakresie zaangażowania struktur ciała związanych z ruchem, siły mięśni szkieletowych, funkcji ruchowej i manipulacyjnej, innych struktur i powiązanych z nimi funkcji ciała oraz występujące u osoby ograniczenia bólowe;

2) psychicznej - wolę i świadomość wykonywania czynności, zdolność do podejmowania racjonalnych decyzji lub wyrażenia woli wykonania czynności, zdolność dostosowania zachowania do obowiązujących norm społecznych, zdolność rozumienia znaczenia wykonywanej czynności oraz znaczenia konsekwencji jej wykonania lub zaniechania;

3) intelektualnej - możliwość nabywania wiedzy i wykorzystania nabytej wiedzy do wykonywania czynności, rozumienie znaczenia wykonywanej czynności, konsekwencji wykonywania czynności lub jej zaniechania oraz zdolność do podejmowania decyzji dotyczących własnej osoby lub wyrażenia woli wykonywania czynności;

4) sensorycznej - możliwość odbierania, przekazywania, przetwarzania i interpretowania zewnętrznych bodźców sensorycznych dostarczanych organizmowi przez narządy zmysłów.

Zgodnie natomiast z § 11 ust. 3, każdej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania jest przypisana określona waga w wartości 4 punktów.

W kolejnych ustępach § 11 rozporządzenie określa szczegółowo rodzaj wymaganego wsparcia (wsparcie towarzyszące, wsparcie częściowe, wsparcie pełne, wsparcie szczególne) oraz częstotliwość wymaganego wsparcia, którym jest przypisana określona wartość punktowa szczegółowo opisana w tymże rozporządzeniu.

Zgodnie z § 11 ust. 5 rodzajami wymaganego wsparcia są:

1) wsparcie towarzyszące:

a) w przypadku niepełnosprawności fizycznej - oznacza konieczność stymulacji lub instruowania osoby werbalnie lub gestem podczas samodzielnego wykonywania przez nią czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania lub przygotowanie elementów niezbędnych do samodzielnego wykonywania przez tę osobę czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania,

b) w przypadku niepełnosprawności sensorycznej - oznacza konieczność dostarczenia osobie informacji niezbędnych do samodzielnego wykonywania przez nią czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania za pomocą dostępnego kanału komunikacyjnego w połączeniu z przygotowaniem lub bez przygotowania elementów niezbędnych do samodzielnego wykonywania przez nią czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania,

c) w przypadku niepełnosprawności intelektualnej - oznacza konieczność instruowania lub ukierunkowania osoby w podejmowaniu decyzji, wskazywania osobie kolejnych etapów czynności w przypadku wykonywania czynności złożonej lub koordynowania działań osoby podczas samodzielnego wykonywania przez nią czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania lub konieczność instruowania osoby w celu zapobiegnięcia wystąpienia niebezpiecznych następstw zachowań osoby,

d) w przypadku niepełnosprawności psychicznej - oznacza konieczność stymulacji osoby w celu zainicjowania samodzielnego wykonania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania w połączeniu z przygotowaniem lub bez przygotowania elementów niezbędnych do samodzielnego wykonywania przez osobę czynności, lub instruowania osoby w celu zapobiegnięcia wystąpienia niebezpiecznych następstw jej zachowań;

2) wsparcie częściowe - oznacza konieczność współpracy z osobą przy częściowym lub całkowitym wykonywaniu przez nią czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania w połączeniu z przygotowaniem lub bez przygotowania elementów niezbędnych do wykonywania tych czynności, lub konieczność współpracy z osobą w celu zapobiegnięcia wystąpienia niebezpiecznych następstw jej zachowań, lub konieczność częściowej kompensacji funkcji organizmu przez stosowanie technologii wspomagających;

3) wsparcie pełne - oznacza konieczność całkowitego wyręczenia osoby w wykonywaniu czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania przez inną osobę, w związku z całkowitym brakiem jej zdolności do samodzielnego wykonywania czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania lub konieczność całkowitej kompensacji funkcji organizmu przez stosowanie technologii wspomagających;

4) wsparcie szczególne - oznacza konieczność udzielenia osobie jednego z rodzajów wymaganego wsparcia, o których mowa w ust. 5 pkt 1-3, w połączeniu z koniecznością stosowania rozwiązań niezbędnych, w szczególności technologii wspomagających, do podtrzymania lub całkowitej kompensacji podstawowych funkcji organizmu, lub zapewniania bezpieczeństwa własnego lub innych osób, w sytuacji prezentowania przez osobę zachowań niebezpiecznych, agresywnych lub oporujących.

Z § 11 ust. 6, 7 i 8 rozporządzenia wynika, że każdemu rodzajowi wymaganego wsparcia jest przypisany określony współczynnik:

1) 0,80 - w przypadku wsparcia towarzyszącego;

2) 0,90 - w przypadku wsparcia częściowego;

3) 0,99 - w przypadku wsparcia pełnego;

4) 1,00 - w przypadku wsparcia szczególnego.

Każdemu rodzajowi wymaganego wsparcia jest przypisana częstotliwość wymaganego wsparcia odpowiadająca częstości przypadków, w których osoba zainteresowana nie ma zdolności do samodzielnego wykonania określonej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania, w wymiarze:

1) czasami (ze współczynnikiem 0,50);

2) często (ze współczynnikiem 0,75);

3) bardzo często (ze współczynnikiem 0,95);

4) zawsze (ze współczynnikiem 1,00).

Z § 11 ust. 9-11 rozporządzenia wynika, że wartość punktową potrzeby wsparcia dla każdej czynności związanej z obszarami codziennego funkcjonowania określa się jako iloczyn współczynnika określającego zdolność do samodzielnego wykonywania czynności, rodzaju wymaganego wsparcia, współczynnika częstotliwości wymaganego wsparcia i wagi przypisanej do danej czynności. Iloczyn zaokrągla się do tysięcznych części w górę.

Poziom potrzeby wsparcia jest wyrażony wartością punktową stanowiącą sumę 25 najwyższych iloczynów ustalonych dla czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania. Suma jest zaokrąglana do pełnej wartości punktowej w górę.

Na wstępie wskazać należy, że strona odwołująca w wywiedzionym środku zaskarżenia w sposób kompleksowy zakwestionowała ustalenia organu orzekającego. Zarzutami objęto niemalże wszystkie sfery poddane ocenie orzeczniczej. W toku postępowania ubezpieczona podważyła bowiem aż 31 z 32 obszarów codziennego funkcjonowania wyszczególnionych w zaskarżonej decyzji, aprobując i pozostawiając poza marginesem sporu wyłącznie punkt 5 przedmiotowego formularza (przemieszczanie się środkami transportu).

Stan faktyczny w sprawie ustalono na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego w postaci dokumentów zebranych w aktach sprawy, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu. Ponadto Sąd oparł się na korespondujących ze sobą dowodach z przesłuchania odwołującej A. S. oraz świadków I. S. (męża odwołującej) i R. K. (sąsiada odwołującej). Odwołująca się w swoich zeznaniach przedstawiła bardzo szczegółowo swoją sytuację życiową i trudności na jakie napotyka wykonując czynności dnia codziennego, co wraz z zeznaniami świadków i przedstawioną przez nią dokumentacją, w pełni potwierdziło prezentowane przez nią twierdzenia co do sposobu jej funkcjonowania.

Chociaż szczegółowe przesłuchanie odwołującej i świadków pozwoliły na precyzyjne odtworzenie struktury jej codziennego funkcjonowania, dla wszechstronnego rozstrzygnięcia sprawy kluczowe okazało się powiązanie tych faktów z obiektywnym, medycznym i funkcjonalnym stanem jej organizmu. Ocena czynności wykonywanych przez odwołująca w życiu codziennym, w obliczu ujawnionego w toku postępowania, postępującego zaniku mięśni przykręgosłupowych oraz zaburzeń równowagi, wymagała weryfikacji przez pryzmat wiadomości specjalnych. Ustalenie realnego poziomu potrzeby wsparcia, zakresu ograniczenia autonomii oraz barier biologicznych uniemożliwiających samodzielną egzystencję nie może opierać się wyłącznie na analizie zachowań, lecz musi uwzględniać stopień dysfunkcji układu ruchu w ujęciu biomechanicznym i kinezyterapeutycznym. Dopiero połączenie wiedzy specjalistycznej biegłego z do tej pory zgromadzonymi dowodami osobowymi dało pełną podstawę do oceny prawidłowości i legalności zaskarżonej decyzji.

Sąd uznając zatem, że dla rozpoznania niniejszej sprawy niezbędne było posiadanie wiadomości specjalnych, dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu fizjoterapii T. Z.. Dopuszczając dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu fizjoterapii, poza wnioskiem strony odwołującej, Sąd miał na względzie fakt, że powyższa specjalizacja jest wymieniona w § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia (wymienione są tam następujące zawody, spośród których wyłoniony może być specjalista do spraw ustalania poziomu potrzeby wsparcia: fizjoterapeuta, psycholog, pedagog, pedagog specjalny, pracownik socjalny, doradca zawodowy, pielęgniarka albo pielęgniarz). Za dopuszczeniem w sprawie dowodu z opinii biegłego z zakresu fizjoterapii przemawiał fakt, że ujawnione ograniczenia odwołującej dotyczą głównie narządu ruchu, co spójnie potwierdzają zeznania samej odwołującej oraz przesłuchanych świadków. Z uwagi na powyższe, strona odwołująca ostatecznie cofnęła wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa, podtrzymując jedynie wniosek o powołanie biegłego z dziedziny fizjoterapii (k. 89).

W ocenie Sądu opinia sporządzona przez biegłego jest jasna, spójna, należycie uzasadniona i opiera się na wszechstronnej analizie zarówno dokumentacji medycznej, jak i bezpośredniego badania przedmiotowego odwołującej. Biegły w sposób jednoznaczny ocenił, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 22 lutego 2025 r. nie odzwierciedlała rzeczywistego funkcjonowaniaA. S. i jej ograniczeń w tym zakresie.

Dokonując subsumcji stanu faktycznego pod przepisy Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia, Sąd w pełni podzielił wnioski biegłego skutkujące koniecznością podwyższenia punktacji w 17 z 31 kwestionowanych obszarów codziennego funkcjonowania.

Sąd zmienił ocenę punktową organu w obszarach: zmiana pozycji ciała (pkt 1) podwyższył ją do poziomu 1.800 pkt (ze wsparciem częściowym, czasami), natomiast w obszarze poruszanie się w znanym środowisku (pkt 2) ustalił ją na poziomie 2.700 pkt (ze wsparciem częściowym, często). Przeprowadzone przez biegłego badanie fizykalne i ocena biomechaniczna narządu ruchu jednoznacznie potwierdziły, że odwołująca z przyczyn o charakterze neurologicznym i ortopedycznym utraciła zdolność samodzielnej pionizacji z pozycji siedzącej do stojącej. Odwołująca nie jest w stanie wygenerować odpowiedniej siły mięśniowej ani utrzymać postawy stojącej bez asekuracji. Wymaga stałej, bezpośredniej i fizycznej pomocy męża, który musi ją podtrzymywać. Co więcej, postępująca utrata czucia i siły w mięśniach kończyn dolnych oraz górnych doprowadziła do sytuacji, w której odwołująca, co stwierdził biegły podczas badania w dniu 10 lutego 2026 r., zmuszona jest stale użytkować wózek inwalidzki. Stanowi to istotny regres w porównaniu do jej stanu z dacie składania wcześniejszych deklaracji i całkowicie dyskwalifikuje pierwotną ocenę organu (0.000 pkt), zakładającą rzekomą samodzielność odwołującej w tym zakresie. Co prawda wyrok Sądu ma charakter retrospektywny, ponieważ Sąd ocenia stan funkcjonowania odwołującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji i co do zasady fakt użytkowania wózka inwalidzkiego podczas badania przez biegłego nie powinien być brany pod uwagę przy wydania orzeczenia przez Sąd, to jednak treść opinii potwierdza występowanie w znacznym stopniu ograniczenia ruchowe już w momencie wydania decyzji, potwierdzone także podczas zeznań przez odwołującą i świadków. Odwołująca i jej mąż zeznali, że odwołująca nie korzysta z wózka i kul łokciowych, wspierając się o męża, o ściany, meble, ale to tylko z uwagi na słabą siłę mięśniową rąk.

W obszarze opanowanie nowej umiejętności praktycznej (pkt 9) Sąd ustalił w ślad za biegłym wymiar wsparcia na poziomie 2.700 pkt (ze wsparciem częściowym, często), zamiast dotychczasowych 1.800 pkt. W tym zakresie biegły wskazał, że z uwagi na znaczny progres chorobowy i zaawansowany deficyt narządu ruchu, odwołująca na obecnym etapie nie jest w stanie opanować żadnej nowej umiejętności praktycznej. Występują u niej istotne trudności z realizacją czynności wcześniej opanowanych, takich jak chwytanie długopisu czy samodzielne podpisanie się.

W obszarze mycie i osuszanie całego ciała (pkt 12) Sąd uznał za zasadne podwyższenie punktacji do poziomu 3.420 pkt (ze wsparciem częściowym, bardzo często), natomiast w obszarze pielęgnowanie poszczególnych części ciała (pkt 14) podwyższył ją do poziomu 2.700 pkt (ze wsparciem częściowym, często). Biegły powiązał tu fizyczne ograniczenia odwołującej z barierami środowiskowymi i anatomicznymi. Odwołująca nie ma możliwości samodzielnego umycia i osuszenia ciała. Stan ten wynika z fizycznego braku dostosowania infrastruktury łazienkowej do jej stopnia niepełnosprawności oraz konieczności stałego, bezpośredniego udziału męża przy realizacji tej czynności. Ponadto uwzględniono fakt, że odwołująca nie jest w stanie bez pomocy osoby drugiej przeprowadzić pielęgnacji stóp oraz podudzi. Ograniczenie to wynika bezpośrednio z barier fizycznych i braku możliwości schylenia tułowia do wymaganego poziomu.

W zakresie obszaru troska o własne zdrowie (pkt 15) biegły ocenił, że poziom potrzeby wsparcia wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), nie zaś 1.800 pkt. Bez wsparcia drugiej osoby odwołująca nie jest w stanie zapewnić sobie należytej opieki;

W zakresie obszaru stosowanie zalecanych środków terapeutycznych (pkt 19) poziom potrzeby wsparcia wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), a nie 1.800 pkt jak ocenił organ. Odwołująca znajduje się bowiem w stanie całkowitego uzależnienia od pomocy osoby drugiej. Zakres niezbędnego wsparcia ze strony męża obejmuje jednak zdaniem Sądu jedynie sferę organizacji i realizacji transportu do poradni specjalistycznych i na badania diagnostyczne, dostarczanie leków. Nie obejmuje natomiast, jak to przyjął biegły, nadzoru nad przyjmowaniem leków i prawidłowością ich dawkowania, ponieważ sama odwołująca w swoich zeznaniach wskazała na swoją samodzielność w tym zakresie.

W zakresie obszaru realizowanie wyborów i decyzji (pkt 20) ustalony poziom wsparcia wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), a nie 1.800 pkt. Biegły połączył tę ocena z faktem, że odwołująca wymaga częstego wsparcia osoby drugiej w procesie dokonywania wyborów oraz przy realizacji bieżących spraw i zobowiązań.

W zakresie obszaru pozostawanie w domu samemu (pkt 21) wymagane wsparcie wynosi 1.800 pkt (wsparcie częściowe, czasami), a nie 0 pkt, ponieważ ze względu na postępujące dysfunkcje narządu ruchu odwołująca nie może zostawać w domu sama na dłużej niż 3-4 godziny.

W zakresie obszaru nawiązywanie kontaktów (pkt 22) poziom potrzeby wsparcia wynosi 1.800 pkt (wsparcie częściowe, czasami), zamiast 1.600 pkt. Biegły wziął tu pod uwagę zdolności odwołującej do inicjowania kontaktów, w tym z osobami wcześniej nieznanymi w sposób fizyczny lub za pośrednictwem smrodków komunikacji elektronicznej. Biegły wskazał, że odwołująca bez pomocy drugiej osoby nie ma możliwości nawiązać kontaktu z uwagi trudności w poruszaniu.

W zakresie obszaru utrzymywanie kontaktów z bliskimi (pkt 24) wymagane wsparcie wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), zamiast 1.800 pkt, ponieważ odwołująca bez pomocy drugiej osoby nie ma możliwości dotrzeć fizycznie do bliskich, pokonać dużo schodów. Biegły powołał się m.in. na fakt poruszania się odwołującej na wózku inwalidzkim, z którego odwołująca nie korzystała w momencie wydania zaskarżonego orzeczenia ani składania zeznań przed Sądem, co nie zmienia faktu, że i w tamtym czasie nie wychodziła z domu sama, bez pomocy i wparcia męża.

W zakresie obszaru tworzenie bliskich relacji z innymi osobami (pkt 25) wymagane wsparcie wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), a nie 1.800 pkt z uwagi na to, że odwołująca jest w pełni uzależniona od drugiej osoby.

W zakresie obszaru kupowanie artykułów codziennej potrzeby (pkt 26) poziom potrzeby wsparcia wynosi 3.420 pkt (wsparcie częściowe, bardzo często), zamiast przyjętych przez organ 2.700 pkt. W związku z infrastrukturą, w której mieszka, wymaga ona pomocy w kupowaniu artykułów codziennej potrzeby.

W obszarze dokonywanie transakcji finansowych (pkt 29) poziom potrzeby wsparcia wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), zamiast 1.800 pkt. Odwołująca jest uzależniona od pomocy męża oraz bliskich. Z powodu postępującej niepełnosprawności fizycznej, odwołująca wymaga częstego towarzyszenia oraz asysty osoby drugiej przy dokonywaniu wszelkich transakcji finansowych.

W obszarze rekreacja i organizacja czasu wolnego (pkt 30) poziom potrzeby wsparcia wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), a nie 1.800 pkt, ponieważ odwołująca jest w pełni uzależniona od drugiej osoby. W związku z infrastrukturą zamieszkania, nie poradzi sobie z wyjściem i pokonaniem schodów.

W obszarze załatwianie spraw urzędowych (pkt 31) poziom potrzeby wsparcia wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), a nie 1.800 pkt. W związku z ograniczeniami ruchowymi, odwołująca się nie jest w stanie samodzielnie wyjść w domu, aby samodzielnie załatwić sprawy urzędowe.

W obszarze realizowanie dziennego rozkładu zajęć (pkt 32) wynosi 2.700 pkt (wsparcie częściowe, często), zamiast 1.800 pkt. Odwołująca realizuje dzienny rozkład zajęć w oparciu o plan uprzednio ustalony z mężem lub najbliższą rodziną. Z uwagi na obecny stan zdrowia odwołująca nie jest w stanie samodzielnie zaplanować ani podjąć żadnej czynności, co jest bezpośrednio uwarunkowane brakiem możliwości samodzielnego pokonania infrastruktury przydomowej (barier architektonicznych). Natomiast, jak wynika z zeznań jej i jej męża, odwołująca nie ma większych problemów w tym zakresie w czasie, kiedy znajduje się w miejscu zamieszkania, choć wymaga wsparcia, np. przy myciu, gotowaniu, ale ten obszar został oceniony w innym miejscu.

Odnosząc się do pozostałych 14 zaskarżonych obszarów codziennego funkcjonowania (tj. obszarów: poruszanie się w nieznanym środowisku (pkt 3), sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi (pkt 4), klasyfikacja docierających bodźców (pkt 6), przekazywanie informacji innym osobom (pkt 7), prowadzenie rozmowy (pkt 8), koncentrowanie się na czynności (pkt 10), korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych (pkt 11), mycie i osuszanie rąk i twarzy (pkt 13), korzystanie z toalety (pkt 16), ubieranie się (pkt 17), jedzenie i picie (pkt 18), kontrolowanie własnych zachowań i emocji (pkt 23), przygotowywanie posiłków (pkt 27) oraz dbanie o dom i ubrania (pkt 28)), biegły uznał punktację ustaloną przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności za prawidłową i nieznajdującą podstaw do podwyższenia. Biegły po wszechstronnej ocenie funkcjonowania odwołującej, zapoznaniu się z zeznaniami odwołującej i świadków, po przeprowadzonej obserwacji odwołującej i dokonanym wywiadzie z nią, ocenił, że choć A. S. boryka się z poważnymi schorzeniami somatycznymi, to jej ograniczenia w tych konkretnych sferach zostały przez organ orzekający oszacowane w sposób adekwatny do stopnia naruszenia sprawności organizmu. Podnoszone przez odwołującą trudności o charakterze ogólnoustrojowym, choć istotnie wpływające na samopoczucie, w tych konkretnych 14 obszarach nie przekładały się na wyższy, mierzalny w testach funkcjonalnych deficyt biomechaniczny.

Szczegółowa weryfikacja tych 14 obszarów doprowadziła Sąd do następujących wniosków:

Obszar 3 - poruszanie się w nieznanym środowisku: ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika że, stopień jej dysfunkcji w środowisku nieznanym oraz przy korzystaniu z transportu nie wykracza poza ramy kompensacji przewidziane przez (...) (3.600 pkt) i nie kwalifikuje się do wsparcia pełnego, a przyznana przez organ wycena w pełni zabezpiecza potrzebę tego wsparcia.

Obszar 4 - sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi oceniono adekwatnie na 0 pkt, ponieważ jak stwierdził biegły, testy funkcjonalne kończyn górnych i siła mięśniowa jest słaba, natomiast wystarczająca do chwytania i manipulowania przedmiotami.

Obszary 6 - klasyfikacja docierających bodźców, 7 - przekazywanie informacji innym osobom oraz 8 - prowadzenie rozmowy, ocenione na 0 pkt, ponieważ, jak wynika samych już zeznań odwołującej, deficyty w tych sferach nie uzasadniały podwyższenia oceny, bowiem odwołująca zachowała pełną sprawność intelektualną i poznawczą, znajduje się w dobrym, logicznym kontakcie i prawidłowo komunikuje swoje potrzeby.

Obszary 10 - koncentrowanie się na czynności oraz 11 - korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno - komunikacyjnych, ocenione na 0 pkt: brak zmiany uzasadniają wyniki przeprowadzonego na rozprawie przesłuchania odwołującej oraz wnioski z badania fizjoterapeutycznego, które potwierdziły, że A. S. znajduje się w pełnym, logicznym kontakcie, prawidłowo i spójnie formułuje myśli oraz potrafi koncentrować uwagę odpowiadając choćby na pytania Sądu. W sferze poznawczo - technologicznej odwołująca zachowuje autonomię adekwatną do wieku, a organ prawidłowo określił brak potrzeby dodatkowego wsparcia.

Obszar 13 - mycie i osuszanie rąk i twarzy (oceniony na 0 pkt): czynność ta, w przeciwieństwie do mycia całego ciała, może być realizowana w pozycji siedzącej, bez konieczności wykonywania głębokich skłonów tułowia prowokujących zawroty głowy, co pozwala odwołującej na względną samodzielność i co czyni stanowisko organu w pełni miarodajnym;

Obszary 16 - korzystanie z toalety, 17 - ubieranie się, 18 – jedzenie i picie, ocenione na 0 pkt: przyznana dotychczas przez (...) punktacja wyczerpująco odzwierciedlała stopień dysfunkcji, a zgromadzony materiał nie potwierdził paraliżów ani niedowładów, które uniemożliwiłyby realizację tych czynności.

Obszar 23 - kontrolowanie własnych zachowań i emocji, oceniony na 0 pkt: odwołująca nie wykazuje żadnych zaburzeń psychicznych, otępiennych ani deficytów w sferze kontroli popędów i emocji. Podczas czynności orzeczniczych zachowywała spokój, w pełni kontrolowała swoje reakcje i dostosowywała je do sytuacji, co wyklucza potrzebę nadzorowania jej zachowań przez osobę drugą. Odwołująca i świadkowie przesłuchani na rozprawie także nie wskazywali na problemy tego typu, uwagę koncentrując na ograniczeniach ruchowych odwołującej.

Obszary 27 - przygotowywanie posiłków oraz obszar 28 - dbanie o dom i ubrania, ocenione na 2.700 pkt: odwołująca domagała się podwyższenia punktacji z uwagi na fakt, iż ciężkie prace domowe (gotowanie obiadów, pranie, sprzątanie lokalu) wykonuje za nią mąż. Sąd, opierając się na jej zeznaniach i zeznaniach świadków oraz na opinii biegłego uznał, że stopień ograniczeń odwołującej w sferze prowadzenia gospodarstwa domowego został już adekwatnie i wysoko oszacowany przez organ. Oznacza on wsparcie częściowe – często i odpowiada treści przywołanego materiału dowodowego.

Powyższe ustalenia poczynione przez Sąd przedstawia poniższa tabela:

(...)	(...)	(...)	OPINIA FIZJOTERAPEUTY	WYROK
1- zmiana pozycji ciała	0.000	2.700	1.800	1.800
2 – poruszanie się w znanym środowisku	1.800	2.700	2.700	2.700
3 – poruszanie się w nieznanym środowisku	3.600	3.960	3.600
4 – sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi	0.000	3.600	0.000
5 – przemieszczanie się środkami transportu	3.600	Brak żądania
6 – klasyfikacja docierających bodźców	0.000	2.700	0.000
7 – przekazywanie informacji innym osobom	0.000	2.700	0.000
8 – prowadzenie rozmowy	0.000	2.700	0.000
9 – opanowanie nowej umiejętności praktycznej	1.800	3.600	2.700	2.700
10 – koncentrowanie się na czynności	0.000	2.700	0.000
11 – korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych	0.000	2.700	0.000
12 – mycie i osuszanie całego ciała	2.700	3.960	3.420	3.420
13 – mycie i osuszanie rąk i twarzy	0.000	2.700	0.000
14 – pielęgnowanie poszczególnych części ciała	1.800	3.960	2.700	2.700
15 – troska o własne zdrowie	1.800	3.960	2.700	2.700
16 – korzystanie z toalety	0.000	2.700	0.000
17 - ubieranie się	0.000	3.600	0.000
18 – jedzenie i picie	0.000	2.700	0.000
19 – stosowanie zalecanych środków terapeutycznych	1.800	2.700	2.700	2.700
20 - realizowanie wyborów i decyzji	1.800	3.600	2.700	2.700
21 – pozostawanie w domu samemu	0.000	3.600	1.800	1.800
22 – nawiązywanie kontaktów	1.600	3.600	1.800	1.800
23 - kontrolowanie własnych zachowań i emocji	0.000	1.600	0.000
24 – utrzymywanie kontaktów z bliskimi	1.800	2.700	2.700	2.700
25 – tworzenie bliskich relacji z innymi osobami	1.800	2.700	2.700	2.700
26 – kupowanie artykułów codziennej potrzeby	2.700	3.960	3.420	3.420
27 – przygotowanie posiłków	2.700	3.960	2.700
28 – dbanie o dom i ubrania	2.700	3.960	2.700
29 – dokonywanie transakcji handlowych	1.800	3.960	2.700	2.700
30 – rekreacja i organizacja czasu wolnego	1.800	3.600	2.700	2.700
31 – załatwianie spraw urzędowych	1.800	3.960	2.700	2.700
32 – realizowanie dziennego rozkładu zajęć	1.800	3.600	2.700	2.700
ŁĄCZNIE:	42	85		57,24

Subiektywna ocena stanu zdrowia dokonana przez odwołującą w treści odwołania i jej przekonanie o związku stwierdzonych dolegliwości z wyższym poziomem potrzeby wsparcia nie mogły być wyznacznikiem oceny dokonanej przez Sąd. Także i w tym postępowaniu obowiązuje zasada wynikająca z treści art. 6 k.c., że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dowody zaoferowane przez stronę odwołującą (zeznania odwołującej i świadków I. S. i R. K. oraz opinia biegłego z zakresu fizjoterapii) nie pozwoliły na ocenę w poszczególnych obszarach wyższego poziomu wsparcia aniżeli omówiono powyżej.

Jednocześnie wskazać należy, iż obszar 5 - przemieszczanie się środkami transportu (oceniony na 3.600 pkt) - jako jedyny został przez odwołującą zaaprobowany i pozostawał poza sporem (k. 32v).

Podkreślić należy, iż biegły fizjoterapeuta w konkluzji swojej opinii jednoznacznie potwierdził głęboki stopień ograniczeń funkcjonalnych A. S. w codziennym funkcjonowaniu. Jej aktualny stan zdrowia powoduje wieloaspektowe uzależnienie od pomocy męża oraz najbliższej rodziny przy wykonywaniu poszczególnych czynności życia codziennego. Fakt ten w pełni koresponduje z dowodami osobowymi (zeznaniami odwołującej A. S., I. S. oraz R. K.), którym Sąd w całości dał wiarę jako logicznym, spójnym i korelującym z ustaleniami biegłego w zakresie rzeczywistego wymiaru i zakresu niezbędnego wsparcia. Sąd, po zapoznaniu się z opinią biegłego, przyjął ją jako miarodajną dla orzekania w sprawie.

Co warte podkreślenia - opinii biegłego nie zakwestionowała żadna ze stron postępowania, nie wnosząc do niej zarzutów. Opinia biegłego nie budziła także wątpliwości Sądu. Wnioski opinii zostały w sposób jasny, pełny umotywowane.

Mając na względzie przedstawioną punktację, decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zbyt nisko określiła niektóre z wartości cząstkowych, Sąd na podstawie zgormadzonych w toku procesu dowodów podwyższył je, zmieniając, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zaskarżoną decyzję w punktach: zmiana pozycji ciała: 1.800 pkt, poruszanie się w znanym środowisku: 2.700 pkt; opanowanie nowej umiejętności praktycznej: 2.700 pkt; mycie i osuszanie całego ciała: 3.420 pkt; pielęgnowanie poszczególnych części ciała: 2.700 pkt; troska o własne zdrowie: 2.700 pkt; stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: 2.700 pkt; realizowanie wyborów i decyzji: 2.700 pkt; pozostawanie w domu samemu: 1.800 pkt; nawiązywanie kontaktów: 1.800 pkt; utrzymywanie kontaktów z bliskimi: 2.700 pkt; tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: 2.700 pkt; kupowanie artykułów codziennej potrzeby: 3.420 pkt; dokonywanie transakcji finansowych: 2.700 pkt; rekreacja i organizacja czasu wolnego: 2.700 pkt; załatwianie spraw urzędowych: 2.700 pkt; realizowanie dziennego rozkładu zajęć: 2.700 pkt, orzekając w pkt I wyroku. Zmiana wpłynęła na podwyższenie łącznej wartości potrzeby poziomu wsparcia do 58 punktów (po zaokrągleniu zgodnie z powołanymi przepisami).

Wyjaśnić należy, że przy ocena poziomu potrzeby wsparcia sumuje się 25 najwyżej ocenionych obszarów funkcjonowania, to w przypadku A. S. punktowy wynik dodatni otrzymała ona w 21 obszarach i te punkty należało zliczyć.

W pozostałym zakresie, na podstawie art. 477 ⁹ § 1 k.p.c., oddalono odwołanie, orzekając w pkt II wyroku.

Strona odwołująca była reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, jednak nie rozstrzygano o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie został zgłoszony.

ZARZĄDZENIE

1.  (...),

2.  (...),

3.  (...).

28 lipca 2026 r.