Wyrok z 16 kwietnia 2026, sygn. I C 63/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 kwietnia 2026 roku

Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Anna Wołujewicz
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Joanna Mucha

po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2026 roku w Człuchowie

na rozprawie

sprawy z powództwa Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w Z.

przeciwko Z. M.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

oddala powództwo.

Sygn. akt I C 63/25

UZASADNIENIE

W pozwie złożonym w dniu 24 stycznia 2025 roku, powód Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w Z., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda czynności prawnej w postaci umowy darowizny z dnia 25 stycznia 2024 roku, zawartej przed notariuszem T. X. pod nr (...). (...) między E. M. a Z. M., celem ochrony wierzytelności powoda wobec E. M. w wysokości: 26.583,38 zł tytułem należności głównej, zasądzonej nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy w Człuchowie w dniu 25 marca 2013 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 196/13, 28.528,94 zł tytułem odsetek ustawowych, liczonych od kwoty 26.583,38 zł, od dnia 31 stycznia 2013 roku do dnia 20 stycznia 2025 roku, zasądzonych nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy w Człuchowie w dniu 25 marca 2013 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 196/13, odsetek ustawowych, liczonych od kwoty 26.583,38 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, 1.186,64 zł tytułem kosztów procesu, zasądzonych nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy w Człuchowie w dniu 25 marca 2013 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 196/13, 66,00 zł tytułem kosztów postępowania klauzulowego, 1.303,09 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku Piotra Kusio, pod sygn. akt Km 499/24. Wniósł także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania wg norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego te koszty.

W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 7 czerwca 2011 roku w I. Hucie,

E. M. kierując w stanie nietrzeźwości samochodem marki V. o nr rej. (...), nie posiadając ważnej polisy OC, w wyniku nieudzielenia pierwszeństwa przejazdu, doprowadziła do zderzenia z pojazdem marki T. o nr rej. (...), powodując jego uszkodzenie. Poszkodowany wystąpił o likwidację szkody oraz wypłatę odszkodowania z ubezpieczenia auto-casco pojazdu marki T., posiadanego u powoda. W związku z wypłatą odszkodowania powód nabył roszczenie regresowe względem E. M.. Pismem z dnia 6 lutego 2013 roku powód wezwał E. M. do zapłaty kwoty 26.583,38 zł. Powód podkreślił, że E. M. odebrała wezwanie w dniu 11 lutego 2013 roku i powzięła wiedzę o roszczeniu powoda. E. M. jest dłużnikiem powoda, któremu przysługuje wobec niej wymagalna wierzytelność w wysokości 26.583,38 zł tytułem należności głównej, zasądzonej nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy w Człuchowie w dniu 25 marca 2013 roku w sprawie o sygn. akt I Nc 196/13 wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami postępowania sądowego i klauzulowego. Na podstawie tego tytułu wykonawczego wierzyciel wszczął egzekucję z majątku dłużnika, postępowanie prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Słupsku B. K. (2) pod sygn. akt Km 642/13. Postępowanie umorzono jako bezskuteczne. Następnie wierzyciel ponowił egzekucję z majątku dłużnika, postępowanie prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku Piotr Kusio pod sygn. akt Km 499/24, postępowanie także umorzono z uwagi na bezskuteczność egzekucji. W toku postępowania egzekucyjnego Km 499/24 ustalono, . że do majątku dłużnika skierowane jest inne postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Człuchowie Paulę Jaworską pod sygn. akt Km 73/24, celem wyegzekwowania kwoty 117.415,16 zł. Wierzyciel ustalił również, że w dniu 25 stycznia 2024 roku w X. dłużniczka E. M. zawarła ze swoim mężem, pozwanym Z. M. umowę darowizny, na mocy której przeniosła nieodpłatnie na pozwanego przysługujące jej prawo wartości nieruchomości o nr KW (...). Czynności prawnej dokonano już po dacie odbioru przez dłużniczkę wezwania do zapłaty należności z tytułu roszczenia regresowego, po dacie wydania przeciwko dłużniczce tytułu wykonawczego na rzecz powoda oraz dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego z majątku dłużniczki w sprawie Km 642/13. Zdaniem powoda oczywiste jest, że E. M. przenosząc na swojego męża prawo własności nieruchomości miała świadomość pokrzywdzenia powoda oraz innych swoich wierzycieli. Dłużniczka miała świadomość zadłużenia wobec powódki oraz braku majątku, pozwalającego na zaspokojenie tego roszczenia. Powód podkreślił, że niewypłacalność dłużniczki została wykazana bezskutecznością egzekucji. Zawierając umowę darowizny w dniu 25 stycznia 2024 roku, dłużniczka zwiększyła stopień swojej niewypłacalności, pozbywając się trwałych i wartościowych składników majątkowych. Z umowy darowizny wynika, że łączna wartość przedmiotu darowizny to 450.000,00 zł, co przesądza o tym, że zaskarżona czynność została dokonana z pokrzywdzeniem powoda, jako wierzyciela E. M.. Pozwany Z. M. jest mężem dłużniczki.

W odpowiedzi na pozew pozwany Z. M. wskazał, że pozew nie powinien zostać uwzględniony, Podkreślił, że w pozwie nie podano, czego dotyczy dług i dlaczego kwota, którą zapłacić ma pozwany jest w takiej wysokości. Wskazał, że z pozwu wynika, że pozwany ma być także dłużnikiem i z jego nieruchomości ma być prowadzona egzekucja, a dotychczas egzekucja nie była prowadzona z nieruchomości wspólnej pozwanego z dłużniczką, gdyż dług nie jest długiem wspólnym. Zdaniem pozwanego w sytuacji uznania roszczenia powoda nieruchomość znowu stałaby się majątkiem wspólnym, a z dokumentów nie wynika, by powód mógł prowadzić egzekucję z majątku wspólnego. Pozwany i dłużniczka są małżeństwem i nie mają ustroju rozdzielności majątkowej, więc w przypadku egzekucji z nieruchomości pozwany odpowiadałby za długi żony ze wspólnego majątku. Ponadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia postanowienie o umorzeniu pierwszej egzekucji zostało wydane w 2013 roku, a kolejna egzekucja wszczęta została po upływie 10 lat od zakończenia pierwszej. Pozwany wniósł o sprawdzenie przedawnienia wszystkich należności objętych powództwem. Wywodził, że umowa zawarta z żoną nie jest całkowicie bezpłatna skoro ustanowiona została na rzecz żony dożywotnia służebność mieszkania, a więc nieruchomość obciążona jest zobowiązaniem. Pozwany wniósł o nieobciążanie go kosztami procesu w razie uwzględnienia powództwa.

W replice odpowiedzi pozew pełnomocnik powoda podtrzymał żądanie pozwu oraz wniósł o oddalenie wniosku o nieobciążanie go kosztami postępowania. Powód zaprzeczył, że wierzytelność powoda względem E. M. jest przedawniona, że powód nie jest uprawniony do żądania uznania czynności prawnej za bezskuteczną wobec istnienia ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy pozwanym a jego żoną, że pozwany na skutek uzyskania przez powoda wyroku pauliańskiego będzie dłużnikiem powoda oraz że istotna w postępowaniu jest wartość nieruchomości, które w drodze nieruchomości przeniesiono na pozwanego.

W uzasadnieniu powód wskazał, że pozwany nie przytoczył żadnych okoliczności ani dowodów uzasadniających zmianę stanowiska powoda. Zdaniem powoda chybiony jest zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego. Wskazał, że tytuł wykonawczy wydano 25 marca 2013 roku, a 13 czerwca 2013 roku wszczęto postępowanie egzekucyjne przez komornika B. K. (1), w dniu 27 marca 2014 roku komornik wydał postanowienie o umorzeniu egzekucji. Następnie powód wnioskiem z dnia 3 czerwca 2024 roku ponowił egzekucję z majątku E. M., tym razem u komornika B. G., a w dniu 29 listopada 2024 roku postępowanie egzekucyjne umorzono jako bezskuteczne z uwagi na brak majątku dłużnika. Powód wywodził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, termin przedawnienia roszczenia rozpoczął swój bieg na nowo z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (9 lipca 2018 roku), a więc roszczenie przedawniłoby się 9 lipca 2024 roku. Z uwagi na fakt, że wierzyciel w dniu 3 czerwca 2024 roku wszczął egzekucję z majątku dłużnika doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia. Powód podkreślił, že sam udział małżonka niebędącego dłużnikiem wierzyciela w czynności prawnej noszącej cechy czynności fraudacyjnej jest wystarczającą okolicznością przemawiającą za możliwością uznania całej czynności prawnej za bezskuteczną wobec wierzyciela, a nie tylko za zakwestionowaniem jej skuteczności wobec zadłużonego małżonka. Po uzyskaniu wyroku pauliańskiego, wobec istnienia pomiędzy pozwanym i jego żoną ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, wierzyciel będzie zobligowany do wszczęcia postępowania o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej między małżonkami. Fakt pozostawania przez pozwanego i jego żonę we wspólności majątkowej nie uniemożliwi prowadzenia egzekucji z majątku, uprzednio należącego do E. M.. Powód podkreślił, że nie sposób zgodzić się z pozwanym, że wydanie wyroku pauliańskiego będzie prowadziło do uzyskania przez Z. M. statusu dłużnika względem powoda. Wyrok ma doprowadzić do sytuacji, w której wierzyciel będzie mógł prowadzić egzekucję wyłącznie z nieruchomości, uprzednio należących do E. M., a nie całego majątku pozwanego.

W piśmie procesowym z dnia 5 listopada 2025 roku pozwany podtrzymał zarzut przedawnienia roszczenia i podkreślił, że jeżeli przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Postępowanie egzekucyjne zakończyło się w dniu 27 marca 2014 roku, dziesięcioletni okres przedawnienia upłynął przed złożeniem przez powoda kolejnego wniosku egzekucyjnego z dnia 3 czerwca 2024 roku. Komornik nie powinien wszczynać postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 499/24, gdyż roszczenie było przedawnione w chwili złożenia wniosku o egzekucję.

W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2025 roku pełnomocnik powoda podtrzymał żądanie pozwu i zaprzeczył, że roszczenie powoda jest przedawnione, a z ostrożności procesowej wskazał, że podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego w myśl art. 5 k.c., w tym elementarnych zasad i wartości jak uczciwość, sprawiedliwość, odpowiedzialność za własne czyny, obowiązek wykonywania zobowiązań szczególności w kontekście źródła i okoliczności powstania zobowiązania dłużniczki.

W uzasadnieniu powód ponownie wskazał, że zarzut przedawnienia roszczenia jest chybiony, gdyż przed upływem 10 lat od uprawomocnienia się tytułu wykonawczego wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne, które było prowadzone przez komornika B. K. (1), a w dniu 27 marca 2014 roku komornik sądowy wydał postanowienie o umorzeniu egzekucji ze względu na jej bezskuteczność. Następnie powód wnioskiem z 3 czerwca 2024 roku ponowił egzekucję z majątku E. M., egzekucję prowadził komornik B. G., w dniu 29 listopada 2024 roku postępowanie egzekucyjne zostało umorzone jako bezskuteczne z uwagi na brak majątku dłużnika. Powód wywodził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, termin przedawnienia roszczenia rozpoczął swój bieg na nowo z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (9 lipca 2018 roku), a więc roszczenie przedawniłoby się 9 lipca 2024 roku. Z uwagi na fakt, że wierzyciel w dniu 3 czerwca 2024 roku wszczął egzekucję z majątku dłużnika doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia. Ponadto zdaniem powoda gdyby roszczenie się przedawniło to komornik sądowy odmówiłby wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie dłużnik złożyłby skargę na czynność komornika sądowego lub skorzystałby z innych środków prawnych. Tymczasem komornik sądowy Piotr Kusio wszczął postępowanie egzekucyjne w dniu 3 czerwca 2024 roku, a dłużnik nie zareagował na wszczęcie egzekucji. Powód podkreślił, że zarzut przedawnienia jest naruszeniem zasad współżycia społecznego zgodnie z art. 5 k.c., w tym elementarnych zasad i wartości jak uczciwość, sprawiedliwość, odpowiedzialność za własne czyny, obowiązek wykonywania zobowiązań. Powód wskazał, że przyczyną powstania wierzytelności jest zdarzenie drogowe spowodowane przez E. M.. W dniu 7 czerwca 2011 roku kobieta doprowadziła do zdarzenia drogowego, prowadząc pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, zignorowała przy tym zasady i wartości cenione w społeczeństwie i chronione przez wymiar sprawiedliwości takie jak bezpieczeństwo w ruchu drogowym, poszanowanie życia i zdrowia ludzkiego. E. M. godziła się na wyrządzenie szkody w mieniu i na osobie oraz świadomie naraziła cudze mienie i zdrowie, a także życie na uszczerbek. Zachowanie dłużniczki nacechowane było rażącym lekceważeniem dla porządku prawnego, co świadczy o wysokim stopniu winy. Jednocześnie dłużniczka mając świadomość zadłużenia względem powoda dokonała czynności fraudacyjnej, wyzbywając się jedynego majątku jaki posiadała — prawa własności nieruchomości położonej w I. Hucie, stanowiącej działkę gruntu o nr (...) oraz prawa własności nieruchomości położonej w G., stanowiącej niezabudowaną (...). Zgodnie z pismem komornika z 2 stycznia 2014 roku dłużniczka nie ma stałej pracy od sierpnia 2012 roku, dłużniczka nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera żadnych świadczeń pieniężnych, nie ma odprowadzanych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz nie ma zgłoszonego rachunku bankowego, jest współwłaścicielem 19-letniego pojazdu marki V. (...), który nie przedstawia wartości handlowej, dłużniczka nie figuruje w CEPiK jako właściciel innych pojazdów poza pojazdem marki V., prowadzone w trybie art. 801 i 761 S 1 k.p.c. postępowanie nie doprowadziło do wyjawienia majątku dłużniczki objętego wnioskiem. Na przestrzeni czasu dłużniczka nie podejmowała działań polegających choćby na częściowym uregulowaniu zadłużenia, zamiast reagować na swoje zobowiązania podjęła działania fraudacyjne mające na celu wyzbycie się majątku i uniemożliwienie prowadzenia skutecznej egzekucji. Przyjęty sposób działania dłużniczki zdaniem powoda bezsprzecznie wskazuje, że intencją dłużniczki była ochrona własnego interesu w postaci zabezpieczenia swojej sytuacji finansowej. Jej zachowanie było celowe i ukierunkowane na pokrzywdzenie wierzycieli. Uwzględnienie niezasadnego zarzutu przedawnienia roszczenia będzie miało demoralizujący wpływ i utwierdzi dłużniczkę w przekonaniu o prawidłowości postępowania oraz uniknięcia odpowiedzialności za własne czyny.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 7 czerwca 2011 roku w miejscowości I., E. M. kierując w stanie nietrzeźwości samochodem marki V. o nr rej. (...), nie posiadając ważnej polisy ubezpieczenia OC, w wyniku nieudzielenia pierwszeństwa przejazdu, doprowadziła do zderzenia z pojazdem marki T. o nr rej. (...), powodując jego uszkodzenie.

dowód: kserokopia notatki informacyjnej o zdarzeniu drogowym — k. 11,

Pismem z dnia 6 lutego 2013 roku powód wezwał E. M. do zapłaty kwoty 26.583,38 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wymagalności do dnia zapłaty tytułem należności regresowej przysługującej powodowi z tytułu odszkodowania wypłaconego z umowy ubezpieczenia (...). E. M. odebrała wezwanie w dniu 1 1 lutego 2013 roku.

dowód: kserokopia wezwania do zapłaty — k. 12, potwierdzenie odbioru przesyłki— k. 12v-13,

Nakazem zapłaty z dnia 25 marca 2013 roku wydanym w sprawie I Nc 196/13 Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Człuchowie zasądził na rzecz powoda od E. M. łącznie kwotę 29.332,88 zł, w tym kwotę 26.583,38 zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty w wysokości 13% od dnia 31 stycznia 2013 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 2.749,50 zł tytułem kosztów procesu. Postanowieniem z dnia

13 maja 2013 roku nakaz zapłaty został zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

dowody: kserokopia nakazu zapłaty - k. 14, kserokopia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności— k. 15,

Na podstawie tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne pod sygn. akt Km 642/13 prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Słupsku Paweł

Stankiewicz. Postanowieniem z dnia 27 marca 2014 roku Komornik Sądowy Paweł Stankiewicz umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

dowody: kserokopia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego — k. 17, kserokopia wysłuchania wierzyciela przed umorzeniem postępowania w trybie art. 827 k.p.c. — k. 18, kserokopia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego — k. 19-19v,

Powód ponowił egzekucję z majątku dłużnika, składając 3 czerwca 2024 roku wniosek o wszczęcie egzekucji do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku Piotra Kusio. W trakcie trwania postępowania egzekucyjnego komornik ustalił, że wierzytelność z rachunku bankowego E.

(...) została zajęta także przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Człuchowie Paulę Jaworską w sprawie o sygn. akt Km 73/24 na kwotę 117.415,16 zł. Postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. akt Km 499/24 zakończyło się wydaniem postanowienia z dnia 29 listopada 2024 roku o umorzeniu wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

dowody: poświadczona za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego występującego w sprawie kserokopia wniosku o wszczęcie egzekucji — k. 20, wydruk zawiadomienia o przeszkodzie w realizacji zajęcia — k. 22, wydruk postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego — k. 23-24,

W dniu 25 stycznia 2024 roku przed notariuszem T. M. oświadczyła, że daruje swojemu mężowi Z. M. do jego majątku osobistego nieruchomość położoną w I. Hucie, dla której Sąd Rejonowy w Człuchowie prowadzi (...) nr (...) oraz nieruchomość położoną w G., dla której Sąd Rejonowy w Człuchowie prowadzi księgę (...) nr (...). Z. M. ustanowił na nabytej aktem notarialnym nieruchomości oznaczonej (...) na rzecz żony E. M. dożywotnią nieodpłatną służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie do wspólnego z właścicielem nieruchomości korzystania z całego budynku mieszkalnego oraz na prawie do swobodnego obejścia po podwórku.

dowody: kserokopia wypisu aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza Alinę Czerwionkę zarejestrowanego pod nr (...). (...) — k. 25-31,

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie powód dochodził uznania za bezskuteczną wobec niego czynności dokonanej przez dłużniczkę — E. M. w postaci przeniesienia w drodze umowy darowizny prawa własności dwóch nieruchomości na rzecz pozwanego Z. M.. Sąd na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, że powództwo należało oddalić w całości.

Podstawę prawną żądania pozwu stanowi przepis art. 527 k.c., statuujący zasadę skargi pauliańskiej. Przewidziana wart. 527 k.c. skarga pauliańska jest uprawnieniem wierzyciela służącym do ochrony przed krzywdzącymi go działaniami dłużnika. Ma umożliwić wierzycielowi realizację jego prawa podmiotowego, którym jest przysługująca mu wierzytelność. Jej funkcją jest zabezpieczenie interesów wierzyciela w wypadku nielojalnego postępowania dłużnika, często realizowanego w porozumieniu z osobą trzecią i na jej korzyść, które doprowadza majątek dłużnika do stanu zagrażającego zaspokojeniu wierzycieli. Zgodnie z powołanym przepisem, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć (S 1). Paragraf 2 stanowi, iż czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (S3).

Cytowany przepis przyznaje wierzycielowi uprawnienie do zaskarżania czynności dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, czego konsekwencją może być uznanie tych czynności za bezskuteczne względem skarżącego. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona może być tylko czynność prawna, której skutkiem jest zmniejszenie majątku dłużnika: bądź dlatego, że z majątku coś ubyło, bądź że do niego nie weszło to, co mogło i powinno wejść, gdyby czynność nie została dokonana. Według wskazanego przepisu przesłankami skargi paulińskiej są:

1.  pokrzywdzenie wierzycieli;

1.  uzyskanie korzyści majątkowej przez osobę trzecią wskutek czynności prawnej dłużnika;

2.  działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli;

3.  wiedza lub możliwość — przy zachowaniu należytej staranności — dowiedzenia się o tym przez osobę trzecią.

Do pokrzywdzenia wierzyciela może dojść wówczas, gdy przez czynność prawną dokonaną przez dłużnika stał się on niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu niż był przed dokonaniem czynności. W rozumieniu potocznym niewypłacalność dłużnika to aktualny brak możliwości wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań (M. Pyziak-Szafnicka, Ochrona, s. 91). Chodzi o taki stan faktyczny dotyczący majątku dłużnika, w którym egzekucja prowadzona zgodnie z przepisami k.p.c. nie może przynieść zaspokojenia

wierzytelności pieniężnej przysługującej przeciwko temu dłużnikowi ze względu na brak wystarczających składników majątkowych w jego majątku (M. Pyziak-Szafnicka, Ochrona, s. 93 i 96; wyr. SA w Lublinie z 4.6.2013 r., I ACa 98/13, Legalis).

Zaskarżeniu skargą pauliańską podlegają jedynie te czynności prawne, wskutek których osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, tj. powodującą zmiany w majątku tej osoby. Korzyść osoby trzeciej może polegać na nabyciu określonego prawa majątkowego lub zwolnieniu z zobowiązania.

Świadomość pokrzywdzenia wierzycieli to rozeznanie lub możliwość zrozumienia przez dłużnika, że oznaczone zachowanie własne może spowodować dla ogółu wierzycieli niemożność zaspokojenia ich należności (wyr. SN z 29.5.2015 r., V CSK 454/14, Legalis). Decydująca jest wiedza o skutku, a nie wola lub chęć jego osiągnięcia. Świadomość pokrzywdzenia istnieje, jeśli dłużnik wie, że na skutek czynności prawnej określone składniki wyjdą z jego majątku, a wierzyciele będą mieli trudności z zaspokojeniem wierzytelności (M. Pyziak-Szafnicka, Ochrona, s. 114115). Wystarczy w zasadzie, aby dłużnik uświadamiał sobie ujemny wpływ danej czynności prawnej na położenie swoich wierzycieli. Przez zamiar pokrzywdzenia wierzycieli rozumieć zaś należy taki stosunek psychiczny dłużnika do wyobrażonego skutku podjętego działania, który pozwala przyjąć, ze dłużnik chce pokrzywdzenia wierzyciela, a czynność zostaje dokonana właśnie w tym celu (wyr. SN z 29.5.2015 r., V CSK 454/14, Legalis).

Ostatnią przesłanką skargi pauliańskiej jest działanie osoby trzeciej w złej wierze, tj. rzeczywista lub możliwa do uzyskania przy zachowaniu należytej staranności wiedza osoby trzeciej o tym, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Uzasadnieniem aksjologicznym dla tej przesłanki jest założenie, że tylko zła wiara osoby trzeciej usprawiedliwia udzielenie wierzycielowi ochrony jej kosztem (M. Pyziak-Szafnicka, Ochrona, s. 127) (por. W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 34, 2025).

W niniejszej sprawie pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda.

Na podstawie obecnie obowiązującego przepisu art. 125 k.c. roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd

przedawnia się z upływem sześciu lat. Przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 roku (Dz.U. z 2018 r. poz. 1104), przepis ten stanowił, że roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy.

Za celowością skrócenia przez ustawodawcę ogólnego terminu przedawnienia roszczeń z lat 10 do 6 przemawiały następujące względy: potrzeba zmobilizowania stron stosunków prawnych do szybszego kształtowania stanów faktycznych w sposób zgodny ze stanem prawnym, trudności dowodowe (po upływie zbyt długiego okresu trudno jest wykazać roszczenie, ale też jego ewentualne wygaśnięcie) oraz konieczność zapewnienia stabilności i pewności stosunków społecznych, rozumianych jako podstawowy cel instytucji przedawnienia. Równocześnie uznano, że termin 6-letni będzie wystarczający na podjęcie przez uprawnionego czynności w celu dochodzenia roszczeń (zob. uzasadnienie do ZmKC z 13.4.2018 r.). Prawodawca nie zróżnicował terminów przedawnienia zależnie od tego, z jakiego rodzaju stosunku prawnego wynikają. Per analogiam nie ma znaczenia rodzaj podmiotu, któremu dane roszczenie przysługuje, ani podmiotu, przeciwko któremu jest ono kierowane (A. Jedliński, w: A. Kidyba, Komentarz k.c., t. 1, 2012, art. 118, Nt 2) (por. M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 4, 2024).

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ZmKC z 13.4.2018 r., do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ZmKC z 13.4.2018 r. i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od tej chwili przepisy o przedawnieniu określone w ZmKC z 13.4.2018 r. Natomiast jeśli zgodnie z nowymi przepisami kodeksowymi termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg takiego terminu rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ZmKC z 13.4.2018 r. Jeżeli jednak przedawnienie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie ZmKC z 13.4.2018 r. nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 4, 2024).

Powód wywodził istnienie swoich roszczeń z faktu doprowadzenia do zderzenia drogowego przez E. M., która prowadziła pojazd znajdując

się w stanie nietrzeźwości oraz nie posiadała ważnej polisy OC. Roszczenie powoda zostało uwzględnione w całości w nakazie zapłaty z dnia 25 marca 2013 roku, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności na mocy postanowienia z dnia 13 maja 2013 roku (dowód: kserokopia orzeczenia k. 14, k. 15). Pierwsze postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego umorzone zostało postanowieniem wydanym w dniu 27 marca 2014 roku (dowód: kserokopia postanowienia k. 19). Powód ponowił egzekucję na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego poprzez złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji w dniu 3 czerwca 2024 roku. Egzekucja została zakończona postanowieniem o jej umorzeniu z dnia 29 listopada 2024 roku (wniosek k. 20-21, k. 23).

Bieg przedawnienia przerywa się m.in. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 k.c.). Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124k.c.).

W niniejszej sprawie bieg przedawnienia przerwany został złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z dnia 13 czerwca 2013 roku do Komornika Sądowego Pawła Stankiewicza. Zakończenie postępowania poprzez jego umorzenie postanowieniem z dnia 27 marca 2014 roku na nowo rozpoczęło bieg terminu przedawnienia. Kolejną czynnością podjętą w związku z wierzytelnością było złożenie wniosku do Komornika Sądowego Piotra Kusio o wszczęcie egzekucji w dniu 3 czerwca 2024 roku.

Skoro w niniejszej sprawie bieg przedawnienia roszczenia rozpoczął się na nowo 27 marca 2014 roku, a zgodnie z przepisami intertemporalnymi ustawy o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 roku do roszczeń, których bieg terminu przedawnienia rozpoczęty został przed wejściem w życie ustawy, tj. przed 9 lipca 2018 roku i przedawnienie roszczenia nastąpiłoby z uwzględnieniem 10 — letniego terminu przedawnienia wcześniej niż w ciągu 6 lat od dnia wejścia w życie ustawy, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu, to roszczenie przedawniło się w dniu 27 marca 2024 roku. Powód nie wykazał, aby w tym okresie (tzn. od 27 marca 2014 roku do 27 marca 2024 roku) doszło do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia. W związku z powyższym w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy obowiązujące przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 roku (Dz.U. z 2018 r. poz. 1104).

W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, iż dochodzona niniejszym pozwem wierzytelność uległa przedawnieniu przed złożeniem pozwu w sprawie, tj. przed dniem 24 stycznia 2025 roku. Konkluzja ta ma istotne znaczenie dla oceny żądań powoda, aczkolwiek wierzytelność podlegająca ochronie pauliańskiej musi być zaskarżalna.

Z ostrożności procesowej powód wskazał, że podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego, w tym elementarnych zasad i wartości jak uczciwość, sprawiedliwość, odpowiedzialność za własne czyny, obowiązek wykonywania zobowiązań szczególnie w kontekście źródła i okoliczności powstania zobowiązania dłużniczki.

Rzeczywiście z orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz doktryny wynika, że możliwym jest nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia. Warunkiem jest ocena zarzutu przedawnienia jako czynienia przez uprawnionego do jego podnoszenia z przysługującego mu prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu powód nie wykazał zaistnienia szczególnych okoliczności przemawiających za uznaniem zarzutu przedawnienia jako naruszającego zasady współżycia społecznego. Pozwany podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia realizował swoje uprawnienia procesowe.

Z powyższych względów powództwo należało oddalić jako bezzasadne.